|
رئيس جمعيت زنان مسلمان حقوقدان:
در حمايت از حقوق زنان عقب هستيم
|
|
|
جمعيت زنان مسلمان حقوقدان كه از ۱۰ سال قبل در وزارت كشور به ثبت رسيد فعاليتش را آغاز كرد. جمعيت زنان مسلمان، مؤسسه اى خيريه است و تعدادى از زنان حقوقدان در آن فعاليت مى كنند و عمده فعاليتهاى آنها نيز در زمينه مشاوره حقوقى رايگان به زنان، كارهاى فرهنگى تحقيقى مثل برگزارى سمينارها، كلاسهاى آموزشى حقوقى براى زنان و برگزارى كلاسهاى مشاوره ازدواج براى دختران جوان است. اين NGO در كنار مشاوره و آموزش حقوق خانواده به زنان يكى از پيشگامان دفاع از حقوق زنان بوده است. با سوسن مفيدى- رئيس هيأت مديره جمعيت زنان مسلمان حقوقدان- پيرامون مشكلات حقوقى زنان راهكارها و ... كه زنان در اين راستا با آن مواجهند، به گفت وگو نشسته ايم.
* در ايران چه تعداد حقوقدان زن داريم؟
- جواب اين سؤال را هيچ ارگانى نمى تواند بدهد. زيرا هر يك از ارگانهاى دولتى و غير دولتى فقط مى توانند آمار زنان حقوقدان شاغل خود را ارائه كنند و وزارت آموزش عالى نيز صرفاً فارغ التحصيلان خود را اعم از شاغل، خانه دار و بيكار اعلام مى كند و از آنجا كه براساس نوع كار و اينكه يك وكيل با دو يا سه شركت بزرگ قرارداد كارى منعقد مى كند، آمارگيرى در اين زمينه مشكل و حتى در نگاه اول غير ممكن است.
* نخستين حقوقدان زن در ايران چه كسى است؟
- تا آنجا كه من در جريان امر قرار دارم نخستين حقوقدان زن در ايران دكتر مهرانگيز منوچهريان بود كه تقريباً حدود ۶۰ سال پيش توانست درس خواندن زنان را در رشته حقوق در ايران قانونى كند و اين مبارزه سياسى، اجتماعى در سالهاى بعد نيز براى اجازه اشتغال و فعاليت هاى زن ايرانى بطور يك جانبه از طرف آن مرحوم ادامه داشت و تا سالها شايد هيچ زنى جسارت همكارى با وى را نداشت و اگر لطف خداشامل حال زن ايرانى نمى شد كه توانايى هاى آن خانم و همكارى هاى بين المللى وسيله پيشرفت مادران ما را فراهم آورد.
گمان نمى كنم رژيم سابق كه بنا برسياست هاى خاص خود زنان را عروسك هايى براى رسيدن به مقاصد خود مى دانست، به فعاليتهاى علمى، فرهنگى و اجتماعى زنان روى خوش نشان مى داد. چنانكه در همان سالهايى كه بازار مد و لباس و آرايش مو در ميان خانمهاى ايرانى آنچنان رواج داشت كه برخى حتى تصور بى آلايشى را نيز نمى توانستند بكنند، آن مرحومه با ساده ترين پوششى كه صرفاً از علو روح و بلندى فكرش نشأت مى گرفت در مجالس ملى و بين المللى ظاهر مى شد تا آنجا كه حتى يكبار جايزه نوبل را به خاطر فعاليت هاى فرهنگى و اجتماعى به خود اختصاص داد.
* زنان حقوقدان در ايران با چه مشكلاتى رو برو هستند؟
- اولاً كدام يكى از اصناف و مشاغل را مى توان نام برد كه زنان در آن صنف مشكلات خاص خود را نداشته باشند، ثانياً به مصداق «كوزه گر از كوزه شكسته آب مى خورد» زنان حقوقدان ايرانى كه با مشكلات كليه خانمها سر و كار دارند در حل مسائل ديگران مشكلات خاص خودشان را نيز پيش روى خود مى بينند كه از آن جمله برخورد احتياط آميز كليه مردم با اين قشر به لحاظ تفكر و تعامل قانونى آنان است و اين برخورد شامل همه شئونات زندگى زنان حقوقدان اعم از استخدامى، اجتماعى، حتى بر قرارى روابط دوستانه با آنان نيز مى شود.
* وكلاى زن چه مقدار در حل و فصل دعاوى موفقند؟
- بهتر است اين سؤال را از دادگسترى بپرسيد. خب معلوم است هيچ بقالى ماست خود را ترش نمى داند. از نظر من كه خود يك وكيل هستم و با وكلاى زن بيش از وكلاى مرد مراوده دارم، وكلاى زن را به لحاظ پشتكار و روحيات خاص كه از آن جمله خستگى ناپذيرى زنانه است بسيار موفق مى دانم.
* مشكلات حقوقى زنان در جامعه ما بيشتر در چه مواردى است؟
- اگر به پرونده هاى دادگسترى نگاه كنيم بيشتر مهريه، نفقه، تجاوز به عنف، خشونت جنسى، اغفال و چك است ولى اگر كلى تر به قضيه بنگريم مشكلات حقوقى زنان از سالهاى اوليه تولد و در خانواده پايه ريزى مى شود. معمولاً پدران و مادران از فرزندان پسر و دختر خود به طور مساوى و عادلانه حمايت نمى كنند.
بطور مثال اگر بودجه خانواده محدود باشد در امتياز بندى فرزندان براى استفاده از اين بودجه، به ذكوريت آنان امتياز بسيار بالايى اختصاص مى دهند تا جايى كه گاهى كل بودجه خانواده به فرزندان پسر اختصاص داده مى شود و بالعكس در تقسيم بندى مشكلات با اعلام اينكه زن از درجه تحمل بالاترى برخوردار است بار تمام زحمات خانواده را به دوش دختران مى اندازند تا جايى كه اين تقسيم بندى ناعادلانه گاهى موجبات عقده گشايى و انتقام جويى هاى مخفى را در زنان به وجود مى آورد به طورى كه اگر اداره زندانها پرونده شخصيتى، نيت مجرمانه زنان بزهكار را با دقت علمى بيشترى و با عنايت به اصول جامعه شناسى جنايى، موشكافانه تنظيم كند عموماً جرائم امروز زنان به تربيت ديروز آنان كه در سنين زير ۷ سال بودند مرتبط مى شود.
* براى موفقيت زنان حقوقدان چه كارهايى توسط انجمن صورت گرفته و چه كارهايى در دست اجرا دارد؟
- انجمن تاكنون صرفاً به برنامه هاى فرهنگى و برگزارى سمينارهاى تخصصى پرداخته كه آن هم به هيچ وجه نمى تواند جوابگوى نيازهاى زنان حقوقدان باشد. بزرگترين مانع به سر راه انجمن براى تلاش در راه اهداف خود، عدم امكانات مالى و نداشتن يك مكان مناسب براى استقرار برنامه ها و ارتباط با جامعه است.
* چه فاصله اى بين حقوقدانان زن ايران و كشورهاى ديگر و جود دارد؟
- بايد اعتراف كنم ما هنوز در داخل كشور فعاليت بشردوستانه و خداپسندانه اى كه جلوه گرنگاه همگان باشد به طور مرتب، مكرر و مثمر ثمر نداشته ايم. چگونه وجدان خود را براى ايجاد ارتباطات بين المللى متقاعد كنيم.
* چرا وكلاى زن در پرونده هاى جنايى و سنگين كمتر وارد مى شوند؟
- خيلى طبيعى است. وكلاى زن مانند اصناف و مشاغل ديگر، اول زن هستند، دوم وكيل و در شغل اول خود كه ركن اصلى خانواده را تشكيل مى دهند بار مسؤوليت بيشترى نسبت به بقيه اعضا بر دوش دارند و حال آنكه پرونده هاى جنايى سنگين تا رسيدن به نتيجه نهايى، نيرويى شبانه روزى مى طلبد كه باشغل اول وكلاى زن منافات دارد.
* چرا حقوقدانان زن انجمن جداگانه دارند و خود را از وكلاى مرد جدا مى كنند؟
سؤال شما يك «قياس مع الفارق» است، در تمام جوامع بشرى زنان و مردان با يكديگر به دو صورت فعاليتهاى مشترك و جداگانه دارند. همانگونه كه آقايان جلسات مردانه اى دارند كه خانمها را در آن راهى نيست و خانمها نيز برنامه هاى زنانه اى دارند كه آقايان فقط دو را دور مى شنوند، اين انجمن نيز يك تشكل زنانه است كه به هيچ عنوان نافى تشكلهاى مشترك نبوده و نخواهد بود و حتى اگر لزوم اين قضيه احساس شود ما با حفظ استقلال خود با تشكلهاى ديگر اختلاف خواهيم داشت.
* چه پرونده هاى مهمى توسط حقوقدانان زن رسيدگى شده است؟
- پرونده هاى زيادى توسط حقوقدانان و وكلاى اين جمعيت رسيدگى شده است كه از آن جمله مى توان به اين پرونده ها اشاره كرد: پرونده باند سارقان جواهر فروش معروف به جادوگر، پرونده راضيه؛ دخترى كه در دفاع از خودش پسر جوانى را به قتل رسانده بود. پرونده ستاره، دخترى كه توسط همسرش مورد شكنجه واقع شده بود و چند پرونده ديگر.
* چند درصد پرونده هاى قضايى تاكنون توسط حقوقدانان زن رسيدگى شده است.
- در اين زمينه نمى توان آمارى ارائه كرد ولى به طور كل امروز اكثر پرونده هاى دادگاه خانواده يا پرونده هايى كه در آن زنى مورد ستم قرار گرفته باشد توسط حقوقدانان زن كه اشراف كاملترى نسبت به موضوع دارند رسيدگى مى شود.
* بيشترين مشكلات حقوقى زنان از ديدگاه شما در چه مواردى است؟
- بيشترين مشكلات حقوقى كه زنان ما با آن روبرو هستند مربوط به مهريه، نفقه و همچنين مشكلات مربوط به چك است كه در كنار اين موارد بحث مربوط به خشونت عليه زنان يكى از مشكلات عديده زنان ما است.
* در كدام كشور ها نگاه مثبت ترى نسبت به حقوق زنان وجود دارد؟
- در قانون اساسى اكثر كشورها بحث تساوى حقوق زن و مرد مطرح است كه من اعتقادى به اين تساوى ندارم بلكه معتقدم همان طور كه خلقت زنان و مردان متفاوت است طبعاً نيازهاى آنها نيز متفاوت است. قانون اساسى ما بحث تساوى را مطرح نمى كند بلكه حمايت عادلانه را كه ما نيز با آن موافق هستيم مطرح مى كند و ما خواهان اين حمايت هستيم ولى از نظر عملى متأسفانه در زمينه حمايت از حقوق زنان عقب هستيم و بايد اين عقب افتادگى را جبران كنيم.
|
