بابك بهادرى
آمارهاى رسمى متعدد منتشر شده توسط وسايل ارتباط جمعى كشور حكايت از آن دارد كه استفاده از سرنگ هاى مشترك توسط معتادان تزريقى كه تا دو سه سال قبل حدود ۶۵ درصد موارد ابتلا به بيمارى ايدز در كشور را به خود اختصاص داده بود اكنون به كمتر از ۶۱ درصد كاهش يافته و رقم مربوط به مقاربت هاى جنسى غير بهداشتى در موارد ابتلا به اين بيمارى در حال افزايش است.
با توجه به روند شيوع بيمارى ايدز در جهان و به تبع آن در كشورمان، به اذعان مسؤولان، مبارزه با اين بيمارى با استفاده از روشهاى پنهان متأثر از مسائل عرفى، تأثيرگذار نيست و مبارزه عمومى و ملى با آن بايد فراگير شود كه در اين ميان آنچه از گزارش هاى منتشر شده برمى آيد، اجراى آموزش هاى پيشگيرى نشان از توجه بيش از پيش به زنان و پس از آن به كودكان، نوجوانان و جوانان دارد.
براساس آمارهاى رسمى، تاكنون كمتر از ۱۲ هزار مبتلا به بيمارى ايدز در كشور شناسايى شده اما برخى از مسؤولان براساس آمارهاى جهانى، رقم واقعى مبتلايان به اين بيمارى در ايران را تا ۶۰ هزار نفر و برخى آمارهاى غيررسمى نيز تا حدود ۱۰ برابر تعداد مبتلايان شناسايى شده ذكر كرده اند كه البته بررسى اين ارقام با اظهارات مقام هاى مسؤول در خصوص ميزان مبتلايان ايدز در بين معتادان تزريقى در كشور، همان رقم حدود ۵۰ هزار مورد را محرز مى كند.
رقم مبتلايان ايدز بر اثر اعتياد تزريقى و اهداف هزاره سوم
براى نمونه وزير بهداشت، درمان و آموزش پزشكى با اشاره به رقم ۲۰۰ هزار نفرى معتادان تزريقى در كشور، اعلام كرده است كه به طور متوسط ۲۵ درصد اين افراد به ويروس ايدز آلوده هستند. دكتر لنكرانى با اعلام اينكه؛ ايران با امضاى اهداف هزاره سوم، متعهد به كاهش شمار مبتلايان ايدز طى ۱۰ سال آينده شده، اميدوار است كه با ادغام مبارزه با بيمارى ايدز در شبكه بهداشتى، گام ها سريع تر و مؤثرتر برداشته شود. وى همچنين از قرار گرفتن بررسى و مبارزه با ايدز در دستور كار شورايعالى سلامت، خبر داده است.
اين عضو هيأت دولت با اشاره به وجود ۸۰ مركز مشاوره رفتارى در كشور و برنامه هاى اساسى، آموزش در سطوح بالا براى جوانان و نوجوانان، بيماريابى فعال و كاهش آسيب، پيش بينى مى كند كه طى پنج سال آينده تعداد مبتلايان به كمتر از ۳۰ درصد وضع كنونى برسد. او با اشاره به اين كه با توجه به امكانات موجود اين اهداف دست يافتنى است، تأكيد دارد: نظام جمهورى اسلامى متعهد به حفظ سلامت مردم است و قانون اساسى هم در اين خصوص دولت را مكلف كرده است لذا در اين راستا از توان و همكارى هاى سازمان هاى دولتى و غير دولتى استفاده مى شود. از سوى ديگر معاون وزير بهداشت نيز با بيان اينكه ۲۵ درصد معتادان تزريقى به ايدز مبتلا هستند، اعلام كرده است كه اعتياد تزريقى مهم ترين عامل انتقال اين بيمارى است و تاكنون بيش از يك هزار نفر در كشور بر اثر ابتلاى به ايدز جان خود را از دست داده اند. دكتر «سيد مؤيد علويان» با اشاره به اينكه؛ فقط ۵ درصد از جمعيت ۲۰۰ هزار نفرى معتادان تزريقى كشور زير پوشش برنامه كاهش آسيب قرار دارند، تصريح كرده؛ در نظر است با گسترش برنامه و فعاليت هاى كشورى، ميزان پوشش معتادان تزريقى تا ۵۰ درصد افزايش يابد.
دبير ستاد مبارزه با مواد مخدر هم گفته است: طبق آخرين آمار وزارت بهداشت ۶۱ درصد از موارد ابتلا به ايدز در كشور از راه اعتياد تزريقى بوده كه اين آمار حاكى خسارات ناشى از اعتياد به سلامت جامعه و تهديد عليه امنيت شخص و اجتماع است.
برخى آمارهاى عينى از شمار قربانيان ايدز در ايران
براساس آمارهاى منتشر شده توسط ايرنا طى يك هفته اخير از شمار مبتلايان به ايدز در مناطق مختلف كشور، تاكنون ۱۱ نفر در استان خراسان شمالى، ۷۲ نفر در گلستان، ۱۷۵ نفر در آذربايجان غربى، ۹۷ نفر در آذربايجان شرقى، ۴۵ نفر در گيلان، ۱۱۶ نفر در استان بوشهر، ۲۳۳ نفر در استان اصفهان، ۳۸ نفر در چهارمحال و بختيارى، ۱۱ نفر در شهرستان بم و ۱۴ نفر نيز در شهرستان نيكشهر مبتلا به اين بيمارى شناخته شده و بيش از يكصد نفر نيز در اين مناطق تاكنون بر اثر ضايعات ناشى از اين بيمارى جان خود را از دست داده اند. قابل تأمل اينكه مقاربت هاى غير بهداشتى به عنوان علت شيوع اين بيمارى مهلك در برخى نقاط كشور از جمله برخى مناطق جنوبى تا ۲۸ درصد موارد نيز افزايش يافته و گروه سنى مبتلايان نيز در بين ۲۵ تا ۳۴ سال در حال خودنمايى است.
افزايش مبتلايان و هشدارها درباره تغيير علت شيوع
يك عضو كميته كشورى مبارزه با ايدز مى گويد: تا ابتداى مهرماه امسال حدود ۱۱ هزار و ۹۳۰ مورد مبتلا به ايدز دركشور ثبت شده كه اين رقم در سه سال اخير ۵‎/۲ برابر شده است. دكتر «مينو محرز» اخيراً در سمينار «همپيمان در برابر گسترش ايدز» با اشاره به شيوع اپيدمى ايدز در كشور، تخمين زده كه تعداد كل موارد مبتلا به اين بيمارى در كشور به ۶۰ تا ۷۰ هزار مورد برسد. وى با اذعان به اينكه برنامه هاى كنترل ايدز در كشور هنوز به پيشرفت قابل توجهى دست نيافته، آموزش براى پيشگيرى از ايدز در رسانه ها را مهمترين اقدام دانسته كه مى توان به خوبى از آن استفاده كرد.
دكتر معين رئيس مركز آسم و آلرژى كشور نيز با اشاره به وجود ۲۰۹ كشور در طبقه بندى به لحاظ شيوع ايدز در دنيا مى گويد: ۶ سال پيش، ايران در رتبه ۲۰۶ قرار داشت و اكنون به رتبه ۱۶۴ رسيده است. او مى افزايد: هرچند كه هنوز در كشور ما اعتياد تزريقى اولين واصلى ترين عامل انتقال ايدز است ولى فقر، فحشا و تماس هاى جنسى مشكوك در حال تغيير علت روند اين بيمارى دركشور است و متأسفانه درچندسال آينده به اپيدمى ايدز در كشور نزديك خواهيم شد. او با اشاره به جمعيت جوان كشور تصريح مى كند: جوانان و كودكان قربانيان خاموش ويروس ايدز هستند.
مسؤول طرح مبارزه با ايدز سازمان ملل در ايران نيز اعلام كرده است: هرچند براساس آمارهاى رسمى، بيشترين درصد بيماران مبتلا به ايدز را معتادان تزريقى تشكيل مى دهند، اما وزارت بهداشت به طور رسمى اعلام كرده كه روند شيوع بيمارى به سمت رفتارهاى جنسى درحال تغيير است.
دكتر ستايش گفته است: براساس آمارهاى غيررسمى ۵۰ هزارنفر در ايران مبتلا به ايدز هستند و تنها در شهرتهران ۵ هزارنفر (HIV) مثبت وجوددارد.
آمارهاى جهانى
طبق آمارهاى جهانى اعلام شده ازسوى سازمان ملل بيش از ۴۰ ميليون نفر در جهان به ايدز مبتلا هستند و صندوق حمايت كودكان سازمان ملل متحد (يونيسف) نيز در گزارشى اعلام كرده است كه روزانه يك هزار و ۴۰۰ كودك زير ۱۵ سال در جهان به علت ابتلا به بيماريهاى مرتبط با ايدز مى ميرند.
براساس اين گزارش، روزانه بيش از شش هزار نوجوان نيز در رده هاى سنى ۱۵ تا ۲۴ سال به «اچ.آى.وى» آلوده مى شوند. اين گزارش تصريح كرده كه، ايدز موجب يتيم شدن ۱۵ ميليون كودك در جهان شده است.
راههاى انتقال ويروس HIV
ويروس ايدز ازطريق خون و فرآورده هاى خونى آلوده، انتقال از مادر مبتلا به نوزاد، تماس جنسى غيربهداشتى و استفاده از سرنگ و سوزن مشترك از شخصى به شخص ديگر منتقل مى شود و بهترين راه پيشگيرى از آلوده شدن به اين ويروس، افزايش آگاهى هاى بهداشتى مردم، فقط يكبار استفاده از سرنگ هاى بهداشتى، تماس جنسى كنترل شده و تست كامل خون و فرآورده هاى آن قبل از تزريق به بدن است.
پزشكان مى گويند: لمس كردن، زندگى كردن يا خوابيدن در اتاقى كه فرد بيمار و يا آلوده به ويروس زندگى مى كند، استفاده از سرويس بهداشتى مشترك، بغل كردن، شنا در استخر يا حوضچه، مسافرت با اتوبوس، سرفه و يا عطسه، استفاده از غذا، ليوان، فنجان و يا ظروف غذاى فرد آلوده به ويروس HIV، ارائه كمك هاى اوليه و مراقبت از بيمار مبتلا به ايدز موجب انتقال اين بيمارى به شخص ديگرى نمى شود و به همين دليل نبايد مبتلايان به اين بيمارى را از حقوق اوليه هر انسانى كه همانا برخوردارى از ارتباط عاطفى، كلامى و شغلى درجامعه است محروم كرد.

فاطمه اميرى
از وقتى انجمن تنظيم خانواده ايران به عنوان مركز عالى مبارزه با ايدز در جنوب آسيا انتخاب شد، تحرك بيشترى در دفتر اين انجمن به چشم مى خورد و كارها وبرنامه ها شتاب گرفته است. تربيت ۴ هزار مربى طى پنج سال و صدهزار نفر آموزش ديده در زمينه حقوق و بهداشت بارورى، اطلاع رسانى، برگزارى سمينارها، كارگاههاى آموزشى و برنامه هاى فرهنگى و جلب نظر سياستگذاران و برنامه ريزان كشور به اهميت ترويج و پشتيبانى از حقوق بهداشت بارورى از جمله كارهايى است كه به عقيده معصومه راغبى مديرعامل انجمن تنظيم خانواده ايران براى انجام دادن آنها راهى طولانى طى شده و كارهاى انجام نگرفته زيادى نيز باقى مانده است.
او مى داند كه جايى بيرون دفتر كارش در يكى از خيابانهاى تهران، زنى به دليل ابتلا به بيمارى ايدز از خانواده رانده شده، مردى به همين علت شغلش را از دست داده وكودكى به دليل HIV مثبت بودن از مدرسه اخراج و از حق تحصيل محروم شده است.
بيمارانى كه وجه مشترك بسيارى از آنها اين است كه خود با بيمارى شان كنار آمده اند، اما از طرف جامعه و خانواده به بهانه هاى مختلف با سنگ اندازى و مشكلات متعدد روبرو مى شوند. پيش از آن كه خواسته باشم نخستين پرسش را با معصومه راغبى مدير انجمن تنظيم خانواده ايران در ميان بگذارم، موضوعى را مطرح مى كند كه به نظرش چنان اهميتى دارد كه ناديده گرفتنش به معناى ناديده گرفتن يكى از بزرگترين معضلات جهانى است كه ما نيز يكى از اعضاى آن هستيم.
تنظيم خانواده و جايگاه ايران در هزاره سوم توسعه نخستين سؤال است.
انجمن تنظيم خانواده ايران به عنوان مركز عالى مبارزه با ايدز در جنوب آسيا ، خود را متعهد مى داند كه علاوه بر كار كردن در مورد جنبه هاى مختلف «توسعه هزاره» بويژه روى هدف ششم - مبارزه با گسترش بيمارى ايدز و توقف گسترش آن - فعاليت كرده و روند ابتلا به آن را متوقف كند. مبحث ايدز جدا از ديگر مباحث بهداشت بارورى نمى تواند موفق شود. بايد به جنبه هاى مختلف حقوق و بهداشت بارورى بپردازيم. تا زمينه حل معضل ايدز نيز فراهم شود.
اهداف توسعه هزاره، ملى و منطقه اى نيستند، بلكه يك هدف جهانى است كه ۱۹۱ كشور عضو سازمان ملل تعهد كرده اند تا سال ۲۰۱۵ به آنها دست پيدا كنند تا جهانى كم مسأله تر داشته باشيم. به اين منظور تلاش شد محورهايى كه قراراست اين ۱۹۱ كشور در زمينه آنها كار كنند، نوعى تجانس و نزديكى داشته باشند. بنابراين اين سند از ريشه كنى فقر و گرسنگى تا موضوع مشاركت جهانى براى توسعه را در بر مى گيرد. در واقع اجلاس توسعه هزاره چيزى نبود كه ابتدا به ساكن شروع شده باشد. اين اجلاس نتيجه دهها سند بين المللى بود كه از دهه ۵۰ ميلادى طى نيم قرن در اجلاس هاى متعدد سازمان ملل به آنها پرداخته شده بود.مثل اجلاس پكن كه موضوع حقوق زن را تحت بررسى و توجه قرارداد و اجلاس قاهره كه حقوق و بهداشت بارورى را مورد تأكيد قرار داده بود.
مجموعه اى از اينها در هم تلفيق شد و بعد از استخراج نكات مهمتر به عنوان هدفهاى اجلاس توسعه هزاره مورد توافق دولتها و دستور كار آنها قرار گرفت.
اكنون توجه به بيمارى ايدز و تلاش براى كنترل و جلوگيرى از گسترش آن، همبستگى با مبتلايان و نبرد براى ريشه كنى از مهمترين آرمانهاى انجمن تنظيم خانواده ايران است.«نخستين زن آلوده به ويروس HIV در سال ۱۳۶۸ در ايران شناسايى شد. اين زن يك سال بعد در گذشته بود. در مردان ايرانى، شايع ترين شيوه آلودگى به ويروس ايدز استفاده از سوزن و سرنگ آلوده هنگام تزريق مواد مخدر است.
بيشترين زنان مبتلا به ايدز از طريق رابطه جنسى ناسالم آلوده شده اند. زنان پنج درصد از جمعيت آلوده به ويروس HIV در كشور را شامل مى شوندكه
۴۶ درصد از اين تعداد متأهل اند. نكته قابل تأمل در آمارها اين است كه احتمال انتقال ويروس از مرد به زن ۲۰ برابر بيشتر از احتمال انتقال آن از زن به مرد است. معصومه راغبى معتقد است: اگر سطح سواد را بالا ببريم نه فقط سواد خواندن ونوشتن، بلكه سواد زندگى اجتماعى، تعليمات عمومى مردم را بالا ببريم. اگر ما زنان آگاه و توانمندى داشته باشيم كه قدرت مديريت خود و اطرافيانشان را داشته باشند، اگر ما از رفتارهاى پرخطر بويژه در بين نسل جوان با ارائه اطلاعات صحيح و بموقع جلوگيرى كنيم، اگر ما حق دسترسى مردم به خدمات بهداشتى را كاملاً به رسميت بشناسيم و اين را فقط محدود به سنين و موقعيت هاى خاص نكنيم، اگر ما حق دسترسى مردم به آگاهى و اطلاعات را پس از به رسميت شناختن كاملاً پياده كنيم و آموزشهاى متناسب با سن را از دوران كودكى ارائه دهيم به اين ترتيب دليلى وجود نداردكه بيمارى اى مانند ايدز كه كاملاً قابل پيشگيرى است در جامعه ما وجود داشته باشد.
نظر معصومه راغبى را درباره برخى تفسيرها و اعمال نظرها كه گاه در برخورد با بيمارى ايدز در جامعه موجب بروز موانع و مشكلات متعدد مى شود، جويا مى شوم. هرچند او معتقد است كه ما از نظر مذهبى مشكلى براى اجراى طرح ها و برنامه هاى آگاه سازى و پيشگيرى از ايدز نداريم».
متأسفانه گاهى برخى تفسير رأى ها و احتياط هاى بى مورد سد راه مى شود و اين زمينه را فراهم مى كندكه مردم و بويژه جوانان بدون دسترسى به منابع اصلى و صحيح آموزشها و اطلاعات خود را از منابع مخرب وغيرقابل اعتماد دريافت كنند كه به تخريب بيشتر پايه هاى روابط و رفتارهاى اجتماعى منجر مى شود. بايد بپذيريم مرزها در هم فرو شكسته و جلوى ورود اطلاعات اعم از صحيح و غلط را نمى شود گرفت بايد بپذيريم جامعه ما يكى از جوان ترين جوامع جهان است . اين دو فرصت هاى مغتنمى هستند اگر با هم ديده و مديريت شوند. در غير اين صورت هر دو چه بارش اطلاعات و چه جوان بودن جمعيت ما را با تهديد جدى مواجه خواهد كرد. ما در حل مسائل و مشكلات جامعه نياز داريم علماى عظام و رهبران فكرى جامعه با اجماع و منطبق بر اخبار واطلاعات صحيح از آنچه در عمق جامعه مى گذرد، راه حل هاى مبتنى بر ارزشهاى اصيل اسلامى را بيابند و با پس زدن انگاره هاى سنتى غلط و تفسيرهاى نامناسب زمينه اتخاذ رويكردهاى جسارت آميز براى حل و پيشگيرى از ناهنجاريهاى اجتماعى نظير خشونت عليه زنان، وضعيت زنان خيابانى، موضوع سقط حاملگى هاى ناشى از تجاوز، تبليغ درباره نحوه صحيح استفاده از روشهاى پيشگيرى از باردارى نظير كاندوم، آموزش معتادان براى استفاده از سرنگ هاى يك بار مصرف را فراهم كنند. ما معتقديم اسلام پاسخ دارد. بايد پاسخ ها را يافت و ارائه داد.
ما به عنوان مسلمان روابط نزديك خارج از چارچوب ازدواج را به رسميت نمى شناسيم و آن را گناه مى شماريم. ولى آيا مى توانيم به عنوان مسلمان، منكر شويم كه اين روابط در جامعه ما وجود دارد؟
نمى خواهم به كم يا زياد بودن آن اشاره كنم تا مجدداً بحث هاى مخالف وموافق يا كسانى كه فكر مى كنند با پاك كردن صورت مسأله مى توان مشكل را حل كرد برانگيزم. اكنون ديگر روابط جنسى پرخطر فقط جرم يا گناهى نيست كه يك مرد يا يك زن انجام دهد و به خود او و قانون مربوط شود، بلكه بلايى مثل ايدز به معناى آن است كه حتى يك نفر با رفتار پرخطر كنترل نشده و محافظت نشده مى تواند شمارى از انسانهاى ديگر را بى گناه يا گناهكار آلوده كند و آنها هم آلودگى را به ديگران منتقل كنند و وضعيتى شود كه امروز جهان شاهد آن است.
همچنان آمار مبتلايان به بيمارى ايدز به تفكيك استانها محرمانه تلقى مى شود، زيرا اين اعتقاد وجود داردكه اعلام اين ارقام در مناطق مختلف ممكن است باعث ايجاد ترس و وحشت كاذب در مناطقى شود كه آمار ابتلا در آنها بالاست و از سوى ديگر اطمينان كاذبى در ايمنى در بقيه مناطق شود. معصومه راغبى در اين باره مى گويد: نكته مهم اين است كه خطر اپيدمى ايدز مرز، گروه سنى، جنسيت، سطح سواد، طبقه اجتماعى و فقير و غنى نمى شناسد. بنابراين نبايد جامعه مخاطب را فقط تهران يا گروه هاى خاصى از مردم در نظر بگيريم. در انجمن تنظيم خانواده معتقديم هركارى براى شروع بايد يك مبناى علمى و مستدل داشته باشد. بنابراين براساس بررسى ها و تحقيقات ، مناطقى را كه از نظر گسترش بيمارى ايدز بيشتر در معرض خطر هستند، شناسايى كرده و فعاليت هاى خاص خود را به صورت مراكز دوستدار نوجوان و مراكز مشاوره در آن نواحى مستقر كرده ايم. كه از جمله مى توانم به مركز بوشهر كه در هماهنگى با دانشگاه علوم پزشكى بوشهر است و يا مركز «نوجوان مطلوب بم» كه با همكارى بهزيستى و شبكه بهداشت، درمان تأسيس شده اشاره كنم. علاوه بر اين رويكرد انجمن فعاليت در سه حيطه اصلى آموزش حقوق و بهداشت بارورى با چاپ و انتشار نشريه، كتاب، جزوه و تربيت مربى بويژه در مناطق محروم تر كشور با همكارى شوراهاى اسلامى شهر و روستا، اداره بهداشت استانها، دانشگاه ها و مساجد و ترويج و پشتيبانى اين برنامه ها با جلب نظر مساعد سياستگذاران و مسؤولان و در بخش سوم اطلاع رسانى است.
ما معتقديم آگاهى، قدرت است. مردم آگاه خود ازخويش مراقبت مى كنند و در نتيجه از بار عظيم بودجه هاى مورد نياز براى برنامه هاى پيشگيرى و درمان كشور مى كاهند.
انتقال بيمارى از طريق استفاده از سرنگ آلوده و تماس هاى جنسى درحال حاضر بيشترين ميزان را در شيوع ايدز دارند. اما « به جا آوردن آداب سنتى نظير خالكوبى ، برادر خواندگى از طريق انتقال خون، ختنه سنتى، بريدن بندناف به روش سنتى، حجامت غيربهداشتى، تعدد زوجات، روابط جنسى نامشروع، خشونت با زنان و دختران از ديگر رفتارهاى پرخطر در گسترش بيمارى ايدز است.
معصومه راغبى مى گويد: در شهرهاى بزرگ ما دچار يك پارادوكس هستيم. چون اطلاعات زياد ارائه مى شود، مردم آگاه شده اند. اما در عين حال به نوعى مصونيت كاذب و يا پس زدن رسيده اند. در واقع مردم ما آگاهند ولى حساس نيستند. چون فقط بخشى از آگاهى را گرفته اند كه در سطح است ولى عمق همچنان در هاله اى از ابهام است. به عنوان مثال ما مى گوييم اعتياد چنين است و چنان.جرم است ولى به فرد معتاد نمى گوييم تو به عنوان شهروند _ حتى مجرم و خطاكار _ حق دارى به سرنگ بهداشتى يك بار مصرف دسترسى داشته باشى تا بيمار نشوى يا عفونت خود را به ديگرى منتقل نكنى. فكر مى كنيم اگر اين را بگوييم باعث ترويج اعتياد و تشويق فرد معتاد شده ايم. هميشه براى من اين سؤال مطرح است آيا جوانى كه معتاد مى شود، يكى از مشكلاتى كه به آن فكر مى كند اين هست كه هزينه سرنگ يك بار مصرف من چقدر خواهد بود؟! از طرفى متأسفانه در شهرهاى كوچكتر اصلاً آگاهى نداريم و همچنان اين تصور وجود دارد كه ايدز بيمارى مختص گروههاى خاص يا از ما بهتران است و شايد هم نوعى مجازات گناهانى كه مرتكب شده اند و به همين دلايل خود را مصون مى دانند كه البته احساس خوبى است اما به شرطى كه بدانند چرا مصون هستند؟! مصون مانده اند چون به چارچوبهاى اخلاقى، وفادارى به يك همسر، خوددارى از روابط جنسى ناشناس معتقدند و سياستهاى انتقال خون كشورشان هم سعى كرده اند تا اين مصونيت را برايشان فراهم كند. مصون مانده اند چون به سمت اعتياد و استفاده از سرنگ مشترك نرفته اند. مصون مانده اند چون مورد تجاوز قرار نگرفته اند، مصون مانده اند چون فرد بيمارى كه خود نيز از بيمارى اش آگاهى ندارد در ميانشان نيست تا آنها را آلوده كند. ولى هيچ تضمينى وجود ندارد كه اين چترهاى مصونيت با ارتباط هاى افسارگسيخته بدون كنترل و تأثيرپذيرى هاى منفى جوامع و محلات كوچكتر از شهرهاى بزرگ همچنان ادامه يابد. در مقايسه با مردان، زنان كمتر داراى روابط جنسى خارج از چارچوب خانواده و ازدواج هستند و كمتر از مردان موادمخدر تزريق مى كنند. اما هميشه گفته مى شود آسيب پذيرى زنان در برابر بيمارى ايدز بيشتر از مردان است. معصومه راغبى مدير انجمن تنظيم خانواده، اين موضوع را تا حد زيادى به كم بودن مشاركت مردان در برنامه هاى پيشگيرى از گسترش بيمارى ايدز ربط مى دهد و مى گويد:
تنظيم خانواده حتى از نظر متوليان امر، وظيفه زن است و مشاركت مردان حداكثر در حد اظهار رضايت و موافقت است، بدون اينكه بدانند، موظفند حداقل نيمى از اين مسؤوليت را خود به دوش بكشند. زنان ما شريك در ايجاد درآمد خانواده اند. چه وقتى كه در مزرعه، كارگاه و اداره كار مى كنند و حقوق مى گيرند و چه وقتى كه با مديريت اقتصاد منزل سهم عمده را در ايجاد تعادل و توازن اقتصاد خانواده ايفا مى كنند. زن ايرانى، زن مدير و مدبرى است، وفادار، سازگار و مقيد است اما همه اينها سبب نشده تا او نقش درجه دو نداشته باشد. آيا مى توانيم تصور كنيم زنى كه آموزش ديده و آشنا به روشهاى انتقال ايدز ، از همسر مشكوك و زمينه دار براى ابتلا به HIV جرأت كند كه بخواهد تا صرفاً روابط جنسى محافظت شده داشته باشد يا آزمايش خون بدهد، بدون اينكه مورد شديدترين خشونتهاى جسمى و روانى از سوى شوهر و اطرافيان قرار نگيرد؟!
معصومه راغبى در ادامه مى افزايد:
ما خلأهاى قانونى داريم كه متأسفانه در هر مرحله قانونگذاران ما اين خلأها را انكار مى كنند. بعد يك قانونى را اصلاح كرده و يا قانون جديد وضع مى كنند و با حل بخش كوچكتر از مشكلات دوباره انتظار دارند، آواها خاموش شود و مشكلى در ميان نباشد. با اين همه اين تمام مشكل نيست.معضل بزرگ ما اجرا نشدن قوانين موجود است و تفاسير اشتباه و تاريخ مصرف گذشته اى كه از برخى قوانين وجود دارد. اينها جامعه ما را دچار نوعى تضاد عميق كرده است. عدم مشاركت قانونى زن در دستاوردهاى اقتصادى زندگى زناشويى، باعث خلق يك كمدى دردآور به نام مهريه هاى نجومى شده است. خلأ قانونى ممانعت از خشونت عليه زن، خانواده ها را به هر وسيله اى متوسل مى كند تا از داماد آينده خود تضمين بگيرند. اساس زندگى بر بى اعتمادى به يكديگر است. همين است كه طلاق و به تبع آن معضلات پيچيده و عميق اجتماعى و فرهنگى جامعه را دربرگرفته است. زنان خيابانى را يا انكار مى كنيم يا مجرم مى شناسيم. در نتيجه نه كنترلى بر آنها است تا شناسايى شده و مشكل شان حل شود و حداقل سلامتشان تضمين شود و نه توجه داريم كه يك زن خيابانى را دهها و صدها مرد، خيابانى كرده و مى كنند. آيا مى توانيم تصور كنيم يك زن خيابانى كه خواسته و ناخواسته با يك تماس با مشترى آلوده بدون آنكه خود بداند آلوده به ايدز مى شود، چند نفر را در شبانه روز آلوده مى كند. آمارهاى جهانى مى گويد: يك زن خيابانى حداقل ۱۰ تا ۱۵ رابطه در طى ۲۴ ساعت دارد. آمار دهشتناك است. بايد همان طور كه وقتى غده اى در بدن پيدا مى شود شجاعانه به آن نيشتر مى زنيم يا راديوتراپى و شيمى درمانى مى كنيم و به هر شكل درصدد درمان آن هستيم تا اين آلودگى به ديگر قسمتهاى بدن نرسد، موضوعات مبتلا به جوامع امروز را هم بايد با شيوه هاى جديد امتحان شده، كنترل و مديريت كرد. اين كه ما از زنان خيابانى حرف نزنيم باعث نمى شود تا اين مشكل را نداشته باشيم. اينكه چهار نفر را بگيريم و زندانى كنيم مسأله را حل نمى كند. بايد با كمك متفكران و مصلحان اجتماعى بويژه جامعه شناسان و مددكاران در پى ساماندهى مديرانه و مدبرانه مسائل اجتماعى باشيم.
پنهانكارى درباره بيمارى ايدز و تعداد افراد آلوده و گروههاى درمعرض خطر، برخوردهاى غلط با مبتلايان به ايدز و در اولويت قرار ندادن برنامه هاى پيشگيرى و بهداشتى مربوط به ويروس HIV در برنامه هاى كلان بهداشتى كشور ما را در آينده با چه وضعيتى مواجه خواهد كرد؟
معصومه راغبى مدير انجمن تنظيم خانواده ايران كه معتقد است: «تنظيم خانواده يعنى قدرت اداره برنامه ريزى شده جامعه» در پاسخ اين سؤال بعد از كمى تأمل مى گويد:
ايران مركز عالى مبارزه با ايدز در جنوب آسيا است و انجمن متولى منطقه اى اين برنامه است. ايران تاكنون توانسته است در منطقه پرخطر و آلوده جنوب آسيا كه ايدز در آن بيداد مى كند، كم خطرتر باقى مانده باشد. ولى متأسفانه روند پيشرفت بيمارى ايدز به گونه اى است كه اين مصونيت اگر ما سريعاً و با جسارت وارد عمل نشويم ديرى نخواهد پاييد، چرا كه ايدز تصاعدى افزايش مى يابد.