معصومه پيروزبخت
درماه آگوست، لحظه اى در تاريخ آفريقا ثبت شد و آن زمانى بود كه براى اولين بار زنى با پيروزى بر دو رقيب مرد منتخب مقامات جامعه اقتصادى كشورهاى غرب آفريقا (Ecowas) به عنوان رئيس دولت آفريقايى انتخاب شد. روت سندوپرى (Ruthsando Perry) به عنوان سومين رئيس دولت و رئيس مجلس و ايالت قدرتمند دولت انتقالى ليبريا انتخاب شد. انتخاب شدن زنى به عنوان اولين زن آفريقايى رئيس دولت به خودى خود يك واقعه تاريخى است، اما زمانى كه اين كشور ليبريا است، هر دقيقه اين مسؤوليت يك مبارزه ناگفتنى است.
در واقع خانم پرى مسؤوليت سنگين رهبرى كشورى را به عهده گرفت كه ۷ سال درگير جنگ هاى داخلى بود. او مى بايست براساس برنامه طرح ريزى شده Ecowas در كشورش صلح برقرار كند. او اين مأموريت را با مباهات، وقار، علاقه هر چه تمام تر پذيرفت تا در خاتمه اين مأموريت سنگين مردان شاهد كار فوق العاده او بوده و از زنانى چون او تجليل و قدردانى كنند.
زنان آفريقايى، به طور سنتى زنانى توانا هستند وخانم پرى نيز همانند ساير زنان آفريقايى با ايمان به خداى بزرگ، صبر، درايت و حس بى طرفى نسبت به گروه ها، بدون اينكه براى رسيدن به موفقيت احساس تزلزل كند، پاى در جاده ايجاد صلح در ليبريا گذاشت. فروتنى و جاذبه اجتماعى او سبب شد كه براحتى بتواند با جوانان، سالمندان، بينوايان و معلولان و به طور كل همه اقشار جامعه ارتباط برقرار كند. او از مسؤوليت سياسى كشور خود آگاهى كامل داشت. خانم پرى در سال هاى گذشته، شديداً درگير مشكلات كشورش بود و انتخاب او با اين سابقه فعاليت هاى اجتماعى و سياسى، اصلاً تعجب آور نبود. وظيفه دولت او اين بود كه با خلع سلاح نمودن جنگجويان گروه هاى متفاوت درگير در جنگ داخلى، فرايند صلح ليبريا را امكان پذير كند. انجام انتخابات براى ايجاد يك دولت دموكراتيك كه بتواند نجات بخش كشور ليبريا باشد، به تحقق اين امر بستگى داشت.
خانم روت سندوپرى از ابتدا با مشكلات زيادى مواجه بود به طورى كه گاه ناظرين امر تصور مى كردند كه وى موفق نخواهد شدو اين وظيفه مشكل تر و سنگين تر از آن است كه يك زن بتواند آن را به اتمام برساند. عليرغم همه تاكتيك هاى انحرافى و بازدارنده، خانم پرى مصمم بود كه اين امر خطير را كه مردان نتوانسته بودند در انجام آن موفق شوند با موفقيت به پايان برساند.
امروزه ليبريا داراى حكومتى دموكراتيك و در راه رسيدن به اصلاحات و تجديد وحدت و يگانگى است و اين ثابت مى كند كه خانم پرى وظيفه خود را به خوبى انجام داده است. با انجام چنين وظيفه سنگين و دشوارى، اوتوانسته است كه موجوديت خود را به عنوان زن قدرتمندى كه سزاوار مشاهده صلح در آفريقا است، در مجامع ملى و بين المللى تثبيت كند.
زنان آفريقايى خانم پرى را مى ستايند، زيرا او زمانى به عنوان اميد كشور قد علم كرد كه جامعه دچار يأس و نااميدى شديدى شده بود. آنان به او افتخار مى كنند و به او اطمينان مى دهند كه همه كسانى كه براى ايجاد صلح در آفريقا تلاش مى كنند نيز از دستاوردهاى او غرق در مباهاتند. آنان او را مادرى مى دانند كه نوزاد صلح را براى ليبريا پرورش داد و به دنيا آورد تا مردم اين كشور بتوانند يك بار ديگر با هماهنگى كامل، با صلح و آرامش در كنار يكديگر زندگى كنند.
روت سندوپرى در جولاى ۱۹۳۹ در شهر ديا ايالت گرندكيپ موندليبريا به دنيا آمد. او ديپلم خود را از دبيرستان سنت ترزا ليبريا گرفت و سپس تحصيلات خود را در رشته آموزگارى دانشگاه ليبريا ادامه داد. وى همسر خود را از دست داده و صاحب ۷ فرزند است.
به عنوان اولين زن رئيس دولت و رئيس حكومت انتقالى، روت پرى رياست برنامه خلع سلاح گروه هاى متخاصم ليبريا و مسؤول برگرداندن و اسكان آوارگان و رانده شدگان از محل زندگى را به عهده داشت و هدايت  كننده انتخابات دموكراتيك آزاد بود.
قبل از تصدى پست رياست دولت، او سرپرست بانك چيسن مانهاتان ليبريا بود و همزمان به عنوان قانونگذار مستقل در هيأت قانونگذارى تك حزبى كشور نيز مشغول به فعاليت بود و به عنوان سناتور (نماينده) ايالت گرندكيپ تاون، مسؤوليت حمايت از وضع قوانين ويژه حمايت از حقوق زنان و كودكان را نيز به عهده داشت وى مشاور هيأت رئيسه بيمارستان كودكان و عضو انجمن ستاره شرقى، خانه روت و چند انجمن ديگر نيز هست و پيشگام ايجاد بناى مؤسسه ويكتوريا مامى كينى مموريان (Victoria mamie Kimi Memorial Institate) ليبريا نيز هست. او تاكنون جوايز و عناوين بسيارى دريافت كرده است كه مى توان جايزه صلح سازمان غيردولتى زنان ليبريا براى ايجاد صلح در ليبريا، گواهى به رسميت شناختن تلاش وى براى ايجاد اتحاد در ليبريا از طرف سازمان اتحاد مسيحى ليبريا و ... نام برد.
در طول برگزارى اولين گردهمايى زنان در ابوجا در ماه مى ،۱۹۹۷ براى اولين بار اعضاى اتحاديه زنان آفريقا (FAS)، اولين رئيس جمهور زن آفريقا را ملاقات كردند و راجع به فعاليت هاى FAS در آفريقا و به ويژه در ليبريا صحبت كردند. او اعضاى گروه را به آپارتمان شخصى خود دعوت كرد و راجع به مبارزات و مشكلات متعددش در طول اداره دولت انتقالى ليبريا با اعضاى هيأت به گفت وگو نشست و درباره آينده كشورش چنين گفت: فرزندان ما جواهراتى قيمتى هستند كه بحران هاى اجتماعى، اثرات جنگ، قدرت مواد مخدر و ساير رفتارهاى ناهنجار اجتماعى و مشكلات موجود در مدارس همه به شرايط سخت زندگى آنان اضافه شده است. مشكل كودكان يتيم نيز مشكلى بحرانى ويژه مناطق شهرى است. بسيارى از اين كودكان و نوجوانان بين ۸ تا ۱۶ سال در مقطع خاصى از زمان، از خانواده جدا شده و در نهايت جذب نيروهاى مسلح مى شوند كه آنان را شست وشوى مغزى مى دهند تا به نيروى اسلحه خشونت و بى قانونى اعتقاد پيدا كنند. آمارها نشان مى دهد كه بيش از ۷۰ درصد از نيروهاى متخاصم قبلى از كودكان زير ۱۵ سال تشكيل شده بود و شما درك مى كنيد كه فرزندان ليبريا با چه مشكلاتى مواجه بودند و به همين دليل، به عنوان يك مادر، كودكان و آينده آنها مقدم بر تمام مسائل ليبريا است.
در جولاى ۱۹۹۷ در نشست حراره، رهبران كشورهاى آفريقايى او را براى ايراد سخنرانى انتخاب كردند. در واقع اين اولين بار بود كه در ۳۲ اجلاس سازمان وحدت آفريقا يك زن رئيس جمهور درباره مسائل مهم به بحث نشسته و بالاترين مقام تصميم گيرى در سازمان وحدت آفريقا گشته بود.

• زينب رنجبر قاضى دادگسترى تهران و مدرس دانشگاه

ورود صنعت و تكنولوژى به زندگى بشر و تحولات فكرى و رشد اجتماعى و تأثيرات آن در روند زندگى با طى فرازها و نشيبها مسيرى را طى مى كند كه در آن داعيه رفع هرگونه تبعيض و تمايز بين زنان و مردان را دارد. اجتماعات بشرى از دو جنس زن و مرد تشكيل شده است و جنسيت واقعيتى انكارناپذير در نظام خلقت است و تفاوت در جنسيت راز بقا را در خود دارد كه اعجاز آفرينش است و تبعيض ضد عدالت و برخلاف فلسفه آفرينش است.
خلفت زن و مرد بر محور عدالت و مدار انسانيت است. اصول انسانى براى زن و مرد در كلام وحى به يك گونه ترسيم شده است و انسان براى رسيدن به سر منزل مقصود و قرب الى الله بايد در اين محور و مدار حركت نمايد. دين اسلام در يك ديد كلى عنايت به برابرى موقعيت زن و مرد دارد و تنها تقوى را نشانه برترى و امتياز انسانى از انسان ديگر قرار داده است اما آموزه هاى تاريخى بازگوكننده واقعيت هاى تلخى از نابرابرى هاى جنسيتى و جريان هاى فرادستى و فرودستى و اعمال زور و خشونت و نگاه هاى تبعيض آميز است كه در طول تاريخ در همه جاى دنيا جريان داشته است.
هرچند كه بشر امروز به اشتباه گذشتگان خود پى برده است اما تجربه نشان مى دهد كه سنت هاى كهن در لباس عادات،  آداب و رسوم و از طريق خرافات حاكم بر جوامع گاه حتى جلوه مذهبى نيز به خود گرفته است.
با آنكه تحول فكرى و رشد اجتماعى در حدى است كه ارزشهاى متعالى انسانى جايگزين بسيارى از نظام هاى مذموم گذشته شده است نقش زنان نيز همزمان با تغييرات زيادى همراه بوده است و شتابى كه جوامع در چند دهه اخير پيدا كرده اند زنان را وارد عرصه هاى اجتماعى در ابعاد مختلف كرده است و اين تغييرات مى تواند بر قوانين براساس نقش هاى اجتماعى، اقتصادى تأثير بگذارد. نقش هاى اجتماعى و اقتصادى زن مسلمان امروزى با گذشته متفاوت شده است و اكنون بخشى از مسؤوليت فرهنگى اجتماعى، اقتصادى و... به عهده زنان است و بر نقش هاى كليشه اى زنان خط پايان كشيده است. اين تحول در حدى است كه هم اكنون زنان در سه سطح متفاوت خانواده، جامعه و در مقياس جهانى ايفاى نقش مى كنند به همين دليل يكى از نگرش هاى جوامع دينى، دفاع از ارزش هاى دينى و ضرورت عينيت بخشيدن به نگرش هاى دينى در حل مسائل جنسيتى است.
بالا رفتن سطح تحصيلات زنان انتظارات و توقعاتى را در رفع تبعيض هاى ناروا و اصالت دادن به ارزش هاى انسانى و توجه به مسائل و مشكلات آنان ايجاد نموده است كه دولت ها در مقام ايفاى رسالت خود و در پاسخ به نيازهاى اين قشر از جامعه بايد توجه به حقوق زنان را از وظايف خود قرار دهند.
در جامعه اسلامى ما نيز، زن مسلمان امروزى از نظر شعور اجتماعى و درك و فهم اجتماعى با گذشته متفاوت است. امروزه بيش از هر زمانى اجتهاد و فقه شيعه مسؤوليت خطيرترى دارد به لحاظ اينكه فقه شيعه مسؤول پاسخگويى به بسيارى از مسائل و معضلات اجتماعى است و اين امكان وجود دارد كه درباره بسيارى از موضوعات مطرح پيرامون حقوق زنان بازنگرى و با تجديدنظر در آن اصلاحاتى انجام پذيرد.
پويايى فقه شيعه و انطباق پذيرى آن در ظرف مكان و زمان براى پاسخگويى به نيازهاى موجود پس از انقلاب اسلامى فرصتى فراهم آورده است تا غبار ابهام را از مسائلى كه اذهان را به خود مشغول مى داشت زدوده شود به برخى ابهامات پاسخى روشن داده شده است و برخى ديگر نيازمند پاسخگويى هستند از اين رو با توجه به فضاى مستعدى كه براى طرح مسائل و نيازها و واقعيت هاى موجود وجود دارد و استعداد پاسخگويى و رفع ابهام توسط فقها و عالمان گرانقدر دينى جاى آن دارد تا مسائل به روشنى مطرح شوند تا پاسخى شفاف بگيرند. يكى از مسائلى كه ذهن جامعه زنان را مشغول كرده است و انديشمندان به غور و بررسى مسأله مى پردازند شايستگى و عدم شايستگى زنان براى احراز مقام قضاوت است هر چند اين موضوع بارها مطرح و يا بدان پاسخگويى شد ولى هنوز مى تواند از زواياى ديگرى بدان پرداخته شود. ما نيز با استفاده از فرصت موجود به طرح مجدد آن مى پردازيم باشد كه در نظر آيد.
قوانين اساسى اكثر كشورهاى اسلامى كه هم متأثر از حقوق بين الملل و هم نوعاً وفادار به قوانين اسلامى هستند، قائل به تساوى اصولى بين زن و مرد هستند.
قانون اساسى جمهورى اسلامى ايران نيز در ديباچه خود منزلت والايى براى زن قائل شده و وعده مى دهد كه حقوق زنان را بيش از پيش استيفا نمايد زيرا كه شأن اسلام مخالف با ظلم به زنان و ناديده انگاشتن حقوق آنان است و بدين صورت مخالفت خود را با اجحافى كه در سابق به زنان شده است اعلام مى دارد و درصدد جبران آن است و اينك در پناه اسلام و جمهورى اسلامى زنان به مراتب بالايى دست يازيده اند در حوزه هاى علميه به درجه اجتهاد رسيده اند در دانشگاه ها مدارج علمى بالايى را كسب نموده اند عناوين مختلف كه شايد روزگارى براى زنان دست نيافتنى و يك آرزو بود اكنون محقق شده است و در جامعه اسلامى ما زنان با عنوان پزشك متخصص و اساتيد مجرب در مراكز علمى و وكيل دادگسترى و معمار و مهندس و نظريه پرداز و بسيارى از عناوين برجسته ديگر كه در اجتماع مشغول فعاليت مى باشند و در كنار همه اين عناوين فعاليت در حوزه خانواده و مادرى و همسرى را اولين و اصلى ترين وظيفه خود مى دانند و بدين لحاظ بعضى از قوانينى كه در زمان عدم مشاركت زنان در مسائل اجتماعى حاكميت داشتند اكنون با تغيير نظام اجتماعى مورد ترديد و پرسش واقع شده اند به عنوان مثال دليل قوام بودن مرد را انديشمندان مديريت اقتصادى مرد در خانه دانسته اند و از آثار الزام مرد به پرداخت نفقه به همسر و فرزندان. در اين صورت تكليف مردى كه در پرداخت نفقه كوتاهى مى كند و زن براى حفظ و دوام زندگى و جلوگيرى از آثار مخرب آن بر آينده خانواده و فرزندان به ناچار در تهيه معاش همكارى مى كند يا در بعضى مواقع مرد از زن نفقه دريافت مى كند تكليف چيست آيا زن همچنان بايد تحت مديريت چنين مردى باقى بماند.
در عرصه سياستگذارى براى زنان عنايت ويژه به جايگاه اجتماعى زنان و دخالت و مشاركت زنان در عرصه هاى سياسى، اجتماعى و اقتصادى اجتناب ناپذير است. زنانى كه يك تاريخ ظلم را به دوش كشيده اند اكنون به مدد جمهورى اسلامى و عالمان نوانديش خواهان جبران مافات هستند اسلام عزيز در زمان ظهور و تكوين با حساسيت غيرقابل وصفى به مسائل آنان پرداخته است و آنان را در چتر حمايت خود گرفته است اما با كمال تأسف در مسير تاريخ و زمان حاكمان جور كه از اسلام و مسلمانى فقط نفع خود را مى طلبيدند و به احياى رسوم جاهلى همت مى گماشتند در مورد زنان نيز چنين شد و نگرش زن ستيزانه و اقتدار مردانه را ادامه دادند اما اكنون زمان آن رسيده است كه زنان نيز بتوانند شاهد ثمرات شيرينى باشند كه بذر آن در صدر اسلام توسط كلام خدا پاشيده شده است. پاسخگويى به مسائل زنان يعنى بارورى همان نهالى كه در صدر اسلام روييده شده است. با اين رويكرد بررسى و نقد ديدگاه ها در خصوص مسأله قضاوت زنان با توجه به تغيير بنيادين شرايط و اوضاع واحوال نيازمند نگاهى نو و انعطاف پذير در مقابل شرايط جديد حاكم بر اداره جامعه و مديريت به شيوه جديد بايد باشد. درست است كه منصب قضاوت از شؤون و مناصب حكومت اسلامى است و يك نوع ولايت است ولى لزوماً نفى كننده شايستگى زنان در پذيرفتن اين مسؤوليت نيست . در مقاله بعدى بحث قضاوت زنان در ايران و ساير كشورها را با توجه به تحولات بنيادين شرايط جامعه بررسى خواهيم نمود.

رضايت شغلى مادران
از فشار عصبى كودكان مى كاهد

رضايت مادران از شغلى كه دارند باعث كاهش فشار عصبى در كودكان آنها مى شود.
به گزارش دانشگاه بث در انگليس، عدم رضايت شغلى زنان باعث افزايش فشار عصبى در كودكان آنها مى شود ولى اختصاص زمان بيشترى به مراقبت از كودكان به كاهش اين فشار عصبى كمك مى كند.
در مطالعه اى روى ۵۰ كودك در يك مهد كودك، محققين دريافتند ميزان هورمون كورتيزول، كه نشانه وجود فشار عصبى است، در كودكانى كه مادرانشان از شغل خود راضى نبودند بالاتر از كودكانى است كه مادرانشان رضايت شغلى مناسبى داشتند.
ميزان كورتيزول در خون اين كودكان در بعد از ظهرها دو برابر ميزان طبيعى بود. تحقيقات نشان مى دهد استفاده از خدمات مراقبت از كودك توسط زنانى كه از شغل خود راضى نيستند باعث كاهش چشمگير ميزان فشار عصبى در كودكان آنها مى شود.
اين مطالعه همچنين نشان داد ميزان متوسط كورتيزول در كودكان خانواده هايى كه بسيار عاطفى يا خوددار هستند بيش از حالت معمول است.
كورتيزول هورمونى است كه فشار خون و عملكرد قلب و عروق و نيز عملكرد سيستم ايمنى را تنظيم مى كند و در عين حال سوخت و سوز پروتئينها، قندها و چربيها را تحت كنترل دارد.

ارتباط يائسگى زودرس
با عمر كوتاهتر در زنان

نتايج يك تحقيق گسترده نشان مى دهد زنانى كه در اوايل دهه چهارم عمر خود يائسه مى شوند از عمر كوتاهترى برخوردارند.
به گزارش رويترز هلث از نيويورك، پژوهشگران انجمن سرطان آمريكا در آتلانتا دريافتند مرگ اين زنان بيشتر دراثر ابتلا به بيمارى قلبى، بيماريهاى تنفسى و كليوى بعد از ۷۵سالگى رخ مى دهد.
در اين مطالعه ۶۸هزار زن آمريكايى به مدت ۲۰سال مورد بررسى قرار گرفتند.
اين محققان دريافتند زنانى كه در سنين ۴۰تا ۴۴سالگى يائسه مى شوند خطر مرگ ناشى از هر علتى در آنها ۴درصد بيشتر از زنانى است كه در اوايل دهه ۵۰يائسه مى شوند.
بررسيهاى بيشتر نشان داد اين ارتباط محدود به زنان بالاى ۷۵سال است ظاهراً به اين دليل كه در سنين پايين تر زنانى كه زودتر يائسه مى شوند ميزان مرگ ناشى از سرطانهاى تخمدان و سينه در آنها كمتر است. قبل از ۷۵ سالگى سرطان مهمترين عامل مرگ در بين تمام زنان است، اما در زنان جوانتر بيمارى قلبى و ساير بيماريها شايعتر است.
هرچند در چندين تحقيق قبلى يائسگى زودرس با عمر كوتاهتر مرتبط شناخته شده است، اما در تحقيق جديد علل مرگ بررسى شده است.
در اين مطالعه يائسگى زودرس با مرگ ناشى از بيمارى قلبى در سنين بالاتر مرتبط شناخته شد. اين نكته با يافته هاى قبلى مبنى بر تأثير حفاظتى استروژن بر قلب و عروق خونى مطابقت دارد. هرچه زن ديرتر يائسه شود هورمون استروژن بيشترى در بدن او آزاد مى شود كه براى قلب او مفيدتر است.
از طرف ديگر كوتاه بودن مدت ترشح استروژن در بدن با كاهش خطر بروز سرطانهاى تخمدان و سينه ارتباط دارد. با اين حال بيمارى قلبى مهمترين عامل مرگ در بين زنان آمريكايى است و اين خطر در زنانى كه زودتر يائسه مى شوند يعنى ۹درصد بيشتر است.
همچنين عدم ترشح استروژن بعد از يائسگى اغلب به پوكى استخوان مى انجامد. زنانى كه دچار شكستگى استخوان مى شوند در معرض ابتلا به عفونتهاى دستگاه ادرارى و ذات الريه قرار دارند.
با اين حال ميزان افزايش خطر در زنانى كه زودتر يائسه مى شوند در اين مطالعه اندك بود.
هرچند زنان نمى توانند سن يائسگى خود را تغيير دهند، اما با تغذيه سالم، ورزش ، داشتن وزن مناسب و عدم استعمال دخانيات مى توانند از عمرى طولانى بهره مند شوند.
كميسيون مستقل حقوق بشر افغانستان اعلام كرد:

۱۰۱ مورد خودكشى زنان افغانى
براى رهايى از مشكلات خانوادگى

كميسيون مستقل حقوق بشر افغانستان اعلام كرد ۱۰۱ زن افغانى براى رهايى از مشكلات خانوادگى اقدام به خودكشى كرده اند.
به گزارش خبرگزارى شين هوا اين درحاليست كه دولت افغانستان بشدت در تلاش است تا زنان اين كشور را از حقوق قانونى خود مطمئن كند.
گزارش اين كميسيون مى افزايد: اين تعداد خودكشى طى يك سال گذشته روى داده است كه علل اصلى نهفته در پشت آن نيز ازدواج هاى اجبارى و مشكلات خانوادگى است.
اين در حالى است كه بسيارى از زنان افغانى و بستگان آنها از ترسى كه دارند موارد گوناگون خودكشى را به پليس گزارش نمى دهند.
در بخش ديگرى از اين گزارش آمده است طى يك سال گذشته حدود ۸۰ مورد ازدواج اجبارى و ۱۹۹ مورد شكنجه و ضرب و شتم زنان افغانى به ثبت رسيده است. در اين گزارش تأكيد شده است در بسيارى از مناطق دورافتاده اين كشور والدين زنان براى آنها شوهر پيدا كرده و بدين ترتيب مجبور مى شوند كه به ازدواج اجبارى تن دهند.