دكتر حسن احدى، متولد هجدهم آذرماه ،۱۳۲۲ ساوه
- ليسانس روانشناسى از دانشگاه تهران
- فوق ليسانس روانشناسى از فرانسه، دانشگاه پاريس ۱۰
- دكتراى روانشناسى از فرانسه، دانشگاه پاريس ۱۰
- رياست مدرسه عالى شميران و عضو هيأت علمى آن در بعد از انقلاب
- رئيس بخش روانشناسى و علوم تربيتى مدرسه عالى دماوند
- رئيس دانشكده روانشناسى و علوم تربيتى
- معاونت مركز تحقيقات روانى - اجتماعى نخست وزيرى
- استاد دانشگاه علامه طباطبايى در پايه ۲۵
- سرپرست كميته روانشناسى شوراى انقلاب فرهنگى
- مسؤول گزينش استاد روانشناسى در وزارت فرهنگ و آموزش عالى
- عضو هيأت مديره انجمن روانشناسى ايران
- عضو فرهنگستان علوم
- انتخاب شده به عنوان استاد نمونه
- عضو هيأت مركز تستينگ فرانسه
- عضو هيأت تحريريه برخى از مجلات روانشناسى كشور همانند: مجلات پژوهشهاى روانشناختى دانشگاه الزهرا (س)، دانشنامه، بررسى مسائل روانى اجتماعى، دانش و پژوهش در روانشناسى و...
- تهيه و تأليف شمار مهمى از كتب روانشناسى كه برخى از آنهايند: علم النفس [مشترك با دكتر شكوه السادات بنى جمالى]، مفاهيم بنيادى در روانشناسى نوجوانى و جوانى [به يارى دكتر نيك چهره محسنى]، پويايى گروه ها، روانشناسى رشد [با همكارى دكتر جمهرى]، بازى هاى ذهنى [با همكارى دكتر ماهر، روانشناس]، بهداشت روانى در كودكان عقب مانده ذهنى.
- تدوين و ارائه بيش از ۲۰ مقاله علمى در كنفرانس هاى داخلى و بين المللى.
فعاليت هاى دانشگاهى خويش را از ۱۳۵۶ خورشيدى آغاز كرده و از معدود كسانى است كه در تمام طول انقلاب، مسؤوليت هاى ويژه اى را در حوزه روانشناسى عهده دار بوده است. طرح و تحقيقاتى كه در اوايل انقلاب توسط او به سرانجام رسيدند، سبب شد تا نگاه مديران سرگردان در ميان ازدحام پريشانى هاى اوايل انقلاب، بيش از پيش بر كاربردهاى علم روانشناسى و شاخه هاى گسترده اش متمركز شود. يكى از طرح هاى مهم او كه بسيار مورد توجه مقامات دولتى و حكومتى وقت واقع شد، تحقيق درباره «علل اختلالات رفتارى نوجوانان و كودكان» بود و نسخه هاى اوليه اين تحقيق در حدود بيش از ۴۰ جلد تنظيم شد. در اين هنگام حسن احدى معاونت مركز تحقيقات روانى - اجتماعى نخست وزيرى را برعهده داشت. اين تحقيق شش سال پس از انقلاب اسلامى ايران و مصادف با بحبوحه مشكلات اجتماعى فراوان به دستور بالاترين مقام جمهورى آغاز شد و نسخه هايى از حاصل كار در اختيار حضرات مسؤول، جناب آقاى خامنه اى [رئيس جمهور وقت]، جناب هاشمى رفسنجانى، دفتر امام خمينى (ره)، آيت الله كنى و ... گذاشته شد. در اين خصوص حسن احدى معتقد است: «آن زمان تنها كسى كه متوجه شد ممكن است در آينده ما مشكلاتى در زمينه اختلالات روان شناختى در جامعه پيدا كنيم، عملاً امام بود. ما در هنگام جنگ تحميلى هيچ مشكلى نداشتيم؛ نه اعتياد، نه اختلالات رفتارى، نه بزهكارى، نه دزدى و نه هيچ چيز ديگر، و چون جنگ چند سال طول كشيد امام به خوبى متوجه شد يك روز ممكن است در اين زمينه با مشكل مواجه شويم. بنابراين، برادران مسؤول از ما خواستند كه به عنوان محقق بياييم و اين كارها را انجام دهيم. اين پژوهش تقريباً در تمام مدارس و زندانهاى ايران انجام گرفت و در آن، حول محور دزدى، انحرافات جنسى و اعتياد كودكان و نوجوانان بحث مى شد. از آنجا كه اين تحقيق با مسأله جنگ در ايران همزمان بود - و جنگ با تأثيرگذارى شديد خود همه ديدگاه ها و فعاليت ها را تحت الشعاع خود قرار داده بود - شايد آن زمان نتوانستند به نحو احسن از تحقيقات ما استفاده كنند. با اين حال ما گفتيم چه بايد كرد كه در آينده بچه هاى ما سراغ دزدى، اعتياد و انحرافات جنسى نروند. اين طرح انجام شد اما اگر از آن استفاده نشد به دليل پاره اى از مشكلات بود كه در جامعه داشتيم و الآن بايد پيگيرى شود». حسن احدى تحصيلات ابتدايى اش را در زادگاهش به اتمام رسانيد و ادامه آن را در پايتخت پى گرفت. دوره راهنمايى و دبيرستان را در مدرسه «وحيد» [در خيابان راه آهن] گذراند و سپس وارد دانشسراى مقدماتى و موفق به اخذ ديپلم علمى از آنجا شد. با همين مدرك به شهرستان بازگشت و يك سالى را به معلمى سر كرد. پس از آن به تهران منتقل شد و به محض دريافت مدرك كارشناسى از دانشگاه تهران، با مختصر پولى كه از راه تدريس و معلمى پس انداز كرده بود، عازم فرانسه شد. در شهر «گرونوبل» اقامت گزيد و در همانجا بود كه فوق ليسانس روانشناسى اش را گرفت. دكتراى خود را تحت نظر پروفسور «رنه زازو» [استاد پاريس ۱۰] كسب كرد و به دستور پروفسور زازو در فرانسه بورس تحصيلى هم به وى تعلق گرفت.
با بازگشت به وطن يك سال عضو هيأت علمى مدرسه عالى شميران بود و پس از انقلاب رياست همان مدرسه را عهده دار شد. از آن جهت كه مدرسه عالى شميران زمانى جزئى از مجتمع دانشگاهى ادبيات و علوم انسانى بود و بعدها به دانشكده دانشگاه علامه طباطبايى مبدل گشت، او بى آن كه درگير بروكراسى طى مراحل مربيگرى تا استاد يارى و دانشيارى شود، با كرسى ۲۵ استادى در اين دانشگاه فعاليت هاى تازه اى را آغاز كرد كه همچنان ادامه دارد و از اساتيد شاغل است. او ضمن اينكه همكارى هايى با جهاد دانشگاهى، وزارت فرهنگ و آموزش عالى و جهاد سازندگى را در كارنامه فعاليت هايش به ثبت رسانيده، در مجتمعى با عنوان «مركز كودكان عقب مانده ذهنى» خدمت كرده است. از ابتداى تشكيل ستاد انقلاب فرهنگى هم - كه چندى بعد به شوراى انقلاب فرهنگى تبديل شد - سرپرست كميته روانشناسى بوده و همين مسؤوليت را در دانشگاه آزاد اسلامى نيز داشته است و بر همين اساس، سرپرستى تمام برنامه هايى را كه با موضوع روانشناسى در ايران نوشته مى شد درست يا غلط، او به دوش كشيد. اين سرپرستى البته به مدد گروهى از همكاران همين رشته انجام مى شد كه از ميان آنها احدى به ياد و خاطره زنده ياد دكتر سعيد شاملو اشاره مى كند كه در گروه او استاد بزرگى برايش بوده است.
|
|
|
از ديگر طرح هاى وسيعى كه احدى با حمايت از مناسبت هايى كه در مجموعه حكومت پيدا كرده توانسته به ثمر برساند، پژوهشى است كه تدوين آن در سال جارى به پايان رسيده است و در ماه رمضان امسال بخشى از آن در جلسه ديدار اساتيد روانشناسى در دفتر رهبرى، ارائه شد. اين پژوهش با عنوان «بررسى عوامل مؤثر در فرار مغزها و جذب نخبگان» توسط احدى و دكتر مظاهرى معاون فرهنگى دانشگاه آزاد اسلامى به انجام رسيد تا با استناد به نتايج آن عامل يا عوامل فرار مغزها براى همگان در جامعه روشن شود: «طى اين تحقيق ما متوجه اين نكته شديم افرادى كه به خارج از كشور عزيمت مى كنند، در كل، كشور خود را دوست دارند. اما اگر به خارج مى روند به خاطر اين احساس نيست كه آنجا خوشبخت تر مى شوند بلكه تصورشان بر اين است كه آنجا به چيزهايى زودتر مى رسند. به عنوان مثال، «اميد» به محيط مطلوب تر و رضايتبخش تر به لحاظ «كار و زندگى» در كشور مدنظرشان مسأله مهمى بود كه ما با آن مواجه شديم. يعنى آنجا امكان دسترسى به پيشرفت هاى علمى كشور و آشنايى با پيشرفت هاى فنى و حرفه هاى كشورهاى ديگر، اخذ وضعيت شغلى بالاتر از نظر علمى و رضايت از كاربرى علمى كه بر آن اشراف دارند اهميت والايى داشت و همچنين كمبود و فقدان فضاى تحقيقاتى در كشور خودمان از ميان اساتيدى كه مورد ارزيابى و پرسش و پاسخ ما قرار گرفتند، ۹/۸ درصد افراد و اساتيد بر اين عقيده بودند كه علت فرار مغزها، مسائل سياسى است. از طرفى ۷/۳ درصد از جامعه استادان ما در ايران، نامناسبى نظام طبقاتى و اجتماعى جامعه را دليل فرار مغزها برشمردند». حسن احدى كه در آستانه ورودش به رشته روانشناسى، رتبه شانزدهم كنكور سراسرى را دارا بوده است، در حال حاضر فقط به تدريس دروس دوره هاى كارشناسى ارشد و دكترى مشغول است. او سوابق تأليفى هم دارد كه از مهم ترين آنها كتابى است به نام «علم النفس از ديدگاه دانشمندان اسلامى و تطبيق آن با روانشناسى جديد». اين اثر نخستين مرتبه در سال ۱۳۶۸ و توسط انتشارات دانشگاه علامه طباطبايى به چاپ رسيده و آخرين چاپ آن [چاپ نهم] در سال گذشته بوده است. اين كتاب، ديدگاه اسلام و غرب را درباره علم النفس كه امروزه از آن تحت عنوان «روانشناسى» ياد مى شود، مورد سنجش قرار مى دهد. «علم النفس، كلمه اى است كه ريشه در معارف اسلامى ما دارد. يعنى پيش از آنكه روانشناسان امروز آن را به معناى محدود به كار برند، توسط فلاسفه اسلامى مورد بحث و بررسى قرار گرفته است» اين كتاب از نخستين آثارى بود كه درباره علم النفس به زبان فارسى انتشار يافت. در بخش پنجم اثر، احدى در مقاله اى تحت عنوان «چگونگى كسب معرفت در روانشناسى جديد»، مى نويسد: «هنگامى كه آراى فارابى را در خصوص عقل مرور مى كرديم، دريافتيم كه فارابى عقل را قوه اختصاصى نفس ناطقه مى داند و نفس ناطقه را نيز همانند ساير حكيمان آن دوران، جوهرى مستقل و مجرد از بدن مى پندارد. در صورتى كه روانشناسى امروز پايه و مايه عقل را در مغز آدمى جست وجو مى كند. مغز آدميزاد بيشتر از مغز حيوانات ديگر رشد يافته و چين خوردگى هاى اعجاب آور آن در ناحيه قشر خاكسترى رنگ، منشأ بسيارى از كنشهاى پيچيده، ابتكارآميز و نوآورانه عقلى و هوشى است. همچنين، مثلاً بعضى از نظريات ابن سينا در زمينه ارتباط بدن و نفس و اثرات آنها بر يكديگر، با يافته هاى روانشناسان جديد در مورد بيمارى هاى روان - تنى، تقريباً هماهنگى و انطباق دارد».
به ديگر آثار دكتر احدى در حوزه تأليف و نشر كتاب بايد اين كتب را نيز افزود؛ «بهداشت روانى و عقب ماندگى هاى ذهنى» ] نشر نى، ۱۳۶۹]، «مفاهيم بنيادى در روانشناسى نوجوانى و جوانى» [به يارى دكتر محسنى]، «مفهوم بنيادى در روانشناسى كودك»، «پويايى گروه ها»، «فيزيولوژى و نوروپسيكولوژى» [زير چاپ]، «اختلالات يادگيرى از توليد تا عمل» [ همراه با دكتر كاكاوند]، «بازى هاى ذهن» ]زير چاپ] و...
علاوه بر اين، احدى عضويت هيأت تحريريه مجلات گوناگونى چون «بررسى مسائل روانى - اجتماعى»، «روانشناسى كودكان استثنايى»، «مجله روانشناسى اصفهان خراسگان به نام دانش و پژوهش» و «مجله روانشناسى دانشگاه علامه طباطبايى» را داراست. احدى از بازرسين كل نظام روانشناسى ايران نيز هست و بى گمان اين موقعيت را بايد مديون ارتباط پيوسته اش با بدنه حكومت بداند.
حسن احدى تاكنون با مقالات متعددى در كنفرانس هاى معتبر بين المللى شركت داشته است. از جمله كنفرانس هايى در پاريس، آلمان و اين اواخر در يكم آذرماه سال جارى [۲۲ نوامبر] در فرانسه. آخرين كنفرانس او، موضوعى بر مبناى «خدا آگاهى از منظر خود و ديگران و جهانى شدن» بود. «از ديدگاه ما، اعتقادمان بر اين است كه اسلام خودش جهانى شدن را مى خواهد اما جهانى سازى را قبول ندارد. يعنى ما نمى خواهيم جهانى درست كنند و ما را مثل يك قوطى كبريت، گوشه اى بگذارند. اسلام با اين مخالف و با جهانى شدن موافق است. مگر فرمايش پيامبر اكرم (ص) نيست كه مى فرمايند: برويد از چين هم علم ياد بگيريد. بنابراين ما مى خواهيم جهانى شويم ولى نه اينكه ما را گوشه اى بگذارند و به عنوان يك قوطى كبريت در نظر گرفته شويم!». احدى درباره جايگاه علم روانشناسى و اساسى ترين كمبود آن در ايران مى گويد: «در ايران روانشناسى در حال حاضر به كل پيشرفت كرده و بچه هاى ما در اين عرصه از منظر علمى همپاى كشورهاى ديگر و نسبت به باقى ملل در مرتبه مقايسه هستند. فقط بزرگترين مشكل علمى بچه هاى ما، مسأله زبان است. اگر اين نياز مهم طورى آموزش داده شود كه دانشجويان كارشناسى، كارشناسى ارشد و دكتراى ما به يك زبان خارجى، مثلاً آلمانى، فرانسوى و در اولويت نخست انگليسى - به جهت بين المللى بودنش - احاطه داشته باشند، ديگر كمبودى در علم روانشناسى نخواهيم داشت».
