گروه سياسى: نگاه همه ناظران امور هسته اى ديروز حول طرح جديد كرملين براى ايران متمركز شد. پيشنهاد روسها در تهران و پايتخت هاى غربى در برابر نقدها و قضاوتها قرار گرفت تا كارايى و صلاحيت آن در گشودن گره پرونده سه ساله ايران روشن شود.
دوروز پس از آن كه مقام رسمى شوراى عالى امنيت ملى ايران از قابل بررسى بودن پيشنهاد روسيه خبر داد، موجى از گزارشها و گمانه زنيها در اين باره به جريان افتاد.
بنابر مهم ترين خبرى كه آژانسهاى روسى و ايرانى همزمان انتشار دادند بزودى يك هيأت روسى با هدف تشريح جزئيات طرح مسكو در خصوص غنى سازى مشترك در روسيه، به ايران سفر خواهد كرد.
منابع نزديك به شوراهاى امنيت ايران و روسيه ديروز خبر دادند، اقبال ايران به پيشنهاد روسيه بعد از آخرين مكالمه تلفنى على لاريجانى دبير شوراى عالى امنيت ايران با ايگور ايوانف همتاى روسى وى حاصل آمده است. اين مكالمه بعد از چند بار تأييد و تكذيب ديروز به تأييد وزارت امور خارجه روسيه رسيد. بنا بر گزارش هاى موجود لاريجانى در گفت وگو با ايوانف طرح روسيه را داراى اشكالات و ابهاماتى دانست اما تصريح كرد كه اين ايده قابل بررسى است. خبر فوق حاكى از اين بود كه معاون ايوانف طى روزهاى آتى در رأس يك هيأت عاليرتبه فنى- امنيتى به منظور توضيح بيشتر طرح روسيه به ايران سفر مى كند.
يك منبع آگاه پنجشنبه شب ضمن اعلام اين خبر به ايرنا گفت: سفر اين هيأت تنها با هدف تشريح جزئيات طرح ياد شده انجام خواهد گرفت و اين به معناى مذاكره در خصوص پيشنهاد روسيه نيست.
پيشنهاد روسيه، از سوى ناظران بين المللى، گامى براى گشودن بن بست مذاكرات هسته اى ميان ايران و گروه موسوم به تروئيكاى اروپا (آلمان، انگليس و فرانسه) در اين پرونده، ارزيابى شده است.
براساس اين پيشنهاد، غنى سازى اورانيوم، با تأسيس يك شركت ايرانى- روسى، توسط كارشناسان دو كشور در خاك روسيه انجام مى شود. نگاه اروپاييها بويژه توجه تريبون رسانه هاى سه كشور طرف مذاكره با ايران نيز ديروز بازتابهاى پيشنهاد روسيه را مى كاويد.
اولين واكنش مربوط به وزارت خارجه فرانسه بود كه روز پنجشنبه اعلام كرد، برخى از پيشنهادهاى مسكو با پيشنهاد هاى اتحاديه اروپا همسو است.
«دانى سيمانو» معاون سخنگوى وزارت خارجه فرانسه در جمع خبرنگاران در پاريس گفت: ما از تصميم ايران براى بررسى جدى پيشنهادهاى روسيه در خصوص فعاليت هاى هسته اى مطلع شديم.
وى همچنين افزود: تهران بايد هر چه زودتر تصميمات ضرورى براى از سرگيرى مذاكرات با اروپا را در جهت خواست جامعه جهانى اتخاذ كند. در گزارش ديگر خبرگزارى رويتر به نقل از يك ديپلمات ايرانى گزارش داد كه مقامات ايرانى و روسى روز پنجشنبه در خصوص انجام مذاكره درباره طرح پيشنهادى روسيه با يكديگر توافق كردند. اما ديپلمات هاو محافل غربى در حالى پيش بينى خود را از پذيرش طرح روسيه در تهران مطرح كردند كه معاون امنيت بين المللى شوراى عالى امنيت گفت: تضمين حقوق ايران براى غنى سازى در خاك ايران، فرض نخست بررسى پيشنهاد مطرح شده از سوى روسيه خواهد بود. جواد وعيدى در گفت وگو با خبرگزارى فارس، پيشنهاد روسيه مبنى بر غنى سازى اورانيوم در خارج از خاك ايران را يك ايده توصيف كرد و افزود: ايده به معناى ذكر جزئيات و طرحهاى عملى و اجرايى نيست، اما فارغ از اينكه چه نامى بر آن بگذاريم، ايران به سهم خود پيشنهادها و ايده هاى جديد براى حل مسالمت آميز مسأله هسته اى خود را جدى مى گيرد و مى تواند مورد بررسى و مطالعه قرار دهد.
در اين حال سخنگوى شوراى عالى امنيت ملى ضمن تأييد گفت وگوى تلفنى دكتر على لاريجانى، دبير شوراى عالى امنيت ملى كشورمان با ايگور ايوانف، دبير شوراى امنيت روسيه، اظهار داشت: گفت وگو بين اين دو مقام ايرانى و روسى انجام شده است. حسين انتظامى در ارتباط با زمان سفر هيأت روسى براى تشريح پيشنهاد مسكو جهت مشاركت در فعاليت هاى مربوط به غنى سازى اورانيوم كشورمان گفت: هنوز زمان اين سفر مشخص نشده است. وى تصريح كرد: گفت وگوى ايران و روسيه با محوريت طرح پيشنهادى روسيه به ايران، با موضوع مذاكرات ايران با اروپا از يكديگر مستقل هستند و گفت وگوهاى تهران - مسكو در راستاى توسعه همكارى هاى دو جانبه است.
رشته بعدى واكنشها از سوى آمريكا به عنوان مخالف اول پروژه هسته اى ايران ارائه شد. آمريكا به صراحت از موضع جديد ايران استقبال نكرده و در قبال آن موضع محتاطانه اى اتخاذ كرده است، سخنگوى وزارت خارجه آمريكا ديروز اعلام كرد: مشكل است در اين مرحله بگوييم اقدام ايران چه معنايى دارد و بالاخره در تهران گسترده ترين واكنش را نمايندگان مجلس درباره موضع اعلامى شوراى عالى امنيت كشور نشان دادند. يك سر طيف اظهارات نمايندگان سخنان علاء الدين بروجردى رئيس كميسيون روابط خارجى و امنيت ملى مجلس قرار دارد كه گفته است فشار زيادى براى تغيير جهت روسيه عليه ايران وجود دارد كه ايران و روسيه با تسريع همكاريها خصوصاً در مورد نيروگاه بوشهر بايد با آن مقابله كنند، سر ديگر طيف اظهارات مجلسيان سخنان آن دسته از نمايندگانى است كه به نظر آنها پيشنهاد روسيه براى انجام غنى سازى در خارج از ايران به صورت اشتراكى محلى از اعراب نداشته و نبايد مورد بررسى قرار گيرد. محمدرضا باهنر نايب رئيس مجلس و عضو ارشد فراكسيون اكثريت از جمله نمايندگانى بود كه ديروز چنين اظهار نظر كرد، با اين وجود به نظر مى آيد دولت و شوراى عالى امنيت در مذاكره با طرفهاى روس، نظر و ديدگاه مخالفان داخلى پيشنهاد روسيه را هم لحاظ خواهند كرد.
> موضع محتاطانه آمريكا
آمريكا از جمله اولين كشورهايى بود كه به اعلام نظر اوليه ايران درباره طرح روسيه، واكنش نشان داد. اين واكنش على رغم انتظار برخى توأم با ابراز خوشحالى نبود.
خبرگزارى فرانسه گزارش داد، آمريكا نسبت به تصميم تهران براى بررسى پيشنهاد هسته اى جديد روسيه، موضعى محتاطانه اتخاذ كرده و اعلام كرد: خيلى زود است بگوييم آيا اين گامى در مسير صحيح است يا خير. اين خبرگزارى فرانسوى به نقل از آدام ارلى، سخنگوى وزارت امور خارجه آمريكا نوشت: صادقانه بگويم، مشكل است در اين مرحله بگويم كه اين (اقدام) چه معنايى دارد. وى افزود: در حال حاضر واقعاً نمى توانم بگويم نيات ايرانى ها چيست. سخنگوى وزارت امور خارجه آمريكا گفت: آنچه ما، روسى ها، سه كشور اتحاديه اروپا و آژانس بين المللى انرژى اتمى مى خواهيم شاهد باشيم يك همكارى ايرانى است.
> سخن مجلسيان
نمايندگان مجلس ديروز در خصوص مباحث ايجاد شده پيرامون پيشنهاد هسته اى روسيه به ايران و اعلام آمادگى ايران براى بررسى اين پيشنهاد، به صورت منفرد به اظهار نظر پرداختند.
در اين باره علاءالدين بروجردى، رئيس كميسيون امنيت ملى و سياست خارجى مجلس، به ايسنا گفت:« درحال حاضر كار گسترده اى ميان جمهورى اسلامى ايران و روسيه وجود دارد. در صحنه بين الملل نيز فشار زيادى بر روسيه به منظور تغيير سياست اين كشور در امور مختلف از جمله همكارى هسته اى با ايران وارد مى آيد.»
بروجردى اظهار داشت: «بايد واقع نگر باشيم و ببينيم آيا گزينه ديگرى براى تكميل نيروگاه بوشهر مى توانستيم بيابيم يا نه؟ آلمان كه بنيانگذار اين نيروگاه بود حاضر به ادامه فعاليت در آن نشد، چين هم به لحاظ تكنيكى توان ورود به اين عرصه را نداشت، در چنين فضايى روسها به نيروگاه بوشهر ورود يافتند و صدها تن از مهندسين و تكنسين هاى آنها در اين پروژه همكارى مى كنند.» به گفته وى پيشنهاد روسيه براى همكارى در فعاليت هسته اى ايران نوعى استقبال از پيشنهاد احمدى نژاد در مجمع عمومى سازمان ملل است كه علاوه بر آن يك شركت فرانسوى هم پيشنهادى داده بود كه كميسيون انرژى مجلس آن را پيگيرى مى كند. نايب رئيس مجلس شوراى اسلامى نيزگفت: شرط ما اين است كه غنى سازى اورانيوم بايد براى ايران و در داخل ايران صورت پذيرد و اين خط قرمز ما است و نخواهيم گذاشت كسى از آن عبور كند. براساس گزارش خبرگزارى «فارس»، محمدرضا باهنر در جمع خبرنگاران در كرمان افزود: ما فقط تا قبل از اين خط قرمز حاضر به مذاكره هستيم و در هر صورت با غنى سازى اورانيوم در خاك روسيه مخالفيم.
وى اظهار داشت: پرونده هسته اى ايران قطعاً به تنش كشيده نخواهد شد و ان شاءالله در اين قضيه موفق خواهيم بود.
اما موسى الرضا ثروتى ديگر نماينده مجلس پيشنهاد روسيه در رابطه با غنى سازى اورانيوم ايران در داخل خاك آن كشور و توليد سوخت هسته اى را راهكار مناسبى براى تهران ندانست، افزود: پس از پيروزى انقلاب، نيروگاه هسته اى بوشهر را به دست چندين كشور داديم و هر كدام به نوعى زمان را تلف كردند، روسيه هم امتحان خود را بخوبى پس نداده است و بعيد مى دانم مسؤولان كشور با پيشنهاد روسيه موافقت كنند. رئيس كميسيون عمران مجلس هم عمل به ايده پيشنهادى روسيه براى مسأله هسته اى ايران را عقلايى ندانست.
على اكبر آقايى، رئيس كميسيون عمران مجلس شوراى اسلامى، درباره پيشنهاد روسيه به ايران مبنى بر غنى سازى در خاك روسيه با بيان مطلب فوق، گفت: اصلاً چنين چيزى نبايد مطرح شود؛ جمهورى اسلامى ايران نمى تواند چنين سرمايه اى را به دامن كشورى بريزد كه اعتمادش از طرف ملت ايران سلب شده و هنوز به تعهدات خود در خصوص بوشهر عمل نكرده است. يك عضو فراكسيون اكثريت مجلس هم گفت: اعطا كردن چرخه سوخت به كشور ثالث يك بهانه است و ما بايد بر ايجاد چرخه سوخت در داخل كشور اصرار و پافشارى كنيم.
احمد بزرگيان، عضو كميسيون صنايع و معادن مجلس اظهار داشت: پيشنهاد روسيه مبنى بر تأسيس يك شركت مشترك ايرانى _ روسى در خاك روسيه براى انجام غنى سازى اورانيوم، به نفع ايران نيست و پاسخگوى نيازهاى ما در آينده نخواهد بود.
وى تأكيد كرد: آنچه كه ما در مذاكرات دنبال مى كنيم، ايجاد و راه اندازى چرخه توليد سوخت در داخل است و بايد همه تلاش خود را بكنيم كه خودمان اين كار را انجام دهيم.
با اين اوصاف و آنچه در بالا آمد مى توان انتظار به جريان افتادن مذاكرات ايران و روسيه طى روزهاى آينده براى تشريح بيشتر نقطه نظرات دو طرف راداشت و پس از آن بايد در انتظار روشن شدن سرنوشت نهايى پيشنهاد روسيه به ايران بود.