|
تاريخچه عطرهايى كه جوانان استفاده مى كنند
گل رز و سوسن
پرديس شكيبا Patient_paradise@yahoo.com
|
|
|
شيشه هاى رنگى و خوشبو را پشت ويترين مغازه مى بينيم و در انتخابشان گيج مى شويم. از همراهمان مى پرسيم بوى كداميك دلنشين تر است ؟ سال هاست كه از اين عطرها استفاده مى كنيم، بى آنكه به تاريخچه پيدايش آنها اهميت بدهيم. اين مطلب را براى جوانانى مى نويسيم كه هميشه براى بوى خوش خودشان (و ديگران) اهميت ويژه اى قائل هستند. خانه اى را سراغ داريد كه در آن شخص يا اشخاصى زندگى كنند، اما آيينه اى در آن وجود نداشته باشد؟! هر كدام از ما به تناسب حال و حوصله، روحيات، ميزان وقت آزاد و نوع حساسيتى كه به وضعيت ظاهرى خود نشان مى دهيم، در طى روز، از يك بار تا... مرتبه به آيينه ها نگاه مى كنيم. همه علاقه دارند ظاهرى تميز و آراسته داشته باشند و مورد توجه قرار گيرند. به همين خاطر در انتخاب و نظافت آنچه مى پوشند تلاش فراوان مى كنند. هيچ كس را نمى توان پيدا كرد كه به كار كردن در محيطى كثيف و غيربهداشتى همراه با بوهاى نامطبوع، بيش از كار كردن در محيطى پاكيزه و خوش عطر و بو علاقه نشان دهد. همه ما بارها و بارها براى خوشبو شدن دهان، بدن، محيط كار و زندگى، اتومبيل و... به سراغ خوشبوكننده هاى مناسب رفته ايم و تأثير ناشى از عطر آنها در شادابى خود را تجربه كرده ايم. با توجه به اين مقدمه مى توان به جرأت گفت انسان به زيبايى و نظافت به طور ذاتى علاقه نشان مى دهد و به همين خاطر است كه از هزاران سال قبل اين احساس درونى خود را با مقدساتش همراه كرد و به آن ارج گذاشت. نخستين عطرها و مراسم مذهبى هزاران سال قبل مصرى ها، براى نخستين مرتبه از عطرها استفاده كردند. آنها با سوزاندن صمغ و چوب گياهان و پخش شدن دود ناشى از آن در فضا، اولين خوشبوكننده ها را كشف كردند و به خاطر آنكه اين بوى خوش از طريق دود ناشى از سوختن ايجاد مى شد، آن را Perfumus يا عطر امروزى (به زبان لاتين) ناميدند و سعى كردند در مراسم مذهبى خود با استفاده از اين بوى خوش، موجبات رضايت بيشتر خدايانشان را فراهم كنند و از آنجايى كه اعتقادات مذهبى در ميان آنها جايگاه ويژه و خاصى داشت، هنر توليد اين عطرها جدى گرفته شد و بسرعت پيشرفت كرد. اين تصور نزد ايشان باعث شد تا با حساسيت ويژه اى به اميد شادى خدايان به خوشبو كردن بدن و محيط زندگى خود بپردازند و نه تنها در زمان حيات، بلكه پس از مرگ هم اين همراهى خدايان را با استفاده از عطرهايى كه توليد مى كردند، طالب بودند. بنا بر اين هر بار كه عزيزى را از دست مى دادند تا حد امكان بدن و قبر او را از اين عطرها سرشار مى كردند و با سوزاندن مواد خوشبوكننده در محلى كه براى دفن او در نظر مى گرفتند، سعى مى كردند شرايط پس از مرگ او را مطلوب تر كنند. به عنوان مثال وقتى پس از گذشت ۳۰۰۰ سال قبر «Tutankhamen» كشف شد، به گلدان هاى بزرگى از عطر و روغن برخورد كردند كه پس از اين سال هاى طولانى، همچنان بوى تند و شديدى را در آن محل ايجاد كرده بودند. عطرها در گذر زمان بعد از گذشت اين زمان و در زمان مسيحيت، براى چندين سال استفاده از عطرها تنها مختص مراسم مذهبى و كشيش ها بود و البته تعداد معدودى ثروتمند كه با نفوذ خود اين عرف و قانون را شكستند و عطرها را خارج از مراسم مذهبى هم استفاده كردند. آنها كم كم دريافتند كه علاوه بر سوزاندن چوب ها و صمغ ها، مى توان از خيساندن آنها در آب و ماليدن مايع حاصل بر بدن استفاده كرد. ... چندى نگذشت كه اجازه استفاده از عطر به همه داده شد و حتى توصيه شد حداقل يك بار در هفته بدن خود را خوشبو كنند. با توجه به استقبال به وجود آمده، كم كم عطرها را وارد حمام ها كردند و پس از آنكه خود را مى شستند، عطرها را به طور كامل به بدن مى ماليدند و قبل از خروج از فضاى بسيار گرم آن حمام ها، براى حفظ پوست در مقابل سرماى محيط خارج، آن را با كرم هايى كه ساخته بودند چرب مى كردند (شايد بتوان گفت شروع استفاده از كرم و روغن هاى مرطوب كننده هم از اين زمان بوده است). خلاصه اينكه حمام رفتن و انجام مراسم خاص آن خود داستان مفصلى شده بود كه جرقه اى شد براى حمام هاى تجملاتى و خاص يونانى ها و رومى ها در سال هاى بعد. عطرها و ظروف محتواى آنها مصرى ها نه تنها به عطرها، بلكه به ظروف مخصوص آن نيز ارزش زيادى مى گذاشتند و سعى مى كردند با تلاش بيشتر براى ساخت بهتر آن، خدايان را خشنودتر كنند.آنها نخست از سنگ هاى مرمر، چينى و درخت آبنوس براى اين كار استفاده كردند و پس از آن با ساخت شيشه و با ارزش شمردن آن (حتى بيشتر از طلا) ترجيح دادند ظروف عطرها را شيشه اى بسازند.توجه فراوان به ساخت شيشه هاى عطر كنونى نيز نشان مى دهد كه پس از گذشت هزاران سال همچنان به اين هنر با دقت و علاقه پرداخته مى شود و همچنان عطر خوب را بايد در شيشه اى خوب و زيبا جست. عطرها و ملل مختلف پس از رفت و آمدهاى يونانى ها و رومى ها با مردم مصر، آنها نيز به استفاده از عطر علاقه مند شدند و سعى كردند روش تهيه آن را بياموزند و در اين مورد با يكديگر بحث و تبادل نظر داشته باشند كه خود اين امر باعث شد كه چندى بعد يونانى ها نخستين توليدكنندگان عطرهاى مايع محسوب شوند. (گرچه آن عطرها تفاوت زيادى با آنچه امروز وجود دارد، داشت و در آن از پودرهاى معطر و روغن هاى سنگين استفاده مى كردند و در تركيبات آنها از الكل استفاده نمى شد.) يونانى ها توجه زيادى به گياهان، خصوصاً گل هاى رز و سوسن داشتند و از روغن هايى مانند زيتون و بادام براى استخراج عصاره اين گل ها استفاده مى كردند. آنها علاقه شديدى به حمام كردن با اين روغن هاى معطر داشتند. بنابراين در حمام هايشان ظروف بزرگى از اين روغن هاى معطر به چشم مى خورد. آنها عادت داشتند روزى سه بار بدن خود را بشويند و هر بار از اين مواد خوشبوكننده بر آن بمالند (تصور كنيد نياز سالانه هر نفر چقدر بود!!) حتى بر بدن حيوانات خود هم از اين روغن هاى خوشبو مى ماليدند و در مراسم خاص و ميهمانى ها نيز، بال پرندگان را با اين تركيبات و آنها را در داخل اتاق رها مى كردند تا با حركت و پرواز دائم خود در فضا بوى خوشى را براى حاضرين در جمع ايجاد كنند. ... اما با گذشت زمان و ارتباطات بيشتر مردم در گوشه گوشه جهان، توجه ساير مردم (خارج از سرزمين هاى ذكر شده) هم به عطر جلب شد. هرچه بر تعداد افراد علاقه مند به عطرها اضافه مى شد، گياهان خوشبوتر و متفاوت ترى براى ساخت عطرها استفاده مى شد و تنوع عطرها بيشتر و بيشتر شد. و پس از چندى مصرف عطر، مظهرى از اعتبار، قدرت، شأن و منزلت اجتماعى شد و ثروتمندان به سراغ عطرهاى خاص و گران قيمت تر مى رفتند و اروپايى هاى ثروتمند پول فراوانى براى تهيه صمغ هايى كه از چين به كشورشان مى آمد، مى دادند.در ساخت و توليد عطر به نقش مهم «ابوعلى سينا» نيز بايد اشاره داشت. او با استخراج عصاره گياهان و تقطير آن (نخستين گل، رز بود) و تركيب آنها با روغن، توانست عطرهايى خالص تر و پردوام تر تهيه كند. با اين روش او توانست به ميزان بيشترى از تركيبات خوشبو در داخل گل رز دسترسى پيدا كند. به همين خاطر شيوه ابداعى او بسرعت در سرتاسر دنيا استفاده شد. عطر از مصر تا فرانسه در قرن ،۱۷ عطر به فرانسه رسيد و در قرن ۱۸ بالاترين توجه به بوى فضا و حتى مواد غذايى شد و توانستند حتى از تركيب رزمارى، بهارنارنج، ترنج و ليمو، براى خوش عطر و طعم شدن نوشيدنى ها، غذاها و داروها استفاده كنند.فرانسوى ها درست همانند مصرى ها (اما نه با آن اعتقاد) به ساخت شيشه هاى زيبا براى عطرهايشان هم توجه بسيار كردند و حتى در سال ۱۷۶۵ يك كارخانه شيشه سازى مخصوص همين امر گشايش يافت. و در قرن ۱۹ توانستند با بهره گيرى بيشتر از پيشرفت هاى علمى، عطرهاى مرغوبتر و خوشبوترى تهيه كنند كه همچنان در اين كار موفق هستند و خوب مى درخشند.
|