• مقام دوم سازمان انرژى اتمى ديروز از پايان دو سال تعليق فعاليت تحقيقات هسته اى ايران خبر داد
• سازمان انرژى اتمى ظهر ديروز نامه اى به البرادعى ارسال كرد كه براساس آن فعاليت تحقيقاتى ايران در زمينه فناورى هسته اى ۹ روز ديگر از سرگرفته خواهد شد
• محمدسعيدى معاون بين الملل انرژى اتمى: در دو سال تعليق فعاليت تحقيقاتى، متخصصان ايرانى متحمل ضررهاى زيادى شدند و بسيارى از پژوهشگران بيكار ماندند به همين جهت تهران تصميم گرفت برنامه تحقيقات هسته اى خود را از سر گيرد
گروه سياسى ـ جلال برزگر: تهران ظهر ديروز با تسليم نامه اى به آژانس بين المللى انرژى اتمى از تصميم جديد خود براى پايان دادن به دو سال تعليق تحقيقات در فناورى هسته اى خبر داد.
بر اساس آنچه محمد سعيدى نفر دوم سازمان انرژى اتمى ايران به خبرگزاريها اعلام كرده است: جمهورى اسلامى ايران طى چند روز آينده و با نظارت آژانس، تحقيقات در فناورى سوخت هسته اى را آغاز مى كند.
> توضيحات مقام هسته اى ايران
سعيدى اظهار داشته است: موضوع تحقيقات در فناورى سوخت هسته اى از دو سال و نيم گذشته همزمان با تعليق فعاليتهاى مربوط به توليد سوخت هسته اى به طور داوطلبانه به تعليق درآمده بود و در اين مدت متأسفانه پژوهشگران و محققان متحمل ضرر و خسارت فراوانى شدند.
وى با اشاره به اينكه در اين مدت بسيارى از محققان كشور بيكار و رنج بسيارى را در اين خصوص متحمل شدند، گفت: در نامه اى به آژانس بين المللى انرژى اتمى اطلاع داده شد كه ايران تحقيقات در فناورى سوخت هسته اى را طى چند روز آينده با همكارى و هماهنگى آژانس آغاز خواهدكرد.
سعيدى با اشاره به اينكه موضوع تحقيقات در فناورى سوخت هسته اى ارتباطى با توليد سوخت هسته اى ندارد،افزود: اين دو موضوع از هم جدا هستند و هنوز درباره توليد سوخت هسته اى در كشور تصميمى گرفته نشده است.
معاون برنامه ريزى و امور بين الملل سازمان انرژى اتمى درباره آخرين وضع همكارى هاى ايران با آژانس بين المللى انرژى اتمى نيز گفت: ما در دو سال و نيم گذشته همكاريهاى گسترده اى با آژانس براى حل مسائل باقيمانده داشته ايم و در گزارش اخير مديركل هم بر اين موضوع تأكيد شده است.
وى افزود: بر اثر اين همكاريها موضوعاتى چون فراورى اورانيوم، راكتور تحقيقاتى ۴۰ مگاواتى، غنى سازى ليزرى و بخش زيادى از موضوع آلودگى ها حل شد و بازرسى ها به روال عادى بازگشته است.
سعيدى با اشاره به اينكه همكارى هاى شفاف ايران با آژانس، تبليغات دوسال و نيم گذشته عليه فعاليتهاى صلح آميز هسته اى ايران را خنثى كرد، گفت: آژانس در حال حاضر نظر قطعى خود را در خصوص موضوعات مهم فعاليتهاى صلح آميز هسته اى ايران كه پيش از اين درباره آنها ابهام داشت اعلام كرده و چند سؤال باقيمانده كه كم اهميت است طى ماههاى آينده با ادامه همكاريها حل خواهد شد.
> ۱۹ دى آغاز تحقيقات هسته اى
بنابر اطلاعات دريافتى بر اساس نامه اى كه امروز ايران به آژانس بين المللى انرژى اتمى تحويل داده است، تحقيقات در زمينه فعاليت صلح آميز هسته اى ۹ ژانويه (۱۹ دى) آغاز مى شود.
يك منبع نزديك به مذاكرات هسته اى با اعلام اين مطلب افزود: اين تحقيقات به توليد سوخت در مقياس صنعتى ارتباط ندارد و كاملاً مطابق مفاد NPT انجام مى شود.
به گفته وى، ايران براى شروع اين فعاليت كه دو سال و نيم است به دليل اعتماد سازى به حالت تعليق در آمده بود با آژانس هماهنگ كرده است كه آژانس كارهاى مقدماتى را انجام دهد.
وى تصريح كرد: اين اقدام ايران كاملاً مطابق تعهدات پادمانى و زير نظر آژانس بين المللى انرژى اتمى انجام مى شود.
>دلايل نهفته در تصميم جديد ايران (چرا تحقيقات از سر گرفته شد)
طبق گفته كارشناسان، تحقيقات هسته اى ايران درطى مذاكرات هسته اى ايران و اروپا و با توافقنامه پاريس به تعليق درآمد. توافقنامه اى كه در آن ايران به منظور اعتماد سازى و به صورت داوطلبانه، تعليق كليه اقدامات مرتبط با انرژى هسته اى براى مدت مذاكرات را پذيرفت اما در جريان همين توافق طرف اروپايى تعهد كرده بود كه طى مدت مذاكره علاوه بر خارج كردن موضوع ايران از دستور كار شوراى حكام، وضعيت را به گونه اى طراحى كند كه هيچ قطعنامه اى عليه ايران صادر نشود و طنين تهديد ايران به ارجاع پرونده هسته اى اش به شوراى امنيت به گوش نرسد. پس از آن كه امور بدين منوال پيش نرفت و شوراى حكام قطعنامه اى تازه عليه ايران صادر كرد، تهران نيز بارد آخرين پيشنهاد اروپا زنجيره تعليق داوطلبانه را شكست. ابتدا كليد مركز UCF اصفهان را روشن كرد و اكنون دومين حلقه تعليق يعنى تحقيقات هسته اى را از ميان بر مى دارد.
مسؤولان ايران با صراحت اعلام كردند به علت كوتاهى هاى اروپا و طولانى و بيهوده شدن روند مذاكرات اقدامات داوطلبانه را با اطلاع آژانس اتمى كنار مى گذارند. لذا مى توان گفت كه تحقيقات هسته اى به همان دليلى آغاز مى شود كه تعليق UCF شكسته شد اما مقامهاى انرژى اتمى ديروز علت فرعى ديگرى نيز بر اين دليل اصلى افزودند و آن پايان دادن بر بلا تكليفى محققان و دانشمندان هسته اى در دو سال آخر است.
و كلام آخر بر زبان سعيدى آمده است كه بحث تحقيقات از اصل غنى سازى جدا است و تهران تنها عمليات غنى سازى را موضوع مذاكره با طرف هاى اروپايى مى داند.
> تحقيقات هسته اى مورد نظر ايران شامل چيست؟
بنابر اطلاعات خبرنگاران ما منظور از تحقيقات هسته اى مورد نظر ايران تنها پژوهش هاى دانشگاهى نمى باشد كما اين كه در حال حاضر رشته فيزيك اتمى در برخى دانشگاههاى كشور داير است، آنچه در نامه ايران. درباره تحقيقات هسته اى به آژانس اعلام شده و براى آغاز آن كارشناسان آژانس نيز دعوت به همكارى شده اند شامل كليه عمليات آزمايشگاهى در سايت هاى هسته اى ايران و درحد Pilot (توليد صنعتى نمونه اى) است كه در زير مجموعه كلى تر
R&D (Researchand Development) توسعه و تحقيق در فناورى قرار مى گيرد.
طبق نظر كارشناسان مرحله توليد Pilot (توليد صنعتى نمونه اى) به تحقيقات پيش از ورود به توليد صنعتى اطلاق مى شود.
براى مثال اگر پالايشگاه تهران را تصور كنيم فرآيند موجود در اين پالايشگاه يك توليد صنعتى است اما چنانچه يك ليتر نفت خام را فرآورى كرده و از آن محصولات مختلف آزمايشگاهى بدست آيد، مرحله توليد در سطح Pilot صورت گرفته است. براساس اظهارات كارشناسان علت حساسيت كشورهاى غربى به فعاليت هاى Pilot هسته اى از آنجا ناشى مى شود كه به گمان آنها اگر كشورى توانايى فعاليت Pilot داشته باشد توانايى توليد صنعتى را هم پيدا خواهد كرد. اين در حالى است كه خود كارشناسان غرب معترفند كه فعاليت تحقيقاتى در حد Pilot به معناى توليد صنعتى هيچ ماده يا سلاح خطرناك نبوده و نيست. در اين فاز از تحقيقات موضوع كنترل «عدم انحراف» به راحتى قابل اجرا بوده و نيازى به جلوگيرى از تحقيقات آزمايشگاهى ندارد. با اين همه، ديروز ايران اعلام كرد كه فاز جديد تحقيقات هسته اى خود را زير نظر آژانس آغاز مى كند در مرحله كنونى ايران خود را به حفظ تعليق اصلى غنى سازى اورانيوم و نظارت آژانس اتمى متعهد دانسته است و از اين رو براى خارج كردن تحقيقات هسته اى خود از تعليق نيز خواهان اطلاع و حضور كارشناسان آژانس اتمى شده است.
اكنون آژانس بين المللى انرژى اتمى بنا بر پروتكل هاى موجود موظف به همكارى و اعمال نظارت بر دور جديد فعاليت تحقيقات هسته اى ايران مى باشد. حال مى توان انتظار داشت طى روزهاى آينده كارهاى تحقيقاتى در سطح توليد نمونه اى صنعتى با حضور بازرسان آژانس اتمى بازگشايى شود. اين بدان معناست كه ادامه مذاكرات ايران با طرف هاى خارجى در دور تازه تنها شامل غنى سازى اورانيوم و بحث تضمين براى عدم انحراف چرخه سوخت به سمت تسليحات بوده و مرحله فرآورى اورانيوم در UCF و نيز تحقيقات از چارچوب مذاكره خارج خواهد بود.
> آژانس خواستار انصراف ايران از تحقيقات هسته اى شد
ساعاتى پس از تحويل نامه ايران آژانس بين المللى انرژى اتمى از ايران خواست تا به تعليق تمام برنامه هاى مرتبط با غنى سازى خود ادامه دهد.
طبق گزارش خبرگزارى فرانسه آژانس بين المللى انرژى اتمى پس از دريافت نامه اى از ايران در خصوص تصميم تهران براى از سرگيرى تحقيقات سوخت هسته اى خود از تهران خواست همچنان به تعليق همه فعاليتهاى مرتبط با غنى سازى اورانيوم ادامه دهد.