Iran Newspaper - گزارش

فاطمه اميرى
همه چيز برايم از حركت باز ايستاده است. هيچ نقطه روشن و اميدوار كننده اى به چشم نمى خورد. حادثه اى در زندگى ام رخ نمى دهد كه شادم كند. اندوه همه جا آشيانه كرده است. دردها انبوه و كاميابى هايم كم اند؛ دلتنگى غروب ، حسى براى ديدن طلوع برايم باقى نگذاشته است.
دكتر «پيروز اسدى» متخصص روانشناس، چند مورد ديگر هم به اين فهرست اضافه مى كند و مى گويد: «هركدام از ما بارها در زندگى شخصى درمقاطع و زمان هاى مختلف نظير اين جملات را با خود تكرار كرده ايم و دچار چنين حالت هاى روحى واحساسى شده ايم. يك صبح از خواب بلند شده و حس كرده ايم انرژى براى شروع يا ادامه نداريم به نظرمان زندگى خسته كننده و بى حاصل آمده و اگر آخرين مهلت پرداختن صورت حساب تلفن يا قسط وام، بردن بچه ها به مدرسه ، آماده كردن سفارش مشترى و… نبود، شايد همان جا در رختخواب مى مانديم ، اما نكته در همين جاست. وقتى به اين احساس ها نه مى گوييم، غلبه مى كنيم و روال عادى زندگى را پيش مى گيريم؛ اين كار به اين معناست كه آمادگى تغيير روحيه و شرايط زندگى را داريم. فقط بايد ياد بگيريم در همان لحظه كه دچار چنين احساس هاى متناقضى شديم به آنها مجال بدهيم بگذرند، بى آن كه به قدرى در اين احساس ها فرو رويم كه واقعاً افسرده شويم».
به نظر مى رسد روانشناسان ميان افسردگى با برخى تنش هاى روحى وعاطفى كه در مقاطعى از زندگى بروز پيدا مى كنند، تفاوت قايل اند. دكتر پيروز اسدى روانشناس مى گويد: «افسردگى زمانى پيش مى آيدكه حالت هاى يأس و نااميدى ، احساس رخوت و اندوه در شخص دائمى وماندگار شود ودر مراحلى كه شدت مى گيرد افكارى مثل خودكشى، احساس گناه، بى خوابى و بى اشتهايى شديد فرد را آزار مى دهد».
اما اغلب مردم به سادگى در مكالمه ها و ارتباط هاى روزانه خود با اطرافيان براى توصيف و بيان هر تغيير روحى منفى، كشمكش عاطفى، تنش، ناكامى و اندوه از واژه افسردگى استفاده مى كنند.
تأثير پديده هاى نو زندگى صنعتى، مسائلى نظير بيكارى، شرايط و تنگناهاى اقتصادى، برخى معضلات اجتماعى ومشكلات زندگى فردى، گاه به قدرى جدى و مبهم است كه سبب مى شود انسان در حالتى از يأس و نااميدى اصولاً به توانايى خود براى مقابله با اين مشكلات شك كند و براثر عدم آگاهى به زواياى روحى و شخصيتى خود نام هر حالت و دگرگونى روحى و روانى را افسردگى بگذارد، اما متخصصان روانشناسى معتقدند افسردگى بيمارى نيست كه از امروز تا فردا خود را نشان بدهد. بلكه تداوم علايم مشخصى دريك دوره مى تواند روانشناس را به وجود بيمارى افسردگى در فرد مطمئن كند. دكتر پيروز اسدى روانشناس مى گويد:«اين كه مدام بگوييم مردم افسرده اند يا درصد زيادى از جامعه دچارافسردگى شده اند يا براى توصيف هر احساس و حالت روحى از اصطلاح افسردگى استفاده كنيم، ما را به جايى نمى رساند. در واقع ما بايد براى مردم درباره سلامت روان و اين كه اهميت آن نه كمتر بلكه بيشتر از سلامت جسمانى است، حرف بزنيم، زيرا وقتى فردى از سلامت روان برخوردار است حتى در هنگام بروز مشكلى در سلامت جسمانى اش آمادگى و توان رو برويى با آن را دارد واين سلامت روان هم وقتى به دست مى آيد كه انسان با در نظر گرفتن فرديت خود بتواند بين جنبه هاى مختلف زندگى جسمانى، روحانى، معنوى، اجتماعى وعاطفى اش، تعادل و توازن به وجود بياورد. دراين صورت حتى اگر گاهى در اين روند اختلال و يااشكالى به وجود بيايد، فرد آمادگى مقابله را دارد و آن قدر در آن غرق نمى شود كه سرانجام به افسردگى دچار شود».
احساس تعارض و نارضايتى از خود، ريشه بسيارى از حالت هاى روحى منفى و تنش هاى فكرى و ذهنى است. در واقع بسيارى از وقايعى كه به نظر تلخ يا شيرين مى آيند، پيامد طرز تلقى و نگرش افراد به زندگى است. براى نرسيدن به آن سطح از بيمارى افسردگى كه نياز به درمان را ضرورى مى كند، تا چه حد تغيير در نگرش به زندگى، انتظارات، خواسته ها ، روابط مؤثر است؟ دكتر «مليحه حيدرنژاد» متخصص روانشناسى بالينى معتقد است: «اصولاً لازمه داشتن يك زندگى شاد و با آرامش درونى نه مقطعى، سراب گونه و شاد بودن مجازى، نگرش عميق به خويشتن خويش است.زمانى كه خودم را نمى شناسم، نمى دانم چه چيزى مرا شاد مى كند و از زندگى چه مى خواهم؟ اما زمانى كه خودم را شناختم و خلأهاى وجودم را پيدا كردم، درصدد پر كردن اين خلأها بر مى آيم كه اصولاً اين كار توأم با شادى است آنجاست كه وجودم در يك تشنگى كامل به طرف سيراب شدن حركت مى كند. براى رسيدن به اين نقطه هم فقط يك چيز مهم است و آن اين كه بدانم «من كيستم؟» بنابراين مابايد بتوانيم فرهنگ خودشناسى را تقويت كنيم. بدانيم در زندگى چه چيزى واقعاً ما را ارشاد مى كند يا غمگين وچرا. اگر در گذشته يا در كودكى برخى از نيازهايمان سركوب شده، حالا به آنها برسيم. نوازش شان كنيم تا شفا پيدا كنند. مدام يا در حال پنهان كردن خلأها و تاول هايى كه در زندگى مان به وجود آمده، هستيم يادر حال تسليم شدن در برابر آنها. در حالى كه بايد ذره ذره اين تاول ها را شناخت وبعد شفا داد، اما متأسفانه اغلب ما اين كار را نمى كنيم. مى گذاريم اين تاول ها بزرگ شوند بعدآنها را سر خانواده و ديگران خالى مى كنيم. اگر تصميم بگيريم زندگى شاد توأم با آرامش و صلح داشته باشيم ابتدا بايد از خود شروع كنيم».
اغلب ما در محيط هايى كار و زندگى مى كنيم كه نيازمان را به داشتن شبكه هاى حمايتى تأمين نمى كند. اين موضوع وقتى حادتر مى شود كه نمى توانيم بين كار، فراغت، روابط اجتماعى و خانوادگى تعادل به وجود بياوريم. زمانى كه كسى را نداريم كه قادر باشد صميمانه مشكلات و نگرانى هايمان را بشنود يا وقتى كه نمى دانيم چگونه بايد با سپرى شدن هر دوره اى در زندگى نقاط ضعف و قدرت خود راشناسايى كنيم و به برطرف كردن آنها و تقويت نقاط قوت بپردازيم و هر بار انگيزه هاى تازه اى براى ادامه حركت پيدا كنيم. در همه اين موارد در واقع خود را آماده پذيرش همه حالت هاى منفى و آزار دهنده روحى، تنش ها، دغدغه ها و چه كنم هايى كرده ايم ، كه در نهايت به از بين رفتن سلامت روانى ما منجر مى شود. احساس هايى تابه آن حد ويرانگر كه حتى انرژى براى شروع روز را نيز از ما مى گيرد. از سويى گرايش به گذشته، بويژه يادآورى خاطره هاى تلخ و آنچه بر ما رفته، ماجراهايى كه رخ داده و قضاوت هايى كه به نظرمان ناعادلانه درباره ما شده است، بخش مهمى را در زندگى ما به خود اختصاص داده است. دكتر مليحه حيدرنژاد متخصص روانشناس مى پذيرد كه خاطرات گذشته را نمى توان عوض كرد: «بويژه آن بخش كه در دوران كودكى شكل گرفته است». اما مى گويد: «برداشت مان را نسبت به اين خاطرات كه مى توانيم عوض كنيم. اين تغيير نگرش و برداشت ناخودآگاه باعث مى شودكه فرد غمزده و افسرده در فرآيندى كه بر روى ذهن او نيز تأثير مى گذارد، نگاهش را به زندگى عوض كند. حتى با استفاده از انرژى نهفته وجود خود شرايط را تغيير دهد. به جاى اين كه مدام توپ را به ديگران پاس دهد و بگويد تو اين كار را كردى و… در يك نگرش مسؤولانه بگويد من به وجود آوردم و حالا بايد پس از شناخت خود، خودم را تغيير بدهم».
همه ما بايد قادر باشيم در صورت لزوم، قدم هاى مؤثرى را براى حل مشكلاتمان برداريم واين ممكن است پيامد شناخت ما از نيازهاى واقعى، خواسته ها و انتظاراتمان باشد.به عقيده دكتر مليحه حيدرنژاد ما ابتدا با پذيرش اشتباهاتمان بايد به اين درك و دريافت برسيم كه همانيم كه هستيم. سپس با خود بگوييم حالا نمى خواهم آدمى باشم كه اكنون هستم. به عبارتى اين گونه كه من هستم، كافى نيست، اما قبل از همه اين ها ابتدابايد گوهر وجودى خود را پيدا كرد، نقاط قوت و ضعف خود را شناخت، تا كم كم اعتماد به نفس لازم رادر خود به وجود آورد و سپس ياد گرفت كه چگونه زندگى كرده و آن را در مسير بهترى قرار داد.