گروه سياسى- حساس ترين جلسه رايزنى درباره مسأله هسته اى ايران عصر ديروز در لندن آغاز شد. پنج قدرت هسته اى عضو شوراى امنيت به اتفاق آلمان در نشستى محرمانه گردهم آمدند تا درباره پرونده هسته اى ايران تصميم گيرى كنند.
تشكيل اجلاس با حضور بازيگران عمده جهانى درباره موضوع هسته اى ايران از نگاه اغلب ناظران رويدادى كم سابقه ارزيابى شد. تركيب مدعوين نشست لندن را دوگروه قدرت هاى رقيب و شريك ايران تشكيل مى دادند. در حالى كه آمريكا با سه متحد اروپايى اش در نقش مخالف برنامه هسته اى ايران به لندن رفته اند، چين و روسيه در كسوت حاميان ايران در اين اجلاس ظاهر شده اند.
ناظران خبرى پيشاپيش اظهار داشته اند كه باتشكيل نشست شش جانبه لندن، چين و روسيه رسماً وارد نقش آفرينى در ماجراى هسته اى ايران شدند. به گفته اين ناظران، آرايش قدرت هاى بين المللى در اجلاس لندن مشخص كرد كه موضوع هسته اى ايران به واقعيت پيچيده و غامض در سياست جهانى تبديل شده است. آمريكا و اروپاييها با دعوت از نمايندگان چين و روسيه، پذيرفته اند كه عبور از اين مشكل بدون اجماع و يافتن نظر جمعى امكان پذير نيست. اين در حالى است كه برخى ديگر از ناظران گفته اند از آنجا كه مسأله هسته اى ايران ممكن است به نقطه آغاز اختلاف تازه در صف قدرتهاى جهانى تبديل شود اجلاس لندن برپا شده است تا اروپا و آمريكا به هر نحوى نظر مثبت چين و روسيه را براى همراهى با سياست اعمال فشار عليه ايران جلب كنند.
گزارشها حاكى از آن است كه آمريكاييها با پيشنهادى افراطى تحت عنوان تقاضاى اجلاس اضطرارى به لندن رفته اند.
ديروز قبل از برگزارى اجلاس شش كشور، هر يك از اعضا به اعلام مواضع خود پرداختند، آمريكا طبق معمول به بهانه از سرگرفته شدن بخشى از فعاليت هاى تحقيقاتى در ايران تقاضاى ارجاع موضوع به شوراى امنيت را داشت. اروپايى ها علاوه بر طرح بحث اجلاس اضطرارى بر ادامه گفت وگو و ديپلماسى با ايران تأكيد كردند، روسيه خواهان ادامه بررسى موضوع در چارچوب آژانس اتمى بود و چين همه طرف ها را به خويشتندارى و حوصله به خرج دادن دعوت كرد.
اين در حالى است كه در تهران جمهورى اسلامى از زبان برخى مسؤولين خود همچون وزير امور خارجه ضمن دعوت دوباره اروپا براى حضور در پاى ميز مذاكرات به آنها يادآور شد آنچه تحت نظارت آژانس در ايران انجام شده توليد سوخت هسته اى نيست و كماكان را ههاى گفت وگو و مذاكره بازاست، ضمن اينكه ايران در دستيابى به حقوق خود جدى است. به هر حال اجتماع ديروز لندن اجتماع كسانى بود كه منافع همسانى نداشته و لاجرم مباحث پردامنه اى را بين خود خواهند داشت.
آخرين مواضع برپا دارندگان اجلاس لندن از اين قرار است.
> آمريكا و پافشارى بر يك اهرم تهديد
وزارت امور خارجه آمريكا از آژانس بين المللى انرژى اتمى خواست هر چه زودتر نشست فورى شوراى حكام را برگزار كند تا درباره برنامه هاى هسته اى ايران تصميم هاى ويژه اتخاذ گردد.
به گزارش روزنامه نيويورك تايمز، كاندوليزا رايس گفت: «ما علاقه مند هستيم شوراى حكام آژانس هر چه زودتر تشكيل جلسه دهد تا بتوانيم ايران را به شوراى امنيت سازمان ملل ارجاع دهيم.»
وى مدعى شد: «مسأله اين است كه اگر ما بخواهيم زمان را از دست بدهيم و يا منتظر جلسه شوراى حكام در ماه مارس بمانيم، ايران از اين فرصت استفاده مى كند و برنامه هاى هسته اى خود را پيشرفت مى دهد.» وزير خارجه آمريكا گفت: «زمانى كه هفته پيش اروپايى ها اعلام كردند، گفت وگو ها با ايران به بن بست رسيده است، اجماع بين المللى براى برخورد با ايران افزايش يافت.»
وى ابراز اطمينان كرد كه شرايطى فراهم مى آيد كه موضوع هسته اى ايران به شوراى امنيت ارجاع شود.
> چين: خويشتندار باشيد
پكن از سه كشور اروپايى، روسيه و آمريكا خواست تا «خويشتندارى به خرج دهند» و تمام تلاش خود را به كاربگيرند تا مذاكرات با ايران به قوت خود باقى بماند.
به گزارش روزنامه آلمانى زبان «دى ولت»، يكى از سخنگو ها وزارت امور خارجه چين اعلام كرد كه پكن قصد دارد «اين مطلب را در نشست لندن كاملاً تصريح كند.» پيش از اين وانگ گوانگيا، نماينده چين در سازمان ملل درباره احتمال ارجاع مسأله هسته اى ايران به شوراى امنيت تصريح كرده بود كه پكن نگران است اين اقدام به پيچيده تر شدن اوضاع بينجامد.
> فرانسه: بايد با ايران مذاكره كرد
اما فرانسويها اعلام كردند حتى اگر ايران فعاليت هاى حساس هسته اى خود را از سر گيرد، گفت وگو ها بااين كشور بايد ادامه پيدا كند.
به گزارش سايت وزارت دفاع فرانسه، ميشل اليومارى مقام ارشد دفاعى فرانسه اظهار داشت: «در شرايطى همچون شرايط كنونى دو انتخاب وجود دارد: يا ما بايد گام هايى برداريم كه به منزوى شدن ايران خواهد انجاميد يا بايد تلاش هاى بيشترى نماييم تا ايران را متقاعد به پايان دادن به برنامه هاى هسته اى نماييم و پيشرفت كنيم.» وى با اشاره به آژانس بين المللى انرژى اتمى گفت: «اگر ما شرايطى فراهم كنيم كه ايران منزوى شود و خود را ببندد، اين بدان معناست كه از اين پس بازرسان آژانس نيز خبردار نخواهند شد، در داخل ايران چه مى گذرد.»
اليو مارى تأكيد كرد: «تازمانى كه نشانه هايى وجود دارد كه ثابت مى كند ما مى توانيم با ايران به پيشرفت هايى برسيم، راه گفت وگو را ادامه مى دهيم؛ زيرا زمانى كه ايران خود را كاملاً ببندد، ما ديگر نخواهيم توانست پيشرفت داشته باشيم.»
وزير دفاع فرانسه افزود: «بايد به تهران فرصتى داده شود تا بتواند در صحنه بين الملل نقش داشته باشد.»
> روسيه: رفتار ايران مسؤولانه است
نماينده روسيه در سازمان ملل متحد هم اعلام كرد كه در حال حاضر تحقيقات هسته اى ايران همانند سابق تحت نظارت بازرسان آژانس بين المللى انرژى اتمى قرار دارد و اين بدين معناست كه تهران همانند سابق در چارچوب آژانس بين المللى انرژى اتمى فعاليت مى كند.
نماينده روسيه در سازمان ملل متحد اعلام كرد: در صورتى كه اقدامات و مراحل ممكن در چارچوب آژانس بين المللى انرژى اتمى عملى نباشد، مسكو،بررسى مشكل ايران را در شوراى امنيت سازمان ملل متحد،غيرممكن نمى داند.
همزمان با اجلاس لندن ولاديمير پوتين رئيس جمهور روسيه نيز با هشدار درخصوص هرگونه اقدام نسنجيده براى حل مسأله اتمى ايران، گفت ايران پيشنهاد روسيه را براى غنى سازى اورانيوم در خاك روسيه منتفى اعلام نكرده است.
به گزارش خبرگزارى آسوشيتدپرس از مسكو، پوتين پس از ديدار با آنگلا مركل صدراعظم آلمان گفت:«يكى از مشكلات اصلى، بحث غنى سازى اورانيوم است. ما پيشنهاد خود را ارائه كرده ايم و تاكنون نظرات مختلفى را از ايران شنيده ايم، يكى از اين نظرات از جانب وزارت امور خارجه اعلام شده است و طرف هاى ما اعلام كرده اند كه آنها اجراى پيشنهاد ما را منتفى نكرده اند.»
وى همچنين خواستار دورانديشى در حل مسأله اتمى ايران شد و درباره هرگونه اقدام ناسنجيده هشدار داد. پوتين تأكيد كرد:«بايد از هرگونه اقدام ناگهانى در حل برنامه اتمى ايران خوددارى كرد.»
پوتين افزود: «درخصوص برنامه اتمى ايران ضرورى است كه با دقت، بدون هيچ اقدام ناسنجيده و اشتباه، عمل شود.»
> تلاش ميزبان براى جلب رضايت دو شريك ايران
آسوشيتدپرس گزارش داد، آمريكا و اتحاديه اروپا در نشست لندن از روسيه و چين درخواست خواهند كرد از اقدام ديپلماتيك سرسختانه عليه ايران بر سر برنامه هسته اى اين كشور حمايت كنند.
به گزارش خبرگزارى آسوشيتدپرس، جك استراو، وزير امور خارجه انگليس كه پيش از نشست لندن ميان ديپلمات هاى آلمان، فرانسه، انگليس، روسيه، چين و آمريكا صحبت مى كرد، گفت: وظيفه ايران اين است كه صلح آميز بودن برنامه اش را اثبات كند. وى ادعا كرد كه اعتماد جامعه بين المللى با سابقه پنهان كارى ايران به طور جدى تضعيف شده است. استراو گفت: گفت وگو با روسيه و چين كه از حق وتو در شوراى امنيت برخوردارند - از اهميت حياتى برخوردار است و هر گونه اقدامى بهتر است با رضايت اين دو كشور باشد.
وى همچنين اقدام نظامى عليه برنامه هسته اى ايران را منتفى دانست و تأكيد كرد: من اين را بارها در گذشته رد كرده ام. اقدام نظامى در دستور كار قرار ندارد و قطعاً در دستور كار اين نشست نيست.
> متكى: اروپا به ميدان مذاكره برگردد
اما منوچهر متكى پيش از عزيمت به ژاپن يا كشورهاى ديگر ديروز به مطالب و درخواست ها از ايران پاسخ داد.
وزير امور خارجه اتحاديه اروپا را به واكنش دور از حد انتظار در خصوص ازسرگيرى تحقيقات هسته اى تهران متهم كرد و بازگشت اروپا به ميز مذاكره را خواستار شد. منوچهر متكى در گفت وگو با خبرگزارى رويتر اقدام ايران براى ازسرگيرى تحقيقات هسته اى را پراهميت دانست و يادآور شد كه ايران توليد سوخت هسته اى را ازسرنگرفته است.
وزير امور خارجه اظهار داشت: ما تحقيق و توسعه را براى فعاليت هاى هسته اى صلح آميز ازسرگرفته ايم و اين مسأله جداى از توليد سوخت هسته اى است. متكى ادامه داد: بنابراين رويكرد ناشكيباى اتحاديه اروپا (در برابر اين مسأله) براى ما كمى عجيب است.
وى همچنين تأكيد كرد، موافقت با تعليق دوباره هسته اى كه ايران آن را به مدت بيش از دو سال به عنوان بخشى از مذاكرات با سه كشور اروپايى متوقف كرده بود، مانند پذيرش «آپارتايد علمى» است.
وزير امور خارجه ادامه داد: به همكاران اروپايى مان بويژه سه كشور اتحاديه اروپا توصيه مى كنيم صبور باشند، رويكردى منطقى را دنبال كنند و فضا را براى مذاكرات بيشتر فراهم كنند.
متكى اظهار داشت: اميدواريم همكاران اروپايى مان عاقلانه و صبورانه حركت كنند و گام هاى صحيحى را بردارند، آنها به خوبى مى دانند كه ايران در دستيابى به حقوقش كاملاً جدى است. وزير امور خارجه در خصوص ايده هسته اى روسيه براى حل مسأله هسته اى ايران گفت: موافقت با غنى سازى در خاك روسيه به معناى عدم انجام غنى سازى در ايران نيست.
متكى همچنين اظهار داشت كه مذاكرات ميان ايران و روسيه در تاريخ ۱۷ فوريه در مسكو ادامه خواهد يافت.
وزير امور خارجه همچنين گفت: «ما نمى دانيم چه گزينه هاى ديگرى را مى توانيم براى نشان دادن اين كه ايران هيچ گونه قصدى براى توليد سلاح هسته اى ندارد، ارائه كنيم. »
