• گروههاى خودروسازى موظف شده بودند امسال ۲۰۰هزار خودروى فرسوده را از رده خارج كنند در حالى كه فقط ۹ هزار دستگاه از رده خارج شده است
• معاون سازمان حفاظت محيط زيست: وضعيت اصلاً مطلوب نيست، خودروسازان به وظيفه شان عمل نمى كنند
گروه اجتماعى - مهدى يساولى: روند خروج خودروهاى فرسوده به هيچ وجه مطلوب نيست و گزارش ها بيانگر آن است كه سازمان حفاظت محيط زيست قصد دارد درگزارشى مفصل به هيأت دولت، نارضايتى وشكايت خود را از خودروسازان و وزارت صنايع ومعادن بيان كند. گويا، دولت خودروسازان را مقصر اصلى ناكارآمدى طرح خروج خودروهاى فرسوده مى داند و بر آن است كه از سال آينده سياست هاى تنبيهى را براى آنان در نظر بگيرد.
براساس مصوبه هيأت دولت، گروههاى خودروسازى موظف شده اند در سال ۱۳۸۴ با نظارت سازمان حفاظت محيط زيست وهمكارى وزارت صنايع، ۲۰۰هزار خودروى فرسوده را از رده خارج و خودروهاى تازه ساخت را جايگزين آنها كنند. براى هر يك از گروههاى بزرگ خودروسازى نيز سهميه اى در نظر گرفته شد: ايران خودرو ۹۰ هزار، سايپا ۹۰ هزار و بهمن ۲۰ هزار خودرو. طبق مصوبه دولت ، دارنده خودروى فرسوده اى كه خودروى خود را به خودروساز مربوطه تحويل دهد مى تواند يك ميليون و ۵۰۰ هزار تومان تخفيف بگيرد و بقيه مبلغ را به صورت ليزينگ پرداخت كند. خودروساز نيز تخفيف ياد شده را از محل تخفيف تعرفه هاى گمركى جبران مى كند، اما چون تمام تجهيزات مورد نياز خود را يكباره از خارج كشور وارد نمى كند، بايد اين مبلغ را از محل نقدينگى خود بپردازد.
|
|
|
برآوردها نشان مى دهد براى خروج ۲۰۰ هزار خودروى فرسوده، ۴۵۰ ميليارد تومان تخفيف نياز است كه خودروسازان در طول يك يا دو سال، اين تخفيف را از گمرك دريافت مى كنند. اكنون با وجود اين پيش بينى ها، پس از گذشت ۱۰ ماه از سال تنها۹ هزار خودرو يعنى كمتر از ۵ درصد ميزان مصوب، از رده خارج شده اند و اگر قرار باشد بر روال قانونى عمل شود بايد در دو ماه آينده، ۳ گروه خودروسازى سايپا، بهمن و ايران خودرو ۹۵ درصد باقى مانده (۱۹۱ هزار) را از رده خارج كنند، آمارى كه با روند كنونى كاملاً غيرممكن به نظر مى رسد.
خودروسازان به وظايفشان عمل نمى كنند
«سيد خلاق ميرنيا» معاون محيط زيست انسانى سازمان حفاظت محيط زيست در اين باره مى گويد: «وضعيت اصلاً مطلوب نيست و خودروسازان به وظيفه شان عمل نمى كنند. البته براى خودشان دلايلى دارند كه براى ما قابل قبول نيست. مديران گروههاى خودروسازى از كمبود نقدينگى و تعهداتشان براى فروش خودروهايشان سخن مى گويند ومعتقدند كه توانايى تعهد به مشتريان جديد (صاحبان خودروهاى فرسوده) را ندارند».
وى مى افزايد: «وضعيت مطلوب از نظر ما اين است كه سه گروه خودروسازى ياد شده تا پايان سال ۹۰ هزار خودروى فرسوده ديگر را از رده خارج كنند كه البته ممكن نيست».
وى خاطرنشان مى كند: «اين وضعيت به اندازه اى نامناسب است كه برآنيم تا پايان سال گزارش جامعى از آنچه تاكنون بر طرح خروج خودروهاى فرسوده گذشته است را به هيأت دولت بدهيم و در پى آن وزارت صنايع مجبور به پاسخگويى شود».
به گفته «ميرنيا» خودروسازان به اندازه كافى مشترى دارند و كسى هم نيست كه از آنها بازخواست كند، از اين رو در اين طرح، هرگونه كه خواسته اند عمل كرده اند، در حالى كه عمل به مصوبات هيأت دولت، وظيفه قانونى آنها است.
البته معاون محيط زيست انسانى سازمان حفاظت محيط زيست، تنها اين طرح را گره گشاى مشكلات ترافيك و به ويژه آلودگى شهر تهران نمى داند و تصريح مى كند: «در كنار طرح جايگزينى و از رده خارج كردن خودروهاى فرسوده، تقويت حمل و نقل عمومى بايد در دستور كار قرار گيرد. دولت در برنامه چهارم توسعه مقرر كرده كه تا پايان دوره اين برنامه، ۸۰ درصد تردد مردم در شهر بايد به وسيله ناوگان حمل و نقل عمومى انجام شود و ۲۰ درصد ديگر در محدوده خودروهاى شخصى باشد. در حالى كه اكنون اين نسبت ، معكوس است و اين نشان دهنده وضعيتى است كه در آن قرار گرفته ايم».
نمايشى براى اقناع افكار عمومى
مسؤولان وزارت صنايع ومعادن در اواخر دهه ۷۰ شمسى معتقد بودند سياست هايى را در نظر گرفته اند كه با اجراى آنها، يك ميليون و ۵۰۰ هزار خودروى فرسوده از رده خارج و خودروهاى نو با تكنولوژى پيشرفته جايگزين آنها خواهند شد. آن زمان، مسؤولان سازمان حفاظت محيط زيست نيز، اين سخنان را جدى گرفتند و مانور تبليغاتى فراوانى آغاز شد. اما اكنون موعد مقرر پايان يافته و نه تنها حتى ۱۰ درصد از برآورد اوليه محقق نشده كه آمارها مى گويند در اين ۵ سال ، فقط كمتر از ۲۰هزار خودروى فرسوده از رده خارج شده است.
تا چند ماه پيش، تصور مى شد، طرح خروج خودروهاى فرسوده لازم است اما كافى نيست. رئيس جديد سازمان حفاظت محيط زيست در نخستين نشست مطبوعاتى اش، به پرسش «ايران» درباره سياست هاى اين سازمان براى كاهش آلودگى هوا گفته بود: «اين طرح به گونه اى تنظيم شده كه در اجرا هم خودروساز و هم صاحبان خودروهاى فرسوده را دچار مشكل مى كند».
وى افزوده بود: «برآنيم با وارد كردن بخش خصوصى به اين عرصه، مشكلات را كاهش دهيم. همچنين با همكارى وزارت صنايع۳، محوطه ديگر را براى تحويل خودروهاى فرسوده آماده مى كنيم تا بتوانيم روزى ۲ هزار خودرو از رده خارج كنيم. همچنين با صاحبان صنايع خودروسازى و وزارت صنايع ومعادن هماهنگ شده ايم تا از همان ابتدا خودروها را گازسوز كنند تا مشكلات بعدى براى تبديل كاركرد پيش نيايد».
اين سخنان، تصور حركتى تازه براى طرح نيمه جان خروج خودروهاى فرسوده را ايجاد كرد، اما اكنون پس از نزديك به ۳ ماه، رئيس سازمان حفاظت محيط زيست به اين نتيجه رسيده كه طرح، ديگر پاسخگو نيست و عملاً از كار افتاده است. وى هفته گذشته در حاشيه جشنواره هواى پاك در پاسخ به پرسش «ايران» درباره كارآيى طرح، به گونه اى سخن گفت كه به خوبى مى شد نگاه دولت جديد به اين مسأله را در سخنان وى مشاهده كرد. وى شجاعانه اعتراف كرد كه طرح خروج خودروهاى فرسوده پس از حدود ۳ سال، عملاً از كار افتاده است و ادامه آن فايده اى ندارد. البته نوع بيان وى به گونه اى بود كه گله مندى از وزارت صنايع ومعادن و خودروسازان، در آن موج مى زد. به اعتقاد وى و ديگر مسؤولان سازمان حفاظت محيط زيست معتقدند كه صنايع خودروسازى مقصر اصلى شكست طرح خروج خودروهاى فرسوده اند و براى دستيابى به سود بيشتر، در اجراى آن اهمال كرده اند.
آنان با داشتن مشتريان دست به نقد، راضى به فروش اقساطى خودروهايشان نيستند و اين همان، گيراساسى در زمان اجراى طرح است.
نقطه، سرخط
اكنون با گذشت بيش از ۳ سال از آغاز طرح از رده خار كردن خودروهاى فرسوده، دوباره به اول خط بازگشته ايم و نه تنها موفقيتى حاصل نشده كه، زمان ارزشمندى نيز از دست رفته است. تنها نتيجه اى كه به دست آمده، تجربه اى است كه در جريان يك آزمون و خطاى پرهزينه ، نصيب مديران دستگاههاى دولتى شده است.
