|
گام هاى موفق آفريقا قاره سياه در سالى كه گذشت
بهزاد محمدى سال ۲۰۰۵ براى مردم كشورهاى آفريقا، سالى پر از بيم و اميد بود. در اين سال، مردم آفريقا بيش از هر زمان ديگرى از كمك هاى خارجى بهره بردند. موضوع ويژه اجلاس سران كشورهاى «عضو گروه۸» در سال ۲۰۰۵ ميلادى به بررسى راهكارهاى توسعه در آفريقا اختصاص داشت و براى اولين بار، رؤساى ۷ كشور آفريقايى (الجزاير، اتيوپى، غنا، نيجريه، سنگال، تانزانيا و آفريقاى جنوبى) در اجلاس گروه۸ شركت كردند. در اين سال و در جريان برگزارى اجلاس مذكور، طرح جامع كمك به آفريقا موسوم به «گزارش كميسيون آفريقا» به تصويب رسيد. براساس گزارش كميسيون آفريقا، ميزان كمك هاى اعضاى گروه ۸ تا سال ۲۰۱۰ ميلادى با ۲۵ ميليارد دلار افزايش، به ۵۰ ميليارد در سال خواهد رسيد و بدهى هاى كشورهاى فقير اين قاره نيز بخشوده خواهدشد.
براساس اين طرح، رشد اقتصادى در قاره آفريقا تا سال ۲۰۱۵ دو برابر خواهدشد و سرمايه گذارى داخلى و بين المللى در آفريقا رشد چشمگير خواهديافت. از بعد سياسى نيز سال ۲۰۰۵ براى مردم آفريقا، سال نسبتاً مثبتى بود. در اين سال، دولت و شورشيان جنوب سودان در ژانويه سال ،۲۰۰۵ پيمان تاريخى صلح را در «نايروبى» امضا كردند و به طولانى ترين جنگ داخلى قاره آفريقا كه در طول ۲۱ سال بيش از ۶ ميليون كشته و بى خانمان برجاى گذاشت، پايان دادند. هرچند، مرگ «جان گارانگ» رهبر سابق شورشيان و معاون اول جديد رئيس جمهورى در مدت زمان كوتاهى پس از امضاى پيمان صلح، نگرانيهايى را به وجود آورد. اما گروههاى مختلف سودانى، پايبندى خود را به مفاد اين پيمان تاريخى و تقويت روند صلح به نمايش گذاشتند. منطقه درياچه هاى بزرگ نيز كه پيش ازاين منشأ اصلى بحرانهاى بخشى از قاره آفريقا به حساب مى آمد، دراين سال، صحنه اقدامات مؤثرى براى تقويت صلح وثبات بود. - روآندا، ۱۰ سال پس از نسل كشى كه نزديك به ۸۰۰ هزار قربانى گرفت، اكنون روند بازسازى و آشتى ملى را درپيش گرفته است. - بوروندى كه مناقشات مشابهى را تجربه كرده است، با برگزارى همه پرسى قانون اساسى، انتخابات پارلمانى و رياست جمهورى به چندين سال درگيريهاى قومى پايان داد. - در جمهورى دموكراتيك كنگو نيز مردم اين كشور پس از گذشت بيش از ۳۰ سال جنگ داخلى و آشوب براى نخستين بار پاى صندوق هاى رأى رفتند و به قانون اساسى جديد رأى دادند. همچنين قرار است در چندماه آينده، انتخابات رياست جمهورى در كنگو برگزار شود. - يكى ديگر از تحولات مهم قاره آفريقا در سال گذشته ميلادى، برگزارى انتخابات در ليبريا بود. در اين انتخابات، براى نخستين بار، يك زن درطول تاريخ قاره كهن آفريقا به سمت رياست جمهورى اين كشور برگزيده شد. - تلاش براى تشكيل دولت در سومالى و همچنين حل مسالمت آميز بحران ساحل عاج وانتخاب نخست وزير دوره انتقالى اين كشور را نيز مى توان از ديگر رويدادهاى مثبت قاره آفريقا در سال ۲۰۰۵ به شمار آورد. - در گينه بيسائو، «نينو ويرا» كه حدود ۳۰ سال پيش با كودتا قدرت را در دست گرفته بود، پس از چندين سال كناره گيرى از قدرت، در سال ۲۰۰۵ با شركت در انتخابات به عنوان رئيس جمهورى گينه بيسائو انتخاب شد. - برگزارى انتخابات مسالمت آميز رياست جمهورى تانزانيا و زنگبار (انتخابات رياست جمهورى در زنگبار با كمترين تنش برگزارشد) و انتخابات مجلس و انتخابات سنا در زيمبابوه و همه پرسى قانون اساسى در كنيا از ديگر نكات مثبت پرونده سال ۲۰۰۵ قاره پهناور آفريقا است. از منظر روابط جمهورى اسلامى ايران با كشورهاى آفريقايى نيز سال گذشته ميلادى، سال پربارى به حساب مى آيد. سفر «سيدمحمد خاتمى» رئيس جمهور سابق به ۷ كشور آفريقايى نقطه عطفى در روابط جمهورى اسلامى ايران و قاره آفريقا به شمار مى رود. در ابتداى سال ۲۰۰۵ ميلادى، ستاد آفريقا در وزارت امورخارجه كشورمان تصويب كرد به منظور كمك به توسعه آفريقا و افزايش روابط اقتصادى ميان جمهورى اسلامى ايران و كشورهاى آفريقايى، مبلغ ۳۰۰ ميليون دلار اعتبار دراختيار كشورهاى آفريقايى قرارگيرد. درهمين سال، يكى از بزرگترين قراردادهاى همكارى مخابراتى كشورمان با شركت مخابراتى MTN از كشور آفريقاى جنوبى به امضا رسيد و اين شركت به همراه شركت ايرانى «ايران سل» به عنوان اپراتور دوم تلفن همراه در ايران شناخته شد. در عين حال، در سال ۲۰۰۵ بسيارى از كشورهاى آفريقايى با اتخاذ مواضع همسو درمجامع بين المللى به پيشبرد اهداف سياست خارجى كشورمان در زمينه هاى مختلف كمكهاى شايانى كردند. پيشرفتها در قاره آفريقا فقط به موضوعاتى سياسى، بين المللى و روابط با جمهورى اسلامى ايران محدود نمى شود، بلكه در بعد اقتصادى نيز پيشرفتهاى فوق العاده اى در قاره پهناور آفريقا در سال ۲۰۰۵ صورت گرفته است. هرچند، مانند سالهاى گذشته، كمك هاى توسعه اى كشورهاى خارجى و تعهد كشورهاى ثروتمند جهان براى بخشش بدهيهاى كشورهاى فقير آفريقا در رشد اقتصادى آفريقا بى تأثير نبوده، اما گزارشهاى نهادهاى بين المللى حاكى از آن است كه بهبود مديريت و افزايش درآمدهاى حاصل از فروش نفت و جذب گردشگران خارجى مهمترين نقش را در رشد و توسعه اقتصادى آفريقا داشته است. گزارش نهادهاى مالى بين المللى نشان مى دهد رشد اقتصادى آفريقا در سال ۲۰۰۵ استثنايى بوده و به رقم بى سابقه بيش از ۵ درصد رسيده است. ترديدى نيست كه تداوم رشداقتصادى اميد به آينده اى بهتر را براى آفريقا نويد مى دهد. لازم به ذكر است قاره پهناور آفريقا در سال ،۲۰۰۵ شاهد ناكاميها و نكات منفى فراوانى نيز بوده است. در زمينه مسائل زيست محيطى و بهداشتى، مالاريا و ايدز مهمترين معضل قاره آفريقا هستند. هرچند، در سال ،۲۰۰۵ از سرعت رشد بيمارى ايدز در قاره آفريقا كاسته شد، اما اين بيمارى همچنان در آفريقا بيداد مى كند، به نحوى كه طبق آمارهاى جهانى، بيش از ۳۰ درصد مردم كشورهاى جنوب آفريقا آلوده به ويروس HIV هستند. به علاوه، فقر گسترده و فراگير، هنوز مهمترين معضل اقتصادى در قاره آفريقا به حساب مى آيد. از بعد سياسى نيز آفريقا در اين سال، شاهد نكات منفى فراوانى بود. آفريقاى جنوبى به عنوان مهمترين كشور اين قاره، پرتنش ترين سال را از زمان فروپاشى رژيم آپارتايد تجربه كرد، به نحوى كه در ماههاى پايانى سال «تابوامبكى» رئيس جمهورى آفريقاى جنوبى معاون خود «ژاكوب زوما» را (كه مهمترين نامزد انتخابات آتى رياست جمهورى اين كشور نيز به حساب مى آمد) از كار بركنار كرد و زوما در دادگاهى به جرم فساد مالى و اخلاقى مورد محاكمه قرارگرفت. در كنيا نيز پس از رأى مردم به عدم تغيير قانون اساسى، رئيس جمهورى اين كشور دولت را منحل كرد و دولت جديدى تشكيل داد. لازم به ذكر است رئيس جمهورى كنيا در تشكيل دولت جديد با مشكلات فراوانى مواجه شد و بسيارى از اعضاى دولت تا مدتها از حضور در آن سرباز مى زدند. ناآراميها و شورشهاى پى درپى در ساحل عاج، استمرار آشوب در «دارفور» سودان و وسعت يافتن تنشهاى چاد و سودان كه دو كشور را تا مرز جنگ پيش برد، نكات منفى قابل تأمل ديگرى در پرونده سال ۲۰۰۵ قاره آفريقا به شمار مى روند. يكى ديگر از مشكلات آفريقا در سال ۲۰۰۵ _ مانند سالهاى گذشته _ سوءمديريت و تلاش براى ماندن برسر قدرت با توسل به شيوه هاى غيردموكراتيك مانند تغيير قانون اساسى و زندانى كردن مخالفان بوده است. «يورى موسووينى» رئيس جمهورى اوگاندا در سال ۲۰۰۵ با تغيير قانون اساسى، راه را براى انتخاب خود به عنوان رئيس جمهورى اوگاندا براى سومين دوره متوالى هموار كرد. در همين سال، انتخابات رياست جمهورى در گابن و بوركينافاسو برگزارشد و رؤساى جمهور اين دو كشور بار ديگر در سمت خود باقى ماندند تا وقفه اى در دوران نزديك به ۳۰ ساله زمامدارى شان صورت نپذيرد. در كشور توگو نيز با مرگ «اياده ماى» (رئيس جمهور پيشين) برخلاف قانون اساسى، پسرش جانشين او شد. «اياده ماى» پسر زمانى كه با مخالفتهاى شديد اتحاديه اروپا و اتحاديه آفريقا مواجه شد، با برگزارى انتخابات، خود را رئيس جمهورى قانونى توگو دانست. درمجموع و با درنظرگرفتن جميع جهات مثبت و منفى، اين گونه مى توان نتيجه گيرى كرد كه در سال ،۲۰۰۵ قاره آفريقا موفقيت چشمگيرى درجهت تقويت نهادهاى دموكراتيك و ايجاد صلح وثبات، افزايش سرمايه گذارى خارجى و رشد اقتصادى داشته، به گونه اى كه جهان نسبت به آينده اين قاره اميدوارتر شده است. به همين دليل، ادامه اين روند مى تواند در سالهاى آتى بر كاهش فقر، كنترل ايدز، كاهش درگيريها و توسل به شيوه هاى دموكراتيك تأثيرات خوبى برجاى بگذارد.
|