دكتر مهدى ماحوزى متولد ،۱۳۱۴ تنگستان (اهرم)
- ليسانس فلسفه و علوم تربيتى از دانشگاه تهران
- ليسانس زبان و ادبيات فارسى از دانشگاه تربيت معلم
- فوق ليسانس زبان و ادبيات فارسى از دانشگاه تربيت معلم
- دكتراى زبان و ادبيات فارسى از دانشگاه تهران
- عضو هيأت علمى دانشكده صنعت نفت ۱۳۴۱ تا ۱۳۴۸
- رهبرى كنفرانس هاى آموزشى و رياست واحد مديريت و سرپرستى وزارت نفت در تهران ۱۳۶۲ - ۱۳۴۸
- عضو هيأت علمى دانشگاه تهران ۱۳۵۸ تاكنون
- تدريس در مقاطع مختلف دانشگاهى و در مؤسسات مختلف آموزش عالى
- عضو هيأت علمى دانشگاه آزاد اسلامى واحد تهران و كرج
- چاپ مقاله ها و پژوهش هاى متعدد ادبى، عرفانى و اجتماعى در نشريات كشور ازسال ۵۰ تاكنون
برخى از آثار منتشر شده:
شرح مخزن الاسرار نظامى گنجوى (۱۳۷۴)، شرح احوال و برگزيده اشعار خاقانى با نام «آتش اندر چنگ» (۱۳۷۸)، دشتى در تاريخ و ادب معاصر ايران (۱۳۸۰)، فن رهبرى كنفرانس و اداره جلسات (۱۳۷۱) ، گزارش نويسى و آيين نگارش (۱۳۶۴)، تصحيح و تدوين «تصويرى از ناصرخسرو علوى قباديانى» (۱۳۶۳) و...
آثار دردست اقدام:
تدوين و تصحيح «ارث و فرايض » تأليف آيت الله شيخ على ماحوزى، تصويرى از
پنج گنج نظامى و ...
محمد مفتاحى : در ميان پژوهشگران و محققان هستند استادانى كه علاوه بر برگزيدن رشته اى خاص براى تحقيق با زمان خود پيش رفته اند و در رشته هاى كاربردى عصر خود هم قلم زده اند. خواسته اند كه ضمن بررسى متون ادبى ، تدريس و پرورش استعدادهاى جوان آنها را با علوم كاربردى عصر خود آشنا كنند و براين باورند كه مطالعه و داشتن اطلاعات در زمينه فرهنگ و ادب بسيار مهم است اما مهم تر است كه بدانيم چگونه مى توان آموخته هاى خود را در زندگى امروز به كار بنديم. چگونه مى توانيم به ارتباطى هرچه بهتر و بيشتر با همنوعان خود در عصر انفجار اطلاعات دست يابيم. دكتر مهدى ماحوزى از اين پژوهشگران گرانقدر است كه علاوه بر تدريس، پژوهش و تأليف كتب متعدد در شرح و بررسى متون ادب فارسى به تأليف و تدريس در زمينه گزارش نويسى، آيين نگارش و رهبرى كنفرانس هاى آموزشى و اداره جلسات هم پرداخته است.
مهدى ماحوزى، پژوهشگر ادبى و استاد دانشگاه، سال ۱۳۱۴ در تنگستان ديده به جهان گشود. پدرش آيت الله شيخ على ماحوزى از علماى بنام دوره خود بود و همين امر سبب شد او ضمن تحصيل دوره ابتدايى و دبيرستان در تنگستان و دشتستان مقدمات صرف و نحو عربى، علوم قرآنى و نهج البلاغه را نزد پدر بياموزد. از سال دوم دبيرستان به تهران آمد و در دبيرستان هاى «علميه» و «مروى» به تحصيل مشغول شد. سپس با ورود به دانشگاه در رشته فلسفه و علوم تربيتى و وعظ و خطابه از دانشگاه تهران موفق به دريافت ليسانس شد. (ضمن اينكه در رشته ادبيات فارسى دانشگاه تربيت معلم هم ليسانس گرفت.) بلافاصله در دوره فوق ليسانس دانشگاه تربيت معلم موفق به دريافت اين درجه شد و دكتراى خود رادر رشته زبان و ادبيات فارسى از دانشگاه تهران اخذ كرد.
مهدى ماحوزى خدمات علمى و آموزشى خود را با تدريس در دانشكده نفت آبادان و از سال ۱۳۴۱ با پذيرفته شدن به عنوان عضو هيأت علمى اين دانشكده آغاز كرد. سپس از سال ۱۳۴۸ تا سال ۱۳۶۲ رهبرى كنفرانس هاى آموزشى و رياست واحد مديريت و سرپرستى وزارت نفت را در تهران برعهده داشت. از سال ۱۳۵۸ با عنوان عضو هيأت علمى مقاطع ليسانس، فوق ليسانس و دكتراى دانشگاه تهران آغاز به فعاليت كرد كه اين فعاليت همچنان ادامه دارد. او در طول اين سالها و همزمان با تدريس در دانشكده  ها و مؤسسات آموزش عالى مختلف و وزارتخانه هاى مختلف، سمت هاى مديريتى هم داشته و بر بيش از بيست اثر علمى و ادبى نظارت و سرپرستى كرده و به همين سبب خدمات علمى او به دو بخش اجرايى و نوشتارى تقسيم شده است. در زمينه اجرايى غير از آنچه ذكر شد به سمت هايى چون مديريت استخدام هيأت علمى و واحد سنجش دانشگاه آزاد، مسؤوليت گروه زبان و ادبيات فارسى دانشگاه آزاد اسلامى واحد رودهن مى توان اشاره كرد. اما آثار مكتوب ماحوزى هم دوگروهند. تعدادى صرفاً آموزشى اند و ويژه دانشجويان و مى توان از ميان آنها به «گزارش نويسى و آيين نگارش» اشاره كرد كه كتابى ارزنده براى مراكز دانشگاهى و ادارى است و بارها تجديد چاپ شده است. «برگزيده نظم و نثر فارسى و نگارش» و «فارسى عمومى » هم از اين گروه به شمار مى آيند و در نوع خود از كتابهاى مرجع و مهم بوده و بارها به چاپ رسيده اند. اما از گروه دوم تأليفات مهدى ماحوزى كه تخصصى ترند مى توان به مهم ترين آنها «شرح مخزن الاسرار نظامى گنجوى » اشاره كرد. آن گونه كه مى دانيم سبك ويژه نظامى دربه نظم كشيدن انديشه هايش اغلب  مخاطب را با مشكل مواجه مى كند تا جايى كه درك درست اشعار وى براى بسيارى غيرممكن به نظر مى رسد. در اين اثر ماحوزى كوشيده است كه تا حد ممكن با شرح لغات و مفاهيم كليدى اشعار نظامى، آنها را براى دوستداران ادب فارسى سهل و قابل فهم كند. در مطالعه اين اثر چند نكته جلب نظر مى كند، نخست اينكه كتاب با سرآغازى منظوم از مهدى ماحوزى آغاز مى شود. اين سرآغاز حاصل شيفتگى او به نظامى است و در نوع خود جذاب و خواندنى. ديگر آنكه ماحوزى با مطالعه ديگر آثار مهم نگاشته شده درباره نظامى دست به اين پژوهش زده به طورى كه در مقدمه اثر خود به تحقيق بزرگانى چون مرحوم وحيد دستگردى، دكتر عبدالحسين زرين كوب، دكتر عبدالمحمد آيتى، دكتر برات زنجانى، دكتر بهروز ثروتيان اشاره كرده و با اين آگاهى و شناخت از كار پژوهشگران آثار نظامى به شرح هزار بيت از دو هزار و دويست و هشتاد بيت مخزن الاسرار پرداخته است، نكته آخر در مورد اين كتاب هم آوردن بيت هايى از مولانا بر آغاز هر فصل است. نگارنده با اين كار بر جذابيت كار تحقيقى خود افزوده به طورى كه مخاطب از خواندن اثرى علمى درباره مخزن الاسرار دچار هراس و تشويش نمى شود.
با اين حال ماحوزى ارزش تصحيح متقدمان را ارج مى نهد و از تصحيحات درگذشتگان به نيكى ياد مى كند:
«من تصور مى كنم خمسه نظامى كه مرحوم وحيد دستگردى منتشر كرده بهترين نسخه است و بايد همين را هم پذيرفت چون نسخه اصحح است. يعنى نسخه اى است كه اشكالاتش هم برطرف شده و با توجه به بقيه نسخه هاى موجود، از بهترين تصحيح هاست. نسخه مسكو مورد توجه كامل وحيد دستگردى هنگام تصحيح متن خمسه بوده، همان طور كه در شاهنامه فردوسى هم هنوز نسخه نهايى و نسخه مطمئن نسخه مسكو است. كارهايى كه بعدها شده يا ناقص است يا اينكه بايد خيلى از زمان بگذرد.»
ماحوزى در عين حال شرايط ويژه اى را در شرح متون كهن ادبيات كلاسيك ايرانى براى شارحان و مصححان در نظر مى گيرد. او معتقد است: «كسى كه مى خواهد يك شخصيت ادبى يا كلامى را معرفى بكند، حداقل بايد مقدمات لازم فراهم باشد آن هم در حد نمى خواهم بگويم دكترى، چون شخصى مثل كريم زمانى ممكن است دكترا هم نداشته باشد، ولى عمرش را در اين كار گذاشته است، يا با همان مدرك ليسانس توانسته باشد همه شرح ها را ببيند و انتخاب هاى خوبى از آن ميان داشته باشد و كتابى را به بهترين شكل تصحيح و تفسير بكند و يا براى داستانها، مقدمه بنويسد. بنابراين مقدمات كار براى شرح نويسى، يكى اين است كه انسان همه شروح لازم را ديده باشد و قدرت تشخيص روايات و احاديث و تلميحاتى كه در متن هست، بتواند داشته باشدو قدرت تحليلگرى هم داشته باشد تا بتواند از يك خرمن حديث و روايت، آن چيزى كه موردنظر آن متفكر بوده، تحليل كند.»
ماحوزى در پاسخ به اينكه شيوه او در شرح كتاب «مخزن الاسرار» چه بوده است مى گويد: «اولاً من هر بيتى را با ذوق شخصى و با درك دو _ سه نكته اساسى كه يكى از آنها پيوند لفظى واژه هاست، هارمونى و هماهنگى كه ميان مفردات هر بيت هست و درك كامل اين هارمونى، سوم نكته يابى در مورد يك بيت است، مثلاً تخته اول كه الف نقش بست بر در محجوبه احمد نشست» شارح بايد واژگان اين بيت را بداند چيست؟ بنابراين، من در ابتدا واژگان سنگين ابيات را توضيح دادم، اصطلاحات فلكى را توضيح دادم. نقش ادبى و صنايع ادبى را در آن بيت نشان دادم، تركيبات بعيد و مهجور را توضيح دادم و بعد معناى روان هر بيت را نوشتم.»
اثر مهم ديگر ماحوزى «آتش اندر چنگ» گزيده اى از ديوان خاقانى است. او در مورد اهميت خاقانى مى گويد: «گسترش دامنه تخيل، وسعت اطلاعات، ديد عميق و شناخت دقيق خاقانى از حوزه زندگى و شدت تأثر او در برابر حوادث، وى را مركز توجه ارباب فضل و ادب قرار داده است و كمتر كتاب تاريخ، لغت، تذكره و فرهنگى رامى توان يافت كه به نوشته ها و سروده هاى او استناد و استشهاد نكرده باشد.» در مورد اين كتاب هم مى توان به چند نكته مهم اشاره كرد. نخست اينكه شارح در شناساندن خاقانى تنها به آوردن كنيه و لقب و محل زندگى نمى پردازد بلكه با بيان شباهت هاى سبكى و فكرى او با شاعران و ادباى مختلف وجهه هاى گوناگون شخصيتى اين شاعر بزرگ را به مخاطب معرفى مى كند. ديگر آنكه علاوه بر شرح اشعار مهم خاقانى، با ذكر تشابهات خاقانى و بحترى و مقايسه شخصيت ادبى _ هنرى آنها، نشان دادن تأثير خاقانى بر بزرگان ادب فارسى چون مولانا، سعدى، عطار، حافظ و گويندگان سبك هندى با ذكر نمونه هاى فراوان اهميت خاقانى را به طور مستند به ادب دوستان مى شناساند.
يكى ديگر از آثار ماحوزى «نقش دشتى در تاريخ و ادب معاصر ايران» است. او درباره اين كتاب مى گويد: «براى شناخت صاحبان قلم و آنان كه در عرصه تاريخ، فرهنگ و ادب معاصر از رهگذر نشر روزنامه، مجله، تأليف و ترجمه نقشى ايفا كرده اند، بايد نقدى صورت گيرد و زواياى گوناگون زندگى و آثار وجودى آنان تحليل شود. من خود اعتراف مى كنم كه دست زدن به چنين كار خطيرى چندان آسان نيست. حب و بغض و برداشت هاى يكسويه و داورى هاى نامتعادل و ناموزون اجازه نداده است تا چهره واقعى اهل قلم و نامبرداران تاريخ، فرهنگ و ادب معاصر نقشى كه در خلال زندگى ايفا كرده اند، به نيكى شناخته آيد...» در كتاب «نقش دشتى در تاريخ و ادب معاصر ايران» هم ماحوزى تنها به نقد و بررسى نمى پردازد ماحوزى براى افزايش جذابيت كتاب انديشه هاى صاحب نظران درباره دشتى و آثار او، خاطره هايى از شخصيت هاى ادبى، هنرى و اجتماعى به همراه چند خاطره از خود و همچنين شعرهايى كه شاعران مختلف در رثاى دشتى سروده اند را در پايان كتاب آورده است. اين كار سبب مى شود كه مخاطب با جنبه هاى مختلف شخصيت دشتى آشنا شود و خود به درك و قضاوتى صحيح درباره او برسد. كتابهاى ديگرى هم از مهدى ماحوزى به چاپ رسيده كه به مقوله دين و معارف اسلامى مربوط است و عبارتند از: «نقش ايرانيان در تمدن اسلامى و گسترش معارف اسلامى»، «على و آيين رهبرى»، «تصحيح امثال القرآن الكريم» تأليف آيت الله ضياءالدين بن يوسف شيرازى و «تصحيح دو جلد از تفسير كشف الاسرار وعدة الابرار» نوشته ابوالفضل رشيدالدين ميبدى.
دو كتاب ديگر هم از وى در دست اقدام است يكى تصحيح و تنظيم كتاب «ارث و فرايض» تأليف پدر گرامى اش، آيت الله آقا شيخ على ماحوزى اهرمى و ديگرى «تصويرى از پنج گنجه نظامى» كه پيش از اين نمونه اى از آن را در مورد ناصر خسرو با نام «تصويرى از ناصر خسرو قباديانى» به چاپ رسانيده بود.
از نكات جالب زندگى ماحوزى اين است كه وى علاوه بر تدريس، تحقيق و تأليف كتب پژوهشى تخصصى شعر هم مى سرايد و تعدادى از اشعار او از منظومه هاى عرفانى، اخلاقى و مذهبى در شماره هاى مختلف مجله دانشكده ادبيات و علوم انسانى به چاپ رسيده است. بايد گفت همت و عشق دكتر مهدى ماحوزى به تدريس و تحقيق سبب شده است كه او پس از چهل و اندى سال تدريس و پژوهش همچنان استوار و فعال به كار خود ادامه دهد.
ماحوزى با دايرة المعارف اسلامى، فرهنگستان زبان و ادب فارسى، وزارت ارشاد اسلامى و صدا و سيما همكارى نزديك دارد. همچنين شركت در انجمن هاى ادبى تهران از دغدغه هاى شيرين زندگى او به شمار مى رود.