دكتر رضا آمرى نيا ـ مشاور تغذيه و رژيم درمانى
يائسگى يا منوپوز به حالتى از گذران طبيعى زندگى زنان گفته مى شود كه در آن عادات ماهيانه قطع مى گردد. اين مسأله بين ۴۵ تا ۵۵ سالگى رخ مى دهد. در اين وضعيت علائم و نشانه هاى كاهش هورمون استروژن مثل برافروختگى، گرگرفتگى، تغييرات در خلق و... در زنان ديده مى شود. البته بايستى توجه داشت كه زنان بين ۴ تا ۶ سال قبل از يائسگى اين علائم را كم و بيش تجربه مى كنند.
مصرف برخى از مواد غذايى كه حاوى استروژن گياهى هستند، در حفظ تعادل اين هورمون و كاهش علائم و عوارض مربوط به يائسگى بسيار مفيدند. فيتو استروژن ها (استروژن هاى گياهى) از نظر ساختمانى شبيه استروژن بوده و مصرف آن توصيه مى گردد. از جمله اين مواد غذايى «لوبياى سويا» است كه حاوى تركيبات طبيعى از استروژن به نام ايزوفلاون مى باشد كه در درمان پوكى استخوان، بيمارى هاى قلبى _ عروقى و سرطان هاى مربوط به هورمون استروژن مثل سرطان سينه بسيار مفيد است.
همچنين طى تحقيقات به عمل آمده «تخم بذرك» نيز در زنانى كه دوران يائسگى را تجربه مى كنند، باعث فعالتر شدن اثرات استروژنيك در بدن مى شود. يك استكان از «لوبياى سويا» حدود ۳۰۰ ميلى گرم ايزوفلاون دارد كه معادل استروژن موجود در قرص «پرمارين» (كه براى اين بيماران تجويز مى گردد) است. در اينجا لازم مى دانم عرض كنم كه دو ماده غذايى معرفى شده در عطارى هاى ايران نيز موجود هستند.
جايگزينى هورمون استروژن در اين افراد بايستى همراه با پروژسترون نيز باشد. آنتى هيستامين ها، داروهاى ادرارآور، كافئين و الكل باعث افزايش خشكى مخاطات بدن مى شود، بنابراين بايستى از مصرف اين تركيبات حتى المقدور پرهيز نمود. ورزش منظم باعث كاهش گرگرفتگى، برافروختگى و ساير علائم مربوط به يائسگى مى شود.
* مواد مغذى مفيد براى افرادى كه در دوران يائسگى هستند:
- ويتامين E :همراه با توكوفرول باعث كاهش علائم مى شود. اين ويتامين را مى توان به شكل تركيبات موضعى براى جلوگيرى از خشكى مخاط بدن استفاده كرد.
- ويتامين C :بهتر است با تركيبات حاوى بيوفلاونوئيد مصرف شود.
* مواد غذايى مفيد براى افراد يائسه
لوبياى سويا، شير سويا، گندم كامل، برنج سبوس دار، تخم بذرك، ميوه هاى تازه، سيب، توت فرنگى، گلابى، انگور، خرما، انجير، كشمش، بادام، جعفرى، آجيل، انار، هلو، گوجه فرنگى، سبزيجات تازه، مارچوبه، كلم بروكلى، چغندر، سيب زمينى، فندق، عسل، شويد، زيره، دارچين، گشنيز، رازيانه، آب سيب، كرفس، آب هويج، آب انگور و اسفناج.

وقتى در حال انتخاب غذا هستيد بسيار دقت كنيد. هر چيزى كه وارد بدن شما مى شود بايد مناسب، منطقى و سالم باشد. براى انتخاب درست غذا به ۵ نكته زير توجه كنيد:
۱-هر روز دو تا چهار وعده، نصف فنجان ميوه و سه تا پنج وعده يك فنجان، سبزيجات بخوريد. قبل از شروع بايد بدانيد كه يك وعده، نصف يك فنجان يا به اندازه يك توپ تنيس است.
۲-ميزان كلسيم خود را بشمريد و عوامل خطرزاى پوكى استخوان را در نظر بگيريد. سيگار كشيدن، مصرف بيش از حد الكل، يائسگى زودرس، سابقه خانوادگى، عدم فعاليت و يك رژيم غذايى كم كلسيم.
۳-غذاهاى حاوى فيبر مصرف كنيد چون از يبوست، برخى سرطان ها و ديابت جلوگيرى مى كند. سبزيجات و ميوه ها، غنى از فيبر هستند.
۴-آب بنوشيد. آب براى حيات ضرورى است. دماى بدن را تنظيم كرده، كار سلول ها و عملكرد اندام بدن را تسريع مى كند و براى دفع نيز ضرورى است.
هشت تا ده ليوان در روز آب بنوشيد و افراد فعال بهتر است ده تا سيزده ليوان آب بنوشند.
۵-از مكمل ها استفاده كنيد. حتى خوراك هاى بسيار مغذى نيز به سختى تمام مواد مورد نياز روزانه بدن را تأمين مى كند. در رژيم غذايى روزانه خود مولتى ويتامين ها را بگنجانيد. از مكمل هايى استفاده كنيد كه مناسب سن و جنسيت شما باشد و براى اطمينان از دريافت مواد مورد نياز بدن با پزشكتان مشورت كنيد.
پارسا بهنيا

معصومه پيروزبخت
كسانى كه به دنبال زيبايى و جوانى جاودانى اند، هميشه آرزو داشته اند كه زيبايى خود را با موادى حفظ كنند كه اثرات جانبى نداشته باشند. براى كمك به اين افراد، فهرستى از ميوه جات و سبزيجات قابل دسترسى را به شما معرفى مى كنيم تا بتوانيد با استفاده از آنها به عنوان مواد آرايشى بهداشتى گياهى استفاده كنيد.
سيب
از آب سيب مخلوط با سركه جوى سبز شده مى توان براى موها استفاده كرد. اين كار سبب مى شود كه موهاى خاكسترى، رنگ طلايى به خود بگيرد. يك سيب را به شكل خمير درآوريد و آن را روى صورت بگذاريد. ۱۰ تا ۱۵ دقيقه بگذاريد بماند، سپس صورت خود را بشوييد، علاوه بر اين، اين خمير را در صورتى كه آب دار باشد، مى توان روى چشم ها نيز قرار داد. پوست سيب را روى دست و پا بماليد تا نرم شود.
زردآلو
زردآلو به سبب اينكه حاوى ويتامين A است در بازگرداندن جوانى به پوست بسيار مؤثر است از طرفى چون حاوى چربى هاى چند وجهى اشباع شده است براى كرم هاى مخصوص پوست بسيار مفيد است. زردآلو سبب مى شود كه اثرات انبساط پوست كمرنگ شده و چروك ها را برطرف مى كند. از زردآلو مى توانيد در كرم هاى مخصوص دست و بدن استفاده كنيد. زردآلو يكى از چند مواد اصلى در تهيه كرم هاى صورت است.
موز
خميرى از موز به همراه ماست و يا به تنهايى ماسك بسيار مؤثرى براى برطرف كردن لك صورت است. براى از بين بردن لكه هاى دستانتان، يك تكه موز كال را روى آن بماليد. به علاوه مى توانيد چند قطره روغن نارگيل يا زيتون و يا كمى عسل روى خمير موز رسيده بريزيد و كرم مناسب دست يا صورت تهيه كنيد.
جو
از آرد جو مى توان براى از بين بردن لك صورت استفاده كرد و ماءالشعير نيز لوسيون مناسبى براى شفاف نمودن مو مى باشد.
هويج
هويج سرشار از ويتامين A است و به عنوان يكى از مهمترين اجزاى توليد كرم و ماسك صورت مورد استفاده قرار مى گيرد. كمى شير يا خامه به آب هويج اضافه كنيد و قبل از حمام آن را روى پوستتان بماليد. هويج را به صورت خمير درآوريد و كمى شير به آن اضافه كنيد. اين خمير در زدودن تورم اطراف چشم ها بسيار مؤثر عمل مى كند.
كرچك
كرچك گياهى است كه استفاده خارجى از روغن آن بسيار مفيد است. كمى روغن كرچك به سرتان بماليد. يك حوله بزرگ را در آب داغ فرو بريد و آب آن را كامل بگيريد. سپس حوله را چند دقيقه دور سرتان بپيچيد. اين عمل سبب مى شود كه روغن كرچك بهتر و سريع تر در عمق پوست سر شما نفوذ كند. از روغن كرچك براى تيره نمودن و ضخيم تر كردن مژه ها نيز استفاده مى شود.
ميخك
ميخك يك ضدعفونى كننده قوى است و گياه پوست هاى پرجوش يا زخمى را بسرعت بهبود مى بخشد. از ميخك در ساخت كرم ها و پمادهاى طبى استفاده مى كنند.
خيار
خيار ماده اى تميزكننده، نرم كننده و جمع كننده ملايم پوست است. خيار را رنده كنيد و با كمى شير روى پوست بماليد. اين ماسك براى تازگى و طراوت بخشيدن به پوست صورت مؤثر است. ماليدن يك تكه خيار روى پوست، براى پوست هاى چرب بسيار مفيد است.
تخم مرغ
از تخم مرغ مى توان براى جمع كردن منافذ پوست و رساندن مواد مغذى به پوست براى احياى آن استفاده كرد. سفيده تخم مرغ يك تميزكننده قوى است. اگر يك ساعت قبل از حمام سفيده تخم مرغ را روى موهايتان بماليد مانند يك نرم كننده موهاى شما را نرم و براق و خوش حالت مى كند.
عسل
عسل يكى از بهترين مرطوب كننده هاى طبيعى براى پوست است و براى داشتن پوستى نرم، شاداب و خوش رنگ مى توان از ماسك عسل استفاده كرد.
اسطوخودوس
يكى از گياهانى است كه در ساخت مواد بهداشتى آرايشى از آن استفاده مى شود. جداى از رايحه طبيعى، شيرين و ملايم آن، اسطوخودوس پوست را سفت و شاداب مى كند و يكى از مواد اوليه تهيه شامپوى بچه است.
ليمو
ليمو يكى از بهترين تميزكننده هاى طبيعى پوست است و پوست صورت را بدون آسيب رساندن به لايه هاى آن پاك مى كند. از طرفى ليمو يك جمع كننده پوست است و به جمع شدن منافذ پوست كمك مى كند. از ليمو در ساخت كرم ها، لوسيون ها قبل از حمام، تميزكننده هاى پوست و ماسك استفاده مى شود.
پرتقال
پوست پرتقال را در آفتاب خشك كنيد. سپس آن را بكوبيد و به عنوان ماسك صورت مورد استفاده قرار دهيد. پوست پرتقال اثر فوق العاده اى روى سفتى پوست دارد. پوست خشك شده پرتقال را در آب جوش خيس كنيدو بگذاريد يك شب بماند، صبح آن را صاف كنيد و به عنوان تميزكننده صورت مورد استفاده قرار دهيد.
هلو
از جمله ميوه هايى است كه براى پوست بسيار مفيد است. هلو را به صورت خمير درآوريد و آن را به عنوان ماسك روى صورت بماليد. اين ماسك براى پوست هاى خشك بسيار مفيد است.
سيب زمينى
سيب زمينى از بين برنده لك هاى صورت است. سيب زمينى را رنده كنيد. آب آن را بگيريد و روى پوست بماليد. آب سيب زمينى اثر جمع كنندگى دارد و پف اطراف چشم را از بين مى برد. كمى خامه يا شير و اندكى زردچوبه را به سيب زمينى له شده اضافه كنيد و مخلوط كنيد. سپس اين ماده را مانند كرم روى صورت بماليد. يك سيب زمينى خام له كنيد و در يك تكه پارچه بپيچيد و روى چشم هايتان بگذاريد. اين كار سبب از بين رفتن كيسه هاى زير چشم مى شود.
گل رز
از گلبرگ هاى گل رز براى ساخت گلاب استفاده مى شود. اين محلول بهترين تونيك تميزكننده پوست است. گلاب پوست هاى خشن را نرم كرده و منافذ بزرگ و عميق پوست را جمع مى كند و مى بندد. از گلاب به عنوان نرم كننده در ساخت لوسيون ها، كرم ها و پمادهاى صورت استفاده مى شود.
مريم گلى
خاصيت شفابخش اين گياه مشهور است. در عهد باستان از اين گياه براى معالجه اختلالات و بى نظمى هاى بدن استفاده مى كردند. از مريم گلى در ساخت تونيك هاى گياهى تقويت كننده و شامپو براى تحريك پوست سر استفاده مى كنند و گفته شده موى سر را نيز تيره مى كند.
نمك
شستن چشم با آب ولرمى كه اندكى نمك در آن است، به درخشندگى چشم ها كمك مى كند.
چاى
يك تكه پنبه را در چاى سرد فرو كنيد و آن را روى چشم ها بگذاريد. اين كار سبب از بين رفتن خستگى چشم ها مى شود.
آويشن
آويشن به عنوان ضدعفونى كننده قوى شناخته شده است و براى ضدعفونى و بهبود زخم ها مورد استفاده قرار مى گيرد.
گوجه فرنگى
از آب گوجه فرنگى مى توان به عنوان لوسيون سفت كننده صورت استفاده كرد. يا آن را با كشك يا شير دلمه شده مخلوط كرد و به عنوان كرم صورت مورد استفاده قرار داد. اين كرم براى پوست چرب بسيار مفيد است. يك گوجه فرنگى را دو نصف كنيد و دو نيمه را با حركتى دايره وار روى صورت بماليد و بگذاريد ۱۰ تا ۱۵ دقيقه بماند. سپس صورتتان را بشوييد. يك قاشق غذاخورى آب ليمو، ۲ قاشق غذاخورى خامه و ۳ قاشق آب گوجه فرنگى را با هم مخلوط كنيد و نيم ساعت قبل از حمام آن را روى بدنتان بماليد.
ماست
ماست خواص فراوانى دارد زيرا داراى آنزيم هاى متعدد و مفيدى است. ماست يك تميزكننده طبيعى عالى است و از طرف ديگر در حفظ سلامتى پوست و مو بسيار مؤثر است.