|
پاركى براى صاحبان صنايع و بخش هاى خدماتى
|
|
|
حميده احمديان راد برخلاف پارك هاى عادى كه ورود همگان به آن آزاد است، پارك هايى در جهان وجود دارد كه فقط صاحبان صنايع و بخش هاى خدماتى و دانشگاهيان مى توانند در آنجا رفت وآمد كنند. در اين پارك ها سرمايه زيادى صرف مى شود. چون قرار است از محل اين پارك ها درآمد زيادى براى كشور كسب شود. براى مثال چينى ها پاركى به نام «شون كاكن كا» دارند كه ۲۴ ميليارد دلار در آن سرمايه گذارى شده است، در ايران هم چند پارك علم و فناورى ايجاد شده. چند سال پيش پارك دانشگاه صنعتى شريف با كمك و حمايت دفتر رياست جمهورى راه اندازى شد و سرمايه گذارى قابل توجهى در آن صورت گرفت. پارك ديگر شهرك علمى و تحقيقاتى اصفهان است. به تازگى هم دانشگاه تربيت مدرس با همكارى نزديك با دانشگاه صنعتى اصفهان پارك خود را راه اندازى كرد. پارك دانشگاه تهران نيز به تازگى مراحل مقدماتى راه اندازى را پشت سرگذاشته و از اول سال ۸۴ ، مراحل استقرار صاحبان صنايع و بخش خدماتى در آن شروع شده است. به دليل ظرفيت هاى شناخته شده دانشگاه تهران، اگر اين پارك كمك هاى لازم را دريافت كند. مى تواند تحولى در روابط صنعت با دانشگاه و صنايع با يكديگر، ايجاد كند. طبق برنامه چهارم توسعه ، اين پارك ها از امتيازات مناطق آزاد برخوردارند. پارك هاى علم و فناورى مى توانند در يك فضاى مشترك زمينه ايجاد ارتباط تخصصى، سازمان يافته و پويا بين دولت، جامعه ، صنايع بزرگ و شركت هاى كوچك و متوسط از يك سو و دانشگاه را از سوى ديگر برقرار كنند. در فضاى پارك سازمان هايى كه خدمات پيشرفته اى در حوزه هاى اقتصادى، اجتماعى، هنرى ، جهانگردى، مديريت و حقوق ارائه مى كنند و شركت هايى كه در زمينه هاى تكنولوژيكى به تحقيق مى پردازند و محصولات پيشرفته اى توليد مى كنند، گرد هم جمع مى شوند و با يكديگر ارتباط برقرار مى كنند. در اين شرايط دانشجويان رشته هاى مختلف و فارغ التحصيلان دانشگاه هم به سهولت مى توانند به آنها مراجعه كنند. دانشجويان و فارغ التحصيلان دانشگاهى مى توانند متناسب با علايقشان با اين شركت ها همكارى كنند و دوره هاى كارورزى خود را متناسب با همين علايق در اين شركت ها طى كنند و در انجام پروژه ها و رساله هاى تخصصى از اين شركت ها كمك بگيرند. سرانجام در صورتى كه مورد تأييد يك شركت قرار بگيرند چه بسا به استخدام آن هم درآيند. از طرفى صاحبان صنايع و بخش هاى خدماتى مى توانند از امكانات دانشگاه نظير كارگاه، آزمايشگاه، سالن كنفرانس، كتابخانه و مجموعه دستاوردهاى تحقيقاتى و پژوهشى دانشگاه استفاده كنند. خود شركت ها هم از توانايى ها و ظرفيت هاى تكنولوژيكى يكديگر آگاه مى شوند و مى توانند به يكديگر سفارش كار دهند يا با يكديگر رقابت كنند. به اين ترتيب هم صنايع به مراكز علمى و آخرين يافته ها و پژوهش هاى دانشگاهى و نيز دانشجويان مستعد وصل مى شوند و هم دانشجويان مى توانند شغل مناسب و مورد علاقه شان را پيدا كنند و براساس آرمان ها و آرزوهايشان به كار علمى مورد نظر و پرورش ايده هايشان بپردازند. در نهايت نيز نتايج تحقيقات علمى دانشگاهى به كمك مى آيد تا محصولى بهتر و قابل قبول تر در بخش هاى اقتصادى توليد شود. طبيعى است كه در دنياى جديد هيچ بخش اقتصادى نمى تواند خود را از علوم و تحقيقات دانشگاهى بى نياز بداند وگرنه در عرصه تجارت جهانى با خطر حذف از گردونه رقابت مواجه مى شود. دكتر «ناصر معصومى» رئيس پارك علم و فناورى دانشگاه تهران درباره انگيزه هايى كه ممكن است صاحبان مشاغل اقتصادى را به استقرار در پارك تشويق كند، مى گويد: «كمترين انگيزه اين است كه آنها از خدمات عمومى پارك، ساختار آماده فيزيكى، تسهيلات مربوط به امكانات زيربنايى ساختمانى، برق و آب و تلفن و نگهدارى، امنيت فيزيكى، امنيت روانى و نيز امكان دسترسى به شبكه اطلاع رسانى و فوق العاده سريع برخوردار مى شوند. مى توانند از مشاوره هاى كاملاً تخصصى، حقوقى، بازرگانى ، مديريتى و بازاريابى استفاده كنند. زمينه استفاده از خدمات بيمه اى، خدمات عمومى مثل سالن هاى همايش، كنفرانس ها، سالن هاى جلسات، محل برگزارى شعائر اسلامى، دسترسى به خدمات عمومى مثل كپى، سالن هاى غذاخورى، پاركينگ و ساير خدماتى كه مجموعه به آن نياز دارد برايشان مهياست. پارك محيطى است كه فقط افراد متخصص و تحصيلكرده و دانشگاهى در آن رفت وآمد مى كنند. دسترسى آسان به منابع و امكانات دانشگاهى نظير آزمايشگاه ها، كتابخانه ها، منابع علمى و... از تمهيدات مناسب پارك هاست. قرار گرفتن در كنار ساير شركت ها براى استفاده از توانايى هاى تخصصى آنها، آشنايى با ظرفيت هاى تكنولوژيكى كشور، واگذارى پروژه ها به ساير شركت ها و استفاده از همكارى آنها، ايجاد كنسرسيوم براى پروژه هاى ملى و بين المللى، تشكيل انجمن براى همكارى بين مؤسسات مستقر در پارك، تشكيل صندوق حمايت مالى از يكديگر، امكان بازاريابى بين المللى ، امكان برگزارى كنفرانس هاى بين المللى، امكان تعريف پروژه هاى ملى براى مجلس و قوه مجريه و امكان آينده پژوهى براى آنها مهياست. ايجاد «فن بازار» كه مركز علم و تكنولوژى است از ديگر نتايج پارك هاست. امكان چاپ كاتالوگ مشترك و ايجاد سايت مشترك براى صرفه جويى در هزينه ها پديد مى آيد. در صورتى كه پارك، تفاهم نامه هايى با بعضى از بانك ها داشته باشد مى تواند اين شركت ها را براى استفاده از تسهيلات به اين بانك ها معرفى كند. به طور كلى پارك ها طبق ماده ۴۷ برنامه چهارم توسعه سياسى، اقتصادى و اجتماعى كشور از امتياز مناطق آزاد برخوردارند. پارك همچنين كارگاه ها دوره هاى آموزش تخصصى را كه شامل ۶۰ تا ۷۰ عنوان مى شود، برگزار مى كند. در اين دوره ها شركت ها مى آموزند چگونه طرح كسب و كار بنويسند، چه طور بازاريابى و چگونه محصولاتشان را در جهان عرضه كنند و... اين آموزش ها از نوع آموزش هاى تئوريك نيست بلكه كاربردى است. همچنين پارك علم و فناورى يكى از بهترين راه حل ها براى گسترش و توسعه مشاغلى است كه برپايه فن و دانش استوار است». فرايند ايجاد پارك علم و فناورى دانشگاه تهران از سال ۸۲ آغاز شد. يك ساختمان ۵۴ ساله تقريباً مخروبه متعلق به دانشگاه تبديل به مركزى مدرن براى پذيرايى از شركت ها شد. شركت ها اينك مى توانند براساس متراژى كه تصاحب مى كنند و خدماتى كه مى گيرند، مبلغى را بپردازند و در پارك مستقر شوند و در مكاتباتشان از آرم دانشگاه تهران استفاده كنند. دكتر معصومى مى گويد: «ما فرم هاى استقرار پيچيده اى داريم. براى اين كار زمان تأسيس ، سهامداران، سطح تكنولوژى ، توان اقتصادى و... هر شركت لحاظ مى شود تا مطمئن شويم شركت هاى كوچك و متوسط از پايدارى نسبى براى ارائه خدمات مناسب برخوردارند و در حوزه هاى جديد علمى كار مى كنند. ممكن است شركت هايى در حال حاضر وضع مالى خوبى نداشته باشند ولى با استفاده از تخصص و مديريت ما آينده درخشانى داشته باشند. اين شركت ها هم مى توانند در پارك مستقر شوند». وى درباره ساختار مديريتى پارك مى گويد: «رئيس و بعضى از مديران بايد عضو هيأت علمى دانشگاه باشند. در شوراى پارك تعدادى از اعضاى هيأت علمى متخصص، مجرب و بنام حضور دارند. كه هم در حوزه هاى علمى و هم اجرايى توانمندى هايشان را نشان داده اند. علاوه بر اين يك نماينده از شركت ها، تعداد محدودى از كسانى كه عضو هيأت علمى دانشگاه نيستند، ولى در زمينه پارك هاى علم و فناورى صنعتى يا خدماتى افراد شناخته شده اى هستند، هم حضور دارند. در پارك دانشگاه تهران ما كوشيده ايم از مهارت دانشگاه هاى ديگر هم استفاده كنيم و ۵۰ درصد مديرانمان از دانشگاههاى ديگر هستند». علاوه بر چند شركتى كه از ابتداى سال در پارك دانشگاه تهران مستقر شده اند حوزه نخبگان شهردارى وابسته به شهردارى و كانون پيشگامان جنبش نرم افزارى وابسته به نيروى انتظامى كه در حوزه علوم اجتماعى و جرم شناسى فعاليت مى كند، با پارك همكارى دارند. دبيرخانه طرح ارزيابى ظرفيت ملى براى مديريت جهانى محيط زيست در جمهورى اسلامى نيز هم اينك در پارك مستقر شده است. معصومى مى گويد: «هر گروه دانشجويى و نيز استادان كه بخواهند كارى نو انجام دهند مى توانند از طريق مركز رشد وارد پارك فناورى شوند. اين مجموعه پس از ارزيابى اوليه در صورت موافقت وارد مرحله پيش رشد مى شود و تحت مشاوره و آموزش هاى تخصصى قرار مى گيرد. پس از اينكه طرح كسب و كار نهايى آنها مورد داورى وموافقت نهايى قرار گرفت بايد ابتدا شركت را ثبت كنند. بعد وارد مرحله رشد شوند. در اين صورت مى توانند از حمايت هاى تعريف شده در مركز رشد استفاده كنند البته اين منوط به دريافت اعتبارات از وزارت علوم و تحقيقاتى و فناورى است». اولين پارك تحقيقاتى جهان در سال ۱۹۵۰ در دانشگاه استنفورد آمريكا ايجاد شد. در دهه ۹۰ پارك ها رشد چشمگيرى پيدا كردند. چنان كه تعداد پارك هاى تحقيقاتى در چين از هفت مورد در سال ۲۰۰۱ به ۱۰۱ مورد در سال ۲۰۰۱ رسيد. پاركى به نام «واترلو» مربوط به دانشگاه واترلو در كانادا نيز با ۲۱۴ ميليون دلار سرمايه گذارى، ايجاد شد. از اهداف اين پارك پيشتازى در نوآورى عنوان شد. پارك متعهد است كه منحصر به فرد باشد، بستر مناسبى را براى هم افزايى شركت هاى مستقر به وجود آورد، به پرورش اختراعات و نوآورى هاى بنيادين كمك كند و به طور گسترده از تحقيقات پيچيده حمايت كند. به اين ترتيب در حال حاضر ۲۵۰ شركت در پارك مستقر شده اند كه با احتساب شركت هايى كه پيرامون پارك وجود دارند اين رقم به ۴۵۰ شركت مى رسد اين دانشگاه مركزى به نام «مركز شتاب» ايجاد كرده كه به شركت هاى فناورى كه در مرحله آغازين كار خود هستند، كمك مى كند و باعث رشد و بلوغ و تثبيت آنها در بازار منطقه مى شود. گفتنى است كه ايرانى ها گاهى بالاترين مقام هاى مديريت را در اين پارك ها دارند. براساس آمارها، ميانگين شركت هاى مستأجر در پارك هاى دنيا به ۱۲۴ شركت ومتوسط سرمايه گذارى در آنها هم به بيش از ۱۰۰ ميليون دلار مى رسد. به طور معمول شهردارى ها، دولت و استاندارى ها، بيشترين كمك را به پارك هاى دانشگاه ها مى كنند. با وجود اين دكتر معصومى رئيس پارك يكى از قديمى ترين و معتبرترين دانشگاه هاى كشور مى گويد: «ما هنوز يك ريال از صد ميليون تومان اعتبار سال ۸۴ را دريافت نكرده ايم. در حالى كه اين پارك با وام و قرض ايجاد شده است. ما تاكنون با وام دانشگاه اين مركز را اداره كرده ايم. اين در حالى است كه در برنامه چهارم توسعه بر نقش پارك ها تأكيد شده. به اين ترتيب چه طور از پارك انتظار دارند به طرح هايش جامه عمل بپوشاند». وى مى افزايد:«علاوه بر سازمان هاى دولتى و بخش خصوصى كه مى توانند در پارك استقرار يابند و از دستاوردهاى علمى دانشگاه و توان دانشجويان و فارغ التحصيلان استفاده كنند، نهادهاى مدنى مثل بانكها، شهردارى ها، استاندارى ها و مجموعه هاى خصوصى و دولتى كه توانايى اقتصادى و مالى دارند، مى توانند در توسعه پارك و اهداف و رسالت آن مشاركت مالى و مديريتى و حتى سياستگذارى راهبردى داشته باشند». تجربه ساير كشورها نشان داده كه پارك هاى علم و فناورى در توسعه دانش و پيشرفت كشور بسيار مؤثرند. بنابراين لازم است از اين مراكز براى توسعه كشور بهره بيشترى برد.
|