• طعمه گذارى با هدف نابودى ملكه به عنوان مؤثرترين شيوه كشف شده براى مقابله با اين حشره به كار رفته است.
• تغيير در سه عامل حياتى رطوبت، تاريكى و دما امكان زندگى اين حشره را در محيط از بين مى برد
اصفهان - خبرنگار «ايران»: براى اولين بار در كشور، طرح مبارزه بيولوژيكى با موريانه در بناهاى تاريخى اصفهان اجرا شد.
در اين طرح كه با همكارى سازمان ميراث فرهنگى اصفهان و پژوهشكده سازمان ميراث فرهنگى كشور براى اولين بار در يكى از بناهاى تاريخى اصفهان به اجرا درآمده مبارزه بيولوژيكى به شيوه طعمه گذارى با هدف نابودى ملكه به عنوان مؤثرترين شيوه كشف شده براى مقابله با اين حشره به كار رفته است.
آسيب رساندن به بناهاى تاريخى از طريق حشره موريانه، معضلى است كه هم اكنون شهرهاى اصفهان و يزد را تهديد مى كند. در شهر يزد به خصوص موريانه خاكى كه بزرگتر و خطرناك تر از نوع موريانه چوب است، شيوع زيادى دارد. اما پيچيدگى و سازگارى اين حشره با تغييرات محيطى تاكنون مقابله با آن را با مشكل روبرو ساخته است. اين حشره سالانه نزديك به ۳۵ ميليون تخم مى گذارد و از شعاع ۱۵ كيلومترى بوى چوب را تشخيص مى دهد.
محمدحسين جليل فر كارشناس مرمت سازمان ميراث فرهنگى استان اصفهان با اشاره به اينكه مبارزه با اين حشره تنها به يك شيوه ممكن نيست، مى گويد: با اين حال مبارزه بيولوژيكى به دنبال نتايجى كه تاكنون حاصل شده به عنوان يك روش مؤثر جهت نابودى ملكه شناخته شده است. وى با اشاره به عملياتى كه طى چند ماه گذشته در خانه تاريخى (زنديه) معروف حاج مصور الملكى اصفهان اجرا شده، مى گويد: نتايج نشان از موفقيت اين طرح داشته و انتظار مى رود تا يكى دو ماه آينده نتايج بهتر و روشن ترى نيز به دست آيد.
اين كارشناس با اشاره به سه عامل حياتى براى زندگى موريانه يعنى رطوبت، تاريكى و گرما و درجه حرارت ثابت مى گويد: مى توان با تغيير هر يك از اين سه شيوه امكان زندگى اين حشره را در محيط از بين برد. وى در مورد شيوه هاى معمول مبارزه با اين حشره مى گويد: سم زنى، ايجاد ارتعاشات صوتى با فركانسهاى خاص كه باعث عصبانيت، اختلال در زندگى اين حشره، رسيدن پيغامهاى اشتباه به كارگران و سربازان و در نهايت جنگ ميانشان و نابودى آنها شود از جمله اين شيوه هاست اما نقص اين نوع مبارزه در اين است كه در نهايت ملكه از بين نمى رود و در نتيجه توليدمثل و بقاى حشره ادامه مى يابد.
جليل فر مى گويد: در شيوه مبارزه با سم يا صوت حداكثر كارگرها و سربازها مى ميرند و با پيغامى كه به بقيه و همينطور ملكه مى رسد آنها از منطقه براى مدتى فرارى مى شوند اما درشيوه طعمه گذارى يا بيولوژيكى، طعمه يعنى سلولز آغشته به نوعى سم پودرى شكل پايدار، براى ملكه فرستاده مى شود. وى با اشاره به اينكه معمولاً بهترين نوع غذا از طريق موريانه هاى كارگر براى ملكه فرستاده مى شود،گفت: در اين شيوه از سمى استفاده شده كه تا زمان رسيدن به ملكه پايدار بماند. به گفته وى اين سم شبيه نوعى بمب است كه با تأخير كار كند. پيچيدگى زندگى موريانه تا آنجاست كه حتى در زمان نابودى كامل وقتى تنها دو حشره نر باقى مى مانند يكى از آنها كه ضعيف تر است تغيير جنسيت داده و به ماده تبديل مى شود. به همين دليل نابودى كامل آنها تا رسيدن به ملكه از اهميت خاصى برخوردار است.
جليل فر مى گويد در اجراى اين شيوه دانشگاه اصفهان، پژوهشكده سازمان ميراث فرهنگى كشور و على اصغر مقصودى - فردى كه بيشترين فعاليتهاى تحقيقى در خصوص مبارزه با موريانه را داشته و از اين شيوه پيش از اين در محيط آزمايشگاهى استفاده كرده بود - همكارى داشته اند. جليل فر افزود جست وجوهاى ما از طريق اينترنت در مورد اقدامات ساير كشورها نشان داد كه آنها نيز از اين شيوه استفاده مى كنند. منتها سم را با نوعى ژل مخلوط مى كنند كه حسن آن پايدارى در محيط است اما به دليل اينكه جسمى خارجى است موريانه سريع آن را تشخيص مى دهد مضاف بر اينكه ما قصد داريم در مبارزه با موريانه با كمترين دخالت انسانى در محيط همراه باشد.
تشخيص ميزان پراكنش حشره، رديابى تخم و كلونى، تخمين ميزان جمعيت، گمانه شيوه عمليات، نامساعد كردن شرايط محيطى زيست با سموم، انجام عمليات حفره كنى، محلول پاشى سموم و مواد نفتى، پودرپاشى سموم، قرص گذارى، بسته گذارى سموم و ترميم حفره هاى ايجاد شده مراحل مبارزه با اين حشره را تشكيل مى دهند.