پنجشنبه ۱۱ اسفند ۱۳۸۴ -
Thu, Mar 2, 2006
ارتباطات
۳۴۰۹
sLogo.gif

PDF Edition
Archive
RSS Feed
سياسى
داخلى
سلام ايران
ديگه چه خبر؟
ديپلماتيك
زنان
ايران اقتصادى
اجتماعى
بين الملل
گزارش
فرهنگ و انديشه
جوان
تاريخ
فرهنگ و هنر
گفت و گو
ايران زمين
قيمت سكه و طلا
اقتصادى
حوادث
ورزشى
صفحه آخر
اوقات شرعى
موسيقى
ارتباطات
مهرگان
ماجرا
نقش رسانه در احساس امنيت در جامعه
در همايش«آزادى انسان - امپراتورى رسانه ها» عنوان شد
نقش رسانه در احساس امنيت در جامعه
ارتباط اطلاع رسانى دقيق و بهنگام
با افزايش ضريب امنيت اجتماعى
249423.jpg
آرزو جاودانى
ازجمله نقش هايى كه ازسوى كارشناسان علوم ارتباطات اجتماعى براى  رسانه ها در نظر گرفته شده است، نقش «خبرى و اطلاع رسانى» است كه از آن  به عنوان «نظارت بر محيط» ياد مى شود.
  در جهان امروز و در عصر اطلاعات ، رسانه و به تبع آن خبرنگار به عنوان  چشم و زبان مردم و واسطه اى بين مردم و دولتمردان عمل مى كند.
  واسطه اى كه دل نگرانى هاى مردم را به مسؤولان و پاسخ و عكس العمل مسؤولان  را به گوش مردم مى رساند و خواستار تغيير يا تصحيح وضعيت به سمت شرايط هر  چه مطلوب تر مى شود.
  بنابراين اين پديده نه چندان كهنه (رسانه) بدون هيچ چشمداشتى از هر  دو سو، به نظارت بر شرايط حاكم بر جامعه ، ارگانها و بخشهاى مختلف در  كليه سطوح مى پردازد و با اطلاع رسانى به موقع در جهت نيل به جامعه مطلوب گام  بر مى دارد.
  به عقيده صاحبنظران ، رسانه ها مبنايى براى افزايش آگاهى عمومى در سطح  جامعه و هوشيارى مردم در مقابل خطرات احتمالى هستند.
  اطلاع رسانى رسانه هاى كشور ، درنظم و چينشى خاص و با تقسيم عناوين  اخبار مربوطه انجام مى شود ، «حوادث» از جمله عناوين جاى گرفته در بين  صفحه هاى روزنامه و يكى از پرطرفدارترين بخشها است كه اخيراً در سايت هاى  اطلاع رسانى از جمله خبرگزارى ها نيز جا باز كرده است.
  در اين بخش شاهد ارائه آخرين اخبار و آمار جرايم، حوادث و آمار و ارقام  و همچنين درج انواع گزارش در رابطه با معضلات اجتماعى مانند خودكشى ، قتل،  سرقت، تجاوز به عنف ، فرار دختران و غيره هستيم.
  اين در حالى است كه به عقيده كارشناسان اين وضعيت در احساس امنيت جامعه  خلل وارد مى كند و احساس ناامنى را در جامعه گسترش مى دهد.
  به عقيده مسؤولين امر ، ارائه اين آمار ، ارقام و حوادث از سوى روزنامه  ها «بزرگ نمايى» و ديدن نيمه خالى ليوان و خلاف رسالت اصلى مطبوعات است.
  يك زن ميانسال در اين رابطه گفت : ديدن و شنيدن اين حوادث نشان دهنده  افزايش آنان در سطح جامعه است و باعث ايجاد دلهره در والدين مى شود.
  «فاطمه دانشگر» تأكيد كرد: اين دلهره در درجه اول ناخوشايند است اما سبب  توجه بيشتر والدين و ارائه برخى نكات ايمنى به فرزندان مى شود.   وى بابيان اينكه اطلاع رسانى در خصوص حضور مجرمينى مانند «بيجه» در سطح  جامعه (قبل از دستگيرى) سبب هوشيارى و رعايت نكات ايمنى ازسوى خانواده ها  و كاهش قربانيان چنين حوادثى مى شود، گفت: هشدار به خانواده ها يكى از  وظايف تعريف شده براى نيروى انتظامى است.
  يك دانشجوى دانشگاه فردوسى مشهد نيز گفت: ايجاد امنيت و اطلاع رسانى از  جرايمى كه احتمال برخورد با آنان براى هر كسى وجود دارد از سوى دستگاه هاى  مربوطه ضرورى است.
«آمنه توكلى» گفت: يكى ازموانع تحقق جرم ، آگاهى از جرايم موجود در سطح  جامعه است كه روزنامه ها در اين زمينه فعاليت قابل قبولى دارند.
  وى با بيان اينكه تا زمانى كه انسان احساس ترس و ناامنى در خود نداشته  باشد اقدامى براى محافظت از خود انجام نمى دهد ، گفت : اطلاع رسانى در اين  زمينه مى تواند در قالبى نرم تر و همراه با ارائه راهكار براى پيشگيرى از  سوى رسانه ها انجام شود.
  دبير صفحه حوادث روزنامه «ايران» نيز در اين رابطه گفت : به هيچ عنوان  معتقد به اين نيستم كه رسانه ها موجب از بين رفتن احساس امنيت افراد در  جامعه مى شوند.
  «مسعود ابراهيمى» اظهار داشت: درست است كه درج چنين اخبارى موجب ايجاد  ترس در مردم مى شود اما اين ترس باعث هوشيارى افراد بخصوص والدين مى شود.   او افزود: اخبار حوادث بيشتر جنبه هشدار دارد ضمن اينكه دبيران صفحه  حوادث با توجه به ضرورت و نياز جامعه و خانواده نسبت به درج اين اخبار  اقدام مى كنند.   ابراهيمى گفت: در نظر گرفتن كانون خانواده و حفظ حرمت ها در اين اجتماع  مقدس از جمله اولويت هاى درج اخبار حوادث براى روزنامه نگاران است.
  وى با اشاره به اينكه درج اخبار حوادثى مانند تجاوز به محارم از موارد  فوق است ، گفت: درج اين دست حوادث تا زمانى كه شاهد افزايش آن در جامعه  نباشيم امكان پذير نيست اما دربرخورد باافزايش درصد وقوع اين نوع جرايم،  درج آنها و آگاهى به خانواده ها را از جمله وظايف خود مى دانيم.
  ابراهيمى با بيان اينكه ايجاد احساس امنيت در جامعه با ممانعت از چاپ  چنين اخبارى صورت نمى گيرد، گفت: مردم زمانى احساس امنيت را لمس مى كنند  كه به طور حقيقى با آن روبرو باشند و براى مثال حضور همراه با تأخير پليس  را در صحنه وقوع جرم نبينند.
  دبير صفحه حوادث روزنامه «ايران»گفت: در كشورهاى اروپايى على رغم آمار  بالاى قتل و جنايات ، مردم احساس امنيت بيشترى دارند و علت آن اطلاع رسانى  به موقع همراه با عملكرد سريع پليس در دستگيرى قاتل و مجازات سخت و بدون  بخشش مجرم است.
  او افزود : در اين كشورها دستگاههاى ذيربط در صورت شناسايى قاتل قتلهاى  زنجيره اى و ديگر مجرمين، عكس و مشخصات وى را به اطلاع عموم مى رسانند و در  اقدامات هشدارگونه، موجب جلوگيرى از قرار گرفتن آنان در برابر آماج جرايم  مى شوند.   وى ادامه داد: اطلاع رسانى عمومى در مواردى مانند «بيجه» ، «خفاش شب» و  غيره مى توانست مانع از بالا رفتن آمار قربانيان باشد.
  ابراهيمى تأكيد كرد: بايد توجه داشت، در موارد متعددى پيگيرى پرونده هاى  مبهم توسط خبرنگاران موجب سهل الوصول شدن دستگيرى مجرمين شده است.
  او بابيان اينكه پسر و دخترهاى كوچك ضعيف ترين گروه دربرابر خواسته ها  و هوس هاى ديگر گروههاى جامعه هستند ، تأكيد كرد: براى مقابله با افزايش  جرايم برنامه ريزى براى تحقق اقدامات فرهنگى ضرورت دارد.
  خبرنگارحوادث روزنامه قدس نيز دراين زمينه بابيان اينكه آگاهى از جرايم  موجود درسطح جامعه ازجمله خواسته هاى اغلب مخاطبان است، گفت: انتشار اخبار  حوادث و جرايم در رسانه هاى جمعى ضرورت دارد.
  وى كه خواست نامش فاش نشود،افزود: اين ضرورت تا حدى است كه باعث از بين  رفتن قبح مسأله و عادى شدن ارتكاب جرايم در سطح جامعه نشود.
  او ادامه داد: اطلاع رسانى اخبار و اطلاعات جامعه وظيفه اى است كه تحقق آن  از نظر مردم تنها از سوى يك رسانه متعالى امكان پذير است.
  اين خبرنگار صفحه «حوادث»اظهار داشت: ارائه آمار حوادث بيش از حد لازم  سبب عادى شدن جرايم در اذهان عمومى مى شود، در نتيجه هر لحظه مردم منتظر  وقوع حادثه اى دلخراش تر از حادثه «پاكدشت» ، «ويلاى وحشت» يا قتل خانواده  دكتر «نصيريان» ، هستند.
  وى تأكيد كرد:درج اين اخبار به همراه نتيجه عملكرد دادگسترى براى ارضاى  افكار عمومى لازم است حال آنكه روابط عمومى دادگسترى اطلاع رسانى در اين  زمينه را جزو اولويت هاى كارى خود قرار نداده است.
  اين خبرنگار حوادث گفت: درج خبر اوليه جرايم از سوى رسانه ها يك خبر صرف  و به دور از القاب مانند مجرم، قاتل و حتى نام فرد است كه آسيبى به احساس  امنيت و آبروى افراد نمى زند.
  وى در رابطه با نحوه اطلاع رسانى و همكارى دستگاههاى امنيتى استان گفت:  دادگسترى اطلاع رسانى در زمينه پرونده هاى كيفرى را موكول به طى مراحل قانونى  پرونده و صدور حكم مى كند، اما پس ازاجراى احكام و اتمام پرونده نيز اطلاع  رسانى لازم صورت نمى گيرد لذا خبرنگاران براى تهيه خوراك براى افكار عمومى  به راههاى ديگرى براى تهيه اين اخبار متوسل مى شوند.
  وى تأكيد كرد: احساس امنيت يك امر روانى است وايجاد و فقدان آن در حوزه  مسؤوليت تمامى مسؤولان و ارگانها است و رسانه ها دراين بين نقش تكميل كننده  را ايفا مى كنند.
  عضو هيأت علمى گروه حقوق دانشگاه تهران نيز با تأكيد بر اينكه بى خبرى  مردم باعث ايجاد احساس امنيت بيش از حد در آنان مى شود، گفت : اين احساس  سبب عدم هوشيارى مردم و در نتيجه گسترش جرايم مى شود.
  دكتر«شهلا معظمى» با بيان اينكه آگاهى اقشار مختلف جامعه نسبت به اخبار  جرايم و حوادث ضرورت دارد، گفت: اين وضعيت سبب هوشيارى و آمادگى خانواده ها براى پيشگيرى از قرار گرفتن آنان در آماج جرايم مى شود.   اين جرم شناس گفت: در كشورهاى اروپايى درعين اطلاع رسانى درست به مردم به  هيچ عنوان به شرح جزييات واقعه پرداخته نمى شود تا دستاويزى براى مجرمين  بالقوه نباشد.   او افزود: در اين كشورها بيشتر بر مجازات جرايم تأكيد مى شود تا عبرتى  براى ديگر متخلفين احتمالى باشد.
  اين استاد دانشگاه با اشاره به احكام اعدامى كه در انظار عمومى اجرا  مى شوند، گفت: نگاهى به تاريخچه نظام كيفرى نشان از تشديد مجازات ها دارد  كه نشأت گرفته از خواست خود مردم است .
  دكترمعظمى ادامه داد: تشديد مجازات ها هيچ وقت پايان جرايم را به ارمغان  نداشته است بلكه به همان نسبت موجب بروز جرايم شديدتر و خشونت بارتر شده  است.
  او با بيان اينكه اعلام مجازات ها و اطلاع رسانى در اين باره به مردم در  اولويت است ، گفت : برخى مجرمين پس از دستگيرى و اطلاع از مجازات قانونى،  اطلاع از چگونگى مجازات را مانع اصلى در اقدام به جرم از سوى خود عنوان مى  كنند.
  اين جرم شناس افزود : اين وضعيت سبب افزايش جرايم و در نتيجه غفلت نيرو هاى انتظامى در ذهن جامعه تفكر غالب مى شود ، اين امر تنها با افزايش  اطلاعات حقوقى مردم قابل رفع است.
  دكتر معظمى نقش رسانه هاى گروهى را در اين زمينه بى بديل دانست واظهار  داشت: آگاهى مردم نسبت به جرايم اجتماعى و پيشگيرى از شرايط جرم خير مانع  از قرار گرفتن آنان در برابر جرايم مى گردد.
  يك روانشناس در اين رابطه گفت: از نظر روانشناسى هر پديده شامل دو جزء  باز نمايى (نمود حادثه Representation) و هيجانى است.
  دكتر«نغمه مخبر» اظهارداشت: هر پديده و حادثه اى، در مخزن خاطرات انسان  بايگانى مى شود و برخورد مجدد با چنين وقايعى در روزنامه ها(درصورت سابقه  وقوع براى فرد) به هر دو صورت بازنمايى و هيجانى يادآورى مى شود.   وى افزود : اين وضعيت سبب ايجاد اثرات روحى سخت و گاه جبران ناپذيرى در  فرد مى شود.
  اين روانشناس گفت : در صورت عدم سابقه تجربى چنين حوادثى، وقوع آن براى  همنوعان ، موجب ايجاد احساس اضطراب و نگرانى در افراد مى شود.
دكتر مخبر گفت: درصورتى كه افراد جامعه روزانه از طريق رسانه هاى گروهى  در مقابل موج اخبار حوادث قرار گيرند، موجب بازخوانى وقايع و قرار گرفتن  فرد در معرض يك سرى عواطف منفى مى شود.   او افزود: هيجان منفى زمينه را براى ابتلاى افراد جامعه به انواع اختلالات  خلقى كه در رأس آن اختلالات اضطرابى قرار دارد، فراهم مى كند.   اين روانشناس افزود: در اين حالت به صورت ناخودآگاه احساس تهديد از دست  دادن اشياى محبوب (اعم از جاندار و غيرجاندار) بر فرد چيره شده و اضطراب  و نگرانى روزانه او را افزايش مى دهد.   وى ادامه داد: اين امر سبب مى شود باوجود ميزان مطلوبى از امنيت  در جامعه، فرد و اجتماع احساس امنيت خود را از دست بدهند.
  دكتر مخبر گفت : اختلالات اضطرابى موجب ايجاد خلل در فرايند تصميم گيرى  (Making Decesion) و مانع از پيدا كردن راهكارهاى منطقى (Logical) در  وضعيت عصبانيت و بحران در فرد مى شود.
  وى بيان كرد: اين موارد باعث بروز رفتارهايى مى شود كه فرد در حالت  عادى از انجام آنها دورى مى كند كه در مقياس بزرگتر اين وضعيت جامعه را  دچار آشوبى پنهانى خواهد ساخت.
  وى تأكيد كرد: درج متعدد اخبار معضلاتى مانند خودكشى، فرار از خانه،  طلاق، قتل، آدم ربايى ، اسيد پاشى و غيره ، قبح اين اعمال را در جامعه از  بين برده و در مواردى براى افرادى كه به دليل فشارهاى زندگى راهى پيش رو  ندارند، راهكار اجرايى نشان مى دهد.
  اين روانپزشك بااشاره به دوره اى كه در اروپا آمار خودكشى افزايش چشمگيرى  يافته بود، گفت: در آن دوره كتابى به نام «رنجها» به چاپ رسيده بود كه به  شدت مورد توجه جوانان قرار گرفت ضمن اينكه در بخشى از كتاب جزئيات يك نوع  خودكشى تشريح شده بود.
  وى بابيان اينكه تا مدت طولانى خودكشى به همان روش افزايش نگران كننده  داشت ، افزود: اين امر نشان از تأثير چشمگير اطلاع از جزئيات يك حادثه در  روحيه جوانان است.
  دكتر مخبر با تأكيد بر اينكه اطلاع رسانى شرط اصلى آگاهى جامعه براى  پيشگيرى از بروز حوادث است، گفت: اين به معناى تعريف «عين واقعه» نيست و  اطلاع رسانى جرايم و جنايات بايد به شكل كاملا ًكلى و به دور از بيان جزئيات  و شيوه اقدام به جرايم صورت گيرد.
  وى گفت: مسؤولين پاسخگو بايد به شيوه علمى و در قالب كلماتى كه بار  علمى و معنايى خاص ، به دور از تأثير منفى و نقش كنترل كننده داشته باشد  ، براى بيان وقايع و جنايات استفاده كنند تا از تقليد شيوه ارتكاب جرم  جلوگيرى كنند.
  دادستان عمومى و انقلاب مشهد در اين رابطه اظهار داشت: نحوه اطلاع رسانى  رسانه ها در ايجاد احساس امنيت يا ناامنى در جامعه به شكل بى بديلى تعيين  كننده است.
«غلامحسين اسماعيلى» با اشاره به گستردگى رسانه اى در كشور و به تبع آن  افزايش اقبال عمومى به رسانه ها، گفت : وظيفه و رسالت مطبوعات اطلاع رسانى  سريع، دقيق و صحيح در سطح جامعه است.
  وى ضمن اظهار تأسف گفت: تحليل رسانه هاى مختلف براى انتشار اخبار حوادث  ذوق و سليقه مخاطبين است در حالى كه اين مسأله موجب انعكاس اخبار بدون  تطابق آنها با واقعيات موجود در مراجع قضايى، جامعه و فاصله گيرى از رسالت  خبرى رسانه ها شده است.
  اسماعيلى گفت: آمار بالاى مطبوعات در كشور و انعكاس موردى حوادث در آنها  سبب ايجاد تصورى غلط مبنى بر وجود يك روند رو به رشد ارتكاب جرايم در سطح  جامعه شده است.
  وى اذعان كرد: در مباحث قضايى و امنيتى (در معناى عام) رسانه ها اقدام  به نشر اخبارى از جمله سرقت، زورگيرى، قتل، تصادف و غيره مى كنند كه اغلب  باعث سلب آسايش و آرامش فكرى مردم مى شود.
  او گفت: در مقابل نسبت به نحوه برخورد و عملكرد دستگاههاى متولى براى  برقرارى آرامش و برخورد با مجرمين ، گستره اطلاع رسانى بسيار كوچك و در  مواردى ناچيز است.
  اسماعيلى بابيان اينكه مطبوعات اقدام به انعكاس اخبار حوادث و رويدادها  به شكل خاص مى كنند ، گفت: در ۱۰ ماه سال ۸۴ شاهد كاهش ۴۱‎/۱۴ درصدى آمار  سرقت و كاهش ۲۵ درصدى آمار سرقت هاى مسلحانه در شهر مشهد بوده ايم.
  وى بابيان اينكه بررسى ها نشان دهنده كاهش و اخبار رسانه ها حاكى از  افزايش و شدت جرايم دارد ، گفت : براى مثال روزنامه ها در انتشار خبر يك  قتل به صورت جزئى و غير ضرور به همه موارد مى پردازند و از تلاشهاى  مأمورين براى جلب مجرم فاكتور مى گيرند.
  او افزود: متأسفانه در انتشار خبر دستگيرى مجرمين، شاهد توضيح مجدد  حادثه و اشاره اى كوتاه و گذرا ، در حد يك پاراگراف، به دستگيرى مجرم در  صفحات حوادث هستيم.
  دادستان عمومى مشهد با اشاره به اينكه قاتل بيش از ۹۰ درصد قتلها در مشهد  دستگير مى شود، اظهار داشت: براى مثال قاتل خانواده «جوان» ظرف ۲۴ ساعت  دستگير و دستگيرى قاتل خانواده دكتر نصيريان در كمتر از يك ماه اعلام رسمى  شد.
  وى افزود: رسانه ها به اندازه اى روى ماهيت و چگونگى قتل مانور مى دهند كه  باعث مى شود افرادى كه بالقوه خلافكار نيستند با تصور بى قانونى در شهر  مرتكب جرايم متعددى شوند.
  اسماعيلى اظهارداشت : انتظارم از رسانه ها عدم پررنگ تر نشان دادن وقايع  نسبت به حقيقت موجود در جامعه است زيرا توجه به نيمه خالى ليوان دردى را  از جامعه دوا نمى كند.
  وى بااشاره به يك سرى محدوديتهاى قانونى دادگسترى در انتشار اخبار  مربوط به پرونده هاى كيفرى گفت: مفاسد اجتماعى از جمله مباحثى است كه حتى  ميزان كم آنان، زياد به نظر مى رسد و به نظر برخى اطلاع رسانى در اين  موارد به حساب اشاعه فحشا و منكرات گذاشته مى شود.
  وى با تأكيد براينكه ضريب امنيتى كشور درسطح قابل قبولى است ،گفت : دليل  اصلى بالا بودن آمار پرونده هاى كيفرى ، افزايش نگاه «جرم انگارى» در جامعه  است كه لازم است رسانه ها در جهت رفع اين نگاه گام بردارند.
 مشاور مطبوعاتى رئيس جمهورى نيز با تأكيد بر اينكه «دانستن حق مردم است » گفت :  هيأت دولت با تكيه براين اصل ، در تيرماه سال جارى ،لايحه «آزادى اطلاعات»  را به تصويب رساند.
  «على اكبر جوانفكر» گفت : بر اساس اين لايحه هر شخص ايرانى حق دسترسى به  اطلاعات عمومى را دارد و براى اين كار توجيهى لازم نيست.
  وى بابيان اينكه اخبار حوادث منتشره در روزنامه ها و خبرگزارى ها غالباً  به شكل ناقص صورت مى گيرد ، گفت: انتشار اخبار حوادث و جنايات بايد به  صورت تكميلى و همراه بااقدامات صورت گرفته از جانب ارگانهاى مربوطه باشد.   وى با تأكيد بر اينكه اعلام وقوع حوادث به تنهايى كافى نيست ، گفت : اين  خلأ اطلاع رسانى سبب بى اعتمادى مردم نسبت به عملكرد نيروهاى ذيربط مى  شود.   جوانفكر گفت : مردم خواهان مشاهده زواياى مختلف اقتدار حكومت در جامعه  هستند كه تداوم اين وضعيت سبب ايجاد احساس بى پناهى در مردم و افزايش  احساس ناامنى مى شود.
  اين كارشناس مطبوعات تأكيد كرد : مطالب فوق به معناى عدم اطلاع رسانى به  مردم از حوادث رخ داده در سطح شهر و خطرهاى احتمالى نيست بلكه اطلاع رسانى  دقيق و به هنگام مى تواند باعث افزايش هوشيارى و مقاومت مردم، انجام  اقدامات امنيتى لازم از جانب آنان و فعال كردن دستگاههاى ذيربط درجهت  انجام هرچه بهتر وظايف شود.   وى اظهارداشت: ناامنى ناشى از خلأ اطلاع رسانى در حوزه درج اين اخبار جدى  تر از خطر احتمالى اطلاع رسانى در برخى از اين مسائل است ، بنابراين اطلاع  رسانى صحيح، به موقع و همه جانبه را بايد جدى گرفت.
در همايش«آزادى انسان - امپراتورى رسانه ها» عنوان شد
رسانه هاى غربى
بزرگترين ابزار تخريب باورها
249426.jpg
در پنجاه سال گذشته، رسانه هاى غربى به بزرگترين ابزار تخريب باورها، شخصيت، هويت ونهايتاً حق حاكميت ملى كشورهاى در حال توسعه و بويژه كشورهاى مسلمان تبديل شده اند.
دكتر محمدحسن جعفرى سهاميه رئيس دانشكده خبر خبرگزارى جمهورى اسلامى در همايش «آزادى رسانه - امپراتورى رسانه ها» با اعلام اين مطلب به طرح دو ايده «نسبت رسانه با آزادى انسان و برقرارى دموكراسى» و «نسبت ميان انتقادها و گله هاى مستمر جامعه مسلمانان از وضعيت رسانه ها با ميزان تلاش رسانه اى آنان از يكسو و ابتكارات رسانه اى آنان از سوى ديگر» پرداخت.
وى در خصوص ايده «نسبت رسانه با آزادى انسان و برقرارى دموكراسى بيان كرد: رسانه هاى جمعى بطور عام و رسانه هاى جمعى كشورهاى غربى و توسعه يافته بطور خاص، پيوسته مورد نقادى، شكايت و بدگويى اصحاب فكر و نظر در كشورهاى در حال توسعه و بويژه كشورهاى مسلمان قرار داشته اند. اين نقاديها هرگز بى پايه نبوده، هرچند به هيچ وجه از گزندهاى بدبينانه نيز درامان نمانده اند.
رئيس دانشكده خبر افزود: اين نقادى خاص كشورهاى در حال توسعه و كشورهاى مسلمان نيست بلكه در كشورهاى غربى و توسعه يافته نيز روشنفكران زيادى به نقادى رويه يكجانبه گرا و نگاه تبعيض آميز رسانه هاى غربى در قبال كشورهاى در حال توسعه پرداخته و مى پردازند. در اين باره چند نكته مطرح است؛ نخست آنكه رسانه هاى جمعى و بويژه رسانه هاى غربى از دهه هاى گذشته تاكنون، پيوسته در معرض انتقادهاى مستدل قرار داشته اند و دوم اينكه كمتر به اين واقعيت توجه شده كه حتى درهمين دوران پر انتقاد، رسانه هاى جمعى نقشى اساسى در پيش راندن جنبش هاى آزاديخواهانه داشته اند.
وى با بيان اينكه هيچگاه يك بررسى صورت نگرفته كه مثلاً به نقش رسانه هاى ملى و بين المللى و حتى غربى در پيشرفت جنبش اسلامى مردم ايران بپردازد، گفت: اين نيز نوعى عمل غيرمنصفانه نسبت به رسانه ها است. يكى از منفى ترين نمونه ها مربوط به جرقه جنبش اسلامى مردم ايران بواسطه مقاله چاپ شده در روزنامه اطلاعات درتخريب چهره حضرت آيت الله خمينى(ره) بود. دقت كنيد كه هميشه خود روزنامه اطلاعات به عنوان يك رسانه نيز در كنار نويسندگان و طراحان آن مقاله، مورد نكوهش و سرزنش قرار گرفته است. اما آيا تاكنون به اين سؤال پرداخته ايم كه اگر رسانه اى به نام روزنامه اطلاعات نبود تا كسانى با نيت سوء از آن براى حمله به امام خمينى استفاده كنند، در آن صورت آيا جرقه نهضت برافروخته مى شد يا خير؟ فراموش نكنيد اين منفى ترين نمونه كار رسانه اى در رابطه با جنبش آزاديخواهانه مردم ايران بود. بنابراين نفس وجود يك رسانه حتى چنانچه در دست گردانندگانى با منويات نادرست هم باشد يك نعمت است.
دكتر جعفرى سهاميه ادامه داد: متأسفانه تاكنون نشنيده ام كه پژوهشگرى به نقش همين روزنامه اطلاعات در مراحل بعدى نهضت بويژه سه ماه آخر آن و نيز نقش ساير رسانه هاى داخلى و خارجى و از جمله غربى در اين زمينه پرداخته باشد. بنابراين اگر برخى گردانندگان و سياست سازان رسانه اى جهان رويه اى غيرمنصفانه و ناعادلانه در قبال جهان سوم در پيش داشته اند، منتقدان ما نيز رويه ناعادلانه اى در ارزيابى موجوديت و نقش خود اين رسانه ها در كمك به برقرارى آزادى و دموكراسى داشته اند. هرچند رسانه هاى ملى و بين المللى به حق مورد انتقادها و سرزنش هايى به جهت تبديل شدنشان به ابزارى براى سلطه قرار داشته اند اما نهايتاً اين رسانه ها هستند كه صرفاً به دليل وجود داشتن شان، به كمك دموكراسى و آزاديخواهى آمده اند و اين مسأله قابل انكار نيست.
رئيس دانشكده خبر سپس به طرح ايده دوم خود و ذكر نكته پرداخت : «نخست تحولات شگرف پانزده سال گذشته در عرصه فناورى اطلاعات كه ماهيت صحنه رسانه اى را بطور اساسى دگرگون كرده است واين دگرگونى به ورود يك فاكتور اساسى در حوزه ارتباطات بين شهروندى مربوط مى شود. بطورى كه امكان تماس شهروندان با يكديگر به طور مستقيم، دو جانبه، چند جانبه وبدون محدوديت زمانى، جغرافيايى و در آينده نزديك حتى بدون محدوديت زبانى، در هر نقطه دنيا فراهم مى آيد. مى توان با اميدوارى فراوان گفت كه اين دگرگونى نهايتاً حاكميت ملتها بر سرنوشت خود را تحقق خواهدبخشيد. نكته دوم، سهم كشورها و جوامع مسلمان در انتقاد از وضعيت موجود رسانه اى است كه هيچ تناسبى با ميزان ابتكارات وتلاش هاى رسانه اى آنها ندارد. اين يك ضعف اساسى ما است كه بايدصادقانه و شجاعانه به آن اذعان كنيم. جوامع مسلمان پيوسته منتظر مانده اند تا ابتكار تازه اى در عرصه رسانه به وجود آيد و مبتكران هم به استفاده از آن در جهت منويات خود و طبعاً در مواردى در مسير خلاف منافع جوامع مسلمان اقدام نمايند و سپس زبان به انتقاد و گله آغاز كنند».
وى با طرح پرسش هايى نظير «طى ۱۰ سال گذشته ، از ميان انبوه ابتكارات رسانه اى و چند رسانه اى در حوزه فناورى اطلاعات و ارتباطات، كدام مورد توليد ذهن وفكر جوامع مسلمان است؟» و «وبلاگ ها به عنوان رسانه هاى شخصى مجانى اما كاملاً فراگير، ابتكار چه كسانى است؟» بيان كرد: «سهم كشورهاى مسلمان چندان از انتقاد كردن و تلاش براى محروم كردن شهروندان خود از دسترسى به اين امكان فراتر نرفته است همانطور كه در نمونه هاى قبلى آن نيز چنين بوده است. جوامع مسلمان، انديشمندان و دانشمندان معتقد بايد از هم اكنون به فكر تلاش سازمان يافته اى براى افزايش سهم مبتكرانه مسلمانان در دنياى رسانه و بويژه در عرصه فناورى اطلاعات و ارتباطات باشند.
وى در پايان اظهار داشت: خوشبختانه برخى نمونه هاى اميدوار كننده اى از حركتهاى البته نه چندان ابتكارى كشورهاى اسلامى همچون راه اندازى شبكه هاى خبرى نسبتاً حرفه اى، با پيروى از الگوهاى غربى صورت گرفته كه نتايج نسبتاً خوبى هم به دنبال داشته است اما اين كفايت نمى كند. انديشمندان و دانشمندان جهان اسلام هم بايد ابتكارات و پديده هايى تازه را به جهان ارتباطات معرفى كنند و بطور طبيعى خود نيز پيشتاز و پرچمدار و ميوه چين بهره بردارى از آن ابتكارات باشند. بايدسهم ابتكارات خود را به سهمى كه درانتقاد و شكايت از رسانه هاى غربى داريم، نزديكتر سازيم.


|   شناسنامه   |   آرشيو   |