رئاليسم عصر اراده نامحدود براى رسيدن به آگاهى است.
نيچه

گروه فرهنگ و هنر _ سايرمحمدى: تجلى قرآن در قاب آيينه فرهنگ عامه ايران عنوان كتابى تحقيقى _ پژوهشى به قلم جابر عناصرى است كه در سال ۸۰ از سوى اداره كل ارشاد قزوين چاپ و منتشر شده است. «اساطير و فرهنگ عامه ايران»، «مردم شناسى و روانشناسى هنرى»، «درآمدى بر نمايش و نيايش در ايران» از ديگر آثار منتشرشده اوست. دكتر جابر عناصرى متولد ۱۳۲۴ اردبيل در زمينه ايران شناسى و هنر از دانشگاه لندن فارغ التحصيل شده و هم اكنون مدرس دانشگاههاى كشور در رشته هنر است. «ايران ما، نوروز مانا» نام يكى از اين كتاب هاست كه ازسوى انتشارات سيمين و زرين در آستانه انتشار قراردارد.
\ آقاى عناصرى، شما تحقيقات پژوهشى و آموزشى فراوانى در زمينه نوروز و آيين هاى باستانى داريد كه به صورت كتاب چاپ و منتشر شده اند. نخستين كتاب دراين مورد را چه زمانى و تحت چه عنوانى تأليف كرده ايد؟
> اولين كتابى كه درمورد نوروز از من چاپ شده «مراسم آيينى و تئاتر» بود كه جنبه هاى نمايشى نوروز و نوبهار و نوسال درايران را بررسى مى كند و در سال ۱۳۵۷ منتشر شده بود. اما اولين مقاله ام در اين زمينه در سن بيست سالگى نوشته و چاپ شد كه تحت عنوان «پيك هاى نوروز» در مجله هنر و مردم بود. اين مقاله، اولين مقاله اى بود كه به صورت صحيح از نوروز خوانى، ترانه هاى نوروزى و خنياگرى و رامشگرى در ايام نوروز بحث مى كند. بعد از آن در كتاب «درآمدى برنمايش و نيايش در ايران» مطالب بسيارزيادى درمورد آيين هاى ايرانى مخصوصاً آيين هاى ويژه نوروز نوشتم. در كتاب «مردم شناسى و روانشناسى هنرى» هم مطالب خوبى درمورد مراسم نوروزى نوشتم كه تاكنون دوبار تجديد چاپ شده است. كتاب ديگرى كه در قلمرو نوروز و نوبهار و چهارشنبه سورى و فلسفه ماهها و جشنواره هاى ايرانى نوشته شده، كتابى است به اسم «اساطير و فرهنگ عامه ايران» كه در سال ۷۴ از سوى نشر قمرى در مرند چاپ و منتشر شده است.
\ الآن هم آيا كتابى درمورد نوروز در دست چاپ داريد؟
> كتابى كه اكنون در دست چاپ دارم، شايد بى نظيرترين كتابى باشد كه بطور جامع درمورد نوروز در ايران و مراسم و آيين هاى نوروزى در كشورهاى حاشيه درياى خزر مثل آذربايجان، ارمنستان و قزاقستان، قرقيزستان، ازبكستان، تركمنستان و ازسويى در افغانستان و تركيه بحث مى كند، اين كتاب تحت عنوان «ايران ما، نوروز مانا» توسط انتشارات زرين و سيمين منتشر مى شود و فلسفه نوروز را از ديدگاه قوم شناسى، اكولوژى، اسطوره و مباحث فلسفى و مباحث مربوط به رمز و راز اين آيين ها موردتوجه قرارداده ام. يعنى از پنجم اسفندماه كه در ايران باستان اسفند از مزدروز بوده و تقريباً استقبال از نوروز از همين روز آغاز مى شده، بحث كرده ام تا سيزده نوروز و فلسفه سيزده به در كه تماماً مستند، مصور بوده و از طرح هاى گرافيكى كتاب هاى بى نظير چاپ سنگى استفاده كرده ام.
\ كتابى هم گويا پيرامون تجلى قرآن در فرهنگ مردم نوشته ايد كه...
> بله. اين كتاب «تجلى قرآن در قاب آينه فرهنگ عامه ايران» نام دارد. اين كتاب در سال ۸۰ ازسوى اداره كل ارشاد قزوين چاپ و منتشر شده است. يكى ازمقالات بسيارزيباى اين كتاب مراسم نوروز و كاربرد قرآن مجيد در نوروز و ديگر مراسم و سنت هاى ايرانى است.

زن قامت نجيب خواهر حسين(ع) بودن را تكيده و خسته، در آفتاب كم سوى كربلا روى رمل هاى هميشه تشنه،  كنار سايه اى، از بيرقى سرخ، تكيه داد.
زير لب چيزى گفت. زمزمه اى شبيه فرياد، كه فقط زمان را ياراى شنيدنش بود.
مرزهاى بى هويت در برابر خستگى او حقيرتر مى شدند و آن زمزمه گويى در امتداد باور سرخ برادرى چون حسين(ع) به سماعى هميشگى درآمده بود. واژه ها رقص كنان در برابر همهمه پنهان و پيداى صحرايى كه كربلا ناميده مى شد چونان پتكى ابدى بر سر زمان كوبيده مى شد.
زمانه زمانه فرياد بود و نجوا. براى زيستن بهايى بيش از يك بار زيستن لازم بود.
براى هميشه زيستن بايد سرخ بود. و حسين سرخ بود. <
ايستاده به نجواى رمل هاى تشنه گوش مى داد گويى. آنها هم زن را مى شناختند. آشنايانى ديرين با دردى شيرين. درد زن ديدن خاك برادر و رمل هاى منتظرگا م هاى استوار زن. كه حالا گويى هزارساله شده بودند.
برنيزه قرآن خوانده بود و زن تفسير كرده بود. بر سينى زرين يزيدى خيزران خورده بود و زن تفسير كرده بود، در خاك بى سر آرميده بود، زن تفسير كرده بود.
زن آبروى زن بود و نامش زينب. زن قامت نجيب و تكيده استوارى بود، مثل زينب. روز روز غمبار چهل بود نامش اربعين. <
حول  حالنا الى احسن الحال كه مى خوانيد،  قامت تكيده زينبى استوار را در كوتاهى زمستان سرد به خاطر بياوريد. وقتى تُنگ تنگ ِدنيا براى ماهى قرمز سخت حقير مى شود.
يا مقلب القلوب والابصار كه مى خوانيد قامت تكيده زينب را كنار سايه بيرق علمدار زمزمه كنيد.

گروه فرهنگ و هنر ـ كميسيون مشترك واژه گزينى زبان فارسى بين كشورهاى ايران ،  تاجيكستان وافغانستان به زودى تشكيل مى شود.
«حسن قريبى» مدير روابط عمومى فرهنگستان زبان وادب فارسى در شهردوشنبه تاجيكستان  با اعلام اين خبر به ايرنا گفت :   اين طرح درپنجمين مجمع بين المللى استادان زبان و ادبيات فارسى كه به  تازگى درشهر دوشنبه پايتخت تاجيكستان برگزارشد پيشنهاد شده است.
  وى افزود: هدف ازاجراى اين طرح استفاده از قابليتهاى هرسه كشوربراى به  روز درآوردن واژه هاى جديد درزبان فارسى و تشكيل يك زبان معيار درسه كشور  است .
وى گفت : براساس اين طرح ، سعى مى شود  به جاى لغات خارجى جديد كه در اصطلاحات روزمره علمى دنيا كاربرد دارد،  واژه هاى جايگزين در بين سه كشور شناسايى وساخته شود و پس از تدوين به  عنوان يك واژه نامه مصوب اين كميسيون بين سه كشورفارسى زبان مورد استفاده  قرارگيرد.
  به گفته اين مقام فرهنگستان زبان فارسى ، گروه واژه گزينى از سال ۱۳۶۹ درفرهنگستان زبان وادب فارسى كارخود را آغاز كرده است.   تاكنون فرهنگستان زبان فارسى دو مجموعه فرهنگ واژه ها را با  حدود ۹ هزار واژه استخراج و به عنوان جايگزين لغات روزمره خارجى معرفى  كرده است.   پنجمين مجمع بين المللى استادان زبان وادبيات فارسى هفته گذشته با شركت  ۴۰ تن ازاساتيد زبان فارسى سراسرجهان با همكارى رايزنى فرهنگى جمهورى  اسلامى ايران وآكادمى علوم جمهورى تاجيكستان درشهردوشنبه پايتخت تاجيكستان  برگزارشد.

نوروز امسال ۷۱ فيلم بلند سينمايى از شبكه هاى مختلف تلويزيون پخش خواهد شد. در اين فهرست نام ۲۲ فيلم ايرانى و ۱۸ فيلم آمريكايى ديده مى شود.
آسيايى ها و اروپايى ها هر كدام با ۱۰ فيلم و ۱۱ محصول مشترك ديگر فيلم هاى برنامه فيلم هاى نوروزى تلويزيون است. همچنين ۲۰ فيلم انيميشن براى كودكان و نوجوانان در ايام نوروز پخش خواهد شد. دخيل، ماه جبين، جاده متروك، ارباب جنگ، دزدان دريايى، به دنبال يك پليس، دربرابر امواج، استنلى و آيريس، خداحافظ رفيق، محمد رسول الله(ص)، براى آمدنت دعا مى كنم، دفتر كار، ارزش بازى، نوماگ به ترتيب از فردا شب تا روز سيزدهم فروردين ماه از شبكه اول پخش خواهند شد.
شبكه دوم نيز فيلم هاى:روح، خيلى دور خيلى نزديك، مرد عنكبوتى،۲ سرنوشت ناگوار، ده، افسانه زورو، كوهستان سرد، مردبارانى، تا جايى كه پاهايم توان رفتن دارد، فردا، نورى در تاريكى، جايى براى زندگى، آبسلون و مسابقه را از فردا تا پايان روز سيزدهم نمايش خواهد داد.
شبكه سوم نيز فيلم هاى:اسب، زادورا، ارباب نيپل اونگ، نقشه پرواز، انتقام، رز زرد، كنترل زمان، شكوفه هاى سنگى، شيطان، رقص در غبار، مردى در آتش، قاعده بازى و افتخار را از ۲۹ اسفندماه تا سيزدهم فروردين ماه روى آنتن مى برد.
شبكه چهارم نيز فيلم هاى: قول، دهكده رويا، دخترى با گوشواره مرواريد، ماتريكس ،۲ اسپارتان سى وشش، ماتريكس ،۳ سينماى صامت، گاهى به آسمان نگاه كن، دور، جمعه، چارلى و كارخانه شكلات سازى، كمدى كلاسيك، رژه پنگوئن ها را از فردا تا سيزدهم فروردين ماه پخش خواهد كرد.
اما فيلم هاى:قيام، مجموعه زخم، آقا و خانم اسميت، دور دنيا در هشتاد روز، پشت پرده مه، نردبان،۴۹ رسم عاشق كشى، پرواز مى كند، سفربخير، زخم زيتون، مجموعه زخم،۲ شاه آرتور، پايگاه، براى آخرين بار به ترتيب از فردا تا سيزدهم فروردين ماه از شبكه تهران پخش خواهد شد. جالب اينجاست كه پخش فيلم هاى ايرانى نسبت به سال قبل دو برابر و نسبت به سال ۸۲ سه برابر شده، كه رشد ۱۰۰ درصدى داشته است.

گروه فرهنگ و هنر _ پيكر استاد على تجويدى، آهنگساز و نوازنده سرشناس ويلن ديروز از مقابل تالار وحدت تشييع شد.
در اين مراسم كه با حضور اهالى موسيقى و جمعى از علاقه مندان برگزار شد، همايون خرم، محمد اسماعيلى و دكتر محمد سرير درباره جايگاه، زندگى و آثار زنده ياد تجويدى سخنرانى كردند.
بنا بر اين گزارش، خرم گفت: آثار تجويدى بيش از نيم قرن موجب آرامش خاطر علاقه مندان موسيقى بوده است. وى تعليم و تربيت شاگرد را از ديگر خصوصيات بارز اين هنرمند دانست و افزود: او علاوه بر آموزش مستقيم شاگردان با انتشار آثار نوشتارى در تعليم هنرجويان موسيقى بسيار تأثيرگذار بوده است.
همچنين اسماعيلى، نوازنده سرشناس تمبك، تجويدى را از اسطوره هاى موسيقى ايرانى برشمرد و افزود: تعليمات و آثار اين هنرمند همواره رهگشاى هنرجويان خواهد بود.
سرير نيز ضمن تسليت به هنرمندان و هنردوستان سراسر كشور، تجويدى را از عوامل حلقه پيوند نسل دوم و سوم موسيقى دانست و افزود: زحمات و آثار اين هنرمند بايد از سوى هنردوستان حفظ شود. زنده ياد تجويدى كه در سن ۸۶ سالگى چشم از جهان فروبست، از سال ۸۰ بر اثر حادثه اى پايش شكسته بود و در منزل دوران درمان را طى مى كرد.

گروه فرهنگ و هنر _ مجموعه تئاتر شهر جمعه شب با اجراى ۴ نمايش به فعاليت سال ۸۴ خود پايان داد و تالارهاى اين مجموعه تا پايان تعطيلات نوروزى فعاليت خود را متوقف كردند.
بنا بر اين گزارش، نمايش «عادل ها» بعد از ۲۷ اجرا جمعا ۴۲۱۰ تماشاگر داشت و در صدر جدول فروش تئاتر شهر قرار داشت. نمايش «ملكه جنيان» با ۱۱۷۲ نفر و «محال هم ممكن است» با ۷۴۶ نفر تماشاگر در رديف هاى بعدى قرار گرفتند.

گروه فرهنگ و هنر _ نوروزخوانى و بهارخوانى در جشنواره ميراث مشترك اقوام حاشيه درياى خزر در سه شهر مازندران برگزار مى شود. در اين جشنواره كه از ۲۶ تا ۳۱ فروردين ماه در سارى، رامسر و يك شهر ديگر برگزار مى شود، ۱۷ گروه موسيقى از استان هاى گلستان، گيلان، اردبيل، خراسان شمالى، لرستان، كرمانشاه و مازندران حضور دارند. جشنواره ميراث مشترك اقوام حاشيه درياى خزر از ۲۶ تا ۳۱ فروردين ماه در سارى، رامسر و يك شهر ديگر مازندران برگزار مى شود.

معاون فرهنگى وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى گفت: اگر نتوانيم توليدكننده محصولات مناسب فرهنگى دركشور باشيم، بايد مصرف كننده محصولات فرهنگى توليد شده توسط بيگانگان باشيم.
محمدعلى شعاعى در آيين توديع و معارفه مديران كل اداره فرهنگ و ارشاد اسلامى استان زنجان، تحول و استيلاى فرهنگى را بزرگترين شعار انقلاب اسلامى دانست و افزود: رسيدن به اين هدف در طول سالهاى پس از پيروزى انقلاب اسلامى هرگز به بوته فراموشى سپرده نشده است. وى گفت: امروز در شرايطى هستيم كه بايد از تجربيات و اندوخته هاى سالهاى گذشته براى ادامه راه و برداشتن قدمهاى بزرگتر و دقيق تر در عرصه فرهنگى استفاده كنيم. شعاعى اظهار داشت: دشمنان تلاش دارند در تهاجم فرهنگى، فضاى فرهنگى حاكم بر جوامع بشرى را درجهت خواسته هاى خود و در مسير غيرالهى پيش ببرند.

زمستان را نمى شد ادامه داد، بهار كه دست پرورده اوست از راه رسيد و رستاخيزى در زمين برپا كرد وچشم ها را به تماشاى صحنه هاى بعثت دوباره زمين برد.
عجب طعم شگفتى دارد بهار! گويى طبيعت در استقبالش كلاه از سر بر مى دارد و راز هاى رنگارنگش را نثارش مى كند و به عدالت سهمى به همه سو مى پراكند و دست ها و دشت ها را پر از برگ و سوسن و سنبل مى كند.
بهار همراه بوى خاك باران خورده هر سال ساده و نجيب از سمت عاطفه و سخاوت مى وزد و اين يعنى آنكه بهار آغاز راه است راهى كه انجامش جنت المأواست!
بهار تنها تصوير كوتاهى از بهشت است كه محدوده عشق را وسعت مى بخشد و انسان را به معراج زيبايى ها مى برد. بهار هجى كلمه خداست و مظهر عطوفت و اقتدار ذات لايتناهى. با بهار انسان دلش عجيب هواى بهشت مى كند.
بهار چقدر دوست داشتنى است با آوازهاى پرندگان و جلوه هاى سبز در سبزش.
در آستانه حلول بهار رو به طراوت باران مى ايستيم و بر سادگى و پاكى بهار درود مى فرستيم و با الهام از بهار بى دعوت به مهمانى دل هايمان مى رويم و به تماشاى خودمان مى نشينيم و بالهجه صميمى بهار و در قنوت نياز مى خوانيم: يا مقلب القلوب والابصار يا محول الحول و الاحوال حول حالنا الى احسن الحال.

اى مردم در اخلاق شايسته و والا با هم رقابت كنيد و در سودهاى معنوى از هم پيشى گيريد.

امام حسين(ع)

غلامحسين اسلامى فرد
سال كهنه به احتضار افتاده است. ديگر نه خبر از شوكت خار زمستان است، نه باد دى نخوت مى فروشد و نه ناز و تنعم خزان خريدارى دارد. صداى پاى شكوفه مى آيد و آواز پر پروانه ها در گوش شهر مى پيچد. نشاط عيش در جان سبزه دويده است و از گريبان باغ، عطر زندگى و تازگى مى تراود. روح رعناى ايرانى كه همه ساله از رستاخيز طبيعت به رقص مى آيد، حيات و هويت خود را همواره در پاسدارى از سنتهاى سليم جسته است. راز پايدارى و پويايى قوم ايرانى را در همين نكته بايد دانست. آنچه اسباب سنگوارگى، انجماد و سكون است نفس سنت ها نيست. ميان «دل بستن» به سنت ها و «سرسپردن» به آنها فرقى عظيم است.
مى توان سنتها را بر طاقچه هويت قومى نشاند و حيات خود را در سايه اين سنتها تعريف كرد. مى توان بازو به بازوى سنتهاى سليم قومى داد و از قوت و اصالت آنها نيرو گرفت و در كشاكش پر غوغاى جهان آشوبزده، از سنتها سرپناه امن و ايمنى فراهم آورد. مى توان به سنتها «دل بست» بى آنكه بر ميل مبارك نوخواهى و نوجويى لطمه آيد. آنچه خار چشم نوجويى است و خاك بر دهان نوخواهى مى پاشد، دل بستن به سنتها نيست، «سر سپردن» به آنهاست.
روح پرظرافت ايرانى، اما بخوبى دريافته است كه از سرسپردن به سنتها بايد گريخت، بى آنكه از دلبستگى به آنها تن زده باشد. نوروز، آيين ملى و سنت بومى يك قوم اصيل و كهن است. در غياب اين سنت ملى و دينى، گويا هويت ايرانى چيزى كم دارد.
نوروز ۸۵ اما به بركتى مضاعف آراسته است
اربعين سالار شهيدان به حكم بخت بلند، امسال بر نوروز منطبق شده است. به همان قرار و قاعده اى كه نوروز در خاطره قومى ايرانيان ثبت و جاودان است، پاسداشت نهضت امام حسين (ع) نيز ماندنى است. به اين اعتبار در كوچه باغ هاى سال ۸۵ دو پرستو بال بال خواهند زد: پرستوى نوروز با بالهاى سپيد پر مى زند و پرستوى اربعين با بالهاى سرخ پرواز مى كند. يكى بر منقارش چهچهه طراوت است و ديگرى بر منقارش هلهله مجاهدت و جانبازى. نوروز و اربعين هر دو از جنس سنتهاى قومى يك ملت اصيل اند. هر دو نشانه اى بر مدنيت كهن و كارآمد ايرانى اند. هر دو عطر «بركت» را بر پهنه هويت ايرانى مى پراكنند.
هرقدر ستاندن سنت نوروز از هويت قوم ايرانى نازيباست، ستردن فرهنگ ايرانى از زيور اربعين هم ناستودنى است. چرا كه غفلت از هر يك از اين سنتها، پاره اى از هويت ايرانى را مخدوش مى كند. هويتى كه در آغوش تاريخ شكل گرفته است، همواره در چهره خود اركان گوناگونى ديده است. شك نيست كه هم نوروز و هم اربعين از اركان اين هويت هستند.
نوروز، مبشر سبكسرى نيست، چندان كه اربعين نيز مبلغ خمودگى نتواند بود. پيوند پايدارى كه ميان اين دو سنت برقرار است، درس ايثار، طراوت و وداع با كهنگى است. به اين اعتبار هر دو سنت، در بطن خود حامل خرمى و خوشدلى هستند. هر دو به شكوفا شدن روح و شخصيت آدمى راه مى برند و هر دو براى قومى كه همواره در كانون تلاطم ها زيسته اند، لنگرگاه امنيت و ثبات هستند.
«ايران» اين سال را با فراز و فرودهاى بسيار، پيمود.
طى اين سال كوشيديم اگر درون خانواده مطبوعات و بويژه روزنامه اى كه يك بال تعهد و تعلق اش به عرصه دولت كشيده و بال ديگرش در عمق جان جامعه رسوخ كرده، اتفاقى از جنس تغيير و تحول رخ داده، جز تقويت روند اطلاع رسانى و پاسخ به نياز مخاطب، پيامد ديگرى نداشته باشد. و اينك بر آستان سال نو در تعظيم و تكريم شعائر و سنت هاى اصيل بار ديگر بر پايبندى به عهد با مردم در عرصه آگاهى بخشى و اطلاع رسانى و نقد و تلاش براى بازنمودن كژى ها و ناهنجارها پاى مى فشاريم.
براى عزيزان مخاطب «ايران» كه سالى را با «ايران» گذراندند، سالى ديگر را پرخير و بركت توأم با شادى و شادكامى مسألت داريم.
«ايران» براى تمامى ايرانيان بركتى اربعينى و طراوتى نوروزى آرزو مى كند.

حول حالنا الى احسن الحال