قطع رابطه مصربا الجزاير، سوريه، ليبى و يمن جنوبى
شوروى و اردن از شركت در كنفرانس قاهره خوددارى كردند و از سوى ديگر در جهان عرب كنفرانس قاهره مورد حمله قرار گرفت و «سادات» بدون مشورت تصميم گرفت با هر دولتى كه مخالف تشكيل كنفرانس باشد، قطع رابطه كند. لذا روابط ديپلماتيك مصر با الجزاير، سوريه، ليبى و يمن جنوبى قطع شد.در يك مصاحبه مطبوعاتى كه بعدازظهر روز ششم دسامبر ۱۹۷۷ تشكيل شد، از من (پطرس غالى) به عنوان وزير امور خارجه مصر پرسش هاى مختلفى شد. يكى از خبرنگاران پرسيد آيا موضع پرزيدنت «سادات» در قبال اسرائيل به تغيير مقر اتحاديه عرب از قاهره به كشور ديگرى منجر خواهد گرديد؟ در جواب گفتم طبق مفاد پيمان ۲۲ مارس ۱۹۴۵ اين كار غيرقانونى به شمار مى رود.»«پطرس غالى» وزير امور خارجه مصر در اين قسمت از خاطراتش به نكته مهمى اعتراف كرده و مى نويسد: «در جلسه مصاحبه مطبوعاتى، پاسخ هاى خشك و فنى من آشكارا با كنايات حاكم بر اكثريت خبرنگاران حاضر در جلسه تناقض داشت. فضاى آنجا مملو از زمزمه هايى بود كه از خيانت «سادات» نسبت به آرمان اعراب حكايت مى كرد و من را نيز به عنوان دست پرورده و شاگرد «سادات» خائن مى شمردند.»


دنباله خاطرات «پطرس غالى »وزيرامورخارجه مصر
پس از بازگشت از «قدس» در روز پنجشنبه ۲۲ نوامبر ۱۹۷۷ از من خواسته شد كه به مركز تلويزيون بروم و با «تلويزيون فرانسه» درباره اقدامات صلح جويانه «سادات» صحبت كنم. اين نخستين بارى بود كه به عنوان «وزير امور خارجه» در برابر دوربينهاى تلويزيونى قرار مى گرفتم و بعد از آن با يك خبرنگار فرانسوى به نام خانم «گازت آلبا» ديدار كردم. اين خانم را مى شناختم و قبلاً سردبير مجله «نوبل آبزرواتوار» بود. اين خبرنگار درباره تأثير روانى اقدامات صلح جويانه «سادات» بر افكار عمومى پرسيد، جواب دادم: «مصر نتوانست دليلى قوى تر از ديدار «سادات» از بيت المقدس مبنى بر تمايلات صادقانه اش ارائه دهد. خبرنگار مى خواست بداند كه روابط ميان من و «موشه دايان» وزير امور خارجه اسرائيلى چگونه بوده است، در جواب گفتم:
«براى دايان معنى همبستگى عربى و عمق احساس مشترك را كه موجب اتحاد ملل عرب مى شود، تشريح كردم.»
روز بعد در نشستى شركت كردم كه ديپلماتها و سفيران كشورهاى آفريقايى شركت داشتند. بايد تذكر دهم كه احساس مى كردم كه بيشتر ديپلماتهاى مصرى براى روابط با كشورهاى آفريقايى اهميتى قائل نيستند و نگاه آنها پيوسته به اروپا و اروپايى ها است. در اين ديدار سفيران آفريقايى از ارتباط اسرائيل با رژيم نژادپرست آفريقاى جنوبى ابراز نگرانى كردند و پرسيدند «آيا همكارى با اسرائيل بدين معنى است كه مصر بادولت نژادپرست«آفريقاى جنوبى» همكارى خواهد كرد؟»
اجلاس غير رسمى قاهره
پس از آن خبر ناگهانى ديگرى از سوى «سادات» رسيد. «سادات» در مجلس ملى اعلام كرد كه قصد دارد جهت آمادگى براى تشكيل كنفرانس ژنو يك اجلاس غير رسمى در قاهره برگزار كند و براى شركت در اين اجلاس غير رسمى از اسرائيل - آمريكا - شوروى - اردن و سازمان آزاديبخش فلسطين دعوت به عمل آيد.
توضيح آنكه: كنفرانس ژنو در ارتباط با مسائل خاورميانه در ۲۱ دسامبر ۱۹۷۳ با نظارت دبيركل سازمان ملل متحد و به رياست مشترك آمريكا و شوروى و با حضور وزيران امور خارجه مصر - اردن - اسرائيل تشكيل شده بود و جايگاه سوريه در اين كنفرانس خالى بود.
«پطرس غالى» وزير امور خارجه سادات در مورد عملكرد سادات به تشكيل يك كنفرانس غير رسمى در قاهره مى نويسد:
«سادات با برپايى مجدد كنفرانس ژنو به رياست مشترك آمريكا و شوروى مخالف نبود، اما مى دانست كه از سرگيرى گفت و گوها چه دشواريهايى به همراه دارد. نمى دانم، سادات هنگامى كه از من خواست تا اجلاس غير رسمى قاهره را كه مقدمه تشكيل كنفرانس ژنو بود، برپا كنم، چه قصدى داشت، آيا براى گفت و گوى دوجانبه با اسرائيل و ناديده گرفتن ساير كشورهاى عربى تصميم گرفته بود و آن را پنهان مى كرد؟ بدون ترديد در آنجا عاملى وسوسه كننده وجود داشت. همه مى دانند كه سابقاً مصر در گفت و گوهاى «رودس» در سال ۱۹۴۸ با آتش دوجانبه مصر و اسرائيل موافقت كرد (رودس يك جزيره متعلق به يونان در درياى مديترانه است. اين جزيره پيش از جنگ جهانى اول متعلق به امپراتور عثمانى بود) اما بعد از آن يعنى از سال ۱۹۷۳ به بعد مصر و سوريه از هرگونه توافق دوجانبه اى با اسرائيل خوددارى كردند، «سادات» به سوابق امر اشراف كامل داشت.
تلاش براى تشكيل فورى كنفرانس غير رسمى قاهره
«سادات» براى تشكيل كنفرانس غير رسمى قاهره كه مقدمه تشكيل كنفرانس مجدد ژنو بود، خيلى عجله داشت و به من «پطروس غالى» گفت كه اين كنفرانس بايد ظرف ۸ روز تشكيل شود.
در جواب «سادات» گفتم تشكيل يك كنفرانس بين المللى ظرف چند روز عملى نيست. «سادات» گفت اين كار بايد انجام شود.
ساعتهاى زيادى از شب را بيدار ماندم، از خودم مى پرسيدم نمايندگى ها بايد در چه سطحى باشند، جلسات كنفرانس در كجا تشكيل شود، دعوتنامه باامضاى چه كسى باشد؟ با وجود نداشتن روابط ديپلماتيك با اسرائيل، ارسال دعوتنامه به اسرائيل چگونه صورت پذيرد؟ ماه دسامبر اوج هجوم توريستها از سراسر جهان به قاهره است، هيأتهاى سياسى را چگونه در هتلهاى پر از توريست جا دهيم؟ مشكلات امنيتى را چگونه حل كنيم؟ با صدها نماينده وسايل ارتباط جمعى چگونه برخورد كنيم؟ آن هم فقط با ۸ روز فرصت؟...
سرانجام براى تشكيل كنفرانس هتل «منياهاوس» را پيشنهاد كردم. اين هتل در كنار اهرام مصر قرار گرفته و جلسات مهم و ديدارهاى تاريخى در جنگ جهانى دوم در آنجا انجام مى گرفت، از جمله ديدار: «شيانك كاى چك» رئيس جمهورى چين با چرچيل و فرانكلين روزولت در همين هتل انجام شد.
دعوتنامه ها را با عجله تهيه كرديم، دعوتنامه ها به نام من (پطروس غالى) براى وزراى امور خارجه كشورها فرستاده شد.
پس از آن نوبت سفير كبير شوروى رسيد. دعوتنامه او را هم فرستادم. «بولياكوف» سفير كبير اتحاد جماهير شوروى در قاهره داراى شخصيت دوگانه بود. پيرامون مسائل خصوصى و شخصى به زبان عربى و با لحنى لطيف و در امور رسمى به زبان روسى همراه با تفاخر صحبت مى كرد.
دعوتنامه «ياسر عرفات» را هم فرستادم. آنچه براى من بيش از هر چيز ديگر اهميت داشت، حضور نماينده سازمان آزاديبخش فلسطين در اجلاس قاهره بود و اصرار داشتم كه پرچم فلسطين در كنار پرچم هاى ديگر كشورها بر فراز جايگاه كنفرانس به اهتزاز درآيد.
مخالفت مسكو
در اين هنگام سفير كبير شوروى درخواست ملاقات فورى كرد. وى حامل پيامى از دولت متبوع خود بود داير بر اينكه «مسكو از حضور در اجلاس قاهره عذرخواهى مى كند». سفير كبير اتحاد جماهير شوروى توضيح داد و گفت: «مسكو كنفرانس قاهره را غيرقانونى تلقى مى كند. مصر حق ندارد كه براى چنين كنفرانسى از دولت ها دعوت كند. دعوت براى تشكيل چنين كنفرانسى حق دو كشورى است كه در سال ۱۹۷۳ مشتركاً رياست كنفرانس را برعهده داشتند، يعنى آمريكا و شوروى.»
«پطرس غالى» وزير امور خارجه سادات در دنباله خاطرات خود مى نويسد:
«دريافتم كه عدم تمايل مسكو براى شركت در كنفرانس غيررسمى قاهره، براى توجيه كردن موضع سياسى روسيه است. درست است كه آمريكا و شوروى رياست كنفرانس ژنو را به طور مشترك برعهده داشتند، اما اين دبيركل سازمان ملل بود كه دعوتنامه ها را براى سران دول ارسال نمود. با اينكه شوروى و اسرائيل از اعطاى اين نقش برجسته به سازمان ملل خشنود نبودند، «سادات» تصميم گرفت اين كار را انجام دهد.
تعطيل شدن كنسولگرى هاى شوروى در مصر
«پطرس غالى» وزير امور خارجه سادات مى نويسد: «روز بعد ممدوح سالم، نخست وزير مصر با من تماس گرفت و گفت؛ تصميم گرفته است كه كنسولگرى هاى شوروى را در پورت سعيد، سودان و اسكندريه و همچنين كنسولگرى هاى لهستان و چكسلواكى را در سراسر مصر تعطيل كند.» خواستم در مورد پيامدهاى اين تصميم حرفى بزنم، ولى نخست وزير سخن مرا قطع كرد و گفت: «دستور، دستور رئيس جمهور است. سادات تصميم گرفته است با هر كشورى كه مخالف اقدامات او باشد، چنين رفتار كند.» «پطرس غالى» در اينجا اظهار نظر كرده و مى نويسد: «به نظر اين يك بهانه بود، زيرا سادات از شوروى و كشورهاى وابسته به آن خوشش نمى آمد و مى خواست نمايندگان آن كشورها را از مصر اخراج كند.»
ورود وزير امور خارجه آمريكا به قاهره
«پطرس غالى» وزير امور خارجه سادات در دنباله خاطرات خود مى نويسد:
«روز شنبه دهم دسامبر ،۱۹۷۷ صبح زود به هتل هيلتون رفتم تا «سايروس ونس» وزير امور خارجه ايالات متحده را كه به ديدار «سادات» مى رفت همراهى كنم. سفير كبير آمريكا نيز همراه ما بود. سفيركبير ايالات متحده در حالى كه به سوى كاخ رياست جمهورى مى رانديم به وزير امور خارجه آمريكا توضيح داد كه سادات آماج حملات سنگين جهان عرب، كمونيست ها و بنيادگرايان قرار گرفته است. ملاقات «سادات» با «وزير امور خارجه آمريكا» در ويلايى واقع در شمال قاهره صورت گرفت.
نخست ديدار آنها دو نفره بود آنگاه از ما دعوت شد كه در گفت وگوها شركت كنيم. از طرف مصر علاوه بر «سادات»، حسنى مبارك معاون سادات، نخست وزير، ژنرال عبدالغنى الجمسى وزير جنگ و چند نفر ديگر حضور داشتند.
روشن بود كه اين جلسه، يك جلسه نمايشى براى گپ زدن و عكس گرفتن نيست. در اين جلسه مهم، وزير امور خارجه آمريكا اقدامات «سادات» را به رغم مخالفت جهان عرب تأييد كرد و گفت: «دولت ايالات متحده آمريكا قطعاً در كنفرانس قاهره شركت خواهد كرد و تلاش هاى سادات را براى رسيدن به راه حل صلح در خاورميانه مورد تأييد قرار داد.»
«پطرس غالى» وزير امور خارجه سادات در دنباله خاطرات خود مى نويسد: «اين ظاهر قضايا بود ولى بعداً معلوم شد كه گفت وگوهاى وزير امور خارجه آمريكا و «سادات» در پشت درهاى بسته بسيار مهم بوده است و «سادات» در آن ديدار به وزير خارجه آمريكا گفته بود «راهى را كه در پيش گرفته است ادامه خواهد داد و گفته بود اگر تمام ملل عرب به او پشت كنند او به تنهايى براى به پايان بردن كار خود ادامه خواهد داد.»
انزواى مصر در جهان عرب
«پطرس غالى» وزير امور خارجه «سادات» مى نويسد: «هنگامى كه سرگرم آماده سازى مقدمات كنفرانس قاهره بوديم، تلاش براى فراخوانى مجدد طرف هاى موردنظر به كنفرانس، ناچار شديم كه زمان آن را ۱۱ روز عقب بيندازيم و سرانجام كنفرانس قاهره از چهاردهم تا هفدهم دسامبر در هتل «ميناهوس» در كنار اهرام مصر تشكيل شد و در بين كنفرانس نمايندگان مصر _ اسرائيل _ آمريكا و سازمان ملل حضور داشتند و اين كنفرانس نشانگر آن بود كه مصر در جهان عرب منزوى شده است.
آرى مصر كه روزگارى علمدار وحدت جهان عرب بود. اكنون درميان برادران عرب خود منزوى شده بود. «پطرس غالى» در دنباله اين خاطرات مى نويسد: «معلوم بود هنگامى كه جهان عرب در مقابل سادات بايستد و با اقدامات او مخالفت كند،رهبرى مصر در جهان عرب پايان مى گيرد، نمى دانم آيا «سادات» مى دانست كه تمامى اين رويدادها عكس العمل سفر او به بيت المقدس است؟
ادامه دارد