Iran Newspaper - گزارش

وفا شمس
اگر اين روزها، از كسى بپرسيد تعطيلات را كجا مى رود، قبل از اينكه اسم يك شهر را بشنويد، شايد اين جمله از زبان او بيرون آيد: «دو سه روز اول رو خونه استراحت مى كنم تا بعد...»
اين جملات را تنها مى توان از افرادى پرسيد كه خارج از منزل روزانه ۸ الى ۱۰ ساعت كار مى كنند و بخشى از وقت خود را نيز در مسير محل كار مى گذارند، اما خيلى از افراد هستند كه محل كارشان درست در جايى است كه با لباس راحتى مى گردند و نيازى به طى كردن مسافت طولانى براى رسيدن به محل كار خود ندارند و در حقيقت منزل آنان درست محل كار آنهاست. فكر مى كنيد اگر از آنها بپرسيم تعطيلات را كجا مى روند، مثل گروه اول مى گويند چند روز اول در خانه مى مانيم؟! اين اشخاص شايد ساعت مشخصى نداشته باشند و الزامى در ساعت گذارى ندارند و تا ساعت معين نيز در محل بمانند. در عين حال خيلى از افراد جامعه هنوز به اين باور نرسيده اند كه چون اين گروه كار خود را در منزل انجام مى دهند، پس نمى توانند هر ساعتى به ديدن آنها بروند و يا تلفنى وقت كار آنها را بگيرند.
در يكى از سايت هاى اينترنت در مورد «كار در خانه» مطالب جالبى عنوان شده: كار كردن در خانه به نظر لذتبخش مى آيد، با اين وجود نيازمند تدارك و تعهد فراوانى است. براى كمك به داشتن دفترى با كارآيى بيشتر و فشار روانى كمتر در منزل به سفارش هاى افرادى كه اين تجربه را داشته اند، عمل كنيد. ۱- پيش از آنكه تصميم بگيريد محل كار قديم خود را ترك كنيد، فهرستى از مزايا و معايب كار كردن در خانه تهيه كنيد. ۲- اگر به كار دفترى مشغول هستيد، در خريد لوازم دفتر كوتاهى نكنيد. يك تلفن خوب ضرورى است و اگر كار شما نيازمند استفاده از فكس يا اينترنت است، مى توانيد به تهيه يك خط تلفن ديگر نيز بينديشيد. ۳- يك برنامه كارى تهيه كنيد تا احساس «هميشه سير كار بودن» به شما دست ندهد. لباس بپوشيد. جوديت زربند مشاور تصاوير ذهنى مى گويد: مى توان به آسانى يك لباس راحتى پوشيد و انتظار داشت كه با آسايش منزل نتيجه اى كارآمد حاصل شود. با اين وجود ظاهرى غيررسمى و اغلب شلخته مى تواند باعث بروز شلختگى در حالت بدن و گفتار و نوشتارى غيررسمى شود و همه اين موارد مى توانند بر كيفيت كار حرفه اى شما اثر بگذارند. ۴- با افرادى كه به حدود شما احترام نمى گذارند، با قاطعيت برخورد كنيد. به روشنى برايشان توضيح دهيد كه مشغول كاريد و نمى توانيد در ساعات كار آنها را سرگرم كنيد. ۵- در تنظيم تلفن خود دقت به خرج دهيد، زيرا مى تواند حرفه اى بودن شما را در نظر ديگران افزايش يا كاهش دهد. به عبارت ديگر اجازه ندهيد بچه ها به تلفن جواب دهند. ۶- محل كارتان را جايى انتخاب كنيد كه از كمترين سر و صدا برخوردار باشد. از وجود محلى براى قرار گرفتن بچه ها اطمينان حاصل كنيد تا تماس هاى كارى شما با فرياد و خنده مواجه نشود. ۷- اجازه ندهيد كارتان به ساير نقاط منزل كشيده شود، آن را به محل كارتان محدود كنيد. ۸- براى مبارزه با انزوا، برنامه هاى خارج از منزل بريزيد. ناهار را با دوستان صرف كنيد و يا به عضويت يك انجمن درآييد. با پيشرفت روزافزون تكنولوژى در سطح جهان، نمى توان مسائل را تنها آنگونه كه هست بررسى و ارزيابى كرد. از زمانى كه دهكده جهانى متولد شد تاكنون اتفاقات غيرقابل پيش بينى بسيارى رخ داده است. دكتر بهنام اوحدى در پيشگفتار كتاب «روانشناسى اينترنت» به نكات جالبى در مورد اينترنت اشاره مى كند: «شايد هيچ اختراع ديگرى اين چنين پرشتاب، از همان آغاز زاده شدن، چنين دگرگونى سترگى را پديد نياورده باشد. كتمان و پنهان داشتن اينترنت و نفى و انكار آن، در دنياى داده ها و جهان ارتباطات امروز به شوخى و مزاح بيشتر مى ماند تا چه رسد به آنكه در مورد آن بتوان به سفسطه پردازى پرداخت... هر آفرينشى كه با توده آدميان وابسته و همبسته باشد، اثرات روانشناختى و جامعه شناختى گوناگونى اعمال مى كند.
اين نكته انكارناپذير، در مورد رسانه هاى گروهى، صدچندان است. راديو و تلويزيون و حتى مطبوعات در همه جوامع _ حتى دموكراتيك (مردمسالار) ترين آنها _ بسته و ايدئولوژيك است و گفتمانى يك سويه و اقتدارمآبانه را با مخاطبان مى گشايد. ولى اينترنت گرچه زاده مدرنيته است، ولى سرشتى پست مدرن دارد. اينترنت يك جايگاه تبادل ديدگاه و انديشه براى همه دلبستگى ها و خواسته هاى آدمى است. آدميان مى توانند ايده ها و انديشه هاى خود را به آسانى به اشتراك بگذارند. اينترنت حيطه هاى نوينى پديد آورده است كه بر پايه سياست، امنيت و مرزهاى جغرافيايى بنيان گذارده نشده اند و بدين سان اجتماعاتى از دلبستگى ها و خواسته ها آفريده مى شود كه چارچوب هاى مرسوم را پشت سر مى گذارد...
اينترنت ابزارى همگانى است كه اجتماعات به كمك آن خود را در حالى تعريف مى كنند كه درون يك فضاى ديجيتالى بسر مى برند كه با مرزهاى جغرافيايى سياسى و ملى محدود نشده است.
«انجام كار در محيط خانه» بيش از ۱۰ سال است كه در جوامع پيشرفته و داراى تكنولوژى بالا مطرح شده و نمى توان خلاقيت دهكده جهانى را در اين مسأله بى تأثير دانست. در بسيارى از كشورهاى پيشرفته، اين مسأله بسيار عادى شده و بسيارى از كارشناسان مديريتى مزاياى اين مسأله را بيشتر از معايب آن مى شمارند. دكتر مهدى مجردزاده، كارشناس مديريت و روانشناسى نيز عقيده دارد با توجه به مسائل روز اين وضعيت مى تواند در ايران نيز جوابگو باشد: «اگرچه معتقدم كشورهايى كه از تكنولوژى و فناورى بالايى برخوردار هستند، بيشترين مشكلات روانى را نيز دارا هستند، ولى نمى توان مزاياى اين پديده را ناديده گرفت.
هم اكنون در بسيارى از كشورها و نيز ايران بسيارى از مردم كارهايى از قبيل ترجمه، مونتاژ و كارهاى مربوط به كامپيوتر را در خانه خود انجام مى دهند. اينگونه افراد ساعت كار را خود تنظيم مى كنند. ساعت هايى از وقت خود را در ترافيك و شلوغى خيابان ها نمى گذرانند و هزينه هاى اقتصادى ناشى از كرايه، بنزين و... را نيز متحمل نمى شوند. بعضى از مؤسسات و شركت ها به اينگونه كارمندان نيازمندند. شما تصور كنيد به جاى خريد و يا رهن و اجاره يك ساختمان، دادن هزينه هايى از قبيل تلفن و تأسيسات، آبدارچى و... مى توانيد در يك محيط با هزينه هاى بسيار كمتر كارهاى خود را انجام دهيد. كارمند آنها در محيط خانه شان ظرف مدت قراردادى كه قرار است كار را تحويل دهد در خانه كار را انجام مى دهد و از طريق فكس، تلفن و اينترنت (ايميل) مى تواند كار خود را دريافت نمايد.»
مجردزاده به اشخاصى اشاره مى كند كه تنها كار «پردازش اطلاعات» مى كنند. وى مى افزايد: «بعضى افراد تنها از طريق كامپيوتر و اينترنت، آن هم در منزل خود به امرار معاش مى پردازند. برنامه چند شركت را مطالعه مى كنند و با شركت هاى طرف قرارداد، قراردادى مى بندند كه اطلاعات شركت سهام گذار را در اختيار آنان قرار مى دهند و با فروش اطلاعات كار خود را به پايان مى رسانند. اين كار، يك كار مشاوره اى است و بعضى شركت ها اين قبيل كارها را انجام مى دهند و بسيار راضى به نظر مى رسند.»
اتلاف وقت در شلوغى هاى بى پايان
در بررسى هاى علمى و آمارى بسيارى از كشورهاى پيشرفته روند «كار در محيط خانه» عادى شده و كم كم جاى پايى در كشورهاى در حال توسعه نيز از آن ديده مى شود. مسلماً هرچه پيشرفت علمى و تكنولوژى در كشورى بالاتر باشد، اين روند سرعت بالاترى مى گيرد. اما اين تنها يك روى سكه است. ارتباطات در اينجا چه جايگاهى دارد؟ منظور از ارتباط تنها ارتباط تكنولوژى نيست، در جامعه اى كه صنعتى و ماشينى شدن جاى ارتباطات مردمى را گرفته، سهم مردم از همديگر چقدر است؟ تا كمتر از دو دهه پيش كسى كامپيوتر نمى دانست، ولى حالا در كمتر خانه اى است كه كامپيوتر نباشد. در كتاب روانشناسى اينترنت به نكته اى جالب برمى خوريم آنجا كه نوعدوستى ازطريق اينترنت به اين شرح آمده: چنين مى نمايد كه فضاهاى روان شناختى اينترنت به شكل متناقضى، ترازهاى بالاى نوعدوستى را ترويج و از آنها پشتيبانى مى كنند و در همين حال امكان دارد همين فضاها، باعث انتشار ترازهاى فراتر پرخاشگرى گردد.
براى نمونه پيشينه اى طولانى در ارائه خدمات داوطلبانه دارد و هزاران نفر، وقت آزاد خود را دراختيار كاركنان كمك رسانى قرارمى دهند، از ارائه دهندگان خدمات پشتيبانى مى كنند، به تازه آمدگان پيشنهاد كمك مى كنند و گردهمايى هاى مباحثاتى را تعديل مى كنند. خطوط ارتباطات از راه دور، دركنار ابزارها و شيوه هاى فرسوده و محقر پيشين، درخواستهاى كمك را به سرعت مخابره مى كنند.
هيچكس نمى تواند منكر اين نكات مثبت اينترنت شود. هرچند كه در اين دايره ازدواجهاى اينترنتى به شدت موردهجوم واقع شده اند. ارتباطهاى نوعدوستى از نوع اينترنت نيز شايد جالب باشد ولى آيا مى تواند جاى خود را به ارتباط نزديك دهد؟
مجردزاده مى گويد: «حذف كارمند از محيط كارش به جز مزايايى كه دارد، معايبى نيز دارد. كمتر كسى ماشينى شدن را مى پسندد، ولى مى توان اين مسأله را نيز حل كرد. تفريح فقط در محيط كار و بين كارمندان يك شركت يا مؤسسه نيست، بلكه مى توان خارج از ساعت كار به گردش و تفريح و ارتباط برقرار كردن پرداخت. در عين حال معايب و محاسن اين مسأله را تقريباً يكسان مى بينم. به گونه اى كه مى توان نيازها را به طور ديگرى برطرف كرد.» مجردزاده اعتقاد دارد: «با روندى كه جهان در حال پيمودن آن است، بايستى اين عقيده ناگزير را پذيرفت و به رسميت شناخت.» در كشورهاى پيشرفته شايد موضوع كار در خانه حل شده باشد، اما كشورهاى در حال توسعه كه نياز بيشترى به اين مسأله دارند، هنوز نتوانسته اند تعريف درستى از اين كار را ارائه دهند. مسائل اقتصادى به اضافه اتلاف وقت در شلوغى هاى بى پايان وجود اين نياز را مهمتر جلوه مى كند.
فردى در ايران است و شريكش در كانادا، ديگر شريكش نيز در ژاپن بسر مى برد. طى يك جلسه بايد مسأله اى را حل مى كردند... دهكده جهانى آنها را دور هم گرد آورد، تصوير و صداى هم را داشتند، هر چند آسمان كشور آنها يكرنگ نيست.