گروه اجتماعى _ رئيس سازمان سنجش پس از ۱۶ سال جاى خود را به فرد ديگرى داد.
به گزارش خبرنگار اجتماعى «ايران» دكتر حسين رحيمى ديروز رياست سازمان سنجش آموزش كشور را به دكتر پورعباس سپرد.
مراسم توديع دكتر رحيمى و معارفه پورعباس رئيس جديد سازمان سنجش ديروز با حضور وزير و معاونان و مديران وزارت علوم، تحقيقات و فناورى و معاونان سازمان سنجش برگزار شد. دكتر پورعباس پيشتر در دانشگاه هاى امام حسين و اميركبير حضور داشته است.

مى توان هم آجيل قيمت كرد، از جنوب تا شمال شهر، هم با مردم حرف زد، هم با فروشندگان، هم زير آسمان ابرى در شمال شهر راه رفت هم زير آسمان آفتابى در مركز و جنوب شهر و هم به تصنيف هاى راديو پيام گوش داد آن وقت خلقت شيرين و شور مى شود مثل انواع آجيل.
***
- از كدام بدهم؟
مرد فروشنده گفت. منظورش آجيل شور و آجيل شيرين بود.
- حالا كه اصرار داريد از هر كدام كه مى خواهيد.خريدار گفت .
فروشنده از هر دو آجيل داخل پاكت ريخت. فروشنده خوش خلق بود .
***
«هنگام خريد آجيل بايد به تازگى آن توجه كنيد. تا حد امكان از فروشگاههايى كه معتبرند و اجناس با كيفيت مرغوب و تازه عرضه مى كنند خريدارى كنيد. از خريد خشكبارى كه علائم كپك زدگى در آنها مشاهده مى شود خوددارى كنيد. بهتر است از انواع «كم نمك» انتخاب كنيد. براى استفاده از ميوه هاى خشك به خاطر داشته باشيد كه ارزش تغذيه اى ميوه هاى خشك به شيوه خشك شدن آنها بستگى دارد. هر چه زمان خشك كردن بيشتر باشد و مواد خشك كننده بيشترى استفاده شود، از ارزش تغذيه اى ميوه ها كاسته مى شود. ميوه هاى خشك به نسبت واحد حجم، كالرى بيشترى دارند اما به دليل نگهدارى آسان تر براى استفاده در مدت طولانى مناسب ترند. كارشناسان توصيه مى  كنند براى بهره مند شدن از ويتامين ها و املاح موجود در ميوه ها، آنها را به صورت تازه مصرف كنيد.»
اين توصيه ها، در بخشى از مقاله اى با عنوان توصيه هاى تغذيه اى دفتر بهبود تغذيه براى ايام نوروز، درج شده است. همچنين مهندس سيدرضا غلامى، كارشناس مسؤول اداره بهداشت موادغذايى و بهسازى اماكن عمومى مركز سلامت محيط و كار وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكى به خبرنگار «ايران» مى گويد: «بايد هنگام خريد آجيل، مردم به ظاهر آن توجه كنند و اگر ظاهر آجيل مناسب بود و شپشك و كپك زدگى نداشت اقدام به خريد كنند اما اگر آجيل را خريدند و بعد در منزل متوجه مشكلاتى از جمله كهنگى و ماندگى آن شدند، مى توانند موارد را به نزديكترين مركز بهداشتى محل اقامت شان يا ستادهاى نوروزى مستقر در مراكز استانها و شهرستانها اطلاع دهند تا موضوع پيگيرى شود.
***
اين مغازه آجيل فروشى، زيادى شلوغ است. مشترى ها، كم و زياد مى خرند و راضى به نظر مى رسند. مى پرسم چرا؟ مشتريها مى گويند صاحب مغازه منصف و «مردم دار» است و اجناس تازه اند. صاحب مغازه، حاج جليل تواضع، پيرمردى است خوش برخورد. خيلى ساده مى گويد: «جنس تازه و مرغوب دست مشترى مى دهيم، به قيمت. جنس درجه يك را با قيمت مناسب و پايين مى فروشيم.»
او مى گويد: انبار كردن آجيل باعث خراب شدنش مى شود. اينكه مى گويند آجيل كهنه، به خاطر همين است.
اما علت اين امر را سود بيشترى نمى داند. او معتقد است كسانى كه اين كار را مى كنند درواقع از علم و توانايى مديريت اين محصول بى بهره اند. نامرغوب مى خرند.
به گفته او، امسال قيمت آجيل قاعدتاً نسبت به سال گذشته بايد ارزان تر هم بشود؛ «سال گذشته محصول به قدر كافى وجود نداشت اما امسال هست. قيمتها هم پايين تر است.»
او رضايتمندى مشترى را اصل كار مى داند. برخوردش مرا ياد شعرى از سعدى مى اندازد: شكر خنده اى انگبين مى فروخت، و ...
***
- نصف حقوقم فقط صرف آجيل و تنقلات و ميوه شب عيد مى شود. ۵ سال پيش آجيل شب عيدم شد ۱۵ هزارتومان. پارسال كمتر هم خريدم، شد ۷۰ هزارتومان. مهمان زياد دارم، نمى توانم كه نخرم. دلمان خوش است به عيدى و پاداش آخر سال...
زن گفت:
- والله نخريم كه نمى شود. اولاً رسم و رسومى هست كه بايد حفظ شود. بعد هم بچه ها انتظار دارند. مجبوريم بخريم.
كم يا زياد. به هر حال ... چه بگويم؟
مرد گفت:
- آجيل خريدم، كيلويى ۷ هزارتومان، آجيلش بد نيست ولى خيلى گرونه. بالاخره چهار نفر مى آن خونه عيد ديدنى، حداقل بايد يه پذيرايى آبرومند داشته باشى يا نه؟
راننده گفت. راست مى گفت، قيمت هر كيلو آجيل از نوع «آبرومند»! به طور متوسط ۷-۶ هزارتومان بود.
- تويى باغ و گلشن، تويى روز روشن، مكن دل چون آهن ...
راديو پيام بود يا راننده ضبط را روشن كرد؟
***
پشت چراغ قرمز، خودرو متوقف مى شود. پسربچه اى مى پرد براى پاك كردن شيشه خودرو. راننده به جاى پول، آجيل تعارفش مى كند. يك مشت پسته خندان.

گروه اجتماعى _ زمان هفتمين مرحله ثبت نام دوره كاردانى علمى _ كاربردى پودمانى غيرحضورى دانشگاه جامع علمى _ كاربردى تا روز ۱۷ فروردين ماه ۱۳۸۵ تمديد شد.
دكتر حيدرعلى شايانفر، معاون آموزشى دانشگاه جامع علمى _ كاربردى ضمن اعلام اين خبر افزود: ثبت نام كه از روز ۲۱ اسفندماه ۸۴ آغاز شده بود با توجه به استقبال فراوان مخاطبان تا ۱۷ فروردين ماه تمديد شده و داوطلبان مى توانند جهت ثبت نام به دفاتر اصلى پست مراكز استان ها و برخى شهرستان ها مراجعه نمايند.

گروه اجتماعى : رشته هاى جديد تحصيلى با رويكرد تخصصى در دانشگاه پيام نور راه اندازى مى شود. «بهمن زندى» رئيس دانشكده علوم انسانى دانشگاه پيام نور با بيان اين مطلب به خبرنگار «ايران» افزود: «رشته جديد يادگيرى علم در مقطع كارشناسى ارشد و برنامه ريزى آموزش از راه دور در مقطع دكترا از رشته هايى هستند كه با رويكرد ميان رشته اى در زمينه شاخه هاى نوين علمى ايجاد
مى شوند. مهمترين هدف ما در راه اندازى رشته هاى جديد، به ويژه در مقاطع تحصيلات تكميلى ، تربيت دكتراى تخصصى است». وى ادامه داد: «يكى ديگر از رشته هاى جديدى كه مورد توجه جدى قرار گرفته، زبان شناسى تربيتى است. اين شاخه علمى از سال ۱۹۹۰ ميلادى در بسيارى از دانشگاههاى بزرگ دنيا تأسيس شده و اكنون در ۱۰ دانشگاه بزرگ آمريكا، كانادا، انگليس و استراليا تدريس مى شود. رشته زبان شناسى تربيتى به رابطه زبان و يادگيرى مى پردازد و كاربرد زبان در آموزش از پيش دبستانى تا آموزش عالى را تشريح مى كند. مباحث مربوط به اين حوزه مورد غفلت قرار گرفته كه با تأسيس اين رشته و تربيت دكتراى تخصصى مى توان آن خلأ را پوشش داد». رئيس دانشكده علوم انسانى دانشگاه پيام نور افزود: «روان شناسى سلامت، ديگر رشته اى است كه در مقطع دكترا ايجاد خواهد شد و بسيار متفاوت از روان شناسى عمومى خواهد بود. اين رشته تحصيلى، رويكرد ميان رشته اى دارد». «زندى» خاطرنشان كرد : «سياست دانشگاه پيام نور ، ايجاد رشته هاى جديد به صورت دكتراى تخصصى است به گونه اى كه فقط ادامه تحصيلات تكميلى نباشد». به گفته وى ، در تمام اين رشته ها تا ۱۶ دانشجو پذيرش مى شوند كه البته در مقطع دكترا اعضاى هيأت علمى دانشگاهها مى توانند با به دست آوردن ۶۰ درصد نمره مورد نياز، به تحصيل در اين رشته ها مشغول شوند.

گروه اجتماعى - امسال خوشبختانه كمبود ميوه در شب عيد در ميادين ميوه و تر بار نخواهيم داشت و همچنين قيمت ميوه ۱۵ تا ۲۰ درصد در ميادين كاهش يافته است.
مديرعامل سازمان ميادين ميوه و تر بار و فرآورده هاى كشاورزى شهردارى تهران با اعلام اين خبر گفت: از روز گذشته ميوه ذخيره شده در ميادين ميوه و تربار شهردارى تهران عرضه شده است.
چراغعلى در گفت وگو با فارس افزود: به مناسبت شب عيد از روز گذشته ۷ هزار تن پرتغال و ۲ هزار و ۵۰۰ تن سيب در ۸۰ ميدان مركزى ميوه و تربار شهر تهران عرضه شده است.
وى در ادامه خاطرنشان كرد: قيمت ميوه در روز گذشته در بازارها به دليل كمبود عرضه مقدارى گران شده بود، ولى از امروز به دليل عرضه ميوه ذخيره شده در بازار تا حدودى قيمت ميوه كاهش يافته است. چراغعلى اظهار داشت: ساعت كارى در ميادين ميوه و تربار از ساعت ۸ صبح تا ۲۱ شب، از دوم تا پنجم فروردين از ساعت ۸ تا ۱۳‎/۳۰ و از ششم تا هشتم فروردين از ساعت ۸ صبح تا ۱۷ عصر خواهد بود.
چراغعلى با اشاره به اينكه در ميادين ميوه و تربار شهردارى تهران ناظر مستقيم وجود دارد، افزود: ناظران، بر فروش ميادين بازار نظارت دارند و همچنين در بازارهاى سيار نيز اين امكان وجود دارد ،ولى شهروندان تهرانى در صورت بروز تخلف در ميادين ميوه و تربار شهردارى تهران مى توانند، با شماره تلفن ۸۸۴۲۶۴۲۹ تماس بگيرند و شكايت خود را اعلام كنند.

گروه اجتماعى - در سال جارى بيش از ۲ هزار زندانى نيازمند كه با كمك دولت و كميته امداد و نيكوكاران از زندان آزاد شده به آغوش خانواده خود بازگشته اند.
به گزارش كميته امداد امام خمينى (ره) هزينه آزادى اين زندانيان بيش از ۲۰ ميليارد تومان بوده كه ۶ ميلياردتومان آن توسط كميته امداد، ۷ ميلياردتومان بخشش شاكيان كه با پيگيريهاى كميته امداد انجام يافته است، ۴ ميلياردتومان توسط خانواده زندانيان و ۳ ميليارد تومان آن توسط خيرين و نيكوكاران تأمين شده است.
تاكنون ۱۳ هزار زندانى نيازمند توسط كميته امداد امام خمينى و مردم خير و نيكوكار كشورمان از زندان آزاد و به آغوش خانواده هاى خود بازگشته اند.

گروه اجتماعى - كارشناسان محيط زيست ۱۱ راه جلوگيرى از تلف شدن ماهيان قرمز را اعلام كردند.
در توصيه نامه اين كارشناسان قرار ندادن تنگ ماهى در مقابل نور آفتاب و تعويض هر روزه آب تنگ ماهى مهمترين راه جلوگيرى از تلف شدن اين ماهى ها اعلام شده است.
همچنين، تغذيه ماهى قرمز با قطعه اى كوچك به قطر حداكثر ۷ ميلى متر از تخم مرغ آب پز يا نان و افزودن مقدار بسيار كمى نمك به آب تنگ ماهى از ديگر راههاى حفظ سلامت و طول عمر ماهى هاى قرمز شمرده شده است.
كارشناسان محيط زيست استفاده از صدف در تنگ ماهى و انداختن چند تكه برگ كاهو يا سبزى تازه را براى تغذيه ماهى ها از موجودات ريز آن از عوامل مؤثر بر افزايش طول عمر ماهى قرمز دانسته اند. همچنين، جلوگيرى از قراردادن تنگ ماهى در مقابل يا نزديكى صفحه تلويزيون، نور قوى چراغ ها و لامپ ها، يا دست گرفتن ماهى ها و خوددارى از گرم و راكد نگه داشتن آب تنگ ماهى براى حفظ سلامتى ماهى هاى تزئينى از جمله ماهى قرمز از سوى كارشناسان توصيه شده است.

عشق يك جايزه است

تمام مردم دنيا عشق و عاشق شدن را با واژه هاى زير معنا مى كنند. نشاط، التهاب و رضايتمندى. حال ببينيم عشق در مغز چه فرايندى را طى مى كند. كارشناسان با مطالعات فراوان متوجه شدند، مغز فرايند عشق رمانتيك را به صورت يك جايزه مى بيندكه طى آن فعاليتهاى محرك و مهيبى را به همراه دارد. عشق يك تحريك كننده قوى است مثل مرگ ، تشنگى و گرسنگى . افراد براى عشق زندگى مى كنند، مى ميرند ، مى كشندو...
«هلن شى ير» نويسنده كتاب «چرا عاشقيم» ۱۷ نفر را كه به تازگى عاشق شده بودند، تحت آزمايش MRI قرار داد واز آنها خواست تا به عكس همسر خود خيره شوند، سپس عكسهاى معمولى ديگرى نيز در برابر آنها قرارداد تا احساس مثبت ومنفى آنها را متوجه شود. وقتى به مغز آنها نگاه كرد. متوجه شد، آن قسمت از مغز كه روشنى بيشتر و قوى ترى دارد مرتبط با جايزه ها و خوشحاليها است سپس بخش ديگر مغز را بررسى كردند كه به روشنى بخش قبلى نبود. او متوجه شد عشق هم مانند شكلات يا پول يك جايزه است و سيستم مغزى به آن عادت مى كند ودائماً آن را مى طلبد. وقتى فرد واقعاً عاشق باشد و عكس العمل متقابل هم دريافت كند، دچار احساس واقعى نشاط و شادى مى شود وتصور مى كند كه فرد مورد علاقه اش جالب ترين آدم توى دنياست به اين ترتيب يك عشق رمانتيك يك شور و هيجان نيست، بلكه يك احساس قوى و بنيادى است. «شى ير» در ادامه با مطالعه بر روى ۸۰۰ فرد بالاى ۴۵ سال متوجه شد كه احساس رمانتيك و عشق آنها بسيار قوى تر و شديدتر از عشق جوانان زير ۲۵ سال است در حقيقت عشق واقعى در هر سنى مى تواند اتفاق بيفتد.

بدبينى نسبت به پيرى و مشكل شنوايى

بدبينى نسبت به پيرى و رفتارهاى مشابه مى تواند اختلالات شنوايى را افزايش دهد و رفتارهاى منفى و نگرش منفى افراد در مورد پيرى باعث به وجود آمدن عواقبى در مورد سلامتى مى شود. اين نگرش منفى روى گيرنده هاى مغز افراد تأثير منفى به جاى مى گذارد بطوريكه خيلى زودتر دچار مشكل شنوايى مى شوند.

از روغن زيتون غافل نشويد

محققان بهداشت و تغذيه رژيم مديترانه اى را بهترين رژيم براى سلامتى مى دانند. اين رژيم ، مقدار زيادى ماهى غنى از چربيهاى امگا ۳ دارد كه باعث كاهش التهاب و تورم مى شود، التهاب و تورم از عوامل ايجاد بيمارى قلبى و سرطان شناخته شده است. ميوه جات، سبزيجات و لوبيا كه با دارا بودن مواد فوتوشيميايى مختلف از رگهاى خونى و سلولها در برابر عوامل سرطانزا محافظت مى كنند، جزو اين رژيم غذايى است. اما مهمترين بخش اين رژيم روغن زيتون است كه باعث تقويت وكارايى هر يك از مواد و عملكرد آنها مى شود. روغن زيتون باعث كاهش ميزان كلسترول خون ، كاهش توليد اسيدهاى صفراوى در جريان هضم غذا مى شود كه همين اسيدها به عنوان عامل سرطان روده شناخته شده اند. اين روغن كلسترول بد (LDL) را كاهش مى دهد چون اين نوع كلسترول باعث آسيب ديدگى رگهاى خونى وتغييرات در ژنها و در نهايت سرطان مى شود. روغن زيتون در دو نوع «خالص» و «روشن» عرضه مى شود. روغنهاى زيتون خالص غنى از چربى غيراشباع هستند كه خاصيت محافظتى كمترى دارند اما روغن زيتون روشن داراى رنگ روشن تر ومزه كمترى است (بوى كمترى دارد) و اصلاً چربى ندارد. البته اين نوع براى پختن غذا و سرخ كردن زياد مناسب نيست. زيرا در اثر قرار گرفتن در حرارت بالا، مقدار زيادى از مواد فتوشيميايى خود را از دست مى دهد براى پختن غذا روغن بادام زمينى توصيه مى شود.

هورمون رشد، جوانى و زنده دلى را به شما باز مى گرداند ابتدا اين هورمون در شرايط پزشكى خيلى خاصى كارآيى دارد و براى افراد مسن سالم اصلاً مفيد و مؤثر نخواهد بود.
هورمون رشد چيست؟
بدن، هورمون رشد را براى كمك به تقويت رشد در كودكى مى سازد. هورمون رشد توسط غده هيپوفيز (مخاطى) در مغز كه به اندازه يك نخود است توليد مى شود. با افزايش سن مقدار توليد هورمون رشد كاهش پيدا مى كند.
كارآيى هورمون رشد چيست؟
اين هورمون تنها بايد توسط پزشك براى بيمار تجويز شود و براى افراد بزرگسالى كه داراى مقدار كافى از آن نيستند، توصيه مى شود. زيرا كاهش و فقدان اين هورمون مى تواند باعث ايجاد تومورهاى غده هيپوفيز شود و درنهايت منجر به پرتودرمانى يا جراحى اين غده شود.
اين هورمون براى افراد ذيل نيز تجويز مى شود
۱) كودكان كوتاه قد ، ۲) كودكانى كه به بيمارى كليه مبتلا هستند ، ۳) كودكان مبتلا به سندروم ترنر (مربوط به اختلالات ژنتيكى) ، ۴) كودكان مبتلا به سندروم پارادر _ ويلى (مربوط به اختلالات ژنتيكى) ، ۵) تضعيف ماهيچه اى در اثر بيماريهايى مثل ايدز و HIV
مطالعات بر روى افرادى كه با كمبود اين هورمون مواجه هستند، نشان مى دهد تزريق هورمون رشد مى تواند:
۱) تراكم استخوان را افزايش دهد ، ۲) حجم ماهيچه را افزايش دهد ، ۳) چربى بدن را كاهش دهد ، ۴) توانايى قلب را براى انقباض تقويت كند ، ۵) باعث بهبود حوصله ، اعصاب و انگيزه شود ۶،) ظرفيت و توانايى افراد براى ورزش را افزايش دهد.
بنابراين برخى معتقدند هورمون رشد تركيبى مى تواند به سلامت افراد مسنى كه ميزان هورمون رشد در بدن آنهاكاهش يافته كمك كند، تا جوانى و زنده دلى خود را دوباره به دست آورد.
«هورمون رشد براى سلامت افراد مسن چه كارى انجام مى دهد؟»
مطالعات بر روى افراد سالمندى كه از اين هورمون استفاده كرده اند، نشان مى دهد، تزريق اين هورمون باعث افزايش حجم ماهيچه ها و كاهش چربى بدن مى شود. البته استفاده از هورمون و افزايش حجم ماهيچه ها باعث قويتر شدن آنها نشده است. اين در حالى است كه كارشناسان معتقدند: برنامه ورزشى قدرتى علاوه بر افزايش حجم ماهيچه ها باعث تقويت و قويتر شدن ماهيچه ها نيز مى شود و اين راه، هم ارزانتر و هم مؤثرتر از تزريق هورمون رشد است.
خطرات استفاده از هورمون رشد
استفاده از هورمون رشد عوارضى نيز به دنبال دارد؛ ۱) عرق كردن بازوها و پاها، ۲) علائمى شبيه ورم مفاصل، ۳) علائم «تونل كارپل» . تونلى به نام كارپل در مچ دست وجود دارد، كه گاهى اين تونل در اثر عواملى قطور مى شود و به اعصاب دست فشار وارد مى كند و باعث كاهش قدرت مچ دست مى شود، ۴) سردرد، ۵) نفخ، ۶) درد عضلانى، ۷) ديابت، ۸) رشد غيرطبيعى استخوانها و ارگانهاى داخلى بدن، ۹) سخت شدن و سفت شدن شريانها، ۱۰) افزايش فشارخون برخى از مطالعات نشان مى دهد، عوارض ناشى از هورمون رشد در افراد بالاى ۶۰سال خيلى بيشتر است.
«هورمون رشد به صورت قرص»
برخى از وب سايتها ادعا مى كنند كه قرص هورمون رشد نيز ساخته شده و وجود دارد و دقيقاً مى تواند همان كارى را انجام دهد كه تزريق هورمون رشد انجام مى دهد. اما اين ادعا بى اساس است زيرا در حقيقت اگر هورمون رشد بلعيده شود، در اسيد معده هضم مى شود و توسط بدن جذب نخواهد شد البته براى استفاده از هورمون رشد حتماً بايد با پزشك مشورت كنيد. زيرا پزشك به شما مى گويد كه بدن شما بدان احتياج دارد يا نه و اگر احتياج دارد چه مقدارى بايد تجويز شود.
ترجمه: هليا خرم

محمدرضا نادرى ـ ايرنا ـ مادريد
بپذيريم كه هنوز هم دير نشده و حتى شرايط كنونى كه در آن با بحران هسته اى روبرو هستيم، مى تواند فرصت مناسبى باشد تا به همگان نشان دهيم كه ايرانيان همواره در جهان پيشتاز علم و فناورى، مدافع حقوق بشر و فراخواننده به سوى صلح و آرامش بوده اند. وقتى با اين نگاه به برگزارى نمايشگاه «امپراتورى فراموش شده، جهان ايران باستان» در كشورهاى اروپايى همچون اسپانيا بنگريم، آنگاه بهتر مى توان اهميت آن را دريافت. از اين رو بايد به اين اقدام با هر هدف و انگيزه اى كه صورت گرفته باشد (حتى آنجا كه با درد و اندوه مى بينى بسيارى از آثار هنرى ارزشمند ايران را موزه هاى فرانسه و انگليس در خود جمع كرده اند) به ديده تقدير نگاه كرد. استقبال مردم از كنفرانس «امپراتورى فراموش شده، جهان ايران باستان»، همگان به ويژه مسؤولان بنياد كايشا را حيرت زده كرده بود. صدها تن از ساعت ها پيش از گشايش نمايشگاه «امپراتورى فراموش شده» به محل «كايشا فروم» آمده بودند. سالن حدود ۴۰۰ نفرى محل برگزارى كنفرانس از يك ساعت قبل از شروع آن كاملاً پر شده بود و به همين دليل، صدها تن در سالنى ديگر، صدا و تصاوير شركت كنندگان در كنفرانس «امپراتورى فراموش شده» را از طريق تلويزيون مدار بسته دنبال كردند. من در مدت بيش از دو سالى كه در اسپانيا به سر مى برم و به عنوان خبرنگار در همايش هاى مختلفى درباره ايران در اين كشور اروپايى شركت كرده ام، هرگز چنين استقبالى را از كنفرانس ها و نمايشگاه هاى مربوط به ايران نديده ام.
«جان كورتيس» رئيس بخش مطالعات شرق باستان موزه بريتانياى انگليس در اين كنفرانس توضيح داد كه ايران نخستين كشور جهان است كه ليبراليسم، آزادى و تحمل را در دوران هخامنشيان به اجرا گذاشت، آزادى مذهبى را در تمامى قلمرو هفت ميليون و ۵۰۰ هزار كيلومترى خود كه از آن سوى نيل تا هند و از شمال درياى خزر تا خليج فارس را دربرمى گرفت، گسترد و منشور حقوق بشر خود را در لوح معروف «كتيبه كوروش» كه هنوز موجود است، به نگارش درآورد.
اين مقام موزه بريتانياى انگليس چاره اى جز بيان اين واقعيت ها نداشت زيرا لحظاتى بعد همه حاضران بايد نمايشگاهى را مى گشودند كه در آن «كتيبه كوروش»، انواع لوح و كتيبه هاى قديمى معروف متعلق به عهد باستان، انواع جواهرآلات و نقوش برجسته سرزمين پارس و در مجموع بيش از ۴۰۰ قطعه از آثار هنرى بى همتاى به جاى مانده از دوران هخامنشيان به صورت زنده و مستند به نمايش گذاشته شده بود و همان طور كه بسيار رخ داد، بينندگان غربى در برابر اين عظمت تمدنى و فرهنگى، جز نهادن انگشت حيرت بر دهان كارى نمى توانستند بكنند. حيرت اسپانيايى ها در شرايطى رخ داد كه اغلب آنان مردمى «جهان ديده»اند كه نه تنها كشورشان دومين قطب گردشگرى جهان با پذيرش سالانه بيش از ۵۵ ميليون گردشگر در سال است بلكه خود نيز از هر فرصتى براى سفر به ديگر نقاط و آشنايى با فرهنگ ها و تمدن هاى مختلف جهان بهره مى گيرند.
نام واقعى نمايشگاه را «امپراتورى فراموش شده، جهان پارس قديم» گذاشته اند. بى شك، براى همه ايرانى ها و ايران شناسان، ايران مترادف با كشور پارس است و از اين رو، تفاوتى نمى كند كه نام آن جهان «ايران باستان» يا «پارس قديم» باشد اما اين سخن درباره غربى ها از جمله مردم اسپانيا چندان صدق نمى كند. واقعيت آن است كه بسيارى از مردم غرب اصلاً رابطه اى ميان ايران و پرسيا نمى شناسند و از همين رو، بسيارى از آنان چنين مى انديشند كه سرزمين و تمدن پارس امرى متعلق به تاريخ است كه امروز ديگر نه از مردم و نه از تاريخ آن نشانى نمانده است.
اين برداشت آنان دو دليل مهم دارد: نخست آنكه وقتى غربى ها ناچار مى شوند از گذشته تاريخ بشر و آغاز تمدن در جهان سخن بگويند، بايد نام ايران و شكوه تمدن آن را نيز يادآور شوند اما در اين زمينه در همه كتاب هاى درسى اسپانيا و شايد غرب، از ايران با نام قديم آن يعنى «پرسيا» سخن گفته مى شود. در واقع، بايد گفت اگرچه رضاشاه در دوران سلطنت خويش به دليل تعصب بسيار براى پهلوى كردن همه چيز و حتى تغيير نام كشور از «پارس» به «ايران» - به عنوان نامى كه از زبان آريايى گرفته شده است - و احتمالاً برخى ملاحظات سياسى ديگر، نام تاريخى اين سرزمين را حذف و خواستار آن شد تا از حدود ۷۰ سال پيش در نقشه ها و مكاتبات رسمى جهان نام «ايران» را جايگزين «پارس» سازند، اما با اين كار، گذشته و حال ايران را در ذهن غربى ها از يكديگر جدا ساخت و عملاً موجب شد بسيارى از آنان، پارس را سرزمين و تمدنى تاريخى و از ميان رفته و ايران را كشورى ديگر قلمداد كنند. اين برداشت به ويژه با پيروزى انقلاب اسلامى در جهان و نوع گزارش ها و اطلاع رسانى جهت دار رسانه هاى غربى باز هم تقويت شد، به گونه اى كه بسيارى از غربى ها، ايران و ايرانى را عرب مى دانند و هيچ نمى انديشند كه اين سامان همان مهد تمدن باشكوه پارس است. اگر از اقدام رضاخان بگذريم و بپذيريم كه رسانه هاى غربى با تهاجم سنگين خود پس از انقلاب اسلامى كوشيده اند چهره اى از ايران به جهانيان نشان دهند كه آنان از ياد ببرند ايرانيان همان صاحبان تمدن باشكوه پارس هستند، بايد اعتراف كرد كه خود ما نيز در اين روند بى تقصير نيستيم.
اگر ايرانى هستيم - كه هستيم - و اگر تمدن پارسى متعلق به ما است - كه هست - بايد همواره به ياد داشته باشيم كه اين تمدن از كجا آمده و بر چه پايه هايى استوار شده است. مردم ايران - ابرقدرت زمانه خويش - با داشتن فرهنگ و باورهايى چنين غنى بود كه اسلام را با آغوش باز پذيرفتند و از رنج عملكرد ناصواب سلسله شاهان ساسانى و انحرافى كه به ويژه در اواخر حكومت آنان در ساختار حكومتى و دين زرتشت رخ داده بود، آگاهانه به اين دين الهى پناه آوردند وگرنه، عرب هاى باديه نشينى كه تازه به اسلام گرويده بودند را هرگز ياراى مقابله با ايرانيان داراى تجهيزات پيشرفته جنگى روز نبود و بى شك، ايرانيان با تكيه بر همين سابقه فرهنگ و تمدنى بود كه در غنا و اعتلاى تمدن اسلامى نقشى غيرقابل انكار ايفا كردند.
با اين وجود، بايد پذيرفت كه چند صباحى است حتى خود ما به آموزش تمدن و تاريخ باشكوه پارس به فرزندان و مردم خويش بهاى لازم را نمى دهيم وگرنه، چرا بايد در ميان اين همه فيلم و سريال متعددى كه در طول چند دهه اخير ساخته شده است، هيچ يك حتى اشارتى به نزديك به دو هزار سال تاريخ تمدنى ايران قديم نداشته باشد؟! چرا در كتاب هاى درسى، در اين زمينه بهاى لازم را به آگاهى فرزندانمان از اين تاريخ باشكوه نمى دهيم؟! چرا در عرصه انتشارات آنطور كه بايد و شايد به آن توجه نمى كنيم و چرا صداوسيماى ما كه به فرموده امام خمينى(ره) دانشگاه ملى است، با سكوت از كنار اين موضوع گذشته است؟ كاملاً پيداست كه سخن گفتن از تمدن پارسى به معناى تأييد سلسله پادشاهان - كه تاريخ مصرف آنان در ايران براى هميشه به پايان رسيده است - و بيان كجروى هاى آنان نيست اما مى توان و بايد در همه عرصه ها به تقويت شناخت و اطلاع رسانى از ايران قديم و جديد - كه پايه هويت فرهنگى ماست - و آگاه كردن همگان به ويژه غربى ها از اينكه «ايران» امروز، همان «پارس» قديم است، همت گماشت.
وقتى همه مردم دنيا دريابند ايرانيان از قديم مردمى صلح دوست بوده اند و «صلح پارسى» ايده آنان از همان آغاز تمدن بشرى بوده است، هنگامى كه دريابند «آزادى، تحمل، مدارا، احترام به مذهب و عقيده ديگران» از دوران هخامنشيان در فرهنگ ايرانى وجود دارد و بدانند ايرانيان پرچمداران علم و پيشرفت در جامعه بشرى بوده اند، آنگاه پيشرفت آنان در عرصه دانش نوين هسته اى و تأكيد آنان بر مخالفت با سلاح هاى هسته اى، بسيار سهل تر از سوى ديگران درك خواهد شد. آنگاه، همگان خواهند فهميد كه اگر ايرانيان، چيزى را اراده كنند و بخواهند سرآمد مردمان زمان خويش باشند، مى توانند چون در تاريخ، آن را ثابت كرده اند.
اگر چنين كنيم ديگر هيچ گستاخى به خود اجازه نخواهد داد تا با تحريف تاريخ، فيلم «اسكندر مقدونى» را بسازد كه در آن به ايرانى و تمدن آن اهانت روا داشته و آن را حكومتى شر و «محور شرارت» دوران خويش بخواند و وحشيگرى اسكندر مقدونى در تخريب و ويران كردن تخت جمشيد را به عنوان خدمت به جهان بشرى توجيه كند و اسفبارتر آنكه، از ما هيچ صداى مخالفتى برنخيزد و در ضعف ما در اطلاع رسانى به شيوه هاى گوناگون، ميليون ها نفر به پاى ديدن چنين فيلمى در نقاط مختلف جهان بنشينند.
بپذيريم كه همه ما در معرفى تمدن ايران به خود، فرزندانمان و جهان بشرى كوتاهى كرده ايم وگرنه چگونه مى توان توجيه كرد كه در برابر چنين فيلم موهنى، صداى هيچ اعتراضى در ايران بلند نشد و هيچكس نگفت كه فيلم «اسكندر مقدونى» اهانت به همه ايران و تاريخ آن بوده است.

يكى از آيين هاى حدود شش هزار ساله ايران باستان كه تا اين زمان برجاى مانده، و همچنان مورد توجه خاص و عام قرار دارد، جشن نوروز است. تقريباً همه حكايات به جمشيد پادشاه اسطوره اى ايران باز مى گردد. آنگونه كه در تجارب الامم جلد (۱) آمده است: «(جمشيد) نوروز را بنياد نهاد و آن را عيد قرار داد و به مردم دستور داد كه در آن عيد به شادمانى بپردازند.» اغلب اين آيين ها به ابداع و يا اكتشاف چيز تازه اى برمى گردد كه بيان برخى از اين افسانه ها خالى از لطف نيست.
ابوريحان در آثار الباقيه آورده است: «اين روز نخستين روزى بود كه جمشيد مرواريد را از دريا بيرون آورد. پيش از او كسى مرواريد را نمى شناخت و چون اين روز به دخول آفتاب در برج حمل نزديك بود، آن را عيد گرفتند و شادمانى كردند.» حكيم عمر خيام نيز در «نوروزنامه» چنين مى نويسد: «سبب نام نهادن نوروز از آن بوده است كه آفتاب در هر ۳۶۵ شبانه روز به برج حمل بازآيد و چون جمشيد از آن آگاهى يافت،نوروز نام نهاد. پس از آن پادشاهان و ديگر مردمان به او اقتدا كردند و آن روز را جشن گرفتند. در كتاب مزد سينا اينگونه آمده كه در آن روز فرخنده «آن خسرو نامدار بر تخت خسروى بنشست و پايه كوشكهاى پادشاهى را نهاد و بساط پادشاهى سلسله پيشدادى را استوار نمود.»
در اوستا قسمت «گات ها» نيز آورده شده (جمشيد) پس از بند كردن اهريمن و ديوان به خوشى و شادمانى از آن جايگاه برگشت و تاج شهى بر سر نهاد و موبدان و سران بدو درود گفتند و آن روز را «نوروز» خواند. در برخى منابع نيز نوروز را از ديدگاه نجوم بررسى كرده اند. آنگونه كه آورده اند، خورشيد اولين روز فروردين در نزديك ترين فاصله خود به زمين قرار مى گيرد، اين هنگام را «شرف خورشيد» يا «بيت الشرف» مى گويند كه در فرهنگ باستانى ايران از ارزش ويژه اى برخوردار است.
ابوريحان نيز در آثار الباقيه بر اين مطلب صحه نهاده و آورده است: «در صبح نوروز فجر و سپيده به منتهاى نزديكى خود به زمين مى رسد و مردم به نظر كردن بر آن تبريك مى گويند.» از آنجا كه خورشيد مظهر حيات و هستى و باعث پرورش موجودات مى شود، روز اول بهار كه آغاز نوروز است، مقدس و شريف بوده و به همين سبب عيد نوروز را عيد شريف يا «ايام شريف» نيز مى گويند. فرخى سيستانى در ديوانش به اين مطلب اشاره كرده است:
خجسته باد سرو مهرگان و «عيد شريف»
دلش به عيد شريف و به مهرگان مسرور
همچنين خورشيد كه نماد مساوات و برابرى است در باستان هم مردم هماهنگ با خورشيد در حقوق و امتيازات اجتماعى برابر مى شوند. از ديدگاه برخى از مورخان نيز خداوند آفرينش را در طول ۳۶۵ روز به پايان رساند و اول فروردين بياسود. در حقيقت نوروز پايان نخستين آفرينش است و در آن روز همه چيز به وجود آمده و هست شد و از اين رو هرساله به شكوه هست شدن دنيا، دنيايى غرق در شادى مى شود. خوب است اين جنبش ملى را با شكوه هرچه تمامتر، همچون شكوه بنيانش كه از قدرت و درخشش منشأ گرفته درخشان به پا داريم. نگاه كنيم به طبيعت كه چگونه لباس تازه  بر تن مى كند و به شكوه اين روز خجسته، درختان دست سبز سپاس برمى افرازند. ما نيز با اين شكوه جوانه زنيم و به حرمت نام نوروز، روزى نو آغاز كنيم.
بالا محله

گروه اجتماعى - باتوجه به آغاز فعاليت سراسرى مراكز هاتف در روز ۱۸ اسفند ماه سالجارى تمامى ايثارگران مى توانند در طول تعطيلات نوروزى از طريق تماس با خط تلفن ملى ۱۶۱۶ درخواستهاى ادارى خود را به بنياد ارجاع دهند.
سردار محسن انصارى معاون كل بنياد شهيد و امور ايثارگران با اشاره به تأثيرگذارى قابل ملاحظه اى كه استقرار مراكز هاتف در حوزه پاسخگويى و خدمات رسانى به ايثارگران سراسر كشور به دنبال خواهد داشت، اظهار داشت: ارتباط ميان بنياد با جامعه ايثارگرى بايد در سهل ترين و سريع ترين شكل ممكن و بدون ايجاد وقفه همواره برقرار باشد.
وى طرح هاتف را بستر تحول فراگير سازمانى در بنياد شهيد و امور ايثارگران عنوان كرد و افزود: توسعه اين طرح در سطح شهرستانها و دفاتر بنياد در شهرها كه تا شهريور ماه سال ۱۳۸۵ محقق خواهد شد معضلى به نام نارسايى ارتباطى ميان نهاد و جامعه ايثارگران را به طور كامل از ميان خواهد برد.

گروه اجتماعى - طرح «زيارت» به دليل تقارن آغاز سال نو هجرى شمسى و اربعين حسينى (ع) و نيز ايام رحلت خاتم الانبياء محمد مصطفى (ص)، شهادت امام مجتبى (ع) و امام رضا (ع) انجام مى شود.
به گزارش بنياد شهيد و امور ايثارگران در اين طرح خانواده هاى معظم شهدا، جانبازان عزيز و آزادگان سرافراز در گلزار شهيدان حضور مى يابند و با آن راست قامتان جاودانه تاريخ در لحظه تحويل سال نو و يا روز اول فروردين تجديد عهد مى كنند.
قرار است خانواده هاى معظم شهدا در آسايشگاهها، بيمارستانها و منازل جانبازان جهت ملاقات و عيادت از اين عزيزان در روزهاى نخستين سال نو حضور يابند.
همچنين در طرح «زيارت» آحاد مردم بويژه مسؤولين و نيروهاى لشگرى و كشورى در مساجد و حسينيه ها و شركت در جمع خانواده هاى مكرم شاهد، جانبازان و  آزادگان در روز اول فروردين مشاركت مى كنند.

على محمد نياكان
بى ترديد، طبيعت از عوامل مهم تمدن ساز است. در طول تاريخ، اكثر تمدن هاى كهن در كنار رودها و ساحل درياها شكل گرفته و حتى باليده و ماندگار شده اند. به همين دليل، طبيعت در تمدن هاى ماندگار سابقه دارد. زايش طبيعت، خواه ناخواه در حافظه جمعى و وجدان گروهى هر قوم و ملتى و در هنرنمايى هاى هر هنرمندى تأثير مى گذارد. ايرانيان از ديرباز آمدن بهار را جشن گرفته اند. نقاشان و نگارگران زيبايى هاى طبيعت را به تصوير كشيده اند و شاعران از سرسبزى طبيعت در بهار سخن گفته اند(۱).
آيين نوزايى طبيعت و آمدن بهار، در فرهنگ ايرانى پيشينه اى ديرينه دارد و آيين هاى نوروزى به داستان هاى اساطيرى و به ويژه داستان آفرينش جهان، جشن اهورامزدا و به تخت نشستن جمشيد در نخستين روز فصل بهار برمى گردد.
آيين هاى نوروزى
نقش طبيعت در زندگى اجتماعى، اقتصادى و فرهنگ رفتارى مردم واكنش هايى نمادين پديد آورده كه هنگام نوروز در مجموعه اى از آداب و رسوم نمايان مى شوند. بسيارى از رفتارهاى نمادين نوروز با اسطوره هاى اوليه در جوامع انسانى سرزمين ايران باستان ارتباط دارند و نشان دهنده رفتارها يا رخدادهايى هستند كه در آغاز شكل گيرى آن جوامع روى داده اند. به بيان ابوريحان بيرونى، نوروز، روز «نوزايى آفرينش» است. برخى از آيين هاى برخاسته از سنت هاى رايج دوران اساطيرى، در زندگى مردم معاصر معنا و مفهوم خود را از دست داده اند و به صورت بقاياى فرهنگى راكد و غيرفعال باقى مانده اند. برخى ديگر، هنوز در زندگى اجتماعى، فرهنگى و اقتصادى و رفتارهاى معنوى مردم جامعه نقش و معنا دارند و در انسجام و تحكيم روابط ميان افراد و گروه هاى اجتماعى كارساز و مؤثرند. آيين هاى نوروزى از دسته رفتارهاى فرهنگى هستند كه برخى از آنها هنوز در جامعه كنونى ايران كم و بيش نقش خود را ميان گروه هايى از مردم حفظ كرده اند. خاستگاه بسيارى از رفتارهاى آرمانى - آيينى نوروز را بايد در فرهنگ جوامع باستانى و در زمان سيطره فرهنگ اساطيرى جست وجو كرد. اين رفتارهاى آرمانى - آيينى، در گذر زمان دگرگون شده و در هر دوره اى صورت و معناى خود را با ساختار اجتماعى - فرهنگى جوامع آن دوره تطبيق داده و در رهگذر اين سازگارى، تغيير يافته و به شكل كنونى درآمده است(۲). بيشتر روايات اسطوره اى - افسانه اى ايران، دوره پيشدادى را زمان پيدايش نوروز، و جمشيد، چهارمين پادشاه پيشدادى را بنيانگذار نوروز و آيين نوروزى به شمار آورده اند(۳). جمشيد، شخصيتى جهانى و محبوب ترين چهره در دوران كهن ايرانى بوده است. پيوند نوروز با جمشيد، از سويى به قدمت نوروز، و از سوى ديگر به محبوب بودن چهره جمشيد و خاطره خوشى كه از او در اذهان مانده، اشاره دارد. افسانه هاى فراوانى درباره جمشيد و چگونگى پيدايش نوروز در تاريخ و ادبيات ايرانى اسلامى آمده است. فردوسى در داستان پديد آمدن نوروز نقل مى كند كه وقتى جمشيد از كارهاى كشورى بياسود، آن روز را كه نخستين روز از فروردين و آغاز سال بود «نوروز» ناميد و جشن گرفت(۴).
پيشينه تاريخى نوروز
از پيشينه و خاستگاه تاريخى نوروز در دوره هاى كهن آگاهى هاى مكتوب زياد و دقيقى در دست نيست. بى ترديد، نوروز و جشن نوروزى يك آيين كهن همگانى و مربوط به پديده نوگشتى سال و دگرگونى طبيعت از حالتى به حالت ديگر است و در ميان اقوام مختلف جهان و بوميان ايران، پيش از آمدن آريايى ها به اين سرزمين رايج بوده است(۵).
آيين نوروزى در دوره هخامنشى
موضوع نوروز و سال نو و برپايى آيين نوروزى در دوره هخامنشيان به سبب كاربرد گاه شمارى هاى چندگانه مورد اختلاف است. برخى از محققان نوروز را در آغاز پادشاهى داريوش، اول تابستان و در اواخر پادشاهى او، اول بهار دانسته اند(۶).
جشن نوروز در دوره اشكانى و ساسانى
در دوران اشكانيان و ساسانيان، مردم، نوروز را طبق سنت هاى فرهنگى رايج ايران، در آغاز سال نو جشن مى گرفتند. در اين دوران نيز همچون گذشته جايگاه نوروز در ميان مردم در يك روز معين سال استوار نبود و در فصول سال مى گشت و هر چهار سال، يك روز از فصل پيشين خود عقب تر مى رفت(۷). بيرونى نيز، در التفهيم، به ثابت نبودن گاه نما در دوره ساسانيان اشاره مى كند و مى نويسد: «آذرماه به روزگار خسروان، اول بهار بوده است»(۸).
آيين هاى نوروزى در دوره اسلامى
در دوران اسلامى، ايرانيان مسلمان نوروز را جشن مى گرفتند و براى برگزارى آيين هاى نوروزى، تلاش مى كردند. در سرزمين هاى اسلامى، سه گونه عيد وجود داشت.
۱- آغاز سال ايرانى يا شامى كه مصادف با اوايل بهار بود.
۲- آغاز سال قبطى (در مصر) كه مقارن با ماه اوت ميلادى (نهم شهريور) بود.
۳- آغاز سال هجرى قمرى كه هر سال فرق مى كرد.
بايد آغاز سال ايرانى قديم را كه آغاز تابستان بود، به اين اعياد اضافه كرد. مردم تازه مسلمان ايران و حكومت هاى محلى ايرانى در دوره عباسيان و به ويژه سامانيان در خراسان بزرگ و بوئيان در ايران و عراق در زنده و پويا نگه داشتن نوروز در ميان جامعه مسلمان نقش بسيار مهمى داشتند(۹).
از كارهاى اساسى و برجسته دوره اسلامى و زمان سلجوقيان، پايان دادن به گردش ماه ها در سال و قرار دادن نوروز به طور ثابت در روز اول بهار نجومى (نخستين روز از ماه فروردين) بود.
نابسامانى گاه شمارى و متغير بودن ماه هاى سال در دوره پادشاهى جلال الدين ملك شاه سلجوقى به سامان رسيد. وى در سال ۴۶۷ قمرى به هشت تن از اخترشناسان و رياضيدانان بزرگ زمان خود، از جمله حكيم عمر خيام نيشابورى مأموريت داد تا گاه شمارى ايران را اصلاح كنند. اين گروه، نوروز را در اول فصل بهار قرار دادند و جايگاه آن را براى هميشه ثابت كردند. از آن پس، تقويمى به نام تقويم جلالى يا ملكى، كه از نزديكترين گاه شمارهاى جهان به سال خورشيدى است، در ايران رواج يافت و نوروز در فروردين ماه از فصل بهار تثبيت شد.
در دوران اسلامى، به ويژه در دوره صفويه، آيين هاى نوروزى با برخى از آيين ها و آداب اسلامى درآميخت و رنگ تازه و مفهوم دينى گرفت. از اين رو، براى اعتبار بخشيدن به رفتارهاى مسلمانان در آيين هاى نوروزى و شرعى و روا دانستن آنها، مجموعه اى حديث و روايت در مورد پيدايش نوروز و ارزش و اعتبار آن گردآورى شد. اين احاديث و روايات، شأن و منزلت نوروز را نزد شيعيان ايرانى بالا برد و به آنها اهميت بخشيد.
نوروز به روايت امام صادق(ع)
امام صادق(ع) درباره نوروز فرموده اند: نوروز روزى است كه در عالم «ذر» خداوند از بندگانش پيمان گرفت كه او را بپرستند و مشرك نشوند و به پيغمبران و ائمه ايمان بياورند، روزى است كه آفتاب تابيد و زمين خلق شد. روزى است كه كشتى «نوح» بر فراز كوه «جودى» آرام گرفت. روزى است كه جبرئيل بر پيغمبر(ص) نازل شد. روزى است كه «ابراهيم» بتها را شكست. روزى است كه پيغمبر(ص) على(ع) را بر شانه خود بلند كرد تا بت هاى قريش را از فراز كعبه به زيرافكند و نابود سازد. روزى است كه قائم ما(عج) ظاهر مى شود. هيچ روزى نيست كه ما اهل بيت انتظار فرج نداشته باشيم، چون (نوروز) از روزهاى ما و شيعيان ما است...(۱۰)
نوروز به روايت امام موسى كاظم(ع)
امام موسى كاظم(ع) مى فرمايد: خداوند در نوروز آفتاب را برتاباند و بادها را فرمان داد تا بوزند و ابرها را گفت كه ببارند تا گل و گياه بر روى زمين برويند. بنا به روايتى نيز، در اين روز به سال دهم هجرت، رسول گرامى اسلام(ص) اميرمؤمنان على(ع) را در غدير خم به جانشينى خود و به عنوان خليفه مسلمانان برگزيد و به امتش معرفى فرمود. امروزه، ايرانيان، بنا به سنت هاى دينى، نوروز را روزى خجسته مى پندارند و آداب نوروزى را با فرهنگ ايرانى _ اسلامى درآميخته و به آن جلال و شكوهى خاص بخشيده اند.(۱۱)
نوروز در شعر و ادب فارسى
نوروز جلوه روح و جسم، مظهر تجديد حيات شكوفندگى و پاكى سرشت ايرانى است كه عمرى دراز به سرآورده و با همه سالخوردگى، هنوز با گذشته خود پيوندى ناگسستنى و نزديك دارد.
آثار منظوم كلاسيك و اشعار طرب ساز و طبيعت پرداز سرايندگان پارسى زبان، آيينه بازتاب نوروز در جلوه و جلالى دلپذيرتر و جذاب تر است. اشارات و تعبيرات صريح شاعران پارسى گو در خصوص نوروز و نمادها و مراسم مربوط به آن، گواه روشن اين جشن ملى در نزد ايرانيان است. علاوه بر آن، علاقه به طبيعت در شعر پارسى مشهود است. اكثر سخنوران پارسى گوى به مناسبت فرا رسيدن نوروز اشعارى سروده اند كه از بهترين سروده هاى شعر و ادب كلاسيك به شمار مى رود. در اين راستا، بقايايى از ديرپايى نوروز را در آثار ادبيات فارسى مى توان مشاهده كرد:
« نوروز مبارك» باد اى آيت فيروزى
هر روز ترا فتحى بادا ز فلك روزى
(قوامى رازى)
«خجسته باد» و «مبارك» بهار و نوروزت
كه هم خجسته پى و هم مبارك انفاسى
(شيروانى)
اى روز جهان مبارك از طلعت تو
نوروز به تو ماه مبارك بادت
(انورى)
روز عيدست و مباركت بايد عيد
پيش شه ما را وصال آيد پديد
«زبس نارنج و نامجلس افروز
شب اش مواج باد و روز، نوروز»
(نظامى گنجوى)
جهان از خلدگويى مايه گيرد، چون بهار آيد
به چشم از دور هر دشتى بساط پرنگار آيد
(لامعى گرگانى)
باغ را كز دى، كافور نثار آمد
چون بهار آيد، لولوش نثار آيد..
شصت بار آمده نوروز مرا مهمان
جز همان نيست اگر ششصد بار آيد!
(ناصر خسرو قباديانى)
نوا از پرده نوروز كن ساز
ز شاخ گل، چو بلبل بركش آواز
از آن موسم درين قصر دل افروز
بر سلطان برآمد نام نوروز
(خواجوى كرمانى)
زكوى يار مى آيد نسيم باد نوروزى
ازين باد ار مدد خواهى چراغ دل برافروزى
ساقيا آمدن «عيد مبارك» بادت
وان مواعيد كه كردى مرواد از يادت
(حافظ شيرازى)
چون نگويد نازنين من «مبارك باد عيد»
جان شكرريزى كند، ديده گلاب افشان بود
(امير خسرو دهلوى)
مى روى خندان و مى گويى مباركت باد عيد
همچو عيد ما مبارك نيست عيد هيچ كس
(هلالى جغتايى)
اى مژده ديدار تو چون عيد مبارك
فردوس به چشمى كه ترا ديد مبارك
(بيدل دهلوى)
به جمشيد بر گوهر افشاندند
مر آن روز را روز نو خواندند
همى كرد هر كس به ايوان نگاه
به « نوروز» رفتى بدان جايگاه
(فردوسى طوسى)
نوروز بزرگ بزن اى مطرب امروز
زيرا بود نوبت نوروز به نوروز
آمدت نوروز و آمد جشن نوروزى فراز
كامكارا، كار گيتى تازه از سر بازگير
(منوچهر دامغانى )
ز باغ اى باغبان، ما را همى بوى بهار آيد
كليد باغ ما را ده، كه فردامان به كار آيد
(فرخى سيستانى )
برخيز كه مى رود زمستان
بگشاى، در سراى بستان
برخيز كه باد صبح نوروز
در باغچه مى كند، گل افشان
بوى گل بامداد نوروز
ز آواز خوش هزار دستان
(سعدى شيرازى)
زفيض ابر آزارى، زمين مرده شد زنده
ز لف باد نوروزى، جهان پرشد برنا
(هاتف اصفهانى) (۱۲)
نوروز در ساير سرزمين ها:
در فرهنگ و سنن هر قوم و ملتى، روزهايى وجود دارد كه ريشه تاريخى و فرهنگى داشته و جلوه اى از باورهايى است كه حتى در مقدسات دينى و مذهبى آنها نفوذ كرده و هويت فرهنگى و تاريخى آن جامعه را به نمايش گذاشته است.
يكى از اين روزها مربوط به سال نو خورشيدى است كه يكى از شايع ترين آيين هاى جهانى است و كمتر تمدنى را خواهيم يافت كه از آن تهى باشد، هر قومى براساس تاريخ و فرهنگ و مذهب خود آغاز سال نو را در قالب برپايى مراسم و جشن هاى ملى و مذهبى پاس مى دارد. در كشورهاى آسياى ميانه و شبه قاره جشن عيد نوروز متناسب با فرهنگ و تاريخ مردم هر كشور برگزار مى شود. مردم هر كشور براى برگزارى جشن نوروز، تدارك ويژه اى مى بينند. تهيه لوازم و مواد مورد نياز سفره نوروز، پوشيدن لباس هاى نو، خانه تكانى، پختن غذاهاى مخصوص و متنوع، برگزارى مسابقات از قبيل تاب بازى، تخم مرغ بازى، خروس جنگى، اسبدوانى، اجراى بازى هاى محلى، از جمله اقداماتى است كه در ايام نوروز به عمل مى آيد. در بعضى از كشورها (مثل پاكستان) مردم در ايام نوروز، به همديگر احترام مى گذارند و با اخلاص و احترام يكديگر را ياد مى كنند. پاكستانى براين باورند كه نوروز صلح و امنيت و آرامش را در پى دارد.(۱۳)
نوروز، پيام آور و مهرورزى
نوروز از سنن ايرانيان است كه همواره شور و نشاط، همراه با انگيزه و محبت را به خانواده هاى ايرانى به ارمغان مى آورد. شادى و شعف همراه با مهرورزى يكى از اثرات نوروز باستانى است. نوروز، پيام آور مهرورزى، محبت، نشاط، پاكى و پويايى است. مردم با آغاز نوروز و فرارسيدن بهار انگيزه مى گيرند. گذشته خود را فراموش مى كنند و روح اخوت، صميميت، صفا و يكرنگى با هدف برخوردارى از يك زندگى شاداب را تقويت مى نمايند.
نوروز، نمادى از فرهنگ ايران
فرهنگ ايرانى، مجموعه تمام ويژگى هاى رفتارى و روانى و فكرى و تجربى مردمى است كه به ايران زمين وابسته اند. مردمى كه در اين سرزمين ديده به جهان گشوده اند، زيسته اند و سرانجام ديده از جهان فروبسته اند. فرهنگ مردم ايران، از سرچشمه هاى تاريخ برخاسته، فراز و فرودهاى بسيار را پيموده، از گذارهاى بسيار گذشته و به ما رسيده است. اگر ماندگارى و پويايى «محك» باشد، فرهنگ مردم ايران، در شمار ماندگارترين و پوياترين فرهنگ هاى جهان است. نوروز نمادى از فرهنگ ايران است. در نوروز پديده هاى طبيعى ياران زمين، در هم آميخته، تاهويتى شايسته اين نقش را به تماشا بگذارد.
بهار، فصل زندگى
اصولاً، بهار در ايران فصل زندگى است. از نيمه هاى اسفند ماه سرماى سخت زمستان مى شكند. روزها بلند مى شود. برف به نرمى آب مى شود و به درون خاك فرو مى رود تا از جويبارها روان شود و رودها را پر آب و دشت هاى تشنه را سيراب كند. همين انديشه را كه بهار موسم نوزايى آفرينش و نشانه هاى قدرت پروردگار عالم است، در اشعار شعرا مى توان جست.
علم دولت نوروز به صحرا برخاست
زحمت لشكر سرما، ز سر ما برخاست
(سعدى شيرازى)
امسال تازه روى تر آمد همى بهار
هنگام آمدن نه بدين گونه بود پار
(فرخى سيستانى)
نموده ناف خاك آبستنى ها
ز ناف آورده بيرون رستنى ها
گرفته هر گلى بر كف نثارى
زهر شاخى شكفته نوبهارى
(نظامى گنجوى)
رساند باد صبا، مژده بهار امروز
ز توبه توبه نمودم، هزار بار امروز!
(قاآنى شيرازى)(۱۴)
نوروز در دامان طبيعت ايران زمين زاده شده و از آن پرورش يافته است. نوروز جشن طبيعت ايران است. در نوروز تمام پديده هاى طبيعى اين سرزمين رنگى دوباره دارند. آمدن بهار با شادى و تلاش و كار و ورزش همراه است. نوروز، جشنى است فعال و پرحركت. در همه آيين هاى نوروزى نمادى از نو شدن جهان و نو شدن طبيعت و جنبش به چشم مى خورد. سبزه ها و كاشته ها از خاك سر مى زنند.
سفره هفت سين
مردم، در تحويل سال، «سفره هفت سين» مى گسترند و هفت نوع خوراكى كه نخستين حرف نام هر يك «سين» است، روى آن مى چينند. ظاهراً، رسم گستردن سفره در نوروز و چيدن هفت نوع خوراكى بر روى آن بازمانده رسمى كهن است.
«عدد هفت در همه فرهنگها و اديان عدد مقدسى است. سفره رنگين هم كه ايرانيان براى تحويل سال نو مى چينند، هفت سين دارد كه همگى جنبه نمادين دارند. سبزه اولين و شاخص ترين سينى است كه هر سفره اى به آن مزين مى شود. اغلب زنان ترجيح مى دهند سبزه را خودشان از دانه گندم،عدس يا جو سبز كنند. به اين دليل چند روز مانده به عيد، دانه هاى مرطوب را در سينى پهن مى كنند. اينكه سبز كردن دانه هاى خوردنى به زنان محول مى شود، توجيه نمادين دارد. بويژه آنكه آغازگر كشاورزى زنان بوده اند. زيرا مردان شكار مى رفتند و زنان به باغبانى و كشاورزى مى پرداختند. از سوى ديگر در فرهنگهاى باستانى الهه هاى زايش و رويش همواره از بين زنان انتخاب شده است. با اين ذهنيت تاريخى درباره زنان، سبز كردن سبزه توجيه اسطوره اى و نمادين پيدا مى كند. سين هاى بعدى سيب، سمنو، سير، سنجد، سكه و سماق هستند كه با نيت هفت سين خوشبختى، سعادت، سيادت، سلامت، سپيدروزى، سرافرازى، سخاوت و سربلندى روى سفره اى حصيرى يا پارچه اى و يا بر روى سينى بزرگى چيده مى شود. قرآن نيز، زينت بخش سفره هفت سين مى شود. سفره عيد، شيرينى و ميوه و آجيل و اسپند و آيينه و آب و تخم مرغ هاى رنگين هم دارد وجايى هم به ماهى قرمز و تنگ بلورش داده مى شود. رنگ كردن تخم مرغها و چيدن سفره هفت سين محصول مشترك مادران و بچه هاست. سفره هفت سين چندساعت قبل از لحظه تحويل سال پهن مى شود. تا آن موقع، زنان همه كارها را انجام داده اند وهمه چيز براى آغاز سال نو مهياست. تمام اين تكاپوها براى رسيدن يك لحظه است: لحظه تحويل، كه به دنبالش بهار مى آيد و نشانه هايى را مى آورد. بهار با جشنواره رنگهاى شاد گلها كه در دامن دشتها به پا مى شود. بهار با اندام عريان درختانى كه جامه سبز به تن مى كنند. هر برگ و شكوفه اى كه جوانه مى زند شمعى است كه با افتخار جشن تولد طبيعت روشن مى شود.
نمادهاى سفره هفت سين:
قرآن: كتاب مقدس
سنجد: نمادى از زايش و تولد و بالندگى و بركت
سمنو: موجب فراوانى و بركت در سال نو مى شود، رنگ سبز آن رنگ ملى و مذهبى ايرانيان است.
سيب سرخ: نمادى است از بارورى و زايش
سماق: براى پاكيزگى
سير: براى گندزدايى
سركه: براى گندزدايى و پاكيزگى
تخم مرغ: از نو سفيد و رنگ نمادى از نطفه ونژاد
ماهى سرخ: وجود آن باعث بركت و بارورى مى شود.
سكه: موجب بركت و سرشارى كيسه است.
انار: پردانگى انار نشان از بركت و بارورى است. (۱۵)
خوان نوروز در نزديك كردن اعضاى خانواده و گرد آوردن آنها به دور هم و نشستن بر سر سفره نوروزى اهميت بسيارى دارد. ايرانيان، هر جا كه باشند، در سفر و حضر و در مسيرهاى دور و نزديك، مى كوشند، پيش از تحويل سال، خود را به خانه برسانند و با بستگان خود بر سر سفره نوروزى حضور داشته باشند و در شادى ها با هم سهيم باشند.(۱۶)
تحويل سال
هنگام تحويل سال، همه اعضاى خانواده ها در خانه خود گرد مى آيند و در كنار سفره نوروزى مى نشينند و به يكديگر تبريك مى گويند. بزرگ خانواده دعاى تحويل سال را مى خواند: يا مقلب القلوب و الابصار، يا مدبر اليل و النهار، يا محول الحول و الاحوال، حول حالنا الى احسن الحال. پس از خواندن دعاى سال تحويل، بزرگ خانواده قرآن را مى گشايد و هفت آيه را از آن مى خواند. با خواندن اين آيات، افت و بلاى آسمانى و زمينى از محيط خانواده و خانه دور مى شود و سلامت و آرامش كانون خانواده را فرامى گيرد. آنگاه به رسم تبرك، اسكناس هاى جديدى را از لاى قرآن درآورده و به هر يك از اعضاى خانواده مى دهد. در اين هنگام، همه دهان خود را با شيرينى سفره نوروزى شيرين مى كنند. (۱۷)
ديد و بازديد
مردم، از نخستين روز آغاز نوروز تا روز دوازدهم فروردين را به رفت و آمد به خانه بزرگان و خويشان و آشنايان و ديد و بازديد از يكديگر و شادباش به هم اختصاص مى دهند. اين رسم از قديم ميان اقشار و طبقات مختلف مردم در شهر و روستا مرسوم بوده است(۱۸). البته امسال نيز كه اربعين حسينى با عيد نوروز مصادف شده است، مردم مؤمن و متدين ايران به پاس احترام و عرض ارادت خالصانه به خاندان مطهر پيامبر گرامى اسلام(ص)، رسم ديد و بازديد و اصولاً جشن نوروز را با ياد خاندان عصمت وطهارت(ع) برگزار مى كنند.
سيزده به در (روز طبيعت)
سيزده به در يكى از سنتهاى رايج و ستوده ايرانى است كه به جرأت مى توان گفت قدمتى برابر با تاريخ كهن اين مرز و بوم دارد. اين سنت نيكو، در رويكردى اجتماعى و در گذر زمان، به صورت يك اسطوره معنى دار درآمده است. در خصوص چگونگى به وجود آمدن اين رسم نيكو در ميان آثار به جاى مانده از گذشتگان وحدت نظر خاصى به چشم نمى خورد، ولى بايد قبول كرد كه اين روز در ميان ساكنين فلات قاره ايران از جايگاه خاصى برخوردار بوده است.
در اساطير ايرانى، عمر جهان هستى دوازده هزار سال پيش بينى شده و معتقدند پس از اين دوره نبرد ميان خير و شر، تاريكى و روشنايى به پايان رسيده است و با ظهور سوشيانس (ناجى موعود) سرانجام خير و نيكى به پيروزى و سعادت ادبى مى رسد.
به نظر مى رسد عدد ۱۲ از بروج دوازده گانه گرفته شده باشد كه اين مطلب نشان از وسعت دانش ايرانيان در زمينه علم ستاره شناسى دارد.
به اين ترتيب، دربين ايرانيان دوازده روز سال تمثيلى از ۱۲ هزار سال زندگى و نبرد با اهريمن است و روز سيزدهم هم تمثيلى از هزاره سيزدهم و رهايى از جهان مادى و سرآغاز زندگى معنوى به شمار مى رود.
درواقع، روز سيزدهم نمادى از زندگى انسانها در بهشت موعود و سرشار از نشاط و شادى مى باشد، زيرا نزول باران بهارى باعث سرسبزى و طراوت زمين شده و تصويرى از بهشت را درچشم بيننده جلوه گر مى كند.
اين اعتقاد در ايران باستان موجب مى شد كه سيزدهم نوروز، روز ويژه طلب باران بهارى براى كشتزارهاى نودميده تلقى شود.
بنابراين، سيزده به در نه تنها روزى نحس شمرده نمى شود، بلكه بايد آن را روزى نيك و آغاز با بركت براى سالى كه در پيش است به شمار آورد.
دراين روز، خانواده ها دسته دسته دركنار آب و سبزه ها يا زير درختان سبز، سفره خود را مى چينند و اجاق و آتش را روشن مى كنند و جشن مى گيرند (۱۹) سيزده نوروز و آيين هاى مربوط به آن از جمله بيرون رفتن جمعى از خانه ها و پيوستن به جمع مردم ديگر، پناه گرفتن در دامن طبيعت در آب افكندن سبزه هاى رويانده و رهايى از هر قيد و بند اجتماعى و پرداختن به نوشكامى و بازى و شادى نشانه هايى از پايان گرفتن دوره گذار و سرآغاز زندگى اجتماعى دوباره در سال نو است.
نوروز، جلوه گاه رفتارهاى مردمى
خانه تكانى و تميزى، فقط مختص نوروز نيست، بلكه مراد خانه تكانى «رفتار» است. البته به اين معنا هم هست كه بايد زنگار دل را زدود، قلب را صاف كرد، روح را صيقل داد و وجدان خفته را بيدار كرد. حقد و حسد و كينه و بداخلاقى را ازخود دور كرد، در ايام نوروز مى توان از سيم خاردار درون عبور كرد و وارد جهان پاك و بى آلايش شد و در سايه درخت عزت و نوعدوستى و خداپرستى آرامش يافت و شادمانى و نشاط را نه فقط در خانه، بلكه در جامعه پايدار كرد.
در نوروز دستگيرى از فقرا، عيادت از بيماران، خوش خلقى با مردم و...، ازجمله عوامل منشأ خير و بركات در جامعه است وفرهنگ اسلام محمدى را عمق مى بخشد.
نوروز، زمان نو گشتن سال و زمان باززايى، تجديد حيات و بهار طبيعت است.
نوروز، جشن مردم و جلوه گاه رفتارهاى مردمى است. جشن با هم بودن و مودت است. نوروز بهانه اى براى تازه كردن ديدارها و پيام شادباش و از يكديگر باخبر شدن است.
با نوروز، همه چيز تجديد و نو مى شود. زندگى در طبيعت و پديده هاى طبيعى و زندگى در شكل اجتماعى، رنگ و جلايى نو مى گيرند و مردم با نيرو و توانى تازه براى پذيرش وظايف و زندگى اجتماعى در يك سال ديگر، آماده مى شوند و آن را با سال نو آغاز مى كنند. اميد است سال جديد براى ايران اسلامى، سالى سرشار از معنويت و بركت باشد.

منابع و مآخذ:
(۱) اطلاعات ضميمه، ويژه نوروز، ۲۸ اسفند ماه ۱۳۸۲
(۲) بلوكباشى، على _ نوروز، جشن نوزايى آفرينش تهران: دفتر پژوهشهاى فرهنگى، ص ۱۰-۱۱ ، ۱۳۸۰
(۳) پيشين، ص۱۳
(۴) همان، ص۱۴
(۵) همان، ص۱۷
(۶) همان، ص۱۹
(۷) همان، ص۲۵
(۸) همان، ص۲۶
(۹) همان، ص۳۰
(۱۰) اطلاعات ضميمه، ويژه نوروز، ۲۸ اسفندماه ۱۳۸۳
(۱۱) بلوكباشى، على _ نوروز، جشن نوزايى آفرينش تهران: دفتر پژوهش هاى فرهنگى، ص۳۲-۳۳
(۱۲) اطلاعات ضميمه، ويژه نوروز، ۲۸ اسفندماه ۱۳۸۲
(۱۳) سايت اينترنتى www.nowrouz.ir
(۱۴) اطلاعات ضميمه، ويژه نوروز، ۲۸ اسفندماه ۱۳۸۲
(۱۵) خانواده سبز، شماره ،۱۵۲ ص۸۶
(۱۶) بلوكباشى، على _ نوروز، جشن نوزايى آفرينش، تهران، دفتر پژوهش هاى فرهنگى، ص ۷۶-۷۷ ، ۱۳۸۰
(۱۷) پيشين، ص۷۰-۷۱
(۱۸) پيشين، ص۸۱ ، ۱۳۸۰
(۱۹) پيشين، ص۹۶