بانك جهانى در گزارشى به تحليل فضاى تجارى در ايران در سال ۲۰۰۵ پرداخته و اين فضا را با منطقه «خاورميانه وشمال آفريقا» و سازمان «OECD» مقايسه كرده است. بنابرگزارش بانك جهانى، درآمد ناخالص ملى سرانه ايران درسال ۲۰۰۵ معادل ۲۳۰۰ دلار بوده است و اقتصاد غير رسمى ۱۸‎/۹ درصد توليد ناخالص ملى را شامل مى شده است.
از نگاه بانك جهانى ايران از لحاظ فضاى تجارى رتبه ۱۰۸ را ميان كشورهاى جهان دارا بوده است. جداول زير به مقايسه فضاى تجارى وبرخى ديگر ازشاخص هاى مرتبط با فضاى تجارى ايران با كشورهاى خاورميانه وشمال آفريقا ( منطقه) وكشورهاى عضو سازمان همكاريهاى اقتصادى وتوسعه (OECD) كه در اين خصوص بهترين و بدترين عملكرد را دارند، پرداخته است.


شروع فعاليت تجارى
در جدول زير چالشهايى كه در ايران براى شروع يك فعاليت تجارى رخ مى دهد، نشان داده شده است. كارآفرينان مى توانند با گذشتن از ۸ مرحله كه به طور متوسط در ۴۷ روز رخ مى دهد و هزينه اى معادل ۶‎/۳ درصد درآمد ناخالص ملى سرانه را در بر مى گيرد، فعاليت تجارى خود را در ايران آغاز كنند. آنها براى ثبت تجارى فعاليت خود بايد معادل ۱‎/۷ درصد درآمد ناخالص ملى سرانه در بانك سپرده بگذارند.


اخذ مجوز
مراحل، زمان و هزينه اخذ مجوز فعاليت در ايران در جدول زير نشان داده شده است. در كل ۲۱ مرحله و ۶۶۸ روز براى تكميل فرآيند طول مى كشد و هزينه اى معادل ۸۱۸ درصد درآمد سرانه را در بر مى گيرد.


مقررات كارگرى
مشكلاتى كه كارآفرينان در استخدام و اخراج كارگران در ايران دارند، در جدول زير نشان داده شده است. شاخصهاى زير بين صفر تا ۱۰۰ است كه هرچه شاخص بالاتر باشد، نمايانگر غير قابل انعطاف تر بودن مقررات است. صلب بودن شاخص اشتغال از متوسط سه شاخص به دست مى آيد. براى ايران اين شاخص ۴۹ است.


ثبت مالكيت
در ايران ثبت مالكيت ۹ مرحله دارد و ۳۶ روز طول مى كشد. هزينه ثبت مالكيت ۵ درصد كل ارزش مالكيت است.


گرفتن اعتبار
براى بررسى اين رديف، حقوق قانونى گيرندگان و پرداخت كنندگان اعتبارها مورد بررسى قرار مى گيرد. طيف شاخص حقوق قانونى از صفر تا ۱۰ است كه هرچند امتياز از صفر رو به بالا مى رود، به آن معنى است كه قوانين براى دستيابى به اعتبار بهتر طراحى شده است. شاخص اطلاعات اعتبار از طريق ثبت بخش عمومى و دفاتر بخش خصوصى به سنجش فضاى آزاد براى دستيابى به اطلاعات ميزان دستيابى و كيفيت اطلاعات موجود اعتبار مى پردازد. طيف اين شاخص از صفر تا ۶ است كه هرچه رقم شاخص بالاتر باشد، به آن معنا است كه اطلاعات اعتبارى بيشترى از ثبت بخش عمومى و دفاتر بخش خصوصى در دسترس است.


حمايت از سرمايه گذاران
شاخص هاى زير ابعاد سه گانه حمايت از سرمايه گذاران يعنى: شفافيت تراكنش (شاخص ميزان افشا)، قابليت اجراى خود معاملگى (شاخص ميزان مسؤوليت مدير)، توانايى سهامداران براى تعقيب قانونى افسران و مديرانى كه سوء مديريت دارند (شاخص تناسب سهامدار) و شاخص تقويت حمايت از سرمايه گذار. رقم شاخص ها بين صفر تا ۱۰ است كه هر چقدر رقم شاخص بالاتر باشد، به معناى حمايت بهتر از سرمايه گذاران است.


پرداخت ماليات
در جدول زير ماليات مؤثرى كه يك بنگاه متوسط در طول يك سال بايد پرداخت كند، آمده است. كارآفرينان ۲۸ نوع پرداخت دارند و ۲۹۲ ساعت را صرف مى كنند و ۱۴‎/۶ درصد سود ناخالص را به صورت ماليات مى پردازند:


تجارت فرامرزى
هزينه ها و روش هايى كه واردات و صادرات يك محموله استاندارد شده كالاها در ايران را در بر مى گيرد، در جدول زير آمده است:

به اجرا درآوردن قراردادها
ساده يا سخت بودن اعمال قراردادهاى تجارى در ايران به شرح زير است:
به اجرا درآوردن قراردادها در ايران ۲۳ مرحله دارد و ۵۴۵ روز طول مى كشد. هزينه به اجرا درآوردن قراردادها ۱۲ درصد ديون است.


ورشكستگى
زمان و هزينه اى كه براى حل ورشكستگى هاى تجارى در ايران به كار مى رود، در جدول زير نشان داده شده است. طول زمان اين كار ۴‎/۵ سال و هزينه آن ۹ درصد ارزش دارايى ها است. نرخ بازيافت كه بر حسب سنت دلار آمريكا بيان مى شود معادل ۱۹‎/۳۰ است.