مترجم: روجا نيستانى
شايد شما به غلط فكر كنيد كه «ترافيك» به معناى شلوغى و راه بندان در خيابان هاست در حالى كه معنى واقعى كلمه ترافيك Traffic، حركت و عبور و مرور وسايل نقليه موتورى و غيرموتورى و عابرين پياده در خيابان هاست. سالانه تعداد بسيارى از مردم در اثر تصادفات جاده اى و خيابانى از بين مى روند و ساعت هاى طولانى در اثر مشكلات عبور و مرور، تلف مى شود. قوانين و مقررات ترافيك (راهنمايى و رانندگى) قراردادهايى هستند كه بر امر ترافيك نظارت دارند و براى كاستن از مشكلات و سوانح مربوط به وسايل نقليه وضع شده اند.
علائم راهنمايى و رانندگى
اكثر كشورهاى دنيا علائمى را به عنوان علائم راه يا علائم رانندگى جهت اطلاع رسانى به مردم در كنار راه ها نصب مى كنند. از آن جا كه زبان هاى گوناگون مانعى براى فهم مطلب براى مليت هاى مختلف مى شوند در علائم بين المللى از تصاوير و نمادها به جاى كلمات استفاده شده تا يك چينى يا كره اى براحتى يك سوئدى يا انگليسى متوجه معناى آنها بشود. در هشتم نوامبر ۱۹۶۸ «انجمن علائم و نشانه هاى جاده هاى شهر وين * (Vienna)» اين علائم را به هشت دسته كلى تقسيم كرد:
الف: خطر - علائم هشداردهنده
ب: علائم حق تقدم
ج: علائم بازدارنده يا محدودكننده
د: علائم حكم دهنده
ه: علائم مخصوص كنترل
و: علائم اخبارى و اطلاع رسانى، كمك دهنده يا علائم خدماتى
ز: علائم هدايت كننده يا نشان دهنده موقعيت
ح: نقوش اضافه
البته بايد در نظر داشت كه اين دسته بندى در برخى از كشورها اندك تفاوت هايى دارند مثلاً در كشور خودمان تنها سه دسته: ۱- علائم اخطارى (كه معمولاً مثلثى شكل هستند) ۲ ـ علائم بازدارنده و حكم دهنده (معمولاً دايره هستند) ۳- علائم اخبارى يا اطلاع دهنده كه معمولاً چهارگوش اند، وجود دارد يا در ايالات متحده آمريكا اين تقسيم بندى بر اساس شكل و نقوش علامت صورت مى گيرد.
تاريخچه علائم ترافيك
نخستين علائم جاده اى دردنيا، بيشتر براى آدرس دهى استفاده مى شدند. رومى ها ستون هاى سنگى در سرتاسر امپراتورى خود مى افراشتند كه مسافت را تا شهر رم نشان مى داد. در قرون وسطا استفاده از علائمى كه فاصله را تا شهر يا آبادى بعدى مشخص مى كرد در چهارراه ها رايج شد. البته علائم عبور و مرور با اختراع و پيشرفت اتومبيل ها شكل واقعى خود را پيدا كردند و اهميت يافتند. الگوى اوليه اكثر علائم رانندگى در سال ۱۹۰۸ در «انجمن بين المللى جاده ها» واقع در رم، وضع شد. از آن زمان تا به حال، تغييرات چشمگيرى در آن ها به وجود آمده است. امروزه تمام اين علائم به جاى چوب و سنگ از فلز ساخته شده كه رويش را لايه اى شبرنگ يا بازتاب دهنده نور (بسته به نوع استفاده) پوشانده است.
نسل جديد علائم راهنمايى و رانندگى به جاى تابلوهاى فلزى، نمايشگرهاى بزرگ ديجيتالى هستند كه علامتشان از طريق كنترل از راه دور تغيير مى كند. يكى ديگر از وسايل اطلاع رسانى جاده اى مدرن، RIAS است كه جهت استفاده افراد معلول (كم بينا، نابينا) يا بى سواد طراحى شده و به صورت شنيدارى و نه ديدارى عمل مى كند. در اين روش، علائم راهنمايى توسعه اشعه مادون قرمز فرستاده مى شوند كه توسط گوشى تلفن همراه يا وسيله گيرنده ديگرى از اين دست، قابل دريافت هستند و كارهمان نشانه هاى تصويرى را انجام مى دهند.
برخى از علامت ها و نشانه هاى مخصوص در كشورها
* در آمريكا هر ايالت علامت هاى مخصوص خود را در بزرگراه ها دارد اما در بيشتر بزرگراه هاى اصلى كشور، علامت ها در تابلوهاى پنج ضلعى آبى رنگى جاى مى گيرند.
* در اغلب شهرهاى آمريكاى شمالى مسافت را با «مايل» به جاى «كيلومتر» نشان مى دهند (هر مايل تقريباً برابر با ۱۶۰۹ متر است) اما سازمان حمل و نقل آمريكا، سيستم متريك را تصويب كرده است.
* در جاده هاى سوئد علاوه بر علائم بين المللى يك علامت مخصوص عبور موس (نوعى گوزن نواحى سردسير) و در جاده هاى استراليا علامت مخصوص عبور كانگارو، ديده مى شود.
* در آمريكاى مركزى و جنوبى، علائم راهنمايى و رانندگى بيشتر شبيه علائم آمريكاى شمالى هستند تا اروپا و آسيا، اماتفاوت هاى اندكى هم دارند. مثلاً اكثر علائم در تابلوهاى لوزى به رنگ زرد جا مى گيرند. در برخى كشورها براى علامت «پارك كردن ممنوع» به جاى حرف P از حرف E استفاده مى كنند زيرا لغت «پارك كردن» در زبان اسپانيايى و پرتغالى (زبان هاى رايج در آمريكاى جنوبى) Estacionar است.
* در سنگاپور، علامات در جاده ها بيشتر به زبان انگليسى (يكى از چهار زبان اول آن كشور) نوشته شده اند.
* در چين بيشتر علائم از اشكال ساده استفاده كرده اند اما زبان اغلب تابلوها چينى است در حالى كه در هنگ كنگ كه تاسال ۲۰۰۰ مستعمره انگلستان بوده و چند سالى است مجدداً به خاك چين پيوسته، علاوه بر زبان خودشان، زبان انگليسى هم ديده مى شود.
پانوشت:
* وين مركز كشور اتريش است