منصور بيطرف
افزايش قيمت نفت در يكسال گذشته آنقدر حاد و شديد بوده است كه نگرانى كشورهاى مصرف كننده و نهادهاى بين المللى از جمله صندوق بين المللى پول را به دنبال داشته است.
در باره علت اين افزايش قيمت كه معادل ۲۵ دلار در هر بشكه است گمانه زنيهاى مختلف و متفاوتى در داخل و خارج به ويژه در اروپا و آمريكا زده شده است. گمانه زنى هايى كه هدف آن عمدتاً به سمت «پرونده هسته اى ايران» نشانه رفته و هر سطح از اين افزايش قيمت را به آن نسبت مى دهند.
نگاهى به رسانه ها و شبكه هاى خبرى جهان در طول سه سال گذشته نشان مى دهد كه تحولات قيمتى بازار نفت برخلاف آنچه اكنون مطرح شده، دلايل ديگرى جز «پرونده هسته اى ايران»دارد.رشد قيمت نفت در بازارهاى جهانى عملاً از زمانى آغاز شد كه خاورميانه ـ كه حدود ۶۰ درصد ذخاير نفتى جهان و در درون آن خليج فارس كه ترانزيت بيش از ۲۰ درصد نفت دنيا را در اختيار دارد ـ وارد مرحله اى شدند كه مى توان آن را «مرحله ناامنى»ناميد.
«نا امن»كردن اين منطقه كه كليد آن از زمان شروع جنگ عراق زده شد باعث شده است كه قيمت نفت طى سه سال گذشته بيش از سه برابر افزايش يابد و قيمت آن از ۲۵ دلار به ۷۵ دلار در هر بشكه برسد. اما به نظر مى آيد كه سياستگذاران جهانى براى گمراه كردن «دلايل افزايش قيمت نفت» و مخفى كردن «عوامل آن»، نعل وارونه مى زنند تا كسى نتواند علت رشد واقعى قيمت نفت را بيابد. از اين رو مدام بر طبل «پرونده هسته اى ايران» مى كوبند كه توجه همه به آن جلب شود تا «مسبب اصلى» يافت نشود.
اما برخلاف آنچه كه مطرح است نگاهى به تحولات بازار نفت نشان مى دهد كه تأثير پرونده هسته اى ايران بر رشد قيمت نفت خيلى كمتر از آن است كه در رسانه هاى خارجى طرح مى شود. زيرا شيب سير پرونده هسته اى ايران كه از اواسط سال ۱۳۸۲ آغاز شده بر خلاف شيب قيمت نفت، كند و در برخى مواقع هم صفر بوده است، مضافاً آنكه نوع نفت صادراتى ايران كه اكثراً نفت خام سنگين است به گونه اى است كه نمى تواند رشد قيمتى آن تأثير بسزايى بر بازار جهانى نفت كه عمدتاً به دنبال نفت سبك و شيرين است داشته باشد، زيرا اگر داشت فاصله قيمتى آن با رشد قيمت جهانى مدام گسترش نمى يافت و به بيش از ۱۰ دلار در هر بشكه نمى رسيد. در حاليكه در همين مدت قيمت جهانى نفت به دلايل ديگرى از جمله كاهش ذخاير نفتى آمريكا به تدريج رو به افزايش بوده است.
از اين رو تحليلگران و كارشناسانى كه به دنبال واقعيتهاى بازار نفت هستند بهتر است براى پيدا كردن مسبب اصلى افزايش قيمت نفت به قبل از حمله آمريكا به عراق و روى كار آمدن كابينه نفتى در ايالات متحده برگردند. زمانى كه قيمت نفت زير ۲۵ دلار در هر بشكه بود و رئيس جمهورى آمريكا با وعده نگهدارى قيمت نفت به عراق حمله برد.
اما به قول استيگليتز «آنچه رخ داد تماماً به نفع دوستان بوش»بود. زيرا كسى كه به دنبال كاهش قيمت نفت است بر طبل جنگ آن هم در منطقه خاورميانه و خليج فارس نمى كوبد.

گروه اقتصادى: مديرعامل شركت ملى صنايع پتروشيمى با تأكيد بر حمايت جدى دولت از پروژه هاى پتروشيمى گفت: امسال ۱۵ طرح پتروشيمى در كشور به بهره بردارى مى رسد.
به گزارش خبرنگار «ايران»، «اصغر ابراهيمى اصل» ديروز در حاشيه يازدهمين نمايشگاه بين المللى نفت، گاز و پتروشيمى در جمع خبرنگاران افزود: امسال توليد محصولات پتروشيمى از ۱۳‎/۲ ميليون تن در سال گذشته به ۲۲ ميليون تن و حجم صادرات با افزايشى ۱۰۰ درصدى به حداقل ۴‎/۵ ميليارد دلار خواهد رسيد. وى ايجاد ارزش افزوده و اشتغالزايى را دو عامل اصلى حمايت دولت از صنعت پتروشيمى عنوان كرد و اظهار داشت: با درخواست ما براى برداشت ۱‎/۸ ميليارد دلارى از حساب ذخيره ارزى موافقت اصولى شده و دولت هم قول داده ۲‎/۵ ميليارد دلار از منابع خود را در اختيارمان قرار دهد تا بتوانيم سرعت اجراى پروژه هاى پتروشيمى را افزايش دهيم. وى با اشاره به اجراى دو طرح آب و برق در بندرعباس و بوشهر، گفت: در حال مذاكره هستيم تا واحدهاى پتروشيمى جديد را در اطراف اين پروژه ها بسازيم تا هم از ظرفيت اين واحدها استفاده كامل شود و هم كمكى به اشتغالزايى كند.
< سياست هاى اجرايى الفين ۱۱ تغيير مى كند
اين مقام مسؤول با انتقاد از مكان يابى نادرست پروژه هاى قبلى پتروشيمى اظهار داشت: برخى مجتمع هاى پتروشيمى در جايى ساخته شده اند كه يا اصلاً خوراك ندارند يا خوراك به اندازه كافى به آنها نمى رسد. ابراهيمى اصل به پتروشيمى خارك اشاره كرد و افزود: براى تأمين خوراك اين واحد پتروشيمى بايد يك واحد «ان.جى.ال» احداث شود، اگر اجراى هر دو پروژه را به ما واگذار كنند، واحدهاى پتروشيمى به محض آماده شدن مى توانند توليد كنند، در غير اين صورت ۳ سال ديگر با انجام يك سرمايه گذارى سنگين، واحدى خواهيم داشت كه به دليل نداشتن خوراك، امكان توليد ندارد.
وى به مشكلات پروژه الفين ۱۱ اشاره كرد و گفت: خردادماه سال گذشته قراردادى به ارزش ۹۶۰ ميليون يورو براى اجراى اين پروژه با ظرفيت توليد ۲‎/۴ ميليون تن منعقد و براساس آن مقرر شد بلافاصله ال.سى باز كنيم و مى بايست ۴۲ ماه بعد نخستين واحد و ۴۷ ماه پس از آن واحد دوم راه اندازى مى شد اما متأسفانه با گذشت ۱۰ ماه از زمان امضاى قرارداد و پرداخت ۷‎/۲ ميليون يورو براى كارهاى مهندسى پروژه، درصد پيشرفت كار فقط يك درصد بوده است. مديرعامل شركت ملى صنايع پتروشيمى با اشاره به اينكه پروژه الفين ۱۱ در مقايسه با الفين ۹ حداقل ۲۶۰ ميليون يورو گران تر بوده است، تصريح كرد: قرارداد را به دليل گران بودن و طولانى شدن زمان اجراى آن از طريق همان كنسرسيوم مجرى پروژه، به شكل الفين ۹ تكرار خواهيم كرد.
وى اعتراض كنسرسيوم مجرى پروژه را طبيعى عنوان و تأكيد كرد: شركت ها نمى توانند با فشار روانى يك پروژه گران قيمت را به دست بگيرند، من اين پروژه را با مشاركت شركت هاى ايرانى و گرفتن يك مشاور فرانسوى، ۱۱ ماه زودتر، با ۶۰۰ هزار تن ظرفيت بيشتر و ۲۷۰ ميلون يورو ارزان تر به سرانجام مى رسانم. اين مقام مسؤول گفت: در پروژه الفين ۹ تمام كارهاى مهندسى پايه و طراحى و بخش عمده ساخت توسط نيروهاى ايرانى انجام شد، تمام اسناد و نقشه هاى آن موجود است و به راحتى مى توانيم الفين ۱۱ را مانند الفين ،۹ در سه خط به ظرفيت هر كدام يك ميليون تن اجرا كنيم.
مديرعامل شركت ملى صنايع پتروشيمى ارزش توليدات محصولات پتروشيمى در سال گذشته را ۳‎/۱ ميليارد دلار عنوان كرد كه ۲‎/۳ ميليارد دلار آن صادر شده است، از اين ميزان ۱‎/۹ ميليارد دلار آن مربوط به شركت ملى صنايع پتروشيمى و مابقى مربوط به ۴ پتروشيمى خصوصى شده آبادان، خارك، اصفهان و اراك بوده است. ابراهيمى اصل در پاسخ به سؤالى در مورد وضعيت قراردادهاى پتروشيمى در صورت اعمال تحريم هاى بين المللى اظهار داشت: براى فاينانس كردن پروژه ها مشكلى نداريم و اعمال هر گونه تحريم، نه تنها مسأله اى برايمان ايجاد نخواهد كرد بلكه موجب رشد و تقويت شركت هاى داخلى و حضور قوى تر آنها در پروژه ها مى شود.
معاون وزير نفت در مورد انتشار اوراق قرضه خارجى هم گفت كه براى انتشار اين اوراق در حجم يك ميليارد دلار از بانك مركزى درخواست مجوز كرده ايم. مديرعامل شركت پتروشيمى در پاسخ به سؤالى در مورد جابه جايى مديران در اين شركت گفت: هدف من آوردن نيروى انسانى متدين، كارآمد، تحصيلكرده و متعهد به هيأت مديره هاست كه از حدود ۲۵۰ نفر اعضاى فعلى، ۱۵۰ نفر حكم جديد خواهند گرفت، تعدادى نيروها در عمر بازنشستگى قرار دارند كه در مجموعه شركت پتروشيمى حفظ خواهند شد، تعدادى هم كه توانايى و صلاحيت مجموعه تيم را نداشته باشند، با قاطعيت بركنار خواهم كرد.
وى تصريح كرد: هدفم ايجاد يك تيم كارآمد است، به گونه اى كه كل اقدامات صورت گرفته در ۴۰ سال گذشته را ظرف ۴ سال انجام دهند. ابراهيمى اصل افزود: ۱۵ حكم براى حضور جوانان در هيأت مديره خواهم زد.
< رانت ۷۰۰ ميليارد تومانى
اين مقام مسؤول در ادامه با تأكيد بر لزوم خروج محصولات پتروشيمى از سبد حمايتى دولت اظهار داشت: حضور محصولات پتروشيمى در سبد حمايت دولت، سال گذشته ۷۰۰ ميليارد تومان رانت نصيب واسطه ها و دلالان كرد و اگر اين حمايت ادامه پيدا كند، حجم اين رانت دو برابر مى شود. وى يادآور شد: طى نامه اى به دولت درخواستمان را مطرح كرده ايم و منتظر مصوبه شوراى اقتصاد هستيم.
< مشكل سروش و نوروز حل شد
محمود زيركچيان زاده، مديرعامل شركت نفت فلات قاره نيز در حاشيه نمايشگاه، در جمع خبرنگاران در مورد مشكل مصرف نفت توليدى در ميادين سروش و نوروز گفت: با اقداماتى كه صورت گرفت، توانستيم نفت فوق سنگين اين دو ميدان را با مايعات گازى پارس جنوبى مخلوط و اين مجموعه را در پالايشگاه بندرعباس به عنوان خوراك به مصرف برسانيم. وى ادامه داد: عمليات اجرايى براى انجام اين كار پيشرفت خوبى داشته و اميدواريم بتوانيم ۱۰۰ هزار بشكه از ۲۷۰ هزار بشكه خوراك مورد نياز پالايشگاه بندرعباس را از طريق توليد سروش و نوروز تأمين كنيم.
اين مقام مسؤول اظهار داشت: در مرحله دوم اجراى اين طرح نيز اميدواريم بتوانيم از مجموعه پالايشگاه آبادان و بندرعباس، ۱۰۰ هزار بشكه ديگر نيز فرآورش كنيم تا مشكل مصرف نفت اين دو ميدان برطرف شده و از انباشت آن در دريا جلوگيرى شود. به گفته زيركچيان زاده، در صورت تحقق اين امر، ۸ درصد از كمبود بنزين كشور مرتفع خواهد شد. وى توليد فعلى ميادين رسالت و بشارت را ۱۸ هزار بشكه در روز اعلام كرد و گفت كه با اجراى برنامه توسعه به ۱۲۰ هزار بشكه افزايش مى يابد.
< شناسايى يك ميليارد بشكه نفت در ذخاير مشترك
مديرعامل شركت پترو ايران نيز ديروز در نمايشگاه در جمع خبرنگاران حاضر شد و به سؤالات آنان پاسخ داد. «مصطفى خويى» از شناسايى بيش از يك ميليارد بشكه ذخاير اضافى نفت به ارزش ۵۰ ميليارد دلار در ميادين مشترك كشور خبر داد و افزود: چون توسعه و اكتشاف ميادين مشترك از مهمترين برنامه هاى دولت محسوب مى شود، فعاليت هاى اكتشافى شركت پترو ايران منجر به شناسايى اين ذخاير شد. وى تصريح كرد: همه ميادين مشترك كشور امروز متولى دارند و با توجه به عقب ماندگى ايران در توسعه آنها و برداشت روزافزون كشورهاى همسايه از اين ميادين، مى توانيم هرچه زودتر اين عقب ماندگى را جبران كنيم.
وى از نصب و تكميل تمامى سكوهاى پايه اين شركت در ميدان نفتى _ گازى سلمان خبر داد و گفت: بخش عمده اى از خط لوله انتقال گاز سلمان تست شده و موفقيت آميز بوده است، اميدواريم با نصب خطوط باقى مانده سريعتر آماده بهره بردارى شود. خويى درباره آخرين وضعيت لايه نفتى پارس جنوبى توضيح داد: حفر دومين حلقه چاه در اين لايه تمام شده و حفر سومين چاه نيز بزودى آغاز مى شود. به گفته وى، طرح توسعه كلان اين ميدان طراحى شده و اين شركت بزودى وارد مراحل توسعه اى آن مى شود.
مديرعامل پترو ايران به عملكرد اين شركت براى توليد اضافى اشاره كرد و گفت: از سه ميدان هنگام، فروزان و اسفنديار، در مجموع ۸۳ ميليون بشكه توليد اضافى شده است كه درآمدى معادل ۲‎/۹ ميليارد دلار را به همراه داشته است، از اين رقم ۲‎/۱ ميليارد دلار به حساب دولت واريز و مابقى هزينه شده است. وى از به نتيجه رسيدن چاه اكتشافى توصيفى ميدان هنگام خبر داد و افزود: على رغم تأخيرهاى بسيار، نتايج تحقيق نشان مى دهد جريان مناسبى از هيدروكربن ها در چاه شكل گرفته است. اين ميدان بين ايران و عمان مشترك است. يازدهمين نمايشگاه بين المللى نفت، گاز و پتروشيمى ديروز به كار خود پايان داد.

دولت با ابلاغ بخشنامه اى به وزارتخانه ها و تمام دستگاههاى اجرايى كشور  يك ماه مهلت داد تا برنامه جامع پيشگيرى و مبارزه با قاچاق كالا و ارز در  حوزه مربوط به دستگاه يا استان خود را تدوين و به ستاد مركزى مبارزه با  قاچاق كالا و ارز ارسال كنند.
به گزارش ايرنا به نقل از گزارش روز گذشته ستاد مبارزه با قاچاق كالا  و ارز، از دستگاههاى دولتى خواسته شده تا برنامه جامع پيشگيرى خود را  براساس چارچوب ستاد مبارزه با قاچاق كالا و با تأييد عالى ترين مقام دستگاه  به اين ستاد ارائه دهند. براساس اين گزارش، برنامه بايد به گونه اى تنظيم شود تا هر دستگاه مسؤول  اصلى پيشگيرى و مبارزه با قاچاق در تمام بخشهاى حوزه مربوط به خود بوده و  با تعيين يكى از معاونان خود به عنوان مسؤول پيگيرى از تمام ابزارها و  اختيارات قانونى موجود براى پيشگيرى و مقابله استفاده كند. در اين گزارش تاكيد شده است: برنامه هاى مصوب هر دستگاه بايد متكى بر  ظرفيتها و مقدورات قابل وصول و با اولويت روشهاى نرم افزارى نظارتى باشد.

گروه اقتصادى: اوراق تسهيلات ۲۰ ميليون تومانى مسكن در نيمه اول ارديبهشت ماه جارى عرضه مى شود.
يك مقام آگاه در بانك مسكن در گفت وگو با خبرنگار «ايران» گفت: چاپ اوراق تسهيلات مسكن تا سقف ۲۰ ميليون تومان شامل اوراق يك ميليون تومانى و ۵۰۰ هزارتومانى درحال پايان است و انتظارمى رود عرضه اين اوراق حداكثر تا پايان هفته آينده آغاز شود.
وى تصريح كرد: اين اوراق قابليت نقل و انتقال دارد و هيچگونه محدوديتى در دفعات نقل و انتقال اوراق وجودندارد.
به گفته وى اين اوراق به دارندگان حساب صندوق پس انداز مسكن كه حائز دريافت تسهيلات ۱۲ ميليون تومانى از اين صندوق هستند، تعلق مى گيرد و اين افراد مى توانند يا مابه التفاوت اين تسهيلات تا سقف ۲۰ ميليون تومان را خريدارى و استفاده كنند يا آن را به ديگر متقاضيان واگذاركنند.
اين مقام آگاه تصريح كرد: نقل و انتقال اوراق در شعب بانك مسكن و به شكل قانونى صورت مى گيرد. وى خاطرنشان كرد: متقاضيانى نيز كه در بانك مسكن حساب پس انداز مسكن ندارند و مى خواهند از تسهيلات بانكى استفاده كنند نيز مى توانند نسبت به خريد اين اوراق اقدام كنند.
وى در پاسخ به اين پرسش كه بانك مسكن چه كفى را براى استفاده از اين اوراق در نظر گرفته، افزود: كف استفاده از اين نوع تسهيلات ۵۰۰ هزارتومان است و درواقع متقاضيان بنابر شرايط اقتصادى خود و كمبود منابع مالى مى توانند حتى از ۵۰۰ هزارتومان تسهيلات استفاده كنند.