به نقل از سايت اخبار علمى براى كودكان
مترجم: منصوره كمرى

روز خسته كننده اى را در مدرسه گذرانده ايد و تكليف سنگينى براى انجام دادن داريد، كامپيوترتان را روشن مى كنيد، يك بچه كارتونى روى صفحه مانيتور ظاهر مى شود كه به شما لبخند مى زند و مى گويد: «خوشحالم كه دوباره مى بينمت، به نظر خسته مى آى. حالت خوبه؟» شما جواب مى دهيد كه خيلى خسته هستيد ولى بايد تكاليفتان را انجام دهيد. چشم هايتان را مى ماليد و خميازه مى كشيد. بچه كارتونى جواب مى دهد: «مى دونم چه احساسى دارى» به شما چشمك مى زند و ادامه مى دهد: «نگران نباش، من كمكت مى كنم تا خيلى سريع انجامشون بدى.» شايد يك كامپيوتر دستى دوستانه مانند اين خيلى دور از ذهن و رؤيايى به نظر آيد ولى جالب است بدانيد مهندسين و متخصصين كامپيوتر سعى در طراحى كامپيوترهايى دارند كه بتوانند متوجه احساسات تان شوند و به شما پيشنهاد كمك و همكارى دهند. البته ممكن است سال ها طول بكشد كامپيوترى ساخته شود كه هر گاه خسته هستيد بتواند برايتان جوك هاى دسته اول تعريف كند!
آياتا به حال دقت كرده ايد كه چطور با كامپيوترتان ارتباط برقرار مى كنيد؟ شما مى توانيد روى صفحه كليد تايپ كنيد و يا روى موس كليك كنيد و يا با ميكروفن صحبت كنيد. مطمئناً تا به حال كامپيوترتان هيچگاه متوجه خستگى شما نشده است. وينسلو برلسون دانشجوى MIT (انستيتو تكنولوژى ماساچوست) مى گويد: «كامپيوتر احساسات شما را درك نمى كند، چون وسيله اى براى فهميدنش ندارد.» برلسون يكى از متخصصين كامپيوتر است كه پيش بينى مى كند، بزودى كامپيوترها مى توانند احساسات بشر را درك كرده و به آن پاسخ دهند. اين ايده متعلق به شاخه اى از علم كامپيوتر است كه پردازش حساس يا تأثيرگذار (Sensetive Computing or afflective Computing) ناميده مى شود. روزاليند پيكارد متخصص كامپيوتر مى گويد: «براى اينكه كامپيوتر بتواند احساسات شما را درك كند، احتياج به داده هاى بيشترى دارد، چيزى بيش از يك كليك روى صفحه كليد يا موس! اين كامپيوتر بايد بتواند بشنود، ببيند و يا حتى كاربر را لمس كند.» بنا بر گفته پيكارد كامپيوترها در مرحله اول بايد مجهز به حسگر باشند. چيزى شبيه حواس پنجگانه ما. اين حسگرها مى توانند يك دوربين و يا ميكروفن باشند. بعد از اين كامپيوتر بايد بتواند چيزى را كه حس مى كند تفسير نمايد. يك لبخند و يا اخم چه معنايى دارد؟ چطور لحن صداى شما خستگى، ناراحتى يا هيجان شما را مشخص مى كند؟ در لابراتوار پردازش MIT، پيكارد و دانشجويانش مشغول ساختن سيستم  هايى هستند كه قادر به انجام چنين كارهايى باشند يكى از اين نرم افزارها، آموزش همراه (Learning Companion) نام گرفته است. اين نرم افزار كه مى تواند به برنامه هاى كمك آموزشى از قبيل انواع امتحانات و درس ها اضافه شود، شامل يك كاراكتر متحرك (يك بچه) است كه روى صفحه كامپيوتر مى آيد. او به كاربر كمك مى كند تا مشكلات درسى اش را حل كند. تاكنون اين كاراكتر تا حدى طراحى شده كه مى تواند بخندد، به شما نگاه كند، برايتان دست تكان دهد و يا خداحافظى كند. برلسون مى  گويد: «او مى تواند از فرط هيجان بالا و پايين بپرد و يا در هنگام ناراحتى اخم كند.» برلسون پيش بينى مى كند كه به اين كودك مجازى بزودى حسگرهايى اضافه شود كه به كمك آنها مى تواند متوجه مسير نگاه شما بشود و يا به تغيير حالتتان واكنش دهد. او مى تواند بفهمد كه چه زمانى بايد براى كمك به شما قدم جلو بگذارد و چه موقع بايد به شما فرصت دهد تا خودتان مشكل را حل كنيد. يك نوع جديد اين نرم افزار، از پنج نوع حسگر مختلف استفاده مى كند تا بتواند درباره كاربرى كه پاى كامپيوتر نشسته اطلاعات كسب كند دو تا از اين حسگرها، دوربين هستند. يكى از آنها روى صورت كاربر متمركز شده و تغييرات چهره او را ضبط مى كند، دوربين ديگر طورى تنظيم شده كه نگاه شما را دنبال مى كند و به كامپيوتر نشان مى دهد كه ميزان توجه شما به او چقدر است. موس كامپيوتر نيز داراى يك حسگر است كه نسبت به فشار حساس است، اگر موس را محكم در دست بگيريد، نشان دهنده عصبانيت و خستگى شما است. يك سنسور پوست هم وجود دارد كه نسبت به عرق دست، حساس است. كف دست عرق كرده، دلواپسى و نگرانى را نشان مى دهد. حسگر پنجم وضعيت نشستن شما را چك مى كند، آيا شما روى لبه صندلى نشسته ايد و يا خميده هستيد. اينجاست كه قضيه پيچيده مى شود. نحوه نشستن فرد به تنهايى نشانگر خستگى و يا نشاط او نيست. بعضى از كودكان حتى وقتى از انجام كارى لذت مى برند خميده مى نشينند و يا يك اخم، هميشه مفهوم خستگى و يا ناراحتى نمى  دهد و در بعضى از كودكان فقط نشان دهنده اين است كه آنها سرگرم حل يك مسأله پيچيده هستند، شما معمولاً با تماشاى حالت چهره دوستتان يا شنيدن تن صدايش متوجه احساس او مى شويد، جمع كثيرى از مشاهدات به سرعت در مغز شما پردازش شده و نتيجه گيرى مى شود ولى برنامه ريزى كردن كامپيوتر براى انجام اين كار بسيار مشكل است.
<يك نرم افزار آموزش همراه در آينده چگونه خواهد بود؟
بسيارى از چيزهايى كه در داستان هاى تخيلى مى خوانيم، حقيقت پيدا مى كنند يك روبوت همدم كه مى تواند با شما بازى كند، احساسات شما را درك كند و يا استعدادهايتان را تقويت كند. پيش بينى مى كنند كه بازى هاى كامپيوترى آينده مى توانند متوجه ترس شما شوند و به افراد شجاع امتياز اضافه بدهند. اين مسأله فقط در مورد كامپيوترها صدق نمى كند. حتى دستگاه mp3 پلير شما هم بسيار هوشمند خواهد شد او مى تواند احساسات شما را بفهمد و موسيقى مطابق با حال شما را برايتان پخش كند مثلاً در هنگام نگرانى، آهنگى پخش كند كه باعث آرامش شما شود. براى پيكارد مسأله مهم زمان امكان پذير شدن اين قضيه نيست، بلكه اين است كه وقتى آنها به اين توانايى رسيدند (كه بزودى مى رسند) آيا مردم آمادگى كافى براى روبرو شدن با اين تكنولوژى پيشرفته را خواهند داشت؟ شما چطور؟