|
نگاهى به زندگى و زيستگاه يك پرنده اصيل ايرانى
گل به سر
|
|
|
جواد زرندى
بهاران است و ديگر بار خداوند، كائنات را به حمدو سپاس در راه حق تعالى فرا مى خواند و سجده هاى بهارى براى تواضع به هرآنچه در كره خاكى در حال زندگى است به تقرب وا مى دارد و سبزينه زندگى در اوج باور زيبايى با شبنم ها همراه هميشگى مى شوند تا باشد براى هر صاحب دلى رديف نوازندگى و چهچهه بلبلان سرمست و قناريهاى خوشخوان با اين ركوع به تقرب الهى دست پيدا كنند و اشرف مخلوقات نيز از اين سفره پربركت ضيافت عشقى برپا كند تا بتوانند همراه با بهاران لذت زندگى را به خود و ديگران هديه دهند.
بهاران همه چيز را تحت شعاع خود قرار مى دهد و همه چيز تحت شعاع بهارى شدن است. از كوك سازهاى قديمى تا پروانه هاى بادسوار، از كوچ پرستوها تا آشيانه سازى عقابها، از مشك آهوها تا اسبهاى نجيب، از ظرافت تا قشنگى همه بهاران را دوست دارند و پرندگان نيز از اين شوق بى بهره نيستند.
پرندگانى كه در حد شعور خود شعر تقرب خداوند را به انسانها ارزانى مى دارند. همه پرندگان زيبا هستند و به آشيانه و جفت خود وفادار و وفاى پرندگان سنبلى براى جاودان بودن نيز همراه آنهاست و مهم اصالت هرچيز است كه بتواندجايگاهى براى خود در همه جا و همه كس پيدا كند . يكى از پرندگان اصيل ايران، گل به سر است.
اصالت ايرانى اين پرنده همرنگ همه ايرانيان است. در روزگاران بسيار دور وقتى در جزاير قنارى ، قنارى خارجى در پرواز بود گل به سر هم در ايران بزرگ پرواز مى كرد و به دنبال اصالت خود بود. اسپانيايى ها جزو اولين كسانى بودند كه توانستند قنارى را در قفس پرورش دهند و روش نگهدارى و پذيرايى از قنارى را به تجربيات خود بيفزايند. آنها تا حدى پيش رفتند كه توانستند قنارى ها را در داخل قفس تكثير نمايند و با آواز دلنشين خود براى اولين ديداركننده اين پرنده زيبا چنان جاذبه اى به وجود آوردند كه عاشق سينه چاك قنارى شد. كشيشهاى آن موقع تاجران خوش نامى بودند كه توانستند قنارى را به تمامى نقاط دنيا ببرند و از سوداى اين تجارت سربلند بيرون بيايند و ايران ما هم از اين تجارت بى نصيب نماند ولى خوشى اسپانيايى ها در تجارت قنارى فقط قبل از قرن هفدهم بود و سايه به سايه انگليسى ها و ايتاليايى ها در سرعت اين ماراتون عقب نماندند و بعد از اين سه كشور هلند و آلمان صاحب نظر شدند. در آن موقع بود كه اولين گروه قنارى وارد ايران بزرگ شد و به كشور گل و بلبل ، قنارى اضافه شد. در آن زمان در كوچه باغهاى ايران گل به سر در هميشه ايران بزرگ پرواز مى كرد ولى بى نام و تمامى ايران بزرگ را به تسخير خود در آورد و توانست از مرز ايران ساليان گذشته هم عبور كند و نسل كنونى كه در افغانستان، عراق، آذربايجان و بخشى از پاكستان به پرواز خود ادامه دهد و با صبورى و مقاومت تا امروز هر روز پايدار باقى بماند. اندازه گل به سر حدود ۵ سانت با خطوط مشكى و پرهاى قهوه اى است. در وسط كاسه سر گل به سر نر به اندازه يك فندق قرمزى وجود دارد .
قرمزى پرهاى اين پرنده به سرما بستگى دارد . طورى كه اين پرنده در محدوده كوهسارهاى دماوند و الوند قرمزتر از نوع خود در منطقه لرستان است. آشيانه گل به سر با پوش ها و ساقه هاى نازك گلهاى وحشى طراحى مى شود و در بهار نيز براى انتخاب جفت و لانه سازى در ميان درختچه هاى پرپشت خود را دور از چشم دشمنان طبيعت استتار مى كند. حدود ۱۲ روز زمان بيرون آمدن جوجه هايش است و هركدام به نوبت از جوجه هاى خود پذيرايى مى كنند و جوجه ها مدت ۳ هفته آشيانه را ترك مى كنند.
ولى از نظر ژنتيكى وقتى قنارى ماده خارجى را جهت تكثير با گل به سر در قفس انتخاب مى كنند به لحاظ اسپرم موازى و نوع فرم منقار كه گل به سر دارد نسل جديدى از قنارى به وجود مى آيد كه در اصطلاح به آن گل به سرقنارى مى گويند. جالب اينكه نسل جديد نيز قابليت تكثير با گل به سر و قنارى را دارد.
|
