گروه سياسى ـ جلال برزگر:
اولويت گسترش و تحكيم روابط ايران با كشورهاى همسايه و اسلامى دور تازه اى از همگرايى و رايزنى مستمر بين ايران وكشورهاى منطقه را رقم زده است. در ميان تبليغات سنگين غرب در مناقشه هسته اى با ايران، تبادل نظر و همكارى هاى نزديك كشور هاى منطقه و حوزه خليج فارس با ايران در كانون توجه محافل سياسى بين المللى قرار گرفته است. سفر امير قطر به تهران نيز از اين رو مورد توجه ناظران بين المللى قرار گرفت و از آن به عنوان رويدادى مهم در عرصه تحولات منطقه ياد شد، با «محمد طاهر ربانى» سفير ايران در قطر درباره اهداف اين سفر و پيشينه و چشم انداز مناسبات تهران و دوحه گفت وگو كرده ايم كه حاصل آن را پيش رو داريد.
> آقاى ربانى درباره اهداف سفر اخير امير قطر به تهران حدس و گمان هاى زيادى مطرح است، به طور مشخص مقاصد اين سفر چه بود؟
\ در اجابت دعوت آقاى احمدى نژاد رئيس جمهورى محترم آقاى شيخ حمد بن خليفه آل ثانى امير قطر قول مساعد داده بودند كه در فرصت مناسب به تهران سفرى داشته باشند. در مجموعه كشورهاى حوزه خليج فارس قطر از بدو پيروزى انقلاب اسلامى همواره روابط نسبتاً متعادلى با ايران داشته و در جريان جنگ تحميلى هم كه خيلى از اين كشورها همسو با صدام بودند، قطر روابط تقريباً معتدل و معقولى با ايران داشت و حتى در شوراى همكارى خليج فارس هم با همين ديد و سياست موضع خود را همسو با ايران تعديل كرده بود، همچنين در دوران ۸ ساله دولت آقاى خاتمى روابط خوبى بين سران دو كشور وجود داشت، با اين وجود ارتقا و تحول در روابط دو كشور چنانچه انتظار مى رفت صورت نگرفته بود، با روى كار آمدن دولت جديد در ايران و سياست اعلامى ما كه اولويت اول گسترش روابط با همسايگان است و شعار جناب احمدى نژاد كه خليج فارس، خليج صلح و دوستى است، نخستين كشورى كه دعوت رئيس جمهورى را اجابت كرد، و رئيس آن به تهران آمد قطر بود. ملاقات امير قطر بامقام معظم رهبرى نيز ملاقاتى بسيار مفيد بود كه در فضاى گرم و معنوى و حاكى از نصايح پدرانه مقام رهبرى و مورد استقبال و قبول امير قطر قرار گرفت. شيخ حمد از گذشته تاكنون همواره در محافل ذكر خير مقام معظم رهبرى را داشته و گفته اند كه نصايح دلسوزانه و پدرانه ايشان را براى خود سرمشق مى دانند، ملاقات با رئيس جمهورى محترم ايران هم در فضايى گرم و دوستانه برگزار شد و در پايان ۶ سند همكارى و موافقتنامه در زمينه هاى مختلف به امضا رسيد.
> برخى ناظران سفر اخير را مأموريتى مرتبط با مناقشه هسته اى ارزيابى مى كنند آيا در اين خصوص هم مذاكره صورت گرفت؟
\ مجموعه كشورهاى حوزه خليج فارس نگرانى هاى ويژه اى از موضوع هسته اى ايران دارند، اما قطر بخاطر اين كه يكى از اعضاى غير دائم شوراى امنيت سازمان ملل است و به علت رايزنى ها و بحث هاى دو و چند جانبه بيشتر، تاكنون كمتر ابراز نگرانى كرده است، آنها نخستين كشور حوزه خليج فارس هستند كه حق دستيابى ايران به انرژى صلح آميز هسته اى را به رسميت شناخته اند، موضع قطر درباره عارى سازى منطقه از سلاح هاى كشتار جمعى همسو و مشابه با ايران است.
> آيا ايران با ملاحظه رياست دوره اى قطر در شوراى امنيت در آينده نزديك، امير اين كشور را به تهران دعوت كرده است؟
\ در پاسخ به اين سؤال بايد گفت براى ما روشن است كه شخص امير قطر به عنوان فردى با نفوذ كه رهبرى كشور را برعهده داشته و سياست ها را اعلام مى كند، همواره از موضع به حق جمهورى اسلامى ايران در استفاده مسالمت آميز و صلح جويانه از انرژى هسته اى، حمايت به عمل آورده و در اين خصوص آن گونه كه ما از همسايه خود انتظار داريم، عمل كرده است.
> در قياس با كشورهاى ديگر عربى قطر از چه ويژگى ها وامتيازاتى برخوردار است كه در نگاه و رفتار اين كشور با ايران مؤثر مى باشد؟
\ مطلع هستيد كه قطر طى ۱۱ سال گذشته با رهبرى شيخ حمد بن خليفه در زمينه توسعه اصلاحات و گسترش فضاى دموكراسى شاهد تحولات بسيار چشمگيرى بوده است، به طورى كه امروز، فضاى اصلاحات داخل كشور ملموس است و نسبت به ساير كشورهاى حوزه خليج فارس تحولات بيشترى در آن صورت گرفته است. رفراندوم قانون اساسى در سال ۲۰۰۱ ميلادى در اين كشور برگزار شده و زمينه برگزارى انتخابات پارلمانى در سال آينده در حال فراهم آمدن است، البته اكنون هم مجلس مشورتى با ۱۵ نماينده انتصابى و ۳۰ نماينده انتخابى وجوددارد. همچنين در مسائل سياسى تحولات زيادى پيش آمده مشكلات آنها با بحرين و امارات حل شده است و در بعد اقتصادى نيز قطر در منطقه پيشگام صنعت حمل و نقل گاز LNG است.
> شيخ حمد نسبت به اميران ديگر منطقه از چه خصوصياتى برخوردار است؟
\ طى ۱۱ سال كه شيخ حمد بن خليفه آل ثانى قدرت را به دست گرفته با توجه به تحولات چشمگيرى كه به لحاظ سياسى، اقتصادى، بهداشتى و آموزشى در كشور قطر به وجود آمد، اين كشور از بن بست عقب ماندگى خارج و به يكى از كشورهاى پيشرفته در رقابت با كشور امارات بدل شده است.
> در ميان قرار دادها و طرح هايى كه در جريان سفر اخير دو طرف روى ميز مذاكره قرار دارند، كدام طرح و سند را مى توان مهمترين و اتفاق تازه خواند؟
\ بين ايران و قطر از گذشته ۴۰ سند همكارى به امضا رسيده است ولى بسيارى از آنها جنبه اجرايى پيدا نكرده بود در سفر اخير بعد از امضاى ۶ سند جديد دو كشور توافق كردند كه همه اسناد تا به حال به امضا رسيده ضمانت اجرايى داشته باشند، مهمترين موضوع هم به نظرم روان كردن حمل و نقل هوايى و همكارى در زمينه ايجاد تسهيلات ترانزيتى و رواديد براى مسافرانى كه قصد دارند از ايران به دوحه و از آنجا به مقاصد ديگر سفر كنند و متقابلاً آنها هم در خواست افزايش ۸ پرواز در هفته به ۲۱ پرواز به تهران را دارند كه دردست بررسى است و قرار شد به زودى مورد توافق طرفين قرار گيرد. توافق جالب ديگر آن بود كه پس از پايان بازيهاى آسيايى ماه دسامبر با حضور بيش از ۴۰ كشور آسيايى در قطر، مجموعه عظيم مقر بازيهاى المپيك به بيمارستان شيخ حمد واگذار مى شود كه اين بيمارستان به عنوان بيمارستانى مجهز و كم نظير در منطقه از سوى ايران تجهيز و كادر پزشكى جراحى قلب، اعصاب و ديگر بخش هاى آن توسط ايران تأمين خواهد شد. در زمينه گردشگرى هم توافقات خوبى صورت گرفته است كه سازمان هاى گردشگرى طرفين بايد برنامه هاى اجرايى خود را سريعتر عرضه كنند.
|
|
محمد طاهر ربانى
|
> آقاى ربانى طرف هاى ايرانى ايراداتى به بخش سياسى روابط ايران و قطر وارد مى دانند، مثل نارضايتى از صدور رواديد، عملكرد شبكه الجزيره و يا پيوندهاى نزديك قطر با رژيم اسرائيل، آيا اين نوع از مشكلات در جريان سفر مورد بحث و بررسى قرار گرفت؟
\ براى ايجاد تسهيلات كنسولى و صدور رواديد با قطرى ها توافق شد به زودى مانند دبى كه رواديد ۷۲ ساعته در فرودگاه صادر مى شود، براى ايرانيانى كه به مقصد دوحه پرواز مى كنند اين امتياز را قائل شوند و ما بزودى شاهد حضور هموطنان در حوزه خليج فارس بويژه كشور برادر قطر خواهيم شد. در مورد شبكه الجزيره، آقاى شيخ حمد بن ثامر آل ثانى مدير عامل شبكه الجزيره و رئيس راديو تلويزيون قطر در اين سفر امير را همراهى مى كرد، ايشان با عنايت به اين كه شبكه الجزيره در راستاى كار رسانه اى خود دچار برخى از لغزش ها و اشتباهات غير حرفه اى شده بود براى تلطيف فضاى كار رسانه اى و اطمينان دادن به مسؤولين ايران و براى پاره اى توضيحات مذاكراتى در ايران داشته و با قائم مقام برون مرزى صدا و سيماى ايران مذاكرات مفصلى به عمل آورد و براى جبران اشتباهات گذشته اصرار زيادى داشتند كه دفتر صدا و سيماى در دوحه تأسيس شود و متقابلاً در اين پروژه، قرار شد به زودى دفتر راديو تلويزيون قطر در تهران گشايش يابد. در مورد شبكه الجزيره هم كه از رسانه هاى مهم منطقه و فرامنطقه است و در حجم وسيعى همانند شبكه هاى CNN و BBC بينندگان زيادى را به خود جذب كرده و حداقل ۵۰ ميليون بيننده و مخاطب در كشورهاى عربى و اسلامى دارد هم بايد بگوييم كه ما علاقه مند به استفاده از ظرفيت و توان اين شبكه مهم در راستاى تأمين منافع و رساندن صداى مظلوميت ملت ايران كه مورد هجمه قدرت هاى بزرگ بويژه آمريكا قرار گرفته است هستيم و اميدواريم با توجه به پرتوان بودن اين شبكه من بعد در راستاى احترام به حقوق ملت ايران در انجام كار رسانه اى خود موفق باشد. لابد فكر مى كنيد در مورد سؤال مربوط به رژيم صهيونيستى نمى خواهم پاسخ بدهم؟
> بله اين طور به نظر مى آيد.
\ قطر يكى از كشورهاى پيشرو در زمينه پذيرش بسيارى از نيروهاى مخالف دولت هاى حاكم منطقه است و از آنها به عنوان ميهمان پذيرايى مى كند به همين دليل قطرى ها در موضعگيرى سياسى در مورد انتخابات مردمى فلسطين از دولت حماس به نخست وزيرى اسماعيل هنيه استقبال كردند و آن را به رسميت شناخته و در مقابل از رفتار دوگانه و غير اصولى رژيم اشغالگر قدس انتقاد كردند ، قطر دومين كشورى بود كه بعد از اهداى كمك انسان دوستانه ايران به مبلغ ۵۰ ميليون دلار به دولت فلسطين قطرى ها به همان مبلغ حمايت و كمك مالى به دولت فلسطين را اعلام كردند، همچنين در كنفرانس بين المللى حمايت از فلسطين در تهران موضع قطر طرفدارى از دولت و حاكميت مردم فلسطين بود.
> به عنوان سؤال پايانى به نظر شما آيا اجماعى در نگاه كشورهاى منطقه خليج فارس در برابر تز تهديد نظامى آمريكا عليه ايران، به وجود آمده است؟
\ از نظر مجموعه كشورهاى منطقه با وقوع سه جنگ در حوزه خليج فارس در دهه هاى گذشته، منطقه تاب و تحمل جنگ چهارم را نخواهد داشت، از اين رو نگاه مجموعه كشورهاى عضو شوراى همكارى خليج فارس اين است كه مبادا با وقوع جنگى ديگر مشكلات رفاهى و همچنين عقب ماندگى توسعه صنعتى و انرژى براى آنها فراهم بيايد، لذا همواره توصيه آنها اين است كه مايل نيستند نيروهاى بيگانه در فكر به هم زدن ثبات و امنيت منطقه باشند و علايق زيادى براى ايجاد صلح و ثبات و برقرارى موازنه سياسى باقدرتهاى بزرگ منطقه به منظور تأمين هرچه بيشتر ثبات و امنيت دارند. آنها امنيت خود را در گرو امنيت منطقه و ايران مى دانند و به خوبى درك كرده اند درصورتى كه آمريكا يا هر قدرتى به دنبال تشنج و ايجاد درگيرى در منطقه باشد، نخستين كشورهايى كه دچار ضرر جبران ناپذير خواهند شد كشورهاى كوچك منطقه خليج فارس خواهند بود.