جاويد قربان اوغلى
۱ ) گزارش پرونده هسته اى ايران به شوراى امنيت و بررسى آن در شورا ابعاد بين المللى جديدى به موضوع بخشيده است. جلسات رسمى ۱۵عضو شورا وهمچنين هماهنگيهاى ۵عضو دائم و آلمان نمايانگر تلاشهاى فشرده ديپلماتيك در خصوص مسأله هسته اى ايران مى باشد و بطور طبيعى در روزهاى آينده رايزنيهاى بيشترى را در ديپلماسى جهانى با هدف حصول به نوعى مصالحه براى صدور قطعنامه اى از سوى شوراى امنيت شاهد خواهيم بود.
تاكنون روسيه و چين مخالفت خود را با قطعنامه شديد اللحن تحت فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد اعلام كرده اند ولى مشخص نيست اگر بلوك غرب در عزم خود براى به رأى گذاشتن چنين قطعنامه اى مصمم باشد واكنش روسيه و چين چه خواهد بود. به عقيده بسيارى از تحليلگران دو كشور مذكور به چنين قطعنامه اى رأى منفى نخواهند داد كه به معناى استفاده از حق وتو مى باشد. تلاش اين دو در حال حاضربر جلوگيرى از ارائه چنين قطعنامه اى در شوراى امنيت متمركز شده است. تاكتيك آنان نيز چانه زنى در خصوص عبارات قطعنامه و عدم اشاره به فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد است كه مى تواند مقدمه تحريم و توسل به زور براى اعمال آن باشد وگرنه هر دو كشور در افزايش فشار به ايران براى تعليق همه فعاليتهاى هسته اى با گروه غرب هم نظر مى باشند و كراراً نيز اين مسأله را از ايران خواسته اند. هرچند كه در گفت وگوهاى ديپلماتيك با ما آن را تاكتيكى براى مقاومت در برابر افزون خواهى غرب از ايران كه خارج از چارچوب مفاد NPTاست ذكر مى كنند ولى تا آنجاييكه به ايران و سرنوشت فعاليتهاى هسته اى اش مربوط مى شود هردو به يك نتيجه منتهى خواهد شد.
۲) ترديد نبايد كرد كه هيچكس در كشور خواهان تصويب قطعنامه اى در شوراى امنيت در خصوص پرونده هسته اى نيست كما اينكه كسى مايل به گزارش موضوع به شوراى امنيت نبود. واضح است كه تصويب قطعنامه در شوراى امنيت پاى كشور را به نحو محسوس ترى در معضلى كه غرب به رهبرى آمريكا تدارك ديده گرفتار خواهد كرد. آمريكا از زمان شروع بحران در تابستان ۱۳۸۲خواهان ارجاع پرونده به شوراى امنيت بود. توقف (يا شكست) مذاكرات ايران با سه كشور غربى بهانه اصلى آمريكا براى ترغيب يا وادار كردن اروپا براى همسويى آنان با واشنگتن در گزارش پرونده به شوراى امنيت بود. بطورطبيعى طرح پرونده در شوراى امنيت دست آمريكا را براى مداخله فعالتر بازتر كرده ومحدوده عمل كشورهاى اروپايى را در موضوع به نحو محسوسى كاهش خواهد داد. در خصوص تصويب قطعنامه احتمالى بشرح ذيل مى توان گمانه زنى كرد:
۱-۲ مقاومت جدى روسيه و چين در برابر غرب و ملاحظه نظرات آنان در قطعنامه پيشنهادى از طرف ارائه كنندگان قطعنامه. در چنين وضعيتى احتمالاً بدون ذكر فصل هفتم منشور متن قطعنامه متضمن هشدار جدى به ايران براى رعايت بيانيه قبلى شورا و همچنين قطعنامه هاى آژانس و تعيين مهلت زمانى مشخص (نوعى اولتيماتوم) باشد. اشتباه بزرگى است اگر چنين قطعنامه اى پيروزى براى ايران و شكست براى بلوك غرب ارزيابى گردد.
۲-۲ اصرار آمريكا بر تحميل اراده خود براى تصويب قطعنامه اى تحت فصل هفتم منشور سازمان ملل. در چنين وضعيتى انتظار از روسيه يا چين براى وتوى اين قطعنامه ناشى از عدم درك وضعيت پرونده و روابط حاكم بر قدرتهاى جهان است. چين به هيچ وجه آمادگى ورود در يك چالش با آمريكا كه مى تواند منافع اين كشور را در معرض مخاطره قرار دهد ندارد مضافاً اينكه تأثيرات هر گونه تحريم احتمالى نفت ايران از سوى كشورهايى مانند عربستان جبران شده و چين متحمل خساراتى جدى نخواهد شد. موضع روسيه نيز هر چند بخاطر حمايت از آخرين سنگر در مقابل سياست
يكجانبه گرايى آمريكا و همچنين نيروگاه اتمى بوشهر و قراردادهايى كه با ايران دارد قوى تر از چين است ولى روسها نشان داده اند كه اهل معامله اند. مهم بهايى است كه غرب بايد در مقابل نرمش روسيه به اين كشور بدهد.
۳) در آن سوى بحران گزينه هاى آمريكا در برخورد با ايران (حتى در صورت تصويب قطعنامه) نامحدود نيست و اين نكته مهمى براى تنظيم سياست ايران در قبال بحران است.
۱-۳ گزينه نظامى (حتى با محمل قطعنامه) حتى در ميان جمهورى خواهان نيز طرفداران اندكى دارد و تنها عده معدودى در تيم نو محافظه كاران از اين گزينه حمايت مى كنند. به عقيده اين گروه اگرچه ممكن است هزينه هاى اين گزينه بسيار سنگين باشد ولى براى تثبيت موقعيت برترآمريكا در جهان ضرورى است و در دراز مدت به نفع آمريكا خواهد بود.
علاوه بر مخالفتهاى داخلى ،شرايط منطقه(درگير بودن آمريكا در عراق)و مخالفت هم پيمانان اروپايى نيز از عوامل محدودكننده دولت بوش براى انتخاب اين گزينه است. مضافاً اينكه اين اقدام ائتلاف مورد نظر آمريكا را دچار شكاف كرده و اجماع موجود در خصوص پرونده هسته اى را برهم خواهد زد، ضمن اينكه بهترين مستمسك براى ايران براى خروج از NPTو بى ثباتى گسترده در منطقه خواهد بود.
۲-۳ گزينه ديگرتحريم هاى هوشمند با توسل به قطعنامه شوراى امنيت مى باشد. اين گزينه اگرچه در اين مرحله با مخالفت روسيه و چين روبروست ولى از حمايت حاميان اروپايى بوش برخوردار است. مخالفت روسيه و چين با قطعنامه پيشنهادى انگليس و فرانسه نيز در عبارات همين قطعنامه و مشخصاً اشاره به فصل هفتم منشور سازمان ملل است كه مى تواند مقدمه اعمال تحريم ها در مراحل بعدى باشد. با توجه به اينكه مصالحه روسيه و چين با بلوك غرب در خصوص اين قطعنامه (احتمالاً با اندكى تغييرات) بعيد نيست. به نظر مى رسد ضرورى است ايران با اتخاذ ديپلماسى فعال و ارائه راه كارهايى مانع از اين مسأله شود و در سطح ملى تأثيرات چنين قطعنامه اى بركشور مورد ارزيابى قرار گيرد. ترديدى نيست كه تصويب و اجراى چنين قطعنامه اى كه از يك پشتوانه بين المللى برخوردار خواهد بود مى تواند ضايعات جبران ناپذيرى را حتى در همين مسأله هسته اى براى ما داشته باشد. مضافاً اينكه مقابله با اين تحريمها در چارچوب مخالفت با اراده جمعى بين المللى مورد ارزيابى قرار گرفته و تبليغات منفى عليه ايران را افزايش خواهد داد.
۳ _ ۳ ممكن است مخالفت جدى روسيه و چين مانع از تصويب قطعنامه اى تحت فصل هفتم منشور سازمان ملل گردد كه اين ضعيف ترين گزينه براى آمريكا است،هرچند همانطور كه جان بولتون، نماينده آمريكا در سازمان ملل گفته است، در صورت عدم توفيق براى تصويب قطعنامه آمريكا و متحدانش براى اعمال چنين تحريمهايى دست بكار خواهند شد.
۴) بايد ديد چگونه مى توان محدوديت هاى آمريكا در بحران هسته اى را به فرصتهايى براى كشورمان تبديل كرد. واقعيت اين است كه راه حل ديپلماتيك با حفظ حقوق كشورمان در مسأله هسته اى انتخابى استراتژيك و مورد تأييد مسؤولان كشور در همه سطوح است. ما تاكنون در اين صحنه به عنوان يك بازيگر با سه كشور اروپايى وارد گفت و گوهاى فشرده سياسى شده بوديم. بدون پرداختن به دلايل توقف مذاكرات و ارزيابى آن مى توان گفت كه بيشتر دست اندركاران مسأله در سطح جهان (منجمله آمريكا) اين رهيافت را بر هر گزينه ديگر ترجيح مى دهند.
بعيد به نظر مى رسد آقاى بوش عليرغم تأكيد مكرر بر اينكه همه گزينه ها را روى ميز دارد، با گرفتاريهاى عمده اى كه در عراق دارد آمادگى پذيرش ريسكى ديگر را داشته باشد. بنابراين در چنين وضعيتى كه صحنه بازى و بازيگران آن اندكى تغيير كرده اند،ضرورى است با تأمل بيشترى اين بحران را مديريت كرد. ما قبلاً بخاطر منافع ملى همسايگان و منافع منطقه اى خودمان وارد مذاكراتى شديم كه شايد قبل از آن به عنوان يك تابو مطرح مى شد. آيا تصور اينكه براى حفظ منافع ملى خودمان چنين رويكردى را انتخاب كنيم قابل بحث و بررسى نيست؟ تاريخ چند ده ساله گذشته ما نشان مى دهد كه ما در آزمونهاى سخت از طريق مذاكرات ديپلماتيك به حقوق حقه خود رسيده ايم. به طور طبيعى يك انقلاب مى تواند اين رويدادها را با اطمينان بيشترى مديريت كرده و پيروز از صحنه ميدان بيرون آيد.
۵) آمريكا از وضعيت خوبى در منطقه برخوردار نيست. هزينه هاى سنگينى كه از زمان روى كار آمدن جورج بوش در كاخ سفيد در كشورهايى همچون عراق و افغانستان پرداخته است نتيجه معكوس براى منافع آمريكا در برداشته و برعكس ايران را در موقعيت مطلوبى قرار داده است. در صحنه خاورميانه نيز پيروزى حماس شكست بزرگ ديگرى براى سياستهاى خاورميانه اى كاخ سفيد است و اسرائيل در ضعيف ترين موقعيت سياسى از زمان تأسيس قرار دارد و طبيعى است كه اين موقعيت ضعيف سياسى بر توان نظامى رژيم صهيونيستى تأثير خواهد گذاشت. مضافاً اينكه ايران هم از نظر اقتصادى در وضعيت بسيار خوبى است و هم در زمينه فناورى به سطحى رسيده است كه مى تواند منطق خود را به دنيا بقبولاند،كما اينكه در قضيه هسته اى نيز دولتها و ملتهاى بسيارى از حق ايران حمايت مى كنند ،مشكل اين است كه نظرات آنان در تصميمات بين المللى تأثير چندانى ندارد.
در چنين شرايطى مى توان با اصرار بر تحقير و تحميل شكست بيشتر به آمريكا، او را به اتخاذ رفتار غير متعارف وادار كرد. طبيعى است براى آمريكا به عنوان يك ابرقدرت بسيار سنگين و تحقيرآميز خواهد بود كه با دست خالى و با تحمل شكست وبا خوارى از منطقه بيرون رانده شود. هر كشورى در چنين وضعيتى از همه توان خود براى جلوگيرى از تحقق چنين امرى استفاده خواهد كرد. اما مى توان با تقويت انتخابى عاقلانه تر طرفداران راه حل سياسى در آمريكا را تقويت كرد و به گونه اى عمل كرد كه هر دو طرف برنده از ميدان بيرون آيند. اگرچنانچه ديپلماسى فعال ايران بتواند چنين گزينه اى را به نخبگان جهان و آمريكا تحميل نمايد، بايد پذيرفت كه منطق راه حل ديپلماتيك بر جاه طلبى هاى بازهاى حاكم بر كاخ سفيد غلبه خواهد كرد و احتمالاً مصلحان مخالفان تشديد بحران در آمريكا نيز مى توانند اين گزينه را بر گروه جنگ طلب تحميل نمايند. بايد ديد چگونه مى توان اين فرصت را براى آنان فراهم كرد. زمان به نفع طرفداران منطق صلح به پيش مى رود.

گروه سياسى: سيد احمد نجفى -
« محمود احمدى نژاد، رئيس جمهورى اسلامى ايران در نامه اى به جورج بوش، رئيس جمهورى آمريكا، ضمن ارائه تحليلى از وضعيت جهانى و ريشه يابى مشكلات، راههاى جديدى را براى برون رفت از شرايط شكننده جهانى ارائه كرد.»
اين مهمترين خبر در نشست هفتگى سخنگوى دولت بود كه بلافاصله در رسانه هاى بين المللى بازتاب گسترده اى يافت.
غلامحسين الهام ديروز فلسفه و دليل نوشتن اين نامه مهم را بازگو كرد و گفت: رئيس جمهورى چنان كه در كنفرانس خبرى خود اعلام كرده حرفهايى با سران جهان دارد و تصميم گرفته كه به مناسبت سال پيامبر اعظم (ص) نامه هايى به سران جهان بنويسد. او خاطرنشان كرد كه نخستين گام رئيس جمهورى در اين راستا نامه به جورج بوش (رئيس جمهور آمريكا) است. اكنون نامه احمدى نژاد از طريق سفارت سوئيس به عنوان حافظ منافع آمريكا به مقام اول كاخ سفيد ارسال شده است.از قرار معلوم مأموريت ارسال مكتوب رئيس جمهور بر عهده وزير امور خارجه گذاشته شده است و به اين ترتيب منوچهر متكى مسؤول انجام مأموريتى است كه ناظران سياسى به آن عنوان رويداد بى سابقه داده اند و با حضور در الهيه تهران، نخستين نامه يك رئيس جمهورى اسلامى به رئيس جمهورى آمريكا پس از ۲۷ سال به «فيليپ ولت» سفير سوئيس در تهران تحويل مى دهد.
به گفته الهام، اين نامه احتمالاً همان خبر مهم رئيس جمهورى بود كه دكتر احمدى نژاد صبح ديروز در حاشيه بازديد از نمايشگاه مطبوعات وعده اعلام آن را داده بود.
اما اصرار خبرنگاران براى افشاى مواردى از اين نامه نيز بى نتيجه ماند. تنها پاسخ الهام در اين باره، اين بود كه: «اين نامه سرگشاده نيست.»در اين ميان يكى از خبرنگاران گفت: اگر آمريكا آن را منتشر كند، چه مى شود؟ و پاسخ شنيد: «منتشر كند.»
در اين ميان خبرنگار رسانه خارجى نيز پرسيد: «چرا نخستين نامه به رئيس جمهورى آمريكا نوشته شده است؟» الهام پاسخ داد: خودتان مى توانيد پاسخ اين سؤال را حدس بزنيد.
> دومين خبر آقاى سخنگو
خبر «نامه رئيس جمهورى به بوش» چنان خبرنگاران را غافلگير كرد كه خستگى و معطلى يك ساعته شروع نشست را به كلى از ياد بردند، اما هنوز بحث درباره اين خبر پايان نيافته بود كه رئيس دفتر رئيس جمهورى دومين خبر مهم اين نشست را ارائه كرد، خبرى كه به چند روز ابهام و مناقشه درباره ورود زنان به ورزشگاهها پايان داد.
سخنگوى دولت با اشاره به مباحث نشست هفته گذشته خود گفت: مقام معظم رهبرى در اين خصوص فرموده اند كه «به احترام نظر مراجع تقليد، تجديد نظر كنيد» و دولت طبق اين تصميم و تدبير مقام معظم رهبرى عمل خواهد كرد.
> رئيس جمهورى تصميمى براى تغيير مديران ندارد
در ادامه اين نشست خبرنگار حوزه دولت «ايران» پرسيد: درحالى كه هنوز يك سال از فعاليت دولت نگذشته، برخى محافل قضاوت درباره عملكرد مديران و وزرا را آغاز كرده اند و در اين باره مدعى اند رئيس جمهورى از برخى مديران ناراضى است. آيا اين موضوع صحت دارد؟ و نيز اينكه همزمان با جشنواره مطبوعات اين سؤال مطرح است كه آيا دولت از عملكرد مطبوعات رضايت دارد و بيشترين مسأله اى كه در اين حوزه باعث آزردگى دولت مى شود، چيست؟
سخنگوى دولت در پاسخ گفت: اخلاق دولت اين نيست كه آزردگى را با رسانه و مردم مطرح كند و بنا نيست كه وقت دولت به بيان آزردگى خاطر و بعضى گله ها بگذرد. پاسخ سؤال اول شما هم در اين نكته نهفته است كه دولت بايد وقت محدود خود را با تمام قوا صرف خدمت به مردم كند.
الهام افزود: اين اراده دولت است و نگاه و مطالبه رئيس جمهور از وزرا و همه كارگزاران هم همين است كه در چارچوب اهداف و برنامه هاى نظام و در جهت تحقق تعهدات و گفتمان دولت بخصوص در امر عدالت گسترى و مهرورزى با مردم و ارتباط صميمى و قلبى با آنها، باور مردم و عشق به آنها و بذل همه توان براى خدمت به آنها و تلاش براى پيشرفت كشور خود را وقف كنند.
سخنگوى دولت تصريح كرد: در هر مديريت اقتضا مى كند كه بدنه را به اين سمت هدايت، تشويق و حتى عتاب كرد و به ملت اطمينان داد كه مجموعه اين خانواده با اين تعهد گردهم آمده اند و با هيچ كس پيمان ويژه اخوتى جز خدمت به مردم نداريم.وى افزود: هر كس در جهت خدمت مورد حمايت و تشويق است و دولت به همه كارگزاران مشغول خدمت، اعتماد و اطمينان دارد و آنها را براى اين كار انتخاب كرده و مورد حمايت مى داند.
رئيس دفتر رئيس جمهورى در عين حال خاطرنشان كرد: اين عتابها به معنى عدم اعتماد به آنها نيست و لازمه كار مديريت است كه به تذكرات توجه داد تا از اصول و برنامه ها غافل نشويم.الهام گفت: عتابهاى رئيس جمهورى به مديران را نبايد به بى اعتمادى و تضعيف مديران برداشت كرد، بلكه به اين معنا كه كار مديران به طور مستمر مورد ارزيابى و نظارت است.وى با تأكيد بر حمايت رئيس جمهورى از مديران ارشد كشور افزود: هيچ تصميمى براى تغيير گرفته نشده است.سخنگوى دولت همچنين در پاسخ به پرسش ديگر «ايران» گفت: رسانه ها هرچه به اطلاع رسانى دقيق و صحيح و ايجاد ارتباط ميان دولت و مردم بپردازند و نقد بكنند مورد استقبال هستند و دولت سينه اش فراخ و گوشش به همه نصايح مبتنى بر مبانى و اهداف و اصول انقلاب و پيشرفت كشور شنوا است.
وى افزود: اگر رئيس جمهورى امروز (دوشنبه) از مطبوعات گله اى كردند به اين دليل است كه در مطبوعات نقدى نمى بينم، درحالى كه نقد مبتنى بر اطلاعات صحيح در همه عرصه ها به دولت كمك مى كند.
> سرنوشت طرح تجميع انتخابات
سخنگوى دولت در پاسخ به پرسشى درباره طرح تجميع انتخابات نيز گفت: اين طرح مورد قبول دولت و شخص رئيس جمهورى است، حتى خود ايشان هم مبدع بودند كه اين طرح به نقطه مطلوبى برسد و با برگزارى همزمان انتخابات هزينه هاى مالى از اين محل كاهش يابد.وى ضمن تأكيد بر عدم دخالت دولت در امر انتخابات از رد لايحه پيشنهادى در هيأت دولت خبر داد كه بر مبناى آن از دوره كنونى فعاليت شوراها كاسته شده بود. رئيس دفتر رئيس جمهورى خاطرنشان كرد: دولت با كاهش زمان فعاليت دوره كنونى شوراها موافقت نكرده است.وى در عين حال گفت: زمان انتخابات شوراها را وزارت كشور و مجلس تعيين مى كنند.
> خبرهايى كه درست نبود
«اختلاف رئيس بانك مركزى و رئيس جمهورى»، «واريز مبالغ حسابهاى ارزى به حسابهاى معتمدين رئيس جمهورى»، «تشكيلات ۲۷۰ نفره طرفداران احمدى نژاد براى انتخابات مجلس هشتم» اينها همگى خبرهايى بودند كه از سوى سخنگوى دولت نادرست خوانده شدند.
الهام با رد اختلاف رئيس بانك مركزى و رئيس جمهورى گفت: اين موضوع صحت ندارد و آقاى شيبانى مشغول به كار است.
الهام همچنين به طنز گفت: به شوخى به آقاى شيبانى مى گوييم كه در اجلاسهاى بين المللى شركت نكند، چرا كه تا وى به سفر خارجى مى رود، رسانه ها با ديدن صندلى خالى وى، شايعه كنار رفتنش را مطرح مى كنند.صحت خبر حمايت رئيس جمهورى از رئيس فدراسيون فوتبال و سرمربى تيم ملى فوتبال نيز موضوع پرسش ديگرى از سخنگوى دولت بود. الهام پاسخ داد: رئيس جمهورى هيچ اظهار نظرى در اين زمينه نداشته اند.
  الهام در پاسخ به پرسشى نيز گفت: دولت در بحث جمع آورى آنتن هاى ماهواره اى هيچ تصميمى  نگرفته است ، طرح هايى كه از سوى نمايندگان مجلس مطرح شده است ، مربوط به  مجلس است.
> سناريوهاى مختلفى داريم
سخنگوى دولت همچنين در پاسخ به سؤالى درباره اقدامات دولت در واكنش به تحريم احتمالى ايران نيز تصريح كرد كه دولت براى احقاق حقوق ملت ايران سناريوهاى مختلفى دارد.
الهام با اشاره به تحريم هايى كه در حال حاضر عليه جمهورى اسلامى ايران وجود دارد، گفت: اگر بناى تحريم دارند كه الآن هم تحريم هستيم و اتفاق جديدى نمى افتد.
خبرنگارى در حاشيه اين نشست نيز پرسيد: اگر قطعنامه شوراى امنيت براى ايران تحريم در نظر بگيرد آيا ايران از ان.پى.تى خارج خواهد شد؟
موضع رسمى دولت اين بود: اگر بنا باشد كه مقررات بين المللى اعمال نشود و سازمان هاى بين المللى از ايفاى نقش مستقل خود براى اجراى مفاد اين معاهدات عاجز باشند، طبيعى است كه حق تجديدنظر وتنظيم مجدد روابط براى دولت ايران باقى است. الهام افزود: رئيس جمهورى اعلام كرده است حق تجديدنظر و بازنگرى در روابط با سازمان هاى جهانى و بين المللى در هر شرايطى براى ايران محفوظ است.
> كاهش نرخ سود تسهيلات بانكى به بخش كشاورزى
سخنگوى دولت در ابتداى اين نشست از كاهش ۳ درصدى نرخ سود تسهيلات بانكى به بخش كشاورزى خبر داد.وى گفت: دولت مابه التفاوت را به صورت يارانه پرداخت مى كند. بر اساس اين گزارش اين نرخ ۱۱ درصد تعيين شده است.سخنگوى دولت همچنين اعلام كرد كه لايحه جامع پيشرفت استان خوزستان بزودى به مجلس شوراى اسلامى ارائه مى شود. به گفته وى، در اين لايحه دولت پيشنهاد كرده از حساب ذخيره ارزى مبلغ ۵۵۰ ميليون دلار برداشت و براى رفع مشكلات اساسى استان خوزستان اختصاص يابد.وى همچنين از «تعميم پرداخت وام صندوق رفاه دانشجويان به دانشجويان دوره هاى شبانه» و اختصاص ۲۰ ميليارد ريال براى قدردانى از نيروهاى مجرى «طرح نوروزى» معاونت راهنمايى و رانندگى ناجا در سال ۸۵ خبر داد.