الميرا مهرمنش
يكى از بهترين روش ها براى آموزش ارزش هاى پول به كودكان، پرداخت پول توجيبى به آنهاست. يعنى مقدار معينى پول كه به طور منظم پرداخت مى شود.
بدين ترتيب كودكان ضمن آشنايى با مهارت هاى اوليه مديريت دارايى هايشان نسبت به نظم و ترتيب و وظايف خود آگاهى پيدا مى كنند.

كودكان از چه سنى بايد پول توجيبى بگيرند؟
زمان پرداخت پول توجيبى به شما و فرزندتان بستگى دارد و اينكه چه سنى را براى اين كار مناسب مى بينيد. معمولاً كودكان خيلى زود مجذوب پول مى شوند، بنابراين از اينكه پولى را براى خودشان داشته باشند بسيار هيجان زده خواهند شد.
هنگامى كه كودكان به كودكستان مى روند، فرصت خوبى براى آغاز پرداخت پول به آنهاست. اگرچه بعضى از والدين در صورت مشاهده آمادگى فرزندشان از سنين پايين تر به آنها پول توجيبى مى دهند.

كودكان بايد چقدر پول بگيرند؟
مبلغ پول توجيبى به محدوديت هاى بودجه خانواده و شرايط شخصى شما بستگى دارد. مى توانيد مبلغ پول توجيبى را با هر مقدارى كه دوست داريد شروع كنيد و سپس هر سال آن را افزايش دهيد. به هر حال بهتر است كه در اين رابطه ميزان درآمد خودتان و همين طور عادات پول خرج كردن فرزندتان را در نظر بگيريد. فقط بايد توجه كنيد كه مقدار مشخصى پول را بر مبناى زمان معينى به او بدهيد.
اگر فرزند شما بزرگتر است از او بپرسيد كه مى خواهد هر هفته چقدر پول بگيرد؟ در صورتى كه نمى داند، از او بخواهيد مخارج خود را در طول يك هفته محاسبه كند. اين درخواست شما راه مناسبى است تا فرزندتان درباره هزينه هاى خود فكر كند. در صورت لزوم مبلغ پيشنهادى او را آنطور كه مناسب مى بينيد، تعديل كنيد.
پرداخت پول توجيبى هر چند وقت يكبار باشد؟
لازم نيست كه هميشه پول توجيبى به طور هفتگى پرداخت شود. بعضى از والدين همزمان با دريافت حقوق خود به فرزندانشان پول مى دهند كه ممكن است به صورت ماهيانه باشد. با اين وجود بهتر است كه آن را به صورت هفتگى پرداخت كنيد.

مهارت هاى اوليه مديريت مالى
پرداخت پول توجيبى كودكان به شما كمك مى كند كه مفاهيم اوليه مديريت مالى و اصول كلى اقتصادى را به فرزندان خود بياموزيد. براى مثال مشكل برخى از والدين اين است كه هر وقت براى خريد به فروشگاه مى روند، فرزندشان اصرار مى كند كه حتماً چيزى هم براى او بخرند. در حقيقت شما با پرداخت پول توجيبى، قدرت تصميم گيرى براى خريد را در فرزندتان ايجاد مى كنيد. در چنين مواقعى به او بگوييد: «تو پول توجيبى دارى، به خودت بستگى دارد كه پولت را چطور خرج كنى.» با اين شيوه مى توانيد به كودكان بفهمانيد كه منابع مالى محدوديت دارد.

پرداخت پول بابت انجام كارهاى خانه
آيا كودكان بايد براى انجام كارهاى خانه پول بگيرند؟ شايد چنين عملى به ظاهر خوشايند باشد، ولى اغلب اوقات يك اشتباه است!
توصيه نمى شود كه كودكان به ازاى انجام كارهاى خانه پول دريافت كنند. در اين صورت ممكن است كه به خاطر دريافت مبلغى ناچيز وظايف خود را انجام ندهند. هدف از پرداخت پول توجيبى اين است كه كودكان مهارت هاى مالى لازم را بياموزند، نه اينكه در قبال انجام وظايفى، به طور نامنظم و نامشخص پول دريافت كنند.
بنابراين بر اساس يك توافق مى توانيد مبلغ پايه اى را به عنوان پول توجيبى در نظر بگيريد و اگر فرزندتان در طول هفته كارهايى اضافه بر وظايف خود انجام داد، پول بيشترى به او بدهيد.

پس انداز
قطعاً نبايد به كودكان اجازه دهيد كه چون پول دارند هر زمان هر چيزى را كه دلشان خواست بخرند. پس انداز مفهومى است كه بايد به فرزندان آموزش بدهيد و اينكه به آنها بگوييد با پس انداز پول هايشان، در آينده مى توانند چيزهاى بهترى بخرند. به هر حال هنگامى كه پول را به فرزندتان مى دهيد، پول اوست ولى بايد به وى ياد بدهيد كه چطور آن را خرج كند. به طور مثال هنگامى كه فرزندتان قصد خريد دارد، از او بپرسيد كه آيا مطمئناً اين همان چيزى است كه مى خواهد؟ يا مى تواند با پس انداز پول هايش در آينده كالاى بهترى بخرد.
مى توانيد همراه با دادن پول توجيبى محدوديت هايى را هم ايجاد كنيد. براى مثال به كودك بگوييد كه مقدارى از پول خود را داخل قلكش بيندازد.
براى آموزش پس انداز درازمدت بايد پول بيشترى به فرزندان خود بدهيد تا مبلغى را بابت پس انداز در بانك بگذارند. اين پس اندازها مى تواند براى رفتن به دانشگاه يا ساير اهداف بلندمدت در نظر گرفته شود.

هزينه پوشاك
براى بودجه بندى هزينه هاى مختلف فرزندتان از او بخواهيد كه در اين زمينه روش مخصوصى را در پيش بگيرد و براى هر يك از مخارج خود مبلغى را تعيين كند. در رابطه با خريد پوشاك نيز مى توانيد مبلغى را علاوه بر پول هفتگى به او بدهيد و تأكيد كنيد كه اين پول فقط بايد براى خريد لباس مصرف شود.

روش آزمون و خطا
به ياد داشته باشيد كه كودكان از روش آزمون و خطا راه زندگى را مى آموزند. پس اگر فرزندتان پول هايش را عاقلانه خرج نمى كند، نگران نباشيد. اگر امروز اشتباه كند، خيلى بهتر از اين است كه در مراحل بعدى زندگى دچار مشكل شود.

ستون بازار را با تمجيد از آنهايى آغاز مى كنيم كه خودشان را با محتواى زمانه هماهنگ كردند و چاى تلخ مى نوشند. بدون قند، بدون قند!
خبر تلخ برايتان اينكه متوسط قيمت قند و شكر، نسبت به سال گذشته در همين ايام ۱۱‎/۶ درصد افزايش داشته. البته شايد تغيير قيمت چندان زياد نباشد كه كامتان تلخ شود و مسأله دورانديشى چيز ديگرى است. پس براى پيشگيرى از مشكلات احتمالى آينده، خودتان را با زمانه هماهنگ كنيد؛ چاى تلخ رفيق.
اما لبنيات. غير پنير، آن هم غير پاستوريزه، قيمت ساير اقلام اين گروه تغييرى با گذشته نكرده. مسأله پنير را هم سعى كنيد با توجيه علمى و خوردن پنير پاستوريزه حل كنيد.
در گروه برنج و حبوبات هم نيازى نيست اسكناس هايى بيشتر از هميشه در جيب بگذاريد. از بازار ميوه چه خبر؟ نوبرانه ها ديگر تحفه اى نيستند و رو به كاهش قيمت گذاشته اند.
در زمينه گوشت، قيمت گوشت گاو و گوساله افزايش داشته و مرغ اندكى كاهش يافته. براى اينكه دچار نگرانى نشويد، درباره چاى و قند يك نكته را هم اضافه و خريد خوبى برايتان آرزو مى كنيم. قيمت چاى كمى كاهش يافته. كاهش قيمت چاى براى جبران افزايش قيمت قند.

برنامه ريزى براى جشن عروسى يكى از هيجان انگيزترين مراحل زندگى آدم هاست و البته به همان اندازه هم پردغدغه و پرخرج. شايد به دنبال تدارك يك جشن عروسى مفصل باشيد يا ممكن است بخواهيد مراسم كوچكى برگزار كنيد. در هر حال نيازى نيست كه براى داشتن مراسمى به يادماندنى هزينه زيادى متحمل شويد. در اينجا چند روش براى صرفه جويى در مخارج مراسم جشن ازدواج پيشنهاد مى شود تا پرداخت هزينه هاى گزاف، طعم شيرين تشكيل زندگى را به كامتان تلخ نكند.
لباس عروس
اكثر عروس ها به دنبال لباس رؤيايى خود مى گردند كه ممكن است بسيار گران باشد. بنابراين پيشنهاد مى شود كه به جاى خريد يك لباس مدل جديد، لباس ساده ترى برگزينيد كه قيمت ارزان ترى دارد ودر مزون هاى كوچك تر يافت مى شود. راه حل ديگر خريد يا اجاره لباس دست دوم است كه روشى مناسب براى صرفه جويى در هزينه هاست. ضمن اينكه مى توانيد لباس دلخواه خود را با قيمت پايين ترى تهيه كنيد.
غذا
با توجه به نوع جشن، غذا يكى از پرخرج ترين بخش هاى عروسى است. براى صرفه جويى در اين قسمت مى توانيد يك پيش غذاى نسبتاً پرحجم را ترتيب دهيد. علاوه بر اين به منظور تهيه غذا از دوستان، آشنايان يا رستوران هاى محلى كمك بخواهيد تا به جهت آشنايى،  تخفيف ويژه اى برايتان در نظر بگيرند.
كيك
اغلب مهمانان بعد از شام كاملاً سير هستند و در نتيجه ممكن است به كيك عروسى شما لب نزنند. يك راه صرفه جويى در مخارج اين است كه كيك را قبل از شام ببريد و سپس آن را به عنوان دسر سرو كنيد. بدينگونه ديگر نيازى نيست كه دسر زيادى سفارش دهيد.
مهمان ها
هر فردى را كه مى شناسيد دعوت نكنيد و ليست مهمانان خود را تا آنجا كه مى توانيد، كوتاه كنيد. فقط از دوستان و اقوام نزديك خود بخواهيد كه در جشن شما شركت كنند و با اين طرز فكر كاهش قابل ملاحظه اى را در هزينه ها مشاهده خواهيد كرد.
گل
يكى از اجزاى گرانقيمت عروسى شما گل است. تعداد گل ها را تا آنجا كه مى توانيد كم كنيد و سعى كنيد گل آرايى ماشين عروس و تزئينات سفره عقد را خودتان بر عهده بگيريد يا از اطرافيانتان بخواهيد كه اين كار را براى شما انجام دهند. مطمئن باشيد كه با كمال ميل قبول مى كنند. در مورد خريد گل هم بهتر است كه به يكى از بازارهاى گل مراجعه كنيد چون خريد از گلفروشى ها مقرون به صرفه نيست.

يك خبر خوب براى خانواده هايى كه داشتن خودروى شخصى را در حد رؤيا مى بينند. منوچهر منطقى، مديرعامل گروه خودروسازى ايران خودرو مى گويد: نرخ سود ليزينگ هاى ايران خودرو بزودى كاهش مى يابد.
اين كار پيروى اقدام دولت در كاهش نرخ سود بانك هاى دولتى و خصوصى انجام مى شود.
منطقى مى گويد: «معمولاً ليزينگ ها منابع مالى خود را از بانك ها تأمين مى كنند و علاوه بر نرخ سود بانك، درصدى نيز كارمزد از مشترى دريافت مى كنند، هم اكنون منابع مالى فعلى ليزينگ هاى ايران خودرو همان منابع مالى قبلى است كه در آن زمان هنوز دولت دستور كاهش نرخ سود بانكى را نداده بود و به همين دليل كاهش نرخ سود در ليزينگ ها چندان محسوس نبوده است. اصولاً بحث رقابت پذيرى در چند محور است كه يكى از مهمترين اين محورها، دسترسى به منابع مالى ارزان قيمت است.»

ش.ف
يادش به خير گارى هاى بهارى. چغاله بادام و گوجه سبز حرمتشان را از دست داده اند. اين روزها زردآلو ديگر نوبرانه اش به چشم نمى آيد. انگورهاى محترم اين همه راه از شيلى تا ايران را روى آسمان نمانده اند كه در بازار رقيب داشته باشند. اين دانه درشت هاى خوش قيافه، نژادشان را به رخ همنامان ايرانى مى كشند. بازار ميوه، اين روزها حكايتى دارد.
داستان از انبارهاى شب عيد آغاز شد، آنجا كه ميوه هاى خوشرنگ وارد هواى آزاد شدند تا طى فعل و انفعالات بازار تبديل به پول شوند. از سمت ديگر مسؤولان وزارت بازرگانى بايد فكرى به حال اين فرايند هميشگى شب عيد مى كردند. آنها با حذف تعرفه واردات ميوه و مركبات از ابتداى اسفند ،۸۴ تلاش نكردند بازار را متعادل نگه داشته و در واقع فكر جيب جماعت باشند. توجيه اين بود كه فصل توليدات داخلى پايان يافته و براى جلوگيرى از افزايش قيمت بايد تقاضا را با عرضه مناسب پاسخ گفت. تنها پس از ورود رقباى زيباى خارجى بود كه مسؤولان اتحاديه ميوه متوجه شدند، ته سردخانه ها خيلى ميوه مانده!
... حالا ميوه هاى خارجى شدند خار چشم توليدكننده هاى داخلى. اين روزها اگر نخورده باشيد، دست ديگران كه انگور و سيب و گلابى هاى خوش قيافه را ديده ايد. آنها رقيبان تازه ميوه هاى ايرانى هستند.
يك فروشنده ميوه هاى خارجى كه البته مى خواهد حس ملى گرايى اش را هم به رخ بكشد، از ميوه هاى ايرانى دفاع مى كند. اما آرمانگرايى يك چيز است و حكايت دخل و خرج چيزى ديگر. «ميوه هاى داخلى از نظر كيفيت و خاصيت هيچ مشكلى ندارند ولى ميوه خارجى با بسته بندى زيبا و ظاهر مناسب مشتريان خاص دارند. مغازه ما در جايى از شهر قرار دارد كه اين ميوه ها خوب به فروش مى رسند. ميوه هاى وارداتى كه امروز در بازار مى بينيد از كشورهاى شيلى، برزيل، فرانسه، مصر، پاكستان و چين آمده اند.»
كارشناسان بازار ميوه، دشمنان قسم خورده اين ميهمانان ناخوانده هستند. آنها مى گويند حضور ميوه هاى وارداتى در بازار حاصلى جز افزايش قيمت ميوه هاى داخلى و ضربه زدن به ذخيره پايان سال ميوه ايرانى در سال ۸۴ ندارد.
با اين حال حداقل برخى از فروشنده ها كه قيافه ميوه هاى وارداتى به حال و هواى مغازه شان بيشتر مى خورد، حرف ديگرى مى زنند. حرف آنها را از زاويه قيمت بخوانيد: يك كيلوگرم سيب ترش سبز پررنگ با بسته بندى وكيوم از فرانسه و شيلى ۴۵۰۰ تومان. اين ميوه با وزن كارتن به قيمت ۳۷۰۰ تا ۴۰۰۰ تومان به فروش مى رسد. وزن كارتن اين ميوه را اگر حوصله اى باشد و حساب كنيد، به ۱‎/۷ تا ۲ كيلوگرم مى رسد. البته اين وزن هم در هنگام خريد جزو وزن ميوه حساب مى شود. براى اينكه ماجرا برايتان جذابتر شود، مى نويسيم كه بسته هاى ميوه در هنگام ورود به ايران تنها با وزن خالص براى واردكننده حساب مى شوند!
حالا كه بحث قيمت است، ساير قيمت هاى ميوه هاى وارداتى را هم بخوانيد. يك كيلوگرم انگور وارداتى از شيلى، با دانه هاى درشت و يك دست و البته بسته بندى پلاستيك زيبا، ۳۵۰۰ تومان. گلابى وارداتى سبزرنگ با بسته بندى، هر كيلو ۲۰۰۰ تومان، تمبرهندى (خرماى هندى)، هر بسته ۷۰۰ گرمى به قيمت ۲۰۰۰ تومان. پرتقال خارجى واكس زده، كيلويى ۱۲۰۰ تومان. آناناس هر عدد ۱۵۰۰ تومان. حالا مى توانيد بازار را از جيب ديگران ببينيد. اين ديگران همان هايى هستند كه قرار است محتويات جيب شما به واسطه ميوه ها به جيب آنها منتقل شود. عجب رقبايى دارند اين ميوه هاى داخلى.
انحصار موز
از هرچه بگذريم، بحث سيب و پرتقال خوشتر است. خانواده ايرانى عادت دارد _ به دلايل مختلف _ همواره در خريد ميوه سيب و پرتقال را به ساير ميوه ها ترجيح دهد. به هرحال از لحاظ حجم و قيمت كه حساب كنيد به صرف است. البته سبدهاى ميوه تا چند ماه پيش با موزهم تزئين مى شدند كه براى سرخ نگه داشتن صورت مقابل ميهمانان از هرلحاظ مناسب باشند. گرچه حالا موز هم دردسر تازه اى شده است. بماند كه سيب و پرتقال هم در جريان رقابت با همنامان خارجى لاجرم به جيب هاى ما فشار مى آورند. مثلاً سيب مرغوب دامغان سال گذشته در همين ايام كيلويى ۱۵۰۰ تومان بود اما حالا سيب نارس خارجى به قيمت ۳۵۰۰ تومان منتظر فروافتادن در كيسه خريد شماست. بگذريم اما موز. اين ميوه كه با قيمت كيلويى ۳۶۰ تومان توسط واردكننده به ايران مى رسد، تا چند وقت پيش با قيمت كيلويى ۴۸۰ تا ۵۰۰ تومان به خانه ها مى رفت. حالا اما قيمت موز شده است حداقل كيلويى ۱۲۰۰ تومان، چه اتفاقى رخ داده؟ حرف هاى حسين مهاجران، رئيس تعاونى ميوه تهران را بخوانيد: «ميوه هاى مرغوب در ميادين را دلالان از ساعت ۱۲ شب به بعد جابه جا مى كنند. زمانى كه قانون حاكم نباشد هرج و مرج زياد شده و فضا براى دلالان و واسطه ها باز مى شود. متأسفانه واردات موز هم در ايران تنها در اختيار سه نفر است. واردكنندگان موز بايد افزايش يابد تا اين امر از انحصار خارج شود. اگر موز بيشتر و با قيمت كمتر عرضه شود روى قيمت بقيه ميوه ها هم اثر مى گذارد.»
به هرحال سبدهاى ميوه روزهايى بحرانى را تجربه مى كنند. شايد بهتر باشد با تغيير سليقه به سبدهايى پر از هويج فكر كنيم. البته اگر از بوركينافاسو، هويج صورتى وارد نشود!

آينده بازار
تا اينجاى گزارش نااميدكننده بود. اگر ورود آفات مختلف به همراه ميوه هاى خارجى به ايران هم اضافه كنيم، گزارش بازار ميوه تبديل به مصيبت نامه ميوه ها مى شود اما ظاهراً مسؤولان به فكر افتاده اند. اميدوار باشيد.
اول خبرى از وزارت بازرگانى، احمد طاهرى، معاون بازرگانى داخلى وزارت بازرگانى مى گويد: «طرح جديد ساماندهى بازار ميوه در سال جارى تدوين و اجرايى مى شود. براين اساس نظام تعرفه واردات ميوه با توجه به برنامه تنظيم بازار در دستور كار وزارت بازرگانى در سال جارى قرار مى گيرد. هدف از اجراى اين طرح بررسى مشكلات موجود در بازار ميوه و رفع آنهاست.»
خبر اميدواركننده ديگر از باغ هاى ميوه به بيرون درز كرده است. حسين يوسفى، معاون باغبانى وزير جهاد كشاورزى مى گويد: «توليد ميوه در سال گذشته بين ۱۴‎/۵ تا ۱۵ ميليون تن بود كه اين رقم در سال جارى به مرز ۱۶ ميليون تن مى رسد. اين رقم يعنى به ازاى هر ايرانى ۲۳۱ كيلوگرم ميوه توليد مى شود.» خبر خوبيست. البته به شرطى كه آفات و طبيعت به رؤياهاى ما خيانت نكنند و البته هر ايرانى قدرت خريد اين ۲۳۱ كيلوگرم خودش در سال را داشته باشد. بگذريم، وظيفه ما خوشبين بودن است، كه هنوز هستيم.