وفا شمس

كوفى عنان، دبيركل سازمان ملل متحد كتابى دارد به نام «ما، مردمان» ، او در اين كتاب براى آنكه خوانندگان به راحتى حرفهايشان را بفهمند جمعيت ۶ميليارد نفرى زمين را هزار نفر فرض كرده و مى نويسد؛ «كمتر از ۶۰ نفر از اين هزار نفر صاحب كامپيوتر هستند و فقط ۲۴ نفر به اينترنت دسترسى دارند. بيش از پانصد نفر در طول عمر خود هنوز با تلفن صحبت نكرده اند!» اين كتاب در سال ۲۰۰۱ نوشته شده ولى در همين سال حدود ۱‎/۵ ميليارد نفر پاى تلويزيونها نشستند تا مسابقه يوونتوس و آ.اس.رم را ببينند.در جهانى كه نصف جمعيت آن هنوز طعم حرف زدن باتلفن را نچشيده اند، ميليونها و ميلياردها نفر مسابقه فوتبال مى بينند. به اين دليل است كه فوتبال فعاليتى فرا ورزشى قلمداد مى شود و باز هم به همين دليل است كه برگزارى مسابقاتى چون جام جهانى حتى پايه هاى اقتصاد كشورى مانند آلمان را به سوى وضعيت بهتر سوق مى دهد. پائولوكوئيلو، نويسنده مشهور برزيلى مى گويد: «ما نياز داريم كه مانند يك گروه در كنار هم زندگى كنيم اما به تفاوت هايمان احترام بگذاريم. فوتبال استعاره اى است بزرگ و جام جهانى مثالى بزرگ از اشتراك تجربيات است». اين گزارش قصد ندارد وارد شاخه هاى اجتماعى جام جهانى فوتبال در آلمان شود، بلكه به تبعات اقتصادى آن براى اين كشور اروپايى مى پردازد. ولى نمى توان از تأثيرگذارى فوتبال بر روابط اجتماعى در لابه لاى سطور گزارش فوق نيز به سادگى گذشت.
دستاوردهاى اين جام جهانى!
۳۰ هزار مكزيكى دارند لحظه شمارى مى كنند تا با آغاز جام جهانى خود را به آلمان برسانند. آنها شايد تاريخى ترين ماه ژوئن زندگى خود را پشت سر بگذارند. اما جالب است بدانيد اين ۳۰ هزار نفر بخش كوچكى از توريست هايى هستند كه در طول برگزارى جام جهانى راهى آلمان خواهند شد. كشور ميزبان شاهد حضور باشكوهى از سه ميليون تماشاچى از نقاط مختلف جهان خواهد بود. هر تماشاچى مكزيكى براى حضور دو هفته اى خود در آلمان مبلغى حدود ۷۵ هزار پزو، معادل ۵ هزار و پانصديورو هزينه كرده است كه اين جداى از هزينه هاى حاشيه اى معمول تماشاگران خواهد بود. فرانتس بكن باوئر، رئيس كميته برگزارى جام جهانى چندى پيش گفته بود ؛ «وزير اقتصاد آلمان برآورد كرده كه سود اين بازيها براى اقتصاد آلمان، حدود ۱۰ ميليارد يورو است. اما اين ميزان فقط سهم اقتصاد آلمان خواهد بود. نبايد فراموش كرداز طريق بازيهاى فوق، نظر مردم جهان نسبت به ما تغيير خواهد كرد». در جمله آخر نكته اى وجود دارد آلمان از هر جهت يك كشور پيشرفته محسوب مى شود، پس آنها به دنبال چه تغييرى در ديدگاه مردم دنيا به خودشان هستند؟! پرسش بوجود آمده تنها يك پاسخ دارد: «ارتقاى جايگاه آلمان در سطح بين المللى» نكته بارزى كه در مسابقات پيش رو ديده مى شود برگزارى بازيها در آلمان متحد است. ديگر نه ديوار برلينى وجود دارد و نه بن، پايتخت است. ۱۵ حامى مالى فيفا «فدراسيون جهانى فوتبال» هر يك ۳۴ ميليون يورو پرداخته اند تا اجازه تبليغ با آرم بازيهاى اين دوره را به دست آورند.
اقتصاد كشور آلمان در آستانه يك جهش بزرگ قرار دارد. برخى كارشناسان معتقدند درآمد حاصل از مسابقات پيش رو مى تواند تا ۵ درصد بر رشد درآمد ناخالص ملى آلمانى ها بيفزايد و اين رقم حدود ۳ ميليارد يورو خواهد بود. ۱۲ استاديومى كه قرار است بازيها در آن برگزار شود نوسازى شده اند و در هلتها ديگر جايى براى رزرو اتاق نمانده است. كارشناسان برآورد كرده اند در جريان بازيهاى جام جهانى فوتبال حدود دو تا سه ميليارد دلار كالاهاى مختلف فروخته مى شود و در كنار تمام اينها سرمايه گذاريهايى مانند سرمايه گذارى ۶ ميليارد دلارى براى استحكام ساختار زيربنايى در ترافيك يا براى ترميم استاديوم ها و تقويت بخش خصوصى كه در اين زمينه فعاليت مى كند، مثل ازدياد هتل ها و مسافرخانه هاى نزديك به محل مسابقات و همچنين در گردشگرى، نه تنها يك هزينه بدون بازگشت تلقى نمى شود بلكه تا سالهاى سال به عنوان يك پشتوانه صنعت توريسم مى تواند آلمانى ها را در رديف پر امكانات ترين كشور دنيا قرار دهد. اين دستاورد كمى نيست! به همين دليل پيش بينى «ماركو بارگل» رئيس بخش اقتصادى پست بانك آلمان درست از آب درآمده است. كه مى گويد از بهار امسال موقعيتهاى شغلى بسيارى در هتل ها و رستورانها به وجود آمده كه از ميزان بيكاران كاسته و در نتيجه مسأله اى به نام حقوق بيكارى نيز براى دولت كم حجم تر شده است. به گفته يكى از مسؤولان اداره مركزى كاريابى آلمان دقت كنيد: «از ما مى خواهند افرادى را براى مسؤوليتهاى حفاظتى در اختيار شركتهايى در شهر كايزرس لاترن قرار بدهيم. هتل هاى هامبورگ نيز درخواست آشپز كرده اند». از سويى ديگر تجمع ستارگان مختلف فوتبال جهان در يك منطقه، مشكلات خاص خود را خواهد داشت. قهرمانان فوتبال به تبعيت از ذات مردمى اين رشته ورزشى مورد توجه هستند و حتى بسيارى مردم آنها را موجوداتى فرا زمينى و با قدرت خارق العاده مى دانند كه هنرنمايى شان را از پشت شيشه هاى تلويزيون ديده اند.
اما سه ميليون نفرى كه ناظر مسابقات جام جهانى آلمان خواهند بود فرصت دارند تا بازيكنان محبوب خود را از نزديك ببينيد.
تمام هتل ها و مسافرخانه هايى كه حتى چندين كيلومتر با محل اقامت تيمها فاصله دارند پر شده اند و هيچ اتاقى براى رزرو وجود ندارد. همين مسأله بازار ديگرى را افتتاح مى كند: ستارگان گرانقيمت فوتبال بايد كاملاً محافظت شوند. يك اتفاق كوچك مى تواند سرنوشت تيمى را عوض كند. در بازيهاى المپيك آتن مبلغى حدود يك ميليارد دلار براى استخدام مأموران حفاظتى خصوصى هزينه شد. آشوبگران نيز مى توانند سودآور باشند. عجيب است .. نه؟ «كلاوس برونى» كه هماهنگ كننده پيگيرى اخلالگران در مسابقات جام جهانى است مى گويد: «آشوبگران خارجى بايد بلافاصله پس از جلب، مبلغى بين ۵۰۰ تا ۱۲۰۰ يورو به خاطر تأمين هزينه رسيدگى به پرونده پرداخت كنند. از آنها مبالغ ديگرى به نسبت شدت ارتكاب جرم گرفته خواهد شد». پس اگر راهى آلمان هستيد مراقب كوچكترين حركت باشيد. بخصوص آنكه بدانيد شكايت شفاهى براى رسيدگى به پرونده ها كافى است. از سويى براساس برآوردهاى انجام شده بطور متوسط هر توريست براى سفر و گذران زندگى در مدت ۵ روز بين ۸۰۰ تا ۱۰۰۰ يورو خرج خواهد كرد.
حدود ۶۰ درصد گردشگران جايى براى خواب در هتل و يا مسافرخانه به دست نمى آورند ، لذا در چنين شرايطى مردم عادى دست به كار شده اند تا با پذيرش گردشگران در خانه هاى خود درآمد اضافى به دست آورند.
براساس يك نظرخواهى ۴۰ درصد شهروندان آلمانى علاقمندند يكى از اتاقهاى خود را در دوران بازيهاى جام جهانى به گردشگران اجاره دهند (به نقل از شبكه تلويزيونى دويچه وله آلمان) .
لمس خرافه قبل از بازى!
سپ بلاتر رئيس سوئيس فيفا پنج سال پيش در وضعيت بغرنجى قرار داشت. كمپانى «اسيل ايسم» كه ۲۰ سال يار تبليغاتى و شريك تجارى فيفا بود ورشكست شد تا فدراسيون جهانى فوتبال با ۳۰۰ ميليون پوند بدهى تنها بماند. مسابقات جام باشگاههاى جهان لغو شد و پيكارهاى سال ۲۰۰۱ جام ملتهاى آمريكا تا يك قدمى تعطيلى پيش رفت. حملات به برجهاى دوقلو در ۱۱ سپتامبر نيز باعث شد شركت «آكزا» كه از حاميان مالى رقابتهاى جام جهانى ۲۰۰۲ بود اعلام انصراف كند. فوتبال در آستانه ركود مطلق قرار گرفت و حتى بسيارى، داستان پرهيجان جام هاى جهانى را تمام شده قلمداد كردند.
اما پيدا شدن چند اسپانسر جديد شرايط را عوض كرد به گونه اى كه آلمانى ها اكنون با فضايى كاملاً متفاوت روبرو هستند. ۳۵۰ شركت آلمانى كه غير مستقيم با بازيهاى جام جهانى ارتباط دارند بيش از ۵ ميليارد دلار براى اين مسابقات هزينه خواهند كرد. حاميان مالى ۳۲ تيم حاضر در رقابتها نيز از سه شركت بزرگ جهانى يعنى نايك (آمريكايى) پوما و آديداس (آلمانى) تشكيل شده اند تا بازيهاى ۲۰۰۶ نمونه خوبى براى مطالعات اقتصاددانان باشد. آديداس در سال ۲۰۰۵ ميلادى حدود ۹۲۰ ميليون يورو فروش داشت كه پيش بينى مى شود در سال جارى ده درصد افزايش يابد و به رقمى حدود يك ميليارد و ۱۲ ميليون يورو برسد. آديداس فروش ده ميليون توپ استاندارد كه در بازيهاى ۲۰۰۶ مورد استفاده قرار مى گيرند را آغاز كرده و قادر است محصولات ديگر خود را نيز تا آغاز جام جهانى بعدى به فروش برساند. درآمد آلمانى ها از محل فروش بليت نيز ۱۷۵ ميليون يورو بوده كه توسط شركت ISE پرداخت شده است. در مقابل رقم ۵۰۰ ميليون يورو مبلغى است كه شركت فوق از محل فروش بليت به دست خواهد آورد. با چنين شرايطى مى توان درك كرد چرا سود سالانه فيفا در سال ۲۰۰۵ نسبت به سال ۲۰۰۴ ، معادل ۵۶ ميليون فرانك سوئيس افزايش يافته است. هرچند بخشى از اين افزايش درآمد را مديون افزايش ارزش دلار بوده اند. با اين همه در دوره چهارسال بعدى جام جهانى از سال ۲۰۰۷ تا سال ۲۰۱۰ ترازنامه فيفا به دلار آمريكا تبديل مى شود. فدراسيون جهانى فوتبال با پس انداز ۴۶۱ ميليون فرانك سوئيس در پايان سال آينده، از برنامه خود براى كسب ۴۵۰ ميليون فرانك سود در سال پيشى خواهد گرفت كه نشان دهنده موفقيت فوتبال در عرصه اقتصاد است.اما جالب آنكه در كنار تمام محاسبات اقتصادى، جام جهانى اين دوره باز هم با خرافه هايى همراه بوده كه شايد به نوعى راز فوتبال تلقى شود.
فردى اكوادورى به نام «تزامارندا نايچاپى» كه گفته مى شود يك جن گير است چندى پيش از ۱۲ ورزشگاه ميزبان بازيها در آلمان بازديد كرد تا روح شيطان را پيش از شروع اين رقابتها از آنها بيرون كند! او وسط چمن ورزشگاه «لايپزيك» جيغ بلندى كشيد تا روح شيطان را فرارى دهد! تعجب آور بود، ولى وقتى بدانيم تصاوير و عكسهاى جيغ كشيدنهاى او در ورزشگاههاى مدرن كشور ميزبان سود سرشارى به دنبال داشت آنگاه شايد كمتر تعجب كنيد. آلمانيها در جريان مسابقات، مرزهاى خود را كاملاً كنترل خواهند كرد تا همه چيز تحت نظر باشد. «وولفگانگ شويبله» وزير كشور آلمان در بيانيه اى اعلام كرده: «با كنترل مرزها، فيلترهاى خطرى را كه پيش از اين در خارج از مرزهاى كشور يعنى كشورهاى شركت كننده در جام جهانى ، مناطق گذرگاهى و همسايگان خود قرار داده ايم، كامل مى كنيم تا همه چيز در امنيت مطلق پيش برود». شويبله و بقيه دولتمردان آلمان به هيچ وجه دوست ندارند يك اتفاق كوچك علاوه بر به مخاطره انداختن آبروى آنها، باعث به هم خوردن پيش بينى هايى كه در مورد رشد اقتصادى داشته اند بشود، اما همه چيز به مرزها ختم نمى شود. خبر شيوع طاعون در آلمان واكنش مطبوعات اروپايى را به دنبال داشت: «بازيها نبايد در آنجا برگزار شود» ولى اين خبر خيلى زود مهار شد تا ژرمن ها نشان دهند از آمادگى كامل برخوردار هستند.
۲ - ۴ - ۴ به جاى بورس
هرچند تأثيرات مثبت برگزارى جام جهانى بر اقتصاد آلمان غيرقابل انكار است ولى مى توان جنبه هاى منفى آن را نيز مدنظر داشت بخصوص در مورد قاره اروپا. چرا كه با شروع رقابتهاى جام جهانى ۲۰۰۶ از نهم ژوئن فعاليتهاى تجارى در بازار اقتصاد اروپا متوقف شده و تمامى سران پول و سرمايه به جاى آمار و ارقام به بازار داغ فوتبال در جام جهانى چشم خواهند دوخت.
«ژان كلود تريچت» ، رئيس بانك مركزى اروپا، جاى خود را به «رونالدينيو مى دهد و نيز سيستم ۲ - ۴ - ۴جاى بورس و بازار را پر مى كند». سيمون دنهام ، مدير اجرايى شركت Capitalspreads مى گويد: «شاخص مبادلات تجارى چهارسال قبل نيز كاهش محسوسى داشت ولى انتظار داريم امسال با افت شديدترى مواجه شويم. از سويى ديگر به خاطر حضور نمايندگان بانك هاى بزرگ سرمايه گذارى در رقابت هاى جام جهانى انتظار مى رود فعاليتهاى مالى با ركورد بيشترى مواجه شود. در اين ميان اظهارات پيتراسكاندى مدير ارتباطات ISEHOSPITALITY شنيدنى است وى كه مسؤوليت فروش بليت هاى جايگاه ويژه را برعهده داشته تعداد نهادهايى كه براى خريد بليت مسابقات جام جهانى اقدام نكرده باشند، خيلى كم است. حتى جوامع بزرگ تجارى لندن و فرانكفورت نيز از اين قضيه مستثنى نيستند. تاكنون بانكهاى لندن ۲۰ هزار قطعه بليت از مجموع ۳۵۰ هزار بليت ويژه ميهمانان را خريدارى كرده اند. نگرانى در مورد تأثيرگذارى فوتبال بركاهش شاخص دادوستد، بسيارى شركتها را بر آن داشته كه قراردادهاى مالى را زودتر از موعد انجام دهند.