نماى مهر
- نرسى قربان، متولد ،۱۳۲۴ شيراز
- اخذ مدرك ديپلم رياضى در سال ۱۳۴۲
- اخذ مدرك ليسانس فيزيك و رياضى ازدانشگاه آمريكايى بيروت، ۱۳۴۸
- اخذ مدرك فوق ليسانس اقتصاد رياضى از دانشگاه برونل بريتانيا در سال ۱۳۵۰
- اخذ مدرك دكتراى اقتصاد انرژى از دانشگاه لندن، ۱۳۵۶
- تأليف مقالات متعدد و عمدتاً در زمينه اقتصاد انرژى
- عضو هيأت تحريريه و رئيس گروه نفت و گاز مجله «اقتصاد ايران»
- كارشناس خبره صنعت نفت و گاز بين الملل
از معدود ايرانيان متخصص و صاحبنظر درحوزه اقتصاد انرژى است و تمركز فعاليت هاى تحقيقاتى او دراين حوزه خاص، منجر به اين شده كه ديدگاه هايش نيز موردپذيرش قرار بگيرد.
نرسى قربان، متخصص ايرانى حوزه اقتصاد انرژى است، متولد شيراز در سال ۱۳۲۴ مى باشد. پدرش _ ذبيح الله قربان _ از بانيان معروف دانشگاه شيراز بوده است. تحصيلات ابتدايى و دبيرستان را در زادگاهش به پايان مى رساند.
به ياد مى آورد كه نقاشى او كه در مسابقه اى بين المللى كه هرساله در ژاپن برگزارمى شود، به عنوان يكى از نقاشى هاى برتر انتخاب شده بود. كتاب هاى علمى از جمله كتاب «يك دو سه تا بى نهايت» را مطالعه كرده و تا حدى در نواختن ويولن تجربه كسب كرده است. بعد از اخذ ديپلم در كنكور دانشگاه ها شركت كرده و در دانشگاه زادگاهش پذيرفته مى شود ولى درنهايت تحصيل در مقاطع ليسانس را در دانشگاه آمريكايى بيروت در سال ۱۳۴۳ شروع مى كند.
پدر او كه دكتراى طب داشته، برادرش و دايى هاى او نيز در لبنان تحصيلات شان را ادامه داده اند و به نوعى براساس يك سنت نانوشته نرسى قربان هم عازم بيروت مى شود.
بيروت اگرچه بعد از ترور رفيق حريرى و همراهانش، ضريب امنيتى اش كاهش پيداكرده و ترس و احساس ناامنى را امروزه مى توان درچهره ساكنان بيروت ببينيم و تداوم يافتن تحقيق و تفحص درمحل ترور نخست وزير سابق لبنان كه در نزديكى ساحل بيروت اتفاق افتاده، آن احساس ناامنى را تشديد مى كند ولى درچند دهه قبل، همين بيروت كه شهرى كوهپايه اى و پوشيده از درختان جنگلى است، عروس خاورميانه به شمار مى آمد.
نرسى قربان آن را شهر گردشگرى نام مى برد كه آب و هوايى شبيه مناطق جنوبى فرانسه دارد. كشور گروهها و فرقه هاى مذهبى و نژادى و زبانى باعث مى شود كه «قربان» در زمان تحصيل در آنجا بياموزد مدارا و تحمل ديگران و عقايد آنان را.
مى گويد دانشجويان ايرانى كه از طريق بورسيه مشغول تحصيل در آن دانشگاه بوده اند در ميان دانشجويان غيرلبنانى سرآمد بوده اند.
اين ارزيابى كسى است كه با هزينه شخصى به بيروت رفته است. در زمان جنگ ۵ روزه ۱۹۶۷ اسرائيل عليه كشورهاى عربى، در بيروت بوده است و درنهايت دولت ايران با تأخير زياد نسبت به ساير كشورها، هواپيمايى را براى انتقال دانشجويان ايرانى شاغل به تحصيل در بيروت اعزام مى كند و دانشجويان ايرانى براى مدتى به ايران بازمى گردند. در زمان تحصيل در دانشگاه، يك كانال زيرزمينى احداثى از داخل دانشگاه تا ساحل مديترانه بوده كه نرسى قربان هم از طريق آن، خود را به پلاژ موجود درآنجا مى رسانده. مديترانه را دريايى بسيار زيبا براى شناكردن مى داند و از مناظر طبيعى اش هم تعريف مى كند. سمينارى درمورد اقتصاد انرژى در دانشگاه برگزارمى شود و «زكى يمانى» وزير نفت عربستان، يكى از سخنرانان آن سمينار بوده است. حضور يافتن نرسى قربان در اين سمينار باعث مى شود كه او تحصيلاتش را در رشته اقتصاد و اقتصاد انرژى ادامه دهد.
هرچند كه از ۱۳-۱۲ سالگى هم اخبار نفتى را با كنجكاوى پيگيرى نموده. نشريات و مجلات آن دوره از قبيل «اطلاعات» را مطالعه كرده است و مى خواسته ببيند اختلافات سياسى ايران و عراق به كجا ختم مى شود. در مقطع ليسانس، چند واحد درسى «اطلاعات عمومى» هم مى گذراند و به صورت مختصر با افكار و ايده ها و عقايد فلاسفه جهان از قبل از سقراط تا فلاسفه معاصر همچون ژان پل سارتر و كتاب هاى مذهبى اديان ابراهيمى را مطالعه كرده است. تأثير اين دروس را به اين صورت ارزيابى مى كند كه موجب شده دانشجويان تك بعدى رشد نكنند. به مدت سه ماه در شركت نفت ايران و انگليس، تحقيقاتى انجام مى دهد و راجع به مسائل انرژى كشور انگلستان معلوماتى كسب مى كند.
يكى ازتحقيقاتى كه انجام مى شده راجع به اين بوده كه آيا مصرف بنزين در صورت افزايش قيمت در آلمان و انگلستان كاهش پيدا مى كند يا نه؟ اين موضوع تحقيق را بعداً براى پايان نامه خود در رشته اقتصاد رياضى هم برمى گزيند و مطالعات بيشترى در همان زمينه انجام مى دهد. به اين نتيجه هم مى رسد كه افزايش قيمت حتى درحد دوبرابر شدن هم بر كاهش مصرف تأثير نخواهدگذاشت. در كتابخانه شركت نفت نيز فرصت پيدا مى كند مفاد قرارداد كنسرسيوم نفتى ايران با چندكشور ديگر را كه بعد از ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ منعقدشده بود به همراه مذاكرات مربوطه مطالعه كند. در مقطع دكتراى اقتصاد انرژى هم تزى درمورد نحوه و چگونگى ملى شدن شركت هاى نفت در ايران، كويت و عربستان سعودى ارائه مى دهد. او به صورت توصيفى به شرح ملى كردن شركت هاى نفتى در سه كشور مى پردازد. در ايران، اين كار با مسائل سياسى گره مى خورد و نفت ملى مى شود. در كويت، تجار دست اندركار در فروش نفت به اين نتيجه مى رسند كه شركت نفت را ملى كنند و در عربستان نيز با درنظرداشتن اقدامات كشورهاى همسايه، نهايتاً درصدد برمى آيند كه به ملى كردن شركت نفت اقدام كنند.
بعد از اخذ مدرك دكترا، به پيشنهاد دبيرخانه كشورهاى صادركننده نفت (اوپك) براى انجام مطالعات استراتژيك جواب مثبت مى دهد و به نوعى «زكى يمانى» كه روزگارى در بيروت در كنفرانس مرتبط با موضوع نفت سخنرانى كرده بود و قربان هم يكى از حاضران در آن سمينار بود، در زمان انجام آن تحقيقات رئيس اش مى شود. در سال ۱۳۵۸ به كشوربازمى گردد و دعوت نخستين رئيس شركت ملى نفت ايران را براى كار در شركت مى پذيرد ولى بعداً تحولاتى به وقوع مى پيوندد و از همكارى در شركت نفت بازمى ماند.
بعد ازمدتى مجدداً به كار در سازمان اوپك مى پردازد و به كار درحوزه هاى مرتبط با انرژى در بخش خصوصى مشغول مى شود.
در سال ۱۳۷۰ به ايران بازمى گردد و دركنفرانس نفت و گاز در اصفهان حضور پيدامى كند و در همان جا دعوت دكتر ملكى، معاون سابق وزير خارجه و رئيس دفتر مطالعات سياسى و بين الملل وزارتخانه را براى همكارى در زمينه انجام تحقيقات حوزه انرژى تقبل مى كند.
ازجمله تحقيقاتى كه دكتر قربان در اجراى آن نقش داشته مى توان به بررسى خط لوله گاز ايران و هند، منابع مشترك حوزه خليج فارس، مسأله خطوط نفتى درياى خزر و مسائل مرتبط با اوپك اشاره كرد.
او يكى از بنيانگذاران شركتى است كه از سال ۱۳۷۸ شروع به كار كرده و هدف آن استخراج گازوئيل و ساير فرآورده هاى نفتى از گاز است. قربان اظهاراميدوارى مى كند كه درصورت قطعى شدن كار بايد منابع مالى لازم را از شركت هاى خارجى جذب كنند.
لازم به ذكر است كه قطر از سالها پيش طرح استخراج فرآورده هاى نفتى را از گاز به اجرا درآورده است و درحال حاضر حدود ۳۰ هزار بشكه فرآورده نفتى ازمنابع گازى استحصال مى كند. نرسى قربان «عاشق شيراز» است و آن را شهر حافظ و تاريخى مى داند. اظهاراميدوارى مى كند كه بتواند يك دهم يا يك صدم خدمات پدرش را نسبت به شيراز انجام دهد.
كارخانه تبديل گاز به فرآورده هاى نفتى در نزديكى شيراز تأسيس خواهدشد و او اين كار را اداى دينى به مردم زادگاهش مى داند.
نرسى قربان خودش را «آدم مثبت و خوشبين» ارزيابى مى كند، آدمى كه درهر منطقه اى زندگى كند نارضايتى نشان ندهد.
او تصور مى كند در رشته دلخواهش به كار و فعاليت پرداخته و فعاليت درحوزه كارى خود را بيشتر يك نوع تفريح مى داند و نه اينكه فعاليتى باشد كه بعد از اتمام ساعات مشخص شغلى احساس خلاصى شدن به او دست دهد.
مى پرسم آيا به انتظارات شغلى كه داشته دست يافته؟ مى گويد آدم در زمان دانشجويى پيش خودش فكر مى كند در آينده رئيس جمهور خواهدشد.
بعد از مدتى به وزيرشدن هم قانع مى شود. باز با گذر زمان به رياست يك شركت قناعت مى كند و بعد هم كه موفق نمى شود رئيس شركت بشود به معاون شركت بودن راضى مى شود.
درمجموع، قربان با اين توصيف، نحوه برخوردش با محيط و جهان پيرامونى را واقع گرايانه مى داند و اينكه دنبال رؤياپرورى نيست. به سرعت عصبانى نمى شود و اگر كسى نسبت به او بى احترامى كند، او آدمى كينه اى نيست و به فكر تلافى كردن برنمى آيد. بنابراين از ديد خودش اعصابى راحت دارد. به آينده كشور خوشبين است.
«ما الآن كشورى داريم كه ۴۰ ميليون نفر جوان دارد كه نسبتاً تحصيلكرده هستند. بنابراين از لحاظ نيروى انسانى مشكل نداريم. منابع طبيعى بسيار غنى هم داريم. موقعيت جغرافيايى مناسبى هم داريم و كشور ازموقعيتى استراتژيك برخوردار است.
همه اين موارد اين قابليت را دراختيار ما مى گذارد كه موقعيت درجه يكى در منطقه پيداكنيم.» مى گويد مشكلات مديريتى اگر برطرف شود، از پتانسيل هاى موجود كشور مى توانيم به خوبى استفاده كنيم.
اعتقاد دارد كه خداوند بيش از سهم جمعيت مان منابع طبيعى دراختيار ما قرارداده است. «فرض كنيد ايران يك درصد جمعيت دنيا را دارد ولى درعوض ۱۷ درصد منابع گازى جهان و حدود ۱۸-۱۷ درصد از منابع نفت دنيا را دراختيار دارد. منابع و ذخاير معدنى مختلف ديگر هم داريم.»
درنهايت او نتيجه مى گيرد كه اگر منابع حاصل از فروش نفت و گاز را به درستى و با مديريت صحيح و كارا به اقتصاد كشور تزريق كنيم، در صورت بروز نيافتن مشكلات ديگر مى توانيم شاهد شكوفايى اقتصاد كشورمان باشيم.
نرسى قربان معتقداست كه قراردادهاى بيع متقابل كه تاكنون درزمينه نفت و گاز ايران منعقدشده داراى كارآمدى كافى نيست و دولت جديد مى تواند در اين قراردادها بازبينى لازم را به عمل آورد.
او مدت ها قبل نسبت به كاهش ظرفيت توليد نفت كشور هشدارهايى داد. به زعم او اگر قرار است تا ۵ سال آينده، ظرفيت توليد نفت كشور به پنج ميليون بشكه در روز برسد بايد حداقل ۴۰ ميليارد سرمايه گذارى در صنعت نفت به انجام برسد. وزير سابق نفت حدود ۱۵۰ميليارددلار سرمايه گذارى را براى ۱۰ سال آينده در پروژه هاى نفت، گاز و پتروشيمى ضرورى دانسته بود.
اما نرسى قربان اعتقاد دارد كه دولت براى پيشبرد اين پروژه ها بايد به بخش خصوصى ايران به عنوان شريكى قدرتمند نگاه كند و نه اينكه آن را شريكى ضعيف و بى پول بداند.
اعتقاد جدى دارد كه وزارت نفت بايستى از توان افراد متخصص و فعال درعرصه غيردولتى هم بهره مند گردد تا درمذاكرات پيچيده نفتى بيشترين امتياز را كسب كند و به تبع آن منافع ملى هم درحد شايسته اى تأمين شود.