استقبال جهانى از شكست جمهوريخواهان آمريكا
براساس آمار رسمى انتخابات، حزب دموكرات آمريكا با تصاحب ۲۲۹ كرسى از ۴۳۵ كرسى مجلس نمايندگان و ۵۱ كرسى از ۱۰۰ كرسى مجلس سنا، بعد از ۱۲ سال كنگره را در اختيار گرفت. در دور قبلى، دموكراتها ۲۰۳ كرسى مجلس نمايندگان و ۴۴ كرسى سنا و جمهوريخواهان ۲۳۲ كرسى مجلس نمايندگان و ۵۵ كرسى سنا را در اختيار داشتند. در حال حاضر دموكرات ها ۲۲۹ كرسى مجلس نمايندگان و ۵۱ كرسى سنا و جمهوريخواهان ۱۹۷ كرسى مجلس نمايندگان و ۴۹ كرسى سنا رادر اختيار دارند.
علاوه بر اين، تعداد نمايندگان مستقل (مايل به سمت دموكرات ها) در سناى قبلى يك نفر بوده كه اكنون به دو نفر رسيده است. براى نخستين بار پس از سال ،۱۹۹۴ دموكرات ها توانستند با تسخير پنج ايالت كه در دست جمهوريخواهان بود و نيز پيروزى احتمالى بر رابرت ارليخ، فرماندار مريلند كه هنوز نتايج نهايى آن مشخص نيست، به اكثريت شوراى فرمانداران آمريكا دست پيدا كنند.
گروه بين الملل - ايالت ويرجينيا آخرين اميد جورج بوش بود كه شايد با راهيابى سناتور جورج آلن، نومحافظه كاران سنگر مجلس سنا را در توفان سياسى هفتم نوامبر، براى خود حفظ كنند.اما فاصله ۸۰۰۰ رأى جيم وب دموكرات با سناتور جمهوريخواهان موجب شد كاخ سفيد در اين كارزار دست تسليم بالا ببرد.
به اين ترتيب دموكرات ها با كسب ۵۱ كرسى سنا زنجيره پيروزى خود را كامل كردند.در اين وضعيت شنيدن خبر استعفاى «رامسفلد» كمترين واكنش مورد انتظار دموكرات ها از حريف شكست خورده بود. اكنون دموكرات ها در آرايش سياسى جديد هر دو مجلس كنگره را با قاطعيت در دست گرفته اند.اكنون نه تنها محافل سياسى آمريكا، بلكه عموم محافل سياسى جهان ازنتايج انتخابات هفتم نوامبر به عنوان يك شوك بزرگ و زلزله سياسى ياد مى كنند.
محور مشترك نگاه داخل و خارج آمريكا به اين اتفاق در اين جمله بيان مى شود كه اين انتخابات نتيجه باتلاقى است كه بوش در عراق براى خود و متحدان نومحافظه كارش حفر كرد. اين سخن سرمقاله نويس روزنامه الاهرام را در فرداى انتخابات از زبان ده ها تحليلگر ديگر شنيديم كه «رأى مردم آمريكا به نفع دموكرات ها، اعتراض آنها به نبود نشانه يا افق روشنى براى برون رفت از فاجعه عراق است.»
> اولويت سياست دموكرات ها
به گفته ناظران با شكست انتخاباتى جمهوريخواهان، اكنون كار بوش با از دست دادن كنترل هر دو شاخه كنگره در دو سال پايان رياست جمهورى اش، سخت تر مى شود.به گفته اين ناظران، كاخ سفيد از اين پس مجبور خواهد بود تمام طرح هاى خود را ابتدا با دموكرات ها در ميان بگذارد تا تنها در صورت موافقت آنها در كنگره مطرح شود.
علاوه بر اين، كنترل مخارج دولت از اين پس در دست دموكرات ها است كه در وهله بعدى، انتصاب مقامات پست هاى كليدى تحت نظر كنگره است.دموكرات ها همچنين با تشكيل كميته هاى قدرتمند مى توانند درباره عملكرد دولت تحقيق كنند و به اين ترتيب شكست جمهوريخواهان در انتخابات مياندوره اى مى تواند سرآغازى براى پايان دولت نومحافظه كاران آمريكا شود.
دموكرات ها اندكى پس از پايان رقابت هاى انتخاباتى اولويت هاى كارى خود را مشخص كردند.دو محور اصلى اين برنامه بالا بردن حداقل دستمزدها و تغيير خط مشى آمريكا در عراق است.
اما دموكرات ها نظر به تقاضاى محافل بين المللى بحث مربوط به اصلاح سياست خارجى بوش به ويژه در عراق را جلو انداخته اند.از همين رو نخستين تغييرى كه در كابينه جنگى دولت بوش پس از شكست جمهوريخواهان به وجود آمد، نشانه اى از تغييرات سياست خارجى واشنگتن در آينده اى نزديك باشد. «نانسى پلوسى» رئيس دموكرات مجلس نمايندگان و يكى از سرسخت ترين منتقدان چين اظهار داشته است، استيضاح بوش در دستور كار آنها قرار ندارد، اما حاضر نيستند با استراتژى هاى كنونى بوش در قبال عراق موافقت كنند.
در اين ميان، «هرى ريد» رهبر دموكرات ها در سنا از هم اكنون با آشكار ساختن موضع خود در قبال انتصاب مجدد جان بولتون گفت: «دموكرات ها اجازه نمى دهند بولتون در آخرين نشست هاى سنا در سال ميلادى جارى رأى اعتماد بگيرد و بولتون احتمالاً هرگز رأى اعتماد نخواهد گرفت.» در اين حال مارگارت بكت همچنين پيش بينى كرد: كميسيون ويژه عراق به رياست جيمز بيكر (وزير امور خارجه پيشين آمريكا) و لى هميلتون (از اعضاى سابق كنگره) تأثير زيادى بر استراتژى ائتلاف آمريكا و انگليس در عراق داشته باشد.استراتژى اى كه بسيار متفاوت از استراتژى رامسفلد خواهد بود.
> استقبال محافل جهانى از شكست جمهوريخواهان
اما حذف رامسفلد كه نخستين نشانه از توفيق دموكرات ها در تأثيرگذارى بر كابينه شكست خورده جمهوريخواهان بود، يك بهانه بود تا محافل جهانى نيز با شهروندان آمريكا همصدا شده و براى نخستين بار صداى مخالفت خود با خط مشى بوش به ويژه در عراق را اعلام كنند. «آندره فلاهو» وزير دفاع بلژيك از نتايج آمريكا به عنوان «آغازى براى پايان دادن به شش سال كابوس جهان ياد كرد. «فوميو كيوما»، رئيس آژانس دفاع ژاپن گفت: استعفاى دونالد رامسفلد، وزير دفاع آمريكا به برخى تغييرات در سياست هاى اين كشور در عراق منجر خواهد شد. «خاوير سولانا» كه براى ديدار با مقامات آلمانى روز پنجشنبه به اين كشور سفر كرده است، در گفت وگو با روزنامه آلمانى تاگس اشپيگل افزود: با استعفاى رامسفلد ما شاهد بروز برخى نشانه ها و تغييرات در هدايت عمليات نظامى آمريكا در عراق خواهيم بود.
وزير امورخارجه ايتاليا با مشخص شدن پيروزى دموكراتها در انتخابات اخير آمريكا اظهار داشت : نتايج انتخابات آمريكا نشان مى دهد زمان يكجانبه گرايى در جهان پايان يافته است. «ماسيمو دالما» در ادامه سخنان خود در رم تصريح كرد : پيروزى دمكراتها بر جمهوريخواهان پس از ۱۲ سال نشان مى دهد كه زمان تغيير سياستها فرا رسيده است. «دالما» همچنين خاطر نشان كرد: اروپا بايد از اين فرصت پيش آمده استفاده كرده و مسؤوليتهاى جديدى را در عرصه بين الملل بپذيرد.
۲۰۰ عضو سوسياليست پارلمان اروپا، از نتايج انتخابات آمريكا به عنوان آغازى براى پايان دادن به شش سال كابوس جهان ياد كردند.
ناميك تان مقام وزارت خارجه تركيه نتايج انتخابات كنگره آمريكا را «تجلى اراده مردم آن كشور» ارزيابى كرد و گفت: «تركيه براى آراى مردم آمريكا احترام قائل است.»
نخست وزير سوسياليست اسپانيا در سخنانى كه خشم كاخ سفيد را در پى داشت گفت: «بايد پذيرفت مداخله نظامى در عراق يك اشتباه بزرگ بود.»
دانيل اورتگا، رئيس جمهور تازه منتخب نيكاراگوئه نيز اظهار داشت: جمهوريخواهان شكست خوردند چون همواره مى خواستند در جنگ باشند و جنگ هميشه از جانب همه مردم امرى رد شده است. مردم آمريكا با آراى خود اعلام كردند كه خواهان اشغال نظامى عراق نيستند.»
در سطح منطقه نيز عراقى ها با شادمانى به استقبال شكست جمهوريخواهان رفتند و ابراز احساسات در پاكستان كه محبوبيت بوش به رغم ميلياردها دلار كمك ها و حمايت هاى دولتش به پرويز مشرف، رئيس جمهور پاكستان بسيار پايين است، بسيار شديد بود.حافظ حسين احمد، از قانونگذاران مخالف پاكستانى با استقبال از نتايج انتخابات گفت: بوش بايد كنار گذاشته، محاكمه و همانند صدام به مرگ محكوم شود.
برخى تحليلگران در اسرائيل نگرانى خود را از درگيرى هاى سياسى دموكرات ها و جمهوريخواهان در آستانه انتخابات سال ۲۰۰۸ رياست جمهورى اين كشور و احتمال اين كه آمريكايى ها به اين ترتيب توجه خودشان را از بحران هاى خاورميانه بردارند، اعلام داشتند. تزيپى ليونى، وزيرخارجه اسرائيل نيز عنوان داشت نتايج انتخابات آمريكا تأثيرى بر اسرائيل نخواهد داشت. هوگو چاوز هم با استقبال از اين خبر گفت: اكنون وقت آن رسيده كه رئيس جمهورى آمريكا نيز كنار رود.»
> آرنولد شوارتزنگر: با به قدرت رسيدن دموكرات ها خون تازه اى در رگ هاى واشنگتن «درمانده» جارى مى شود
آرنولد شوارتزنگر، فرماندار ايالت كاليفرنيا اظهار داشت كه دولت آمريكا «مستأصل و درمانده» است و كنترل دموكرات ها بر كنگره آمريكا مى تواند به ايجاد تحرك در كشور منجر شود.
شوارتزنگر در واكنش به پيروزى دموكرات ها در مجالس قانونگذارى كنگره آمريكا ( سنا و مجلس نمايندگان ) گفت: تصور مى كنم كه اتفاق خوبى رخ داده، اين امر باعث شده كه خون جديدى در رگ هاى واشنگتن جريان يابد و ما اكنون شاهد ورود افرادى جديد با ايده ها وافكار نوين هستيم چرا كه واشنگتن درمانده و گرفتار شده بود.
> بوش: پيروزى دموكرات ها، نتيجه دلسردى مردم آمريكا نسبت به جنگ عراق است
رئيس جمهورى آمريكا در نخستين موضعگيرى پس از پيروزى دموكرات ها در انتخابات آمريكا اذعان كرد: پيروزى حزب دموكرات آمريكا در كنگره در انتخابات مياندوره اى نتيجه دلسردى مردم آمريكا نسبت به جنگ عراق است.
راديو آمريكا روز پنجشنبه در گزارشى گفت كه رئيس جمهورى آمريكا اذعان كرد، «من» و «دونالد رامسفلد» وزير دفاع پس از يك دوره گفت وگوهاى عميق به اين توافق رسيده ايم كه زمان تصدى يك رهبرى جديد در پنتاگون فرا رسيده است. بوش انتخابات مياندوره اى آمريكا را به نوعى همه پرسى در جنگ عراق تلقى كرد و مى پذيرد كه سياست وى در جنگ عراق از پيشرفت كافى و سرعت لازم برخوردار نبوده است.
راديو آمريكا در ادامه افزود: اكنون با پيروزى دموكرات ها در انتخابات مياندوره اى آمريكا، مخالفت با جنگ عراق جنبه موجه ترى به خود گرفته است، اما اين بدين معنا نيست كه نيروهاى نظامى آمريكا بلافاصله خاك عراق را ترك خواهند كرد.
رئيس جمهورى آمريكا مى گويد: انتقال كنترل مجلس نمايندگان آمريكا به دموكرات ها نبايد وسيله شادى دشمنان را فراهم سازد. جرج بوش تأكيد كرد، من نسبت به نتيجه اين انتخابات احساس تأسف مى كنم و به عنوان رهبر جمهوريخواه كشور بار قسمتى از اين شكست رامى پذيرم. وى همچنين گفت: برغم همه تندگويى هايى كه در خلال رقابت هاى انتخاباتى رد و بدل شده است مايل است همچنان به حركت ادامه دهد و به منظور يافتن يك نقطه نظر مشترك روز پنجشنبه با رهبران حزب دموكرات جلسه مشاوره خواهد داشت.
> خداحافظى رامسفلد با پنتاگون
شكست جمهوريخواهان همانطور كه از قبل پيش بينى مى شد قربانيانى در ساختار قدرت ايالات متحده داشت.با توجه به انتقادات فراوان دموكرات ها از عملكرد ايالات متحده در عراق و افغانستان از پيش مشخص بود كه دونالد رامسفلد وزير دفاع آمريكا در صورت به قدرت رسيدن دموكرات ها جزو نخستين قربانيان پيروزى دموكرات ها خواهد بود.
> جانشين رامسفلد كيست؟
جانشين رامسفلد كسى نيست جز يكى از جاسوسان كهنه كار و رئيس سابق سيا در زمان بوش پدر يعنى: «روبرت گيتس».وى در ۲۵ سپتامبر ۱۹۴۳ به دنيا آمد.گيتس سال ها رئيس دانشگاه تگزاس بوده است.وى همچنين از تحليلگران ارشد سيا بود كه در زمان حكومت شش رئيس جمهور جمهوريخواه و دموكرات ايالات متحده در اين سازمان و شوراى امنيت ملى كاخ سفيد داراى مسئوليت هاى مهمى بوده است و اصولاً به عنوان فردى فاقد گرايشات سياسى معرفى مى شود.شايد يكى از دلايل انتخاب وى از سوى بوش به عنوان وزير دفاع تخصص وى در امور عراق است چه آنكه ايالات متحده اين روزها در عراق با مشكلات فراوانى روبرو است.تحصيلات وى در رشته تاريخ از دانشگاه ايندين است و دكتراى خود را نيز از دانشگاه جرج تاون در رشته تاريخ شوروى كسب كرد.گيتس در ماجراهايى چون ايران - كنترا، طراحى عمليات عليه نيروهاى شوروى در زمان اشغال افغانستان و البته جنگ اول خليج فارس نقش بسيار فعالى داشت.
گيتس ساليان دراز از كارشناسان مربوط به امور ايران در شوراى روابط خارجى آمريكا بوده و در يكى از آخرين سخنرانى هاى خود با اشاره به اهميت استراتژيك ايران در خاورميانه و نفوذ معنوى ايران در كشورهايى در عراق و افغانستان كه ايالات متحده در آنها با چالش هاى جدى مواجه شده است، خواستار گفت وگوى مستقيم دو كشور براى حل مشكلات دوجانبه و كمك به ايجاد ثبات در عراق شده است. اين امر از سوى برخى نومحافظه كاران كه بعضاً خواهان برخوردهاى جدى با ايران هستند، امرى مطلوب محسوب نمى شود. طرفداران گيتس تمايل فراوان وى به «گزينه ديپلماسى و گفت وگو» را يكى از نقاط مثبت وى ذكر كرده اند.