امروزه بى گمان بايد گفت فناورى اطلاعات علاوه برمزاياى بيشمارخود ابزارهاى جديد و در عين حال كارآمدى را در اختيار «حريم شكنان پنهان» قرار داده و استفاده ازفناورى هاى اطلاعاتى وارتباطى وافزايش سوء استفاده ازاين فناورى ها، جوامع را با سير رو به رشد جرايم مختلفى در زمينه محتوا،صوت وتصوير مواجه كرده است.
گزارش ها و اخبار متعددى كه در سال هاى گذشته درباره اخاذى و هتك حرمت از طريق تحريف، انتشار و افشاى اسرار، تصاوير، فيلم و صداى افراد خصوصى، خانوادگى يا حقوقى از طريق سيستم هاى رايانه اى، تلفن همراه وشبكه اينترنت منتشر شده گوياى روند صعودى ارتكاب چنين جرايمى در سطح كشور مانيزاست.
با اين حال و با وجود ايجاد بخش مختص به جرايم رايانه اى در نيروى انتظامى و قوه قضاييه ما هنوز قانون خاص مصوبى درباره جرايم رايانه اى نداريم.
لازم به ذكر است برغم تلاش هاى قوه قضاييه در تدوين پيش نويس قانون مجازات جرايم رايانه اى و تقديم آن به مجلس شوراى اسلامى در تيرماه سال گذشته هنوز اين قانون به تصويب مجلس نرسيده است.
لايحه«جرايم رايانه اى» كه درخرداد سال گذشته به تصويب هيأت وزيران رسيد در تير ماه همان سال براى طى مراحل قانونى باامضاى رئيس جمهور به مجلس شوراى اسلامى تقديم شد.
در مقدمه توجيهى اين لايحه آمده است: « با عنايت به نبود قانون جامع لازم در زمينه برخورد قانونى با مجرمان حوزه رايانه و با عنايت به گستره وسيع فعاليت هاى رايانه اى وبراى ضابطه مندكردن فعاليت هاى رايانه اى و فراهم كردن بستر مناسب براى اين گونه فعاليت هاوحفظ وارتقاى وضعيت نظم وامنيت اجتماعى و در اجراى بند۲اصل ۱۵۸قانون اساسى جمهورى اسلامى ايران لايحه مذكور جهت طى تشريفات قانونى تقديم مى شود.« در اين پيش نويس، دو ماده۱۲و۱۳به موضوع انتشار اسرار خصوصى يا خانوادگى مربوط مى باشد.
درماده۱۲پيش نويس قانون مجازات جرايم رايانه اى آمده است: هركس به وسيله سيستم رايانه اى يا مخابراتى فيلم و يا صوت ديگرى راتغييردهدياتحريف كند و منتشر سازد يا با علم به تغيير يا تحريف، انتشار دهد به نحوى كه منجر به هتك حرمت ياضررى شود، به مجازات مقرر در ماده۶۴۰قانون مجازات اسلامى محكوم خواهد شد.
در تبصره ماده۱۲تصريح شده است : چنانچه عمل مرتكب از مصاديق تعرض به نواميس مردم باشد به حداكثر هر سه مجازات مقرر در ماده۶۴۰قانون مجازات اسلامى محكوم خواهد شد.
در فصل پنجم پيش نويس قانون مجازات جرايم رايانه اى نيز كه شامل موضوع «افشاى سر» و ماده۱۳مى باشد آمده است: هر كس به وسيله سيستم رايانه اى يا مخابراتى صوت يا تصوير و يا فيلم خصوصى و يا خانوادگى يا اسرار ديگرى را به جز موارد قانونى، بدون رضايت او منتشر كند يا در دسترس ديگران قرار دهد به گونه اى كه منجر به ضرر وى شود يا به طورعرفى موجب هتك حيثيت او تلقى شود به مجازات مقرر براى افشاى سر محكوم خواهد شد.
مطابق با ماده۶۴۰قانون مجازات اسلامى مصوب سال۷۰مجلس شوراى اسلامى، هركس كه نوشته يا طرح، گراور، نقاشى، تصاوير، مطبوعات، اعلانات، علائم، فيلم،نوار سينما و يا به طور كلى هر چيز كه عفت و اخلاق عمومى را جريحه دار نمايد براى تجارت يا توزيع به نمايش و معرض انظار عمومى گذارد يا بسازد يا براى تجارت و توزيع نگه دارد به حبس از سه ماه تا يك سال و جزاى نقدى از يك ميليون و پانصد هزار ريال تا شش ميليون ريال و تا۷۴ضربه شلاق يا به يك يا دو مجازات مذكور محكوم خواهند شد.
رضا پرويزى يكى از تدوين كنندگان پيش نويس قانون مجازات رايانه اى با اشاره به اينكه تنها ماده قانونى براى مسائل مربوط به انتشار تصاويرخصوصى در زمان حاضر ماده۶۴۰قانون مجازات اسلامى است، از تصويب نشدن قانون مجازات جرايم رايانه اى در مجلس گلايه مى كند.
وى مى گويد: تصويب اين قوانين در نزديك ترين زمان ممكن و تجديد نظر در برخى از موارد آن بخصوص نوع مجازات ها يكى از راه كارهاى مبارزه با افزايش اين نوع جرايم در كشور است.
به گفته وى مجازات تعيين شده در دو ماده۱۲و۱۳قانون مجازات جرايم رايانه اى متناسب با نوع جرم نيست و براى اين قبيل مجرمان بايد مجازات هاى سنگين ترى در نظر گرفته شود: با توجه به گسترش استفاده مردم از رايانه، اينترنت و تلفن همراه و نبود فرهنگ سازى در جهت استفاده مناسب از اين فناورى ها، شاهد سوء استفاده هاى بسيارى از اين طريق و در اشكال مختلف هستيم كه بايد هرچه زودتر با تصويب قوانين به روز به مقابله با اين پديده بپردازيم.
مدير كل مبارزه باجرايم خاص و رايانه اى معاونت آگاهى ناجا نيز با تأييد افزايش جرايم مرتبط با افشا و انتشار تصاوير خصوصى افراد درجامعه به ايرنا مى گويد: باگسترش هر فناورى و پديده جديدى درجامعه تبعات منفى آن نمود بيشترى دارد.
«مهرداد اميدى» معتقد است: در زمان حاضر اگر شكايتى در اين رابطه به مراجع قضايى ارجاع شود، پيگيرى هاى فنى و تخصصى آن به عهده دفتر مبارزه با جرايم خاص و رايانه اى است.
پرونده هاى مختلفى درباره انتشار تصاوير خصوصى، هتك حرمت و حيثيت افراد از اين طريق، انتشار محتويات مستهجن و ضد اخلاقى و ارسال نامه هاى الكترونيكى تهديد آميز يا مستهجن در اين حوزه در كشور وجود دارد.تعيين نوع و شدت مجازات براى اين پرونده ها در اختيار مراجع قضايى است اما ما معتقد هستيم، براى مجرمانى كه جرم آنهاسطح گسترده اى دارد بايد مجازات هاى سنگين ترى نيز در نظر گرفته شود.وى از دولتمردان و نمايندگان مجلس مى خواهد تا با تصويب هرچه سريعتر قانون مجازات جرايم رايانه اى و فرهنگ سازى در زمينه استفاده صحيح از فناورى هاى جديد به سياستگذارى در راستاى جلوگيرى از افزايش چنين جرايمى بپردازند.
اين در حالى است كه يك وكيل دادگسترى در اصفهان تشديد مجازات براى مجرمان چنين پرونده هايى را ناكار آمد مى داند و مى گويد: مجازات، ساده ترين راه حل است در حالى كه فرهنگ سازى وآگاهى رساندن به مردم تأثير گذارترين راه حل است.
«رستم شيرازى» معتقد است: مابه جاى اينكه به امر تربيت وفرهنگ سازى بپردازيم فقط به تنبيه و مجازات فكر مى كنيم.
وى با تأكيد بر اينكه در كشور ثابت شده كه تشديد مجازات مانع از افزايش جرايم نشده است، مى گويد: در زمان حاضر حدود يك هزار و۵۰۰عنوان جرم در قوانين جزايى كشور معرفى شده است اما آيا اين قوانين توانسته اند جلوى افزايش تخلفات را بگيرند.
به اعتقاد كارشناسان، فرهنگ سازى، آگاهى دادن به مردم، اطلاع رسانى مناسب از طرف مراجع مرتبط از جمله نيروى انتظامى، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى، آموزش و پرورش، وزارت ارتباطات و رسانه ها و تدوين قوانين مرتبط و متناسب بهترين راهكار براى پيشگيرى از وقوع چنين جرايمى در سطح جامعه است.

حسين قاآنى

بيست و هشتمين اجلاس كميته اجرايى و بيست و دومين گروه فنى - خبرى سازمان خبرگزارى هاى آسيا - اقيانوس آرام (اوآنا) به ميزبانى خبرگزارى جمهورى اسلامى ايران، فردا دوشنبه بيست و دوم آبان ماه با حضور ۱۲ كشور جهان در تهران گشايش مى يابد. آنچه در زير مى خوانيد، گزارشى درباره جايگاه، اهداف، تشكيلات، برنامه ها و سياست هاى خبرگزارى هاى آسيا - اقيانوس آرام (اوآنا) است.
جايگاه سازمان خبرگزارى هاى آسيا - اقيانوسيه
سازمان خبرگزارى هاى آسيا - اقيانوس آرام يا «اوآنا» در سال ۱۹۶۱ به ابتكار يونسكو شكل گرفت و هدف از شكل گيرى آن اطمينان بخشى از تبادل آزاد و مستقيم اخبار بين خبرگزارى هاى منطقه اى بود كه بيش از نيمى از جمعيت جهان را زير پوشش دارند.
كشورهاى عضو اوآنا ۵۶ درصد توليد ناخالص جهان، حدود ۵۰ درصد تجارت، بيش از ۶۰ درصد قلمرو آبى و نزديك به ۲۵ درصد حجم ترابرى هوايى دنيا را در اختيار خود دارند.
اعضاى اوآنا هم اكنون شامل ۳۹ خبرگزارى از ۳۳ كشور منطقه آسيا و اقيانوسيه بوده كه مسئول هدايت دوسوم جريان اطلاع رسانى جهان است. سازمان خبرگزارى هاى آسيا - اقيانوس آرام داراى سه تشكيلات مجمع عمومى، هيأت اجرايى و گروه فنى و خبرى است.
مجمع عمومى
تمامى خبرگزارى هاى عضو اوآنا مجمع عمومى اين سازمان را تشكيل مى دهند. اين مجمع هر سه سال يك بار در يكى از كشورهاى عضو برگزار مى شود و خبرگزارى كشور ميزبان به مدت سه سال رياست دوره اى اوآنا را برعهده دارد. (در برخى از سال ها وقفه هايى ايجاد شده و به طور مرتب هر سه سال يكبار برگزار نشده است.)
اين اجلاس كه در سطح بالاترين مقام هر خبرگزارى عضو برگزار مى شود، درباره مسائل زيربنايى، ارتقاى سطح فعاليت اعضا، سياستگذارى هاى كلان، بررسى، اصلاح و تصويب مصوبات هيأت اجرايى و گروه فنى و خبرى، ارجاع پيشنهادات و پيگيرى كارهاى اجرايى به هيأت اجرايى و درباره اعضاى جديد اظهار نظر و تصميم سازى مى كند.
در هر اجلاس مجمع عمومى، افزون بر شركت اعضا، شمارى از سازمان هاى بين المللى، منطقه اى و نهادهاى غيردولتى رسانه اى به عنوان ميهمان و ناظر شركت مى كنند.
مجمع عمومى داراى يك رئيس و چهار نايب رئيس و يك دبيركل است كه دبيركلى اجلاس نيز به خبرگزارى ميزبان واگذار مى شود. رئيس دوره اى مجمع عمومى به طور خودكار در اختيار كشور ميزبان است، اما نواب رئيسان براساس رأى اعضاى مجمع انتخاب مى شوند.
اهداف
با توجه به جريان نابرابر در سطح جهان به ويژه در كشورهاى در حال توسعه و بهره گيرى كشورهاى سلطه گر از فناورى هاى پيشرفته در انتقال سريع اخبار (البته با نگرش اسكتبارى و در راستاى منافع خود) بر كشورهاى در حال توسعه فرض است تا با برقرارى روابط نزديكتر و تقويت همكارى هاى خبرى مستقيم و بدون واسطه در جريان رويدادها و تحولات يكديگر قرار گيرند. همچنين پيشرفت فناورى اطلاعات ارتباطات زمينه خوبى را براى تقويت چنين همكارى هايى فراهم كرده و خبرگزارى هاى عضو اوآنا بايد بيشترين بهره را از اين صنعت براى تبادل خبر و همكارى هاى فنى و آموزشى ببرند.
تشكيلات
پيش از برگزارى هر نشست مجمع عمومى هيأت اجرايى و گروه فنى و خبرى به منظور پيگيرى آخرين مصوبات نشست هاى قبلى جهت ارائه به مجمع عمومى تشكيل مى شود.
هيأت اجرايى به رياست رئيس دوره اى اوآنا برگزار خواهد شد و رياست گروه فنى - خبرى را دبيركل اوآنا برعهده دارد.
اعضاى مجمع عمومى اوآنا
۳۳ كشور و ۳۹ خبرگزارى عضو اوآنا هستند. اين كشورها عبارتند از: ۱- باختر - افغانستان ۲- ا.ا.پى - خبرگزارى آسوشيتدپرس - استراليا ۳- آذرتك - آذربايجان ۴- بتا - بحرين ۵- بى.اس.اس - بنگلادش ۶- يو.ان.بى - بنگلادش
۷- ا.كى.پى - كامبوج ۸- شين هوا - چين
۹- كى.سى.ان.ا - كره شمالى ۱۰- وام - امارات عربى متحده ۱۱- پى.تى.آى - هند ۱۲- ا.ان.آى - هند ۱۳- آنتارا - اندونزى
۱۴- ايرنا - ايران ۱۵- جى.جى - ژاپن
۱۶- كيودو - ژاپن ۱۷- كازينفورم - قزاقستان ۱۸- خبر - قزاقستان ۱۹- كونا - كويت
۲۰- خبر - قرقيزستان ۲۱- كى.پى.ال - لائوس ۲۲-  برناما - مالزى ۲۳- مونسامه - مغولستان ۲۴- آر.اس.اس - نپال
۲۵- اونا - عمان ۲۶- پى.پى.آى - پاكستان ۲۷- ا.پى.پى - پاكستان ۲۸- پنا - فيليپين ۲۹- قانا - قطر ۳۰- يونهاپ - كره جنوبى ۳۱- ايتارتاس - روسيه
۳۲- ريانووستى - روسيه ۳۳- اسپا - عربستان سعودى ۳۴- لانكاپووا - سريلانكا ۳۵- سانا - سوريه ۳۶- تنا - تايلند
۳۷- آناتولى - تركيه ۳۸- ونا - ويتنام
۳۹- سبا - يمن
هيأت رئيسه و اعضاى كميته اجرايى
۱- برناما - مالزى - رئيس ۲- ايرنا - ايران - نايب رئيس ۳- ايتارتاس - روسيه - نايب رئيس ۴- كيودو - ژاپن - نايب رئيس
۵- شين هوا - چين - نايب رئيس
۶- آنتارا - اندونزى - عضو ۷- كونا - كويت - عضو ۸- پى.تى.آى - هند - عضو
۹- تنا - تايلند - عضو ۱۰- ونا - ويتنام - عضو ۱۱- يونهاپ - كره جنوبى - عضو
اعضاى گروه فنى و خبرى
افزون بر ۱۱ عضو كميته اجرايى:
۱- ا.ا.پى - استراليا ۲- آناتولى - تركيه ۳- وام - امارات عربى متحده
محورهاى كنفرانس مطبوعاتى نشست اوآنا در تهران
پيش از برگزارى مراسم افتتاحيه اين اجلاس، نشست مقدماتى كميته اجرايى طى دو روز به منظور بررسى موضوعات براى طرح در نشست عمومى برگزار خواهد شد و پس از آن نشست عمومى و رسمى اجلاس كميته اجرايى خبرگزارى هاى آسيا و اقيانوسيه (اوآنا) با حضور مقامات و شخصيت هاى مطبوعاتى و رسانه اى، شمارى از نمايندگان مجلس شوراى اسلامى و سخنرانى وزير فرهنگ و ارشاد اسلامى گشايش مى يابد.
همچنين پس از برگزارى نشست رسمى، دو نشست تخصصى كميته اجرايى و گروه فنى - خبرى به طور همزمان و جداگانه برگزار خواهد شد و در پايان روز بيانيه نهايى و جمع بندى دو نشست از سوى رئيس كنونى (اوآنا) خبرگزارى برناماى مالزى اعلام مى شود.
برگزارى كنفرانس مطبوعاتى رئيس اوآنا و مديرعامل ايرنا، ديدار مسئولان خبرگزارى هاى اوآنا از برخى پيشرفت هاى جمهورى اسلامى ايران و امضاى موافقتنامه هاى تبادل خبرى - فنى و آموزشى بين خبرگزارى هاى شركت كننده با خبرگزارى جمهورى اسلامى (ايرنا) از ديگر برنامه هاى حاشيه اين دوره اجلاس اوآنا است.