دوشنبه ۲۲ آبان ۱۳۸۵ - ۲۱ شوال ۱۴۲۷
Mon, Nov 13, 2006
مهرگان
۳۴۹۶
sLogo.gif

PDF Edition
Archive
RSS Feed
سياسى
داخلى
سلام ايران
ديگه چه خبر؟
ديپلماتيك
اجتماعى
بين الملل
گزارش
فرهنگ و انديشه
تاريخ
فرهنگ و هنر
ايران زمين
اقتصادى
حوادث
ورزشى
صفحه آخر
اوقات شرعى
ميراث فرهنگى
مهرگان
درباره عليرضا محسنى تبريزى
روح و روان
اجتماع
ـ عليرضا محسنى تبريزى
ـ جامعه شناس و روان شناس اجتماعى
ـ اخذ ليسانس جامعه شناسى از دانشگاه ملى ايران ۱۳۵۳-۱۳۴۸
ـ عزيمت به آمريكا براى ادامه تحصيل
ـ دريافت فوق ليسانس جامعه شناسى از دانشگاه ميشيگان غربى۱۳۵۷-۱۳۵۴
ـ دكتراى جامعه شناسى ازدانشگاه ميشيگان ۱۳۶۵-۱۳۶۴
ـ اخذ فوق تخصص روان شناسى اجتماعى ۱۳۶۵-۱۳۶۴
ـ شركت در مجامع علمى، سمينارها، كنگره ها و سمپوزيوم هاى ملى، منطقه اى، بين المللى
ـ عضو انجمن جامعه شناسى از ۱۳۷۲ تا كنون
ـ عضو انجمن جامعه شناسى كلمبيا-آمريكا از ۱۹۷۹ تا اكنون
ـ عضو شوراى پژوهشى دانشگاه تهران ۱۳۷۵-۱۳۶۷
ـ عضو كميته تخصصى علوم انسانى ۱۳۷۵-۱۳۶۷
ـ عضو هيأت مديره انجمن ايرانى روان شناسى اجتماعى ايران از ۱۳۷۹ تا حال حاضر
ـ تدريس در دانشگاه تهران، علامه ،دانشگاه اصفهان،دانشگاه الزهرا، دانشگاه تربيت مدرس، دانشكده روابط بين الملل، دانشگاه عالى ،دانشگاه آزاد و...
ـ برخى از آثار او عبارتند از:
نظريه هاى روان شناسى اجتماعى
روان شناسى اجتماعى كاربردى
مبانى و كليات روان شناسى اجتماعى
انديشه هاى سياسى قرن بيست و ...
262539.jpg
كيوان آرام : «مبانى روان شناسى اجتماعى، جامعه شناسى و روان شناسى رفتار ونداليستى در مباحث آسيب شناسى و كژرفتارى اجتماعى حاصل تحقيق، تتبع، تفحص، تدريس و مطالعه چندين ساله در متون و مباحث روان شناسى اجتماعى كژرفتارى و جامعه شناسى انحرافات است. آغاز مطالعات و تفحصات نگارنده در باب ونداليسم به نيمه اول دهه ۷۰ باز مى گردد. در واقع زمانى كه نگارنده مسئوليت سرپرستى مؤسسه مطالعات و تحقيقات اجتماعى دانشگاه تهران را عهده دار بود فرصتى دست داد تا نخستين تحقيق و مطالعه منظم و جامع در باب اتيولوژى (سبب شناسى) و اپيدميولوژى (فراگيرشناسى) ونداليسم در تهران به عنوان بزرگترين و مهمترين حوزه شهرى در ايران در بخش روان شناسى اجتماعى مؤسسه مطالعات و تحقيقات اجتماعى آغاز شود. اين مطالعه در اوايل پائيز ۱۳۷۲ آغاز شد و در اواخر پائيز ۱۳۷۴ به اتمام رسيد. مع الوصف تنظيم و تنسيق مطالب به صورت حاضر و خاصه تصميم به انتشار، در چند سال اخير اتخاذ شد؛ زيرا از يكسو ونداليسم نمود عينى بارزى در مناطق شهرى كشور يافت و از سوى ديگر تأسيس دوره هاى كارشناسى ارشد و دكتراى مسائل اجتماعى در دانشكده علوم اجتماعى دانشگاه تهران و ارائه دروسى در زمينه هاى جامعه شناسى انحرافات اجتماعى، بزهكارى جوانان و نوجوانان و مسائل اجتماعى ايران و نياز مبرم دانشجويان، دانش پژوهان و طلاب علوم اجتماعى به ويژه دانشجويان گرايش مسائل اجتماعى به كتب و متون تخصصى و علمى جديد، ضرورت تدوين، تأليف و انتشار كتابى درسى در باب «ونداليسم » را ايجاب كرد.» اين يادداشت بخشى از مقاله عليرضا محسنى تبريزى در مقدمه كتاب رفرنس و دانشگاهى «ونداليسم» است كه به خوبى دغدغه هاى نگارنده در حوزه جامعه شناسى و روان شناسى اجتماعى را بازگو مى كند. حوزه وسيع و متنوع روان شناسى اجتماعى از يك سو و مختصات پردامنه جامعه شناسى از سوى ديگر، در كنار روحيه جست وجوگر و محقق محسنى تبريزى، آثار او را به كاربردى ترين پژوهش هاى روان شناسى اجتماعى در ايران بدل كرده است. محسنى على الخصوص بر مسأله نابهنجارى ها و نژندى هاى اجتماعى در ايران تمركز بيشترى داشته و پژوهش هاى ميدانى او در زمينه هاى بزه اجتماعى به منابع مهم شناخت و آسيب شناسى اجتماعى در ايران بدل شده است. محسنى تبريزى ليسانس جامعه شناسى خود را از دانشگاه ملى ايران دريافت كرد و بلافاصله بعد از اين دوره براى ادامه تحصيل راهى آمريكا شد.محسنى فوق ليسانس جامعه شناسى اش را از دانشگاه ميشيگان غربى گرفت و اين رشته را تا دريافت دكتراى جامعه شناسى ازدانشگاه ميشيگان ادامه داد. همانندى هاى فراوان دو رشته روان شناسى اجتماعى و جامعه شناسى محسنى تبريزى را كه سرى پرشور در تحصيل و آموختن داشت،ترغيب به ادامه تحصيل در رشته روان شناسى اجتماعى كرد.او موفق به اخذ فوق تخصص روان شناسى اجتماعى از همان دانشگاه شد. در خلال اين سالها محسنى تبريزى ديپلم عالى زبان انگليسى اش را نيز از دانشگاه ميشيگان آمريكا دريافت كرد و در كنار تحصيل ،پژوهش و حضور در عرصه هاى علمى مرتبط با رشته اش را به جديت به پيش برد.
محسنى بعد ازپايان تحصيلات به ايران بازگشت و بلافاصله در مراكز آكادميك و علمى رشته تحصيلى اش مشغول به كار شد.او كه سابقه تدريس مبانى جامعه شناسى را از دانشگاه ميشيگان با خود به ايران آورده بود، دردانشگاه تهران به عنوان مدرس جامعه شناسى و روان شناسى اجتماعى مشغول به كار شد و به تدريس روان شناسى اجتماعى كاربردى، انديشه هاى سياسى قرن بيستم و نظريه هاى روان شناسى اجتماعى در مقطع ليسانس وفوق ليسانس پرداخت. او در كنار اشتغال تمام وقت در اين دانشگاه، در دانشگاه علامه ،دانشگاه اصفهان ،دانشگاه الزهرا ،دانشگاه تربيت مدرس، دانشكده روابط بين الملل ،دانشگاه عالى، دانشگاه آزاد و... به تدريس دروس مرتبط با جامعه شناسى و روان شناسى اجتماعى پرداخته است.
عليرضا محسنى تبريزى علاوه بر اينها در مجامع علمى، سمينارها، كنگره ها و سمپوزيوم هاى ملى، منطقه اى و بين المللى نيز حضور مستمر داشته و عضو انجمن جامعه شناسى ، انجمن جامعه شناسى كلمبياو هيأت مديره انجمن ايرانى روان شناسى اجتماعى ايران نيز هست.در كنار اين همه حضور اما چهره حقيقى محسنى را بايد از لابه لاى متن هاى تحقيقى و پژوهش هاى كاربردى اش جست وجو كرد. طرح بررسى عوارض روانى جنگ، طرح بررسى زمينه هاى مشاركت روستاييان در نظام ترويج ، بررسى عوارض روانى ـ اجتماعى زلزله خرداد ۶۸ گيلان، بررسى عملكرد آموزشياران و معلمان آموزش و پرورش همكار با نهضت سوادآموزى و ...
از جمله پژوهش هاى كاربردى عليرضا محسنى تبريزى براى نهادها و سازمان هاى مرتبط است. يكى از پژوهش ها كه دامنه وسيع ترى دارد را نيز با هم مرور مى كنيم؛ «بررسى پرخاشگرى و خشونت در ورزش فوتبال» :اين مقوله در بين مباحث و مقوله هايى كه در جامعه شناسى ورزش قابل بحث و تأمل هستند. خشونت تماشاگران رويدادهاى ورزشى به ويژه رقابت هاى فوتبال همواره به عنوان يك پديده اجتماعى مهم مورد توجه قرار داشته است. در پژوهش محسنى تبريزى افزون بر بررسى تئورى هاى تبيين كننده خشونت و پرخاشگرى بين تماشاگران مسابقات فوتبال ، رفتارهاى پرخاشجويانه و گاه خشونت آميز تماشاگران مورد مطالعه جامعه شناختى قرار گرفته است. هدف اين مطالعه به طور عمده پرداختن به سبب شناسى پديده خشونت و پرخاشگرى در بين تماشاگران ورزش فوتبال است كه مشخص مى سازد اختلال در كدام يك از عناصر اين ساختار سبب بروز «سوء كاركرد» در آن مى شود و اين سوء كاركرد تحت تأثير چه متغيرهاى اجتماعى قرار دارد. در اين پژوهش از دو روش تحليل تاريخى و پيمايشى استفاده شده است.
روش نمونه گيرى به صورت تصادفى بوده و براى جمع آورى اطلاعات از ابزار پرسشنامه استفاده شده است و درنهايت آناليز داده ها با استفاده از روش هاى آمارى توصيفى و تحليلى صورت گرفته است. نتايج اين پژوهش حاكى از آن است كه متغيرهاى اهميت و حساسيت نتيجه بازى از نظر كسب امتياز و تعيين جايگاه تيم هاى مورد علاقه در رده بندى مسابقات قهرمانى، حركات و اعمال خشونت آميز و پرخاشجويانه بازيكنان هنگام بازى و كيفيت داورى عمدتاً بر بروز پرخاشگرى كلامى طرفداران تيم هاى مورد بررسى تأثير مى گذارد. متغيرهاى سن ، ميزان كنترل و نظارت خانواده و پايگاه اقتصادى - اجتماعى تأثير منفى بر گرايش طرفداران تيم هاى فوتبال مورد مطالعه به رفتارهاى پرخاشجويانه و خشونت آميز دارند و متغيرهاى سابقه نزاع، سابقه رفتار مجرمانه، سابقه تنش و ناكامى در فعاليت هاى تحصيلى و آموزشى، مصرف سيگار، سابقه تنش در محيط خانواده و عدم سازگارى انتظارات ورزشى و وسايل تحقق آنها داراى تأثير مستقيم بر گرايش به ارتكاب رفتارهاى پرخاشجويانه و خشونت آميز ورزشى هستند. اين طرح در چند زمينه كاربرد دارد:
۱- شناسايى و آگاهى از عوامل مؤثر در بروز رفتارهاى پرخاشجويانه و خشونت آميز
۲- يافته هاى اين پژوهش مى تواند به مسئولان امور ورزشى و برگزار كنندگان مسابقات فوتبال كمك كند تا با برنامه ريزى دقيق تر و آگاهانه تر از بروز رفتارهاى پرخاشجويانه و خشونت آميز در بين تماشاگران فوتبال جلوگيرى به عمل آورند.
«علل ونداليسم در تهران و راههاى پيشگيرى و درمان» نيز عنوان پژوهش ديگرى از عليرضا محسنى تبريزى است. اين تحقيق در صور و قالبى پربارتر با عنوان ونداليسم در قالب كتاب انتشار يافت و به سرعت به منابع دانشگاهى رشته روان شناسى اجتماعى بدل گشت. كتاب حاضر در هفت فصل فراهم آمده است: فصل اول تحت عنوان كليات پس از ارائه تاريخچه اى از مفهوم و وجه تسميه آن در ادبيات آسيب شناسى اجتماعى به تعريف و معنى ونداليسم مى پردازد و با طرح ونداليسم به عنوان يك آسيب اجتماعى، به عنوان يك رفتار نابهنجار و به عنوان يك معضل اجتماعى، مى كوشد جايگاه آن را به عنوان يكى از صور كژرفتارى ها و انحرافات در طبقه بندى انواع جرايم و نابهنجاريها مشخص نمايد. در فصل دوم مبانى نظرى ونداليسم با استعانت از يك رويكرد تلفيقى به تفصيل مطرح شده است. در اين فصل ابتدا آن دسته از نظريه هاى جامعه شناسى انحرافات كه با مباحث روان شناختى اجتماعى ونداليسم خصوصاً اتيولوژى آن بعنوان يكى از صور بزهكاريها و كجروى هاى اجتماعى قرابت و انتساب بيشترى دارند مطرح مى شوند. سپس تئوريهاى روانشناسى و روانكاوى انحرافات بخصوص آن دسته از نظريه هاى روان شناسى مرتبط با رفتار ونداليستى مرور و بررسى مى گردند. بالاخره در قسمت پايانى اين فصل نظريه هاى روان شناسى اجتماعى انحرافات كه بطور اخص بر ونداليسم و ويرانگرى تأكيد دارند مطرح مى شوند. فصل سوم تحت عنوان خشونت و ونداليسم در ورزش فوتبال ناظر بر بررسى خشونت و ويرانگرى در ورزش فوتبال است. در اين فصل ضمن گونه شناسى خشونت و پرخاشگرى، خاستگاه و مبانى نظرى خشونت در ورزش براساس پارادايم هاى زيست شناسى، روانكاوى و روان شناسى، انسان شناسى و جامعه شناسى تبيين مى شوند و بالاخره پژوهش هاى انجام شده در باب ونداليسم و خشونت در ورزش فوتبال در چند كشور مطرح و نتايج حاصله كه مبين اتيولوژى و اپيدميولوژى خشونت و ونداليسم در محيط هاى ورزشى است تشريح مى گردند. فصل چهارم زير عنوان اتيولوژى ونداليسم ناظر بر علل و انگيزه هاى رفتار ونداليستى است و مى كوشد در پرتو مبانى و يافته هاى تجربى به سبب شناسى ونداليسم بپردازد.
در فصل پنجم اپيدميولوژى و همه گيرشناسى ونداليسم مورد توجه قرار گرفته است. در اين فصل به استناد اطلاعات تجربى در چند كشور نظير ايالات متحده آمريكا، هلند، آلمان، فرانسه و نظاير آن وسعت و گستره ونداليسم بررسى مى شود. فصل ششم يافته هاى دو پژوهش تجربى را در باب ونداليسم در ايران مطرح مى سازد. پژوهش اول مرورى است بر يافته هاى تحقق «ونداليسم در تهران بزرگ» كه عمدتاً ناظر بر علل و انگيزه هاى رفتار ونداليستى است. تحقيق دوم عوامل جامعه شناسى خشونت تماشاگران فوتبال را در تهران تبيين مى كند.
فصل هفتم زير عنوان پيشنهادات و توصيه هاى كاربردى، كليه سياست ها و استراتژيهاى اجرايى را در شكل طرح هاى مداخلات اجتماعى، آگاه سازى، پيشگيرى و درمان ونداليسم مطرح مى سازد. تبريزى درباره محدوده و دامنه ونداليسم در اجتماع امروز نظريات جالبى دارد: «امروزه ونداليسم خصوصاً براى كسانى كه در شهرهاى بزرگ و پرجمعيت زندگى مى كنند پديده اى ملموس و مشهود و واقعيتى تلخ و در عين حال گريزناپذير است كه بعنوان يكى از نمودهاى زندگى اجتماعى جامعه مدرن و ماشينى بروز و حضور دارد.
در همه شهرهاى بزرگ همه روزه ما شاهد ويرانگرى تعمدى و رفتارهاى غيرمسئولانه و ضداجتماعى وندال هايى هستيم كه عمداً كمر به تخريب و نابودى هر آنچه زيباست و هر آنچه متعلق به همگان است بسته اند.
262506.jpg
نقاشى هاى به نمايش درآمده در گالرى ها، آثار باستانى و عتيقه هاى موجود در موزه ها، ابنيه تاريخى ، مجسمه هاى نصب شده در ميادين،
پارك ها و اماكن عمومى، منازل خالى از سكنه، پارك ها و فضاهاى سبز عمومى، چراغ هاى معابر، صندلى هاى اتوبوس و مترو، كتابهاى كتابخانه ها، تلفن هاى عمومى و ده ها موضوع مورد تخريب ديگر از جمله موضوعاتى هستند كه در اثر ونداليسم متحمل خسارات و صدمات گرديده و مورد تخريب قرار مى گيرند.
امروزه در بسيارى از شهرهاى بزرگ ونداليسم بصورت يك مشكل اجتماعى حاد مطرح است كه نه تنها سلامتى و امنيت جامعه را به مخاطره مى اندازد، بلكه هزينه هاى مالى گزافى را بر ماليات دهندگان و ساكنين اين شهرها تحميل مى كند. برخلاف بسيارى از جرايم و انحرافات، آثار ونداليسم مشهود و پيداست. براساس گزارشهاى ارائه شده و آمارهاى مربوط به موضوعات ونداليسم در برخى كشورها نظير آ مريكا ، كانادا، روسيه، سوئد، انگلستان، هلند، فرانسه، آلمان و استراليا، تخريب اموال مدرسه، علائم ترافيك و تابلوهاى راهنمايى، شكستن شيشه اماكن خالى از سكنه، شكستن لامپ خيابان ها و پارك ها، تخريب كيوسك تلفن و شكستن دستگاه تلفن عمومى، قطع سيم برق و تلفن، شكستن درختان خيابان ها و پارك ها، تخريب مجسمه هاى ميادين، تخريب اموال پارك ها و اماكن عمومى، پاره كردن صندلى سينماها، تئاترها و اتوبوس هاى شهرى، تخريب اموال كتابخانه ها، تخريب و صدمه زدن به اتومبيل هاى پارك شده در خيابان ها، تخريب برخى وسايل داخل هواپيماهاى مسافربرى و قطارها و ترن هاى زيرزمينى، تخريب ريل هاى راه آهن، تخريب اموال بيمارستان ها، كارخانه ها، مراكز تجارى، ايجاد آتش سوزى درجنگل ها، مراتع و برخى انبارهاى عمومى، تخريب اموال عمومى، استفاده از مواد منفجره نظير ترقه و بمب دستى به منظور آسيب و تخريب برخى از متعلقات اشخاص حقيقى و حقوقى و موارد عديده ديگر از رايج ترين صور رفتار بزهكارانه و ونداليستى در جامعه مدرن است.
توسعه جامعه مدرن خصوصاً شهرها و تحولاتى كه در سطح ساختارهاى اجتماعى و روابط و مناسبات جمعى در دوران جديد بوجود آمده تمامى شئون و جنبه هاى مختلف زندگى فردى و اجتماعى را متأثر ساخته و در دنياى امروز روابط انسان ها در معرض تغيير و تحول و پيچيده تر شدن دائم و مستمر قرار دارد. تمدن ماشينى امروز كه به دنبال خود توسعه شهرهاى صنعتى ايجاد محلات پرجمعيت، تغيير زندگى ساده قديمى و تبديل آن به يك زندگى پرتجمل و پيچيده، تغيير زندگى ساده و مبتنى بر روابط عاطفى و همدلى به يك زندگى مبتنى بر روابط رسمى و بى روح همراه با فردگرايى مفرط، رقابت سرسختانه و عقل گرايى، درآميختگى سنت هاى كهنه و نو، تضعيف انسجام و همبستگى اجتماعى، شكست ها و عقده هاى روانى پنهانى و اميال سركوب شده و آرزوهاى ناكام مانده و تشديد احساسات درماندگى، سرخوردگى، ناتوانى و اجحاف را به ارمغان آورده است، پيامد ديگرى نيز داشته و آن عصبانى شدن روزافزون انسانها بخصوص نسل جوان در برابر واقعيات اجتماعى و نيروهاى سركوب گر بيرونى است. به ويژه سرپيچى و عدم متابعت از قواعد و سنجه هاى حاكم بر روابط اجتماعى و طغيان عليه نظم دستورى جامعه و واكنش به محرك هاى بيرونى در فرم عكس العمل هاى منفى يكى از مهم ترين و شاخص ترين  واكنش هاى رفتارى برخى از گروه ها و افراد در جامعه امروز است.»
محسنى تبريزى اميدوار است : «انتشار اين كتاب علاوه بر آشنا كردن علاقه مندان به مباحث ونداليسم خصوصاً مبانى نظرى و تجربى آن به ارتقاى سطح دانش و بينش عمومى در باب يكى از نابهنجاريها و معضلات اجتماعى مطرح در جامعه امروز مدد رساند. از طرفى كتاب حاضر در قالب يك كتاب درسى عمدتاً به واسطه پاسخ به نياز مبرم دانشجويان گرايش مسائل اجتماعى به كتب و متون تخصصى و علمى جديد تأليف و تدوين شده است و لذا اميد دارد خوانندگان را به كار آيد و مباحث آن بتواند بر دانش و معارف آنان در باب ونداليسم بيافزايد.»
او از معدود جامعه شناسان و روان شناسان اجتماعى امروز ايران است كه با درك درست از خواسته ها و نياز هاى جامعه پيرامون ، به بهتر زيستن مى انديشد و با اين آرمان است كه نگاهى عميق به موانع تحقق آن دوخته است.


|   شناسنامه   |   آرشيو   |