حامد احمدى
دين مبين اسلام به مسأله صلح با ظرافت و عمق زيبايى نگاه مى كند و به همين دليل اسلام را مى توان دين صلح و آرامش ناميد. قرآن كتاب آسمانى مسلمانان بزرگترين پشتوانه استدلالى و اعتقادى اين دين مقدس است و پيامبر عظيم الشأن حضرت محمد مصطفى (ص) و ائمه معصوم (ع) به عنوان راويان و پرچمداران آن با دو طريق كتاب و سنت آميزه هاى انسان ساز و سعادت بخش آن را به جهانيان عرضه كردند. بدين سبب با نگرش اجمالى در اين دو مى توان بدرستى دريافت كه اسلام نه تنها برخلاف برخى جوسازى هاى مخالفان و استكبار جهانى دين خشونت نيست، بلكه روح صلح و دوستى و صفا و صميميت محصول واقعى آن است. در قرآن كريم نمى توان حتى يك آيه را پيدا كرد كه زور و جنگ و خشونت را وسيله اى براى گرويدن ديگران به اسلام برگزيده باشد. مسأله صلح يك قاعده هميشگى و جنگ يك حالت استثنايى است. شعار اصلى اسلام در باب جنگ دورى و جلوگيرى از وقوع آن است و هميشه اعلام مى نمايد كه از جنگ و خونريزى بايد جلوگيرى كرد و مردم بى گناه و مظلوم نبايد فداى قدرت طلبى و جاه طلبى حكمرانان شوند. آيات شريفه قرآن كريم حكايت از دورى گزيدن از جنگ و خونريزى دارد و فزون طلبى و تعدى و تجاوز را بشدت محكوم مى كند و هر عملى را كه به موجب آن ساختارهاى اجتماعى لطمه ببينند و اخلاق روبه تباهى برود عمل نادرست و ناشايست مى داند.
امر به صلح، دوستى، برادرى و برابرى و نهى از جنگ و خونريزى و فساد و تباهى يكى از بزرگترين شعائر دين مبين اسلام است و همانگونه كه در قسمتى از آيه ۱۲۸ سوره نساء نيز آمده است صلح را بهتر از جنگ مى داند و همگان را به برترى جويى صلح بر جنگ دعوت مى كند. حضرت محمد (ص) نيز قبل از وقوع جنگ هميشه ديگران را به توحيد و يكتاپرستى دعوت مى كرد و از آنان مى خواست با صلح و آرامش در باب مسائل بينديشند . در هيچ جنگى سپاه اسلام آغازگر نبرد نبود و اگر در هر شرايطى تقاضاى صلح مطرح مى شد بى درنگ ايشان مى پذيرفت، كه نمونه بارز آن در سال ششم هجرى و در صلح حديبيه اتفاق افتاد. بدين صورت كه پيامبر اكرم (ص) و جمع كثيرى از مسلمانان از مدينه براى زيارت به سوى مكه حركت كردند. قريش با اطلاع از اين حركت گروهى را براى جنگ با پيامبر (ص) و اصحابش روانه داد. رسول الله (ص) در مكانى به نام حديبيه به ياران خود چنين گفت: اگر امروز قريش از من چيزى بخواهند كه باعث تحكيم روابط خويشاوندى شود من خواهم داد و راه مسالمت پيش خواهم گرفت. سرانجام سهيل بن عمرو به نمايندگى از قريش براى مذاكره و اتحاد قرارداد به نزد رسول الله (ص) آمد. پيامبر اكرم (ص) نيز دستور داد تا حضرت على (ع) براى نوشتن پيمان صلح حضور يابند و ايشان اين چنين نوشت:به نام خداوند بخشنده مهربان، پس سهيل گفت من با اين جمله آشنايى ندارم و رحمان و رحيم را نمى شناسم بنويس باسمك الهم يعنى به نام تو اى خداوند. پيغمبر موافقت كرد و بعد به حضرت على (ع) گفت بنويس هذا ما صالح عليه محمدرسول الله (ص) يعنى اين پيمانى است ميان محمد رسول خدا (ص)و سهيل نماينده قريش، بار ديگر سهيل اعتراض كرد و گفت ما رسالت تو را قبول نداريم پس لقب رسول الله (ص) را حذف و بنويس محمد ابن عبدالله، حضرت محمد (ص) نيز از حضرت على (ع) خواست تا اين چنين كند. مورخان آورده اند كه در اينجا حضرت على (ع) گفت يا رسول الله (ص) من اجازه چنين جسارتى را به خود نمى دهم تا لقب رسول الله (ص)را حذف كنم، پيامبر (ص) نيز لحظه اى درنگ كرد و خود انگشت مبارك را در مركب زد و بر روى كلمه رسول الله (ص) گذاشت و ... آنچه در اين روايت آمده است خود گوياى تفكر صلح جويانه رسول مكرم اسلام است. رهبر عاليقدر اسلام با اين گذشت و مسالمتى كه از خود نشان داد به زيبايى پيام صلح طلبى دين اسلام را به جهانيان عرضه كرد. رسول الله (ص) در انديشه افكار مادى و در گرو احساسات نفسانى نبود و خوب مى دانست كه واقعيات و حقايق با نوشتن و پاك كردن عوض نمى شوند. از اين جهت براى برقرارى صلح و جلوگيرى از جنگ و خونريزى در برابر تمام سختگيرى هاى طرف مقابل مسالمت به خرج داد و با آرامش از كنار بسيارى از مسائل و حقوق اساسى خود گذشت.
نمونه اى ديگر از صلح طلبى و انسان دوستى پيامبر اكرم (ص) در فتح مكه به چشم مى خورد چرا كه بعد از فتح مكه و در هنگامى كه رسول الله (ص) به همراه سپاهيان اسلام (ص) در حال ورود به مسجدالحرام بودند ترس و دلهره عجيبى در دل مشركان بود و همه مى گفتند كه در مقابل تمام بدى هاى صورت گرفته عليه رسول الله (ص) بى شك ايشان ما را به تيغ خواهد سپرد و زنان و طفلان ما را به اسارت و بردگى خواهد گرفت. اما ايشان با جمله اى آنان را آرام و دلهره شان را فرو ريخت. پيامبر عظيم الشأن اسلام(ص) فرمودند: چه مى گوييد و درباره من چگونه فكر مى كنيد؟ من همان جمله اى را كه برادرم يوسف به برادران ستمگر گفت برايتان تكرار مى كنم. يعنى امروز بر شما ملامتى نيست. خدا گناهان شما را مى آمرزد. او ارحم الراحمين است، همچنين هنگامى كه يكى از سرداران سپاه اسلام هنگام ورود به مكه شعار مى داد اليوم يوم الملحمه اليوم تستحل الحرمه يعنى امروز روز نبرد است امروز جان و مال شما حلال شمرده مى شود، پيامبر اكرم (ص) سخت ناراحت شد و او را از مسند فرماندهى عزل كرد. اين رفتار ملاطفت بار و صلح جويانه پيامبر (ص) گواهى روشن بر مهرورزى و صلح محورى دين مبين اسلام است اما با وجود اين روايات مستند و چندين آيه و حديث كه هركدام امر به صلح و دوستى و نهى از جنگ و خونريزى را در لوح خود محفوظ مى كنند ولى باز جهان غرب و استكبار جهانى بارها بخصوص بعد از پيروزى انقلاب اسلامى كوشيده است تا دين پاك محمدى(ص) را دينى خشونت آميز معرفى كند. جالب آنجاست كه همين مستكبران و زورگويان كه تا ديروز سناريوهاى جنگ جهانى اول و دوم و چند صد جنگ ديگر را مى ساختند امروز مدعيان صلح و دوستى هستند. حال آنكه تا ديروز همگان را به جنگ و خونريزى فرا مى خواندند. به هر حال با يك مقايسه سرانگشتى به راحتى مى توان دريافت كه در جهان غرب دموكراسى يك مسأله مصلحتى است و كمتر اصل آن را در ساختارى بينايى و شنوايى قابل درك مى شود مشاهده كرد. امروزه صلح دستاويز سياست هاى جهانخوارانه و جاه طلبانه استكبار جهانى شده است و با نام برقرارى صلح و آرامش چند صد هزار نفر در عراق و افغانستان و فلسطين و ... به خاك و خون كشيده مى شوند و عاملان اين فجايع مبانى معرفت شناسانه و انسان دوستانه را در اصل قانون اساسى خود به رخ همگان مى كشند، حال آنكه اين قانون اساسى به اصطلاح دموكراتيك و مدرن در پايه با يك تناقض اجرايى در ساختار سياسى و اجتماعى و مبانى معرفتى همان قانون اساسى روبرو است. امروزه جهان غرب كوشيده است تا اسلام را خشن و خشونت گرا معرفى كند حال آنكه آغازين كلام ما مسلمانان به نام خداى بخشنده و مهربان است. در جهان مسابقه محور به رقابت پيشرفت و توسعه به هر قيمتى مى پردازند و رسيدن به اين مقصود جز در سايه يكه سالارى مستبدانه ميسر نيست به عبارت واضح تر در جوامع مستبد و زورگو رسيدن به حد اعلا و شكوفايى مادى يك نكته مهم و اساسى است و در اين مسابقه بنيان هاى همان كشور مدنظر و در اصل قرار مى گيرند و در اين مبارزه قلع و قمع كردن ديگران، ايجاد جنگ و خونريزى با ملل و انديشه هاى ديگر فقط اندكى از سياست توسعه طلبانه آنها را تشكيل مى دهد. از آنجا كه دين مبين اسلام و كتاب آسمانى مسلمانان بر انديشه برادرى و برابرى مستحكم است و از منظر آن خدا يكى است و تمام مؤمنان امت واحدى هستند و همه از يك پدر و مادر به امر خداى عزوجل آفريده شده اند و نژاد و قبيله و رنگ و پوست هيچ تأثيرى بر حقوق شهروندى افراد ندارد و همه بايد با صلح و آرامش در كنار همديگر زندگى كنند. (سوره حجرات آيه ۱۳) و به عبارتى ساده تر اساس صلح بر پايه ايمان و اخوت استوار شده است.حاميان بلوك شرق و غرب كه مكاتب كمونيستى و كاپيتاليسمى را پرورش و تبليغ مى كردند كوشيدند با مهار كردن اسلام اين مكتب مانا و ارزشمند را دور از انديشه هاى بيدار قرار دهند و با انحراف انديشه ها از آن از طريق مكاتب دنيوى خود راهى براى سبقت گرفتن از ديگرى در مسابقه قدرت طلبى باز كنند. اما تحقيقات نشان داده است دين اسلام نه تنها برخلاف ديگر اديان در حال انزوا نيست بلكه روز به روز بر حاميان و پيروان آن افزوده شده است و مكتب سبز محمدى(ص) روز به روز در حال جهانى شدن است. بى شك به كارگيرى برخى ترفندها همچون انتشار كاريكاتورها وساخت فيلم ها و نوشتن آيات شيطانى ها از يك طرف نه تنها موجب تخريب اين رسالت ماندگار نمى شود بلكه موجب ايجاد سؤال هاى متعدد براى تحقيق و آشنايى بيشتر با آن مى شود و در اين شرايط كه استكبار جهانى مى كوشد تا رنگ اين دين شريف را كمرنگ تر كند همگان بايد از بهترين و پيشرفته ترين امكانات و تجهيزات اطلاع رسانى به منظور آگاه سازى افكار و اذهان عمومى جهانيان بهره درست بگيرند و به عبارتى واضح تراز هر تهديدى كه توسط ديگران براى تخريب استفاده مى شود به عنوان وسيله اى براى تبليغ و گسترش استفاده كنند.پذيرفتن اين نكته كه امروزه اذهان جهانيان از پذيرش سؤال هاى بى جواب معذور است خود راهكارى اساسى براى رسيدن به اهداف است و شفاف تر ساختن اين نكته كه آنانى كه تا ديروز سلاح هاى پيشرفته كشتار جمعى مى ساختند و با در اختيار داشتن كامل ترين و جديدترين ابزارآلات جنگى شيوه هاى مدرن همچون جنگ هاى الكترونيكى و جنگ ستارگان را براى توسعه طلبى خود با بهانه صلح مطرح مى كردند و فجايع بزرگ بشر را در اقصى نقاط جهان از كوزوو تا هيروشيما به وجود آوردند صلاحيت ايجاد صلح جهانى را ندارند و با مكتب سعادت بخش و انسان ساز اسلام اصلى بنيادين در تعريف تئورى هاى صلح طلبانه جهان قرار گيرد.
منابع:
تاريخ تمدن اسلام و عرب‎/ فروغ ابديت‎/ محمد(ص) و زمامداران
تفسيرالميزان، ج ،۲ ص‎/۵۲۳ جنگ از ديدگاه قرآن و سنت