احمد جلالى فراهانى

دنيايى را تصور كنيد كه در آن كنكور نيست. يعنى شما به راحتى مى توانيد بدون هيچ دغدغه اى، آن هم دغدغه اى كه از ابتداى سنين نوجوانى با شماست، وارد دانشگاه شويد و در هر رشته اى كه باب ميلتان بود، پس از احراز صلاحيت علمى تان، درس بخوانيد و تا جايى كه دوست داريد پيش برويد و مدرك موردنظرتان را به دست بياوريد. شايد تصور چنين دنيايى براى ما و پدران ما بيشتر شبيه يك رؤياست تا واقعيت.
وزير علوم مى گويد: «توسعه دانشگاه ها و نياز به پرورش جوانان عالم و دانشمند براى توليد علم در سراسر كشور يكى از برنامه هاى وزارت علوم است.» كه آن را به فال نيك مى گيريم. به گفته وى تا پايان برنامه چهارم توسعه بايد به جايى برسيم كه سدى به نام كنكور براى هيچ كدام از داوطلبان ورود به دانشگاه وجود نداشته باشد و رقابت صرفاً در انتخاب مقاطع و رشته هاى مختلف صورت گيرد.
سخنان دكتر زاهدى در استان كردستان و دادن خبر تشكيل كميته هاى كارشناسى درباره موضوع «سنجش» در دو هفته گذشته، جملگى حكايت از عزم جدى دولت احمدى نژاد در حذف سد بزرگى به نام كنكور تا پايان برنامه چهارم توسعه است. اين كميته ها به اين نتيجه رسيده اند كه نبايد صرف حضور در يك امتحان و سنجش ۴ـ۳ ساعته كه با انواع و اقسام اضطراب ها و فشار روانى همراه است عامل اصلى تعيين سرنوشت بيش از ۲ ميليون دانش آموز باشد. شايد از همين منظر هم است كه از نظر وزير علوم تحقيقات و فناورى لزومى ندارد، داوطلبان در برخى دروس مانند معارف اسلامى، زبان، ادبيات فارسى، تاريخ و تمدن فرهنگى ايرانى ـ اسلامى و ... رقابت كنند.
از نظر او امتحان و سنجش در اين دروس بايد به گونه اى باشد كه داوطلبان نمره حداقلى از اين دروس را براى ورود به امتحان رقابتى داشته باشند. در اين باره «پوركاظمى» معاون سازمان سنجش مى گويد: در مرحله اول بايد برداشت جامعه از كنكور روشن باشد. داوطلبان ما مى خواهند در رشته هاى خاص و دانشگاه هاى خاصى قبول شوند و اين مسأله كنكور را حساس مى كند. كنكور براى ورود به دوره هاى كاردانى غيرانتفاعى عملاً برداشته شده، همچنين برخى رشته هاى دانشگاه آزاد در برخى شهرها با اين كه ظرفيت پذيرش دارد ولى خالى مانده است. ما براى اين دانشگاه ها بدون آزمون پذيرش مى كنيم ولى فراموش نكنيد در همه جاى دنيا براى دانشگاه هاى معتبر ملاك قائل اند. در واقع آن جا كه كنكور ندارد ملاك دارد و اين شعار مجلس و وزارت علوم بايد با تعمق باشد و مشكل سابق در رابطه با تك مرحله اى كردن كنكور كه به بروز برخى مشكلات منجر شد تكرار نشود. اگر ملاك معدل است تكليف داوطلبانى كه معدل شان پايين است چه خواهد بود؟ آيا برنامه اى براى اين كه اجازه دهند معدل شان را بالا ببرند، دارند؟ دانشگاه آزاد براى حوزه كاردانى معدل فنى ـ حرفه اى را ملاك قرار مى دهد ولى تا زمانى كه اين معدل ها نتيجه يك امتحان نهايى نباشد از نظر علمى صحيح نيست.
همچنين عباسپور، رئيس كميسيون آموزش و تحقيقات مجلس، كنكور را از نظر علمى بى اعتبار مى داند و درباره آن مى گويد: كنكور نمى تواند معرف استعدادهاى واقعى باشد و ما نبايد سرنوشت داوطلب را منحصر به يك آزمون سراسرى كنيم. دانش آموز ما آنچه مى آموزد مهارت تست زنى است و همين عامل موجب شده آموزشگاه هاى زيادى با برگزارى كلاس هاى تقويتى به درآمدهاى كلان غيرمنطقى برسند. خانواده ها نيز هزينه هاى گزافى را براى ثبت نام متحمل مى شوند و هيچ علمى حاصل نمى شود، در ضمن اين سيستم موجب شده مدارس ما از دانش آموزان تخليه شود چرا كه دانش آموزان ترجيح مى دهند وقتشان را در كلاس هاى كنكور بگذرانند تا در محيط مدرسه. او اضافه مى كند: با حذف كنكور سعى بر ايجاد يك رقابت علمى سالم و بازگشت جوانان به محيط مدرسه داريم تا در سايه مطالبى كه ياد مى گيرند، مسائل تربيتى و پرورشى را نيز مد نظر قرار دهند، بنابراين رقابت بايد مبناى استعداد و قدرت علمى باشد نه دوپينگ علمى براساس تست زنى. البته رقابت در رشته هاى پزشكى، مهندسى برق و كامپيوتر و حقوق طبيعى است كه مانند سابق سخت باشد ولى در رشته هاى ديگر سوابق تحصيلى دانش آموزان ملاك بوده و با نظارت كامل وزارت آموزش و پرورش امتحان هاى سراسرى به صورت تشريحى برگزار خواهد شد اين در حالى است كه سرافراز يزدى، عضو كميسيون آموزش و تحقيقات مجلس حذف كنكور را منوط به بكارگيرى شيوه هايى دانسته كه يكى از راه هاى آن كاهش عطش كنكور با توسعه مراكز فنى و حرفه اى است. عباسپور افزود: احتساب معدل سال هاى دوم، سوم و پيش دانشگاهى براى موضوع كنكور تا ماه آينده در مجلس طرح خواهد شد كه فعال سازى و افزايش انگيزه دانش آموز در دوره متوسطه و نيز از بين بردن آموزش هاى سودجويانه از دلايل طرح اين موضوع است، چرا كه دانشگاه هاى ما پس از انقلاب از رشد كمى خوبى برخوردار بوده اما در بعد كيفى نتوانسته ايم رشد خوبى داشته باشيم بنابراين امروز زمانى است كه بايد به دنبال افزايش رشد كيفيت آموزش عالى باشيم.
از طرف ديگر عضو كميسيون آموزش و تحقيقات مجلس درباره حذف كنكور مى گويد: مى خواهيم با يك شيب منطقى به سمتى پيش برويم كه بتوان تا انتهاى برنامه چهارم توسعه در بخشى از مقاطع تحصيلى اساساً كنكور را حذف كرد. عليرضا زاكانى، با اشاره به اين كه درباره بحث كنكور در وزارت علوم كار جدى و اساسى صورت گرفته و جلسات متعددى نيز با مشاركت وزراى ذى ربط و مسئولان مربوطه از بخش هاى مختلف برگزار شده است.
از نظر او در كنار اقدام هاى وزارت علوم، در مجلس نيز گروهى از نمايندگان طرحى را با عنوان طرح نحوه پذيرش دانشجو در دانشگاه ها و مراكز آموزش عالى مطرح كرده اند كه در دستور كار قرار گرفت.
عضو كميسيون آموزش و تحقيقات مجلس مى گويد: در نهايت پس از مباحث مطرح شده در كميسيون يك سرى مصوباتى ارائه شد كه بر مبناى اين مصوبات، كميته اى تشكيل و مقرر شد، اين كميته طرح ساماندهى كنكور را با بهره گيرى از ظرفيت هايى كه وزارت علوم در اين حوزه ايجاد كرده، همچنين ظرفيت هاى كارشناسى و نظرات نمايندگان مجلس را جمع بندى كرده و به كميسيون ارائه دهد.
زاكانى همچنين خاطرنشان مى كند: اساس فعاليت هاى اين كميته تأكيد بر ۳ نكته جدى داشت كه در نخستين نكته آن طرحى تنظيم شد تا مبتنى بر آن سوابق پايه هاى دوم، سوم و پيش دانشگاهى موردنظر قرار گيرد.
عضو كميسيون آموزش و تحقيقات مجلس با بيان اين كه در برخى از بخش ها پذيرش دانشجو بويژه در مقطع كاردانى كنكور حذف شده است ادامه مى دهد: تلاش مى شود تا اين ظرفيت سازى صورت گرفته و توسعه يابد و در نهايت با شيب مناسبى به سويى پيش رويم كه كم كم تأثير كنكور كاهش يابد.
عزم دولت نهم براى حذف كنكور در شرايطى اتفاق مى افتد كه بسيارى از كارشناسان علوم آموزشى معتقدند كنكور گزينه مطلوبى براى ورود كليه جوانان به مراكز آموزش عالى نيست. آنها مى گويند: دانش آموزان بايد با عبور از شرايط كنكور امكان تحصيلات دانشگاهى بيابند كه در صورت موفقيت نشدن در اين آزمون ضررهاى جبران ناپذيرى به روحيه آنان وارد خواهد شد.
در عين حال دكتر بهشتى يكى از اعضاى هيأت علمى دانشكده برق دانشگاه علم و صنعت ايران درباره كنكور مى گويد: كنكور موجب ايجاد بى علاقگى در دانشجويانى مى شود كه وارد دانشگاه شده اند و دانش آموزان حتى آنها كه با كسب رتبه هاى بالا وارد دانشگاه مى شوند هيچ علاقه اى براى درس خواندن ندارند. از نظر او ايجاد خستگى مفرط در درون دانش آموزان به دليل كنكور از عوامل بى انگيزگى آنها در هنگام ورود به دانشگاه است. وى افزود: بايد در نحوه برگزارى كنكور تجديدنظر شود.
كنكور براى بسيارى از جوانان تداعى كننده فشار عصبى، نگرانى و اضطراب است. هر سال حدود ۲ ميليون نفر در آزمون سراسرى دانشگاه هاى دولتى شركت مى كنند كه از اين تعداد قريب به يكصد و پنجاه هزار نفر انتخاب شدگان نهايى خواهند بود و حدود يك ميليون و هفتصد هزار نفر مردود مى شوند، اين در حالى است كه تعداد كثيرى در نهايت بايد خانه نشين شده و بسيارى از رؤياها و آرزوهاى شيرين خود را از بين ببرند.
آزمون سراسرى دانشگاه ها در حالى به يكى از بزرگترين رويدادهاى زندگى جوانان ايران تبديل شده است كه شمار زيادى از دانش آموختگان دانشگاهى در اين كشور دچار مشكل بيكارى يا كمبود امكان كار در زمينه تخصص خود هستند.
در حالى كه در بسيارى از كشورهاى غربى دانشگاه ها و مراكز آموزش عالى با شگردهاى تبليغاتى خاص براى جلب دانشجو اقدام مى كنند، در ايران هر سال درهاى دانشگاه به روى صدها هزار نفر جوان بسته مى ماند و فقط عده اى معدود اجازه ورود به دانشگاه را پيدا مى كنند.
امروزه ورود به دانشگاه يكى از دغدغه هاى اصلى جوانان محسوب مى شود، اين در حالى است كه اين معضل از دير باز و از ابتداى دوران تحصيل همراه ما بوده است اما به طور حتم آنچه كه امروز جوانان را به ادامه تحصيل وادار مى كند از يك سو فشار والدين و از سوى ديگر گرفتن مدركى دهان پر كن است.
كنكور يكى از معضلات جامعه امروز ماست. همه كسانى كه در اين آزمون نفسگير شركت كرده اند، به هيچ وجه آن روز را فراموش نمى كنند. كنكور امروزه به عنوان يك منبع اضطراب زا تلقى مى شود و فشار هاى روانى كه جامعه، خانواده و محيط به دانش آموزان وارد مى كند مانع از اين مى شود كه جوان تمام قواى خود را براى رسيدن به موفقيت به كار گيرد.
افزايش چشمگير متقاضيان در چند سال اخير نشان مى دهد كه اكثر جوانان تأمين آينده خود و داشتن زندگى ايده آل را تنها در گرو ادامه تحصيل در دانشگاه مى دانند و اكثر آنان با اين نوع طرز فكر در كنكور حركت مى كنند.
با وجود اين كه بارها از سوى مسئولان و روانشناسان اعلام شده است۴۰ درصد جوانان دچار سطوحى از افسردگى هستند كه علت عمده آن را كنكور مى دانند اما كماكان والدين كه نقش مهمى در از بين رفتن استرس و اضطراب جوانان دارند از فشارهاى خود مبنى بر قبولى فرزندشان در كنكور دست بردار نيستند و نسبت به اثرات نامطلوب رفتار خود بى اعتنا هستند.