عبدالعلى رضايى
ماجرا از آنجا آغاز شد كه چند تن از استادان برجسته دانشگاه شهيد بهشتى تهران و دانشگاه تهران طرحى را در دانشگاه اجرا كردند كه براساس آن دانشجويان با پر كردن فرم هاى پاسخنامه اى، خلاصه اى از وضع، ايده آل ها و باورهاى خود را روى كاغذ مى آوردند و پس از جمع آورى اين پرسشنامه ها و مطابقت آنها با يكديگر، افرادى كه تشخيص داده مى شد سنخيت بيشترى با هم دارند به يكديگر معرفى مى شدند و بدين شكل پيش از آن كه تنها چهره ظاهرى زوجين ملاك انتخاب افراد باشد، درونمايه فرد عامل انتخاب قرار مى گرفت.
با استقبال دانشجويان از اين طرح، جرقه برگزارى جشن هاى ازدواج هاى دانشجويى زده شد. كمى بعد مجريان اين طرح هدف ديگرى را نيز پى گرفتند و آن فرهنگ سازى براى جشن هاى آسان و كم هزينه ازدواج بود.
آنان از دانشجويانى كه حاضر بودند به جاى گرفتن مراسم پرزرق و برق و دشوار عروسى كه خود يك عامل تأخير در ازدواج به حساب مى آيد، دعوت كردند تا با شركت در يك مراسم مشترك دانشجويى، زندگى مشترك خود را با ساده زيستى و سادگى آغاز كنند.
اين هدف در سال هاى بعد پررنگ تر و پررنگ تر شد تا جايى كه هدف اول طرح يعنى فرهنگ سازى در باره ملاك هاى صحيح انتخاب همسر عملاً فراموش شد و تنها تأكيد مسئولان برگزارى آن بر پرهيز از هزينه هاى گزاف و گرفتن يك جشن ساده متمركز شد.
اما در سال هاى بعد به دليل حضور نداشتن طراحان اصلى اين ايده در تيم برگزارى آن، همين هدف نيز به حالتى سمبليك درآمد و از جريان واقعى فاصله گرفت و تبديل به يك رويداد حاشيه اى و سنتى و سالانه به صورت بارى به هر جهت درآمد.
مسئولان ستاد ازدواج دانشجويى نيز هر سال با ذوق زدگى از افزايش آمار شركت كنندگان در اين مراسم ها خبر مى دادند و همين افزايش مشترى را دليل و سند موفقيت آميز بودن اجراى طرح عنوان مى كردند و حتى آن را دليل ترويج ازدواج هاى دانشجويى قلمداد مى كردند.
گسترش كمى اجراى اين مراسم در تمام دانشگاه هاى كشور و واگذارى اجراى آنها به خود دانشگاه ها و در نتيجه كيفيت هاى كاملاً متفاوت در شيوه برگزارى جشن ها در دانشگاه هاى محروم و غيرمحروم كشور باعث شد كه بسيارى از زوجين علاوه بر شركت در جشن هاى عروسى خود و صرف همان هزينه هاى هميشگى و آداب و رسوم سنتى، در مراسم ازدواج دانشجويى دانشگاه محل تحصيل نيز شركت كنند.
جوايز اهدايى در اينگونه مراسم كه از سكه بهار آزادى و وام ازدواج تا لوازم منزل و سفرهاى زيارتى را شامل مى شوند، خود انگيزه كافى را به زوجين براى ثبت نام در اين مراسم ها مى دهد تا جايى كه هر ساله نهاد رهبرى در دانشگاه ها در بسيارى از دانشگاه ها ناچار به قرعه كشى در بين دانشجويان متقاضى ثبت نام در مراسم ازدواج دانشجويى مى شود. اين مسأله در خوشبينانه ترين حالت مى تواند دليلى بر افزايش رغبت دانشجويان به شركت در جشن ازدواج دانشجويى و يا حتى افزايش ازدواج در بين دانشجويان باشد. اما سندى براى اثبات ترويج راه هاى اسلامى و صحيح انتخاب همسر و يا ترويج فرهنگ ساده زيستى و ساده گرايى، يعنى اهداف اصلى طرح، نيست. جشن هاى ازدواج دانشجويى امسال نيز در زمان اعياد غدير و قربان در دانشگاه ها و مراكز آموزش عالى سراسر كشور برگزار مى شود. دبير جشن هاى ازدواج دانشجويى امسال در نشستى خبرى مجدداً با تكيه بر آمار رو به افزايش متقاضيان شركت در اين جشن ها، افزايش ساليانه سهميه نهاد براى دانشگاه ها را نقطه پيروزى اين طرح ها خواند. وى همچنين با استناد به گزارشى نه چندان موثق، آمار طلاق بين ازدواج هاى دانشجويى را بسيار كمتر از ساير ازدواج ها عنوان كرد و همين مسأله را نيز مرتبط با جشن هاى ازدواج دانشجويى دانست.
سؤالى كه در ذهن بى پاسخ مى ماند، اين است كه با توجه به تكيه مسئولان نهاد بر آمار تعداد ازدواج هاى دانشجويى و بر فرض مثال كم بودن طلاق در اينگونه ازدواج ها آيا همين دو نكته نشان از موفق بودن اجراى طرح ازدواج آسان در دانشگاه هاست؟ آيا ازدواج دانشجويى با اجراى اين طرح در دانشگاه ها اختراع شده است و يا از سال هاى قبل بسيارى از دانشجويان بعد از آشنايى در محيط دانشگاه با يكديگر وصلت مى كرده اند و حالا با ثبت نام در ستاد ازدواج دانشجويى در قبال اين عمل هديه نيز دريافت مى كنند؟ و آيا از سرگيرى يك ازدواج سست و بى پايه و كاملاً براساس ملاك هاى ظاهرى و حمايت از آن به دليل سالم سازى روابط بين دختران و پسران دانشجو قابل توجيه است؟!
|
|
|
مسئولان جديد ستاد ازدواج دانشجويى اعلام كرده اند كه از امسال اين مراسم با رويكردى جديد برگزار خواهد شد و سمت و سوى محتوا محورى بيش از پيش مورد توجه قرار خواهد گرفت. ولى الله صفرى، دبير ستاد ازدواج دانشجويى در گفت وگو با خبرنگار «ايران» گفت: امسال بخش اعظم جشن ازدواج دانشجويى در غالب برگزارى كلاس هاى آموزشى در سه مقطع پيش، پس و حين ازدواج برگزار مى شود. اما به گفته حجت الاسلام والمسلمين رنجبران معاون فرهنگى نهاد رهبرى، شركت زوجين در اين كلاس ها اجبارى نيست و افراد مى توانند تنها درمراسم جشن ازدواج شركت نمايند.
به هر حال به نظر مى رسد با توجه به هزينه سالانه اى كه براى اجراى اين طرح در سرتاسر كشور صورت مى گيرد و با توجه به غنى بودن طرح اوليه ازدواج دانشجويى و مفيد بودن اهداف فراموش شده طراحان اصلى آن، ستاد ازدواج دانشجويى بايد با بررسى مجدد و جدى هست ها و نيست ها يك بار ديگر اين سنت ساليانه را بازخوانى كند و ضمن گام برداشتن در مسير توسعه كيفى اين طرح كشورى، نقش پررنگ ترى در فرهنگ سازى ازدواج سالم و سپس ازدواج آسان ايفا كند.
