• كوفى عنان از توصيه هاى كميته بيكر درباره همكارى آمريكا با ايران و سوريه حمايت كرد
• سخنگوى طالبانى: برخى پيشنهادهاى كميته بيكر از نظر ما قابل قبول و برخى ديگر محافظه كارانه است
• شوراى امنيت با استناد به گزارش گروه اعزامى شرايط امنيتى افغانستان را نگران كننده خواند
گروه بين الملل - فقط رسانه ها و محافل خبرى نبودند كه گزارش گروه تحقيق بيكر درباره بحران عراق را به عنوان تيتر نخستين خويش برگزيدند، بلكه قريب به اتفاق دولت ها و سياستمداران جهانى و منطقه اى از طريق صدور بيانيه و يا اظهار نظر مطبوعاتى درباره تأثيرات و پيامدهاى اين گزارش سخن گفتند.
گروه تحقيق در بحران عراق با رياست دو عضو از باشگاه سياستمداران آمريكا (جيمز بيكر از سوى جمهوريخواهان و لى هاميلتون از طرف دموكرات ها) پس از نزديك به ۸ ماه بحث و مطالعه درباره عملكرد نيروهاى ائتلاف به ويژه آمريكايى ها در عراق، چهارشنبه گزارش خود را منتشر كرد. اين گروه تحت رياست جيمز بيكر راهكارها و پيشنهادهايى را براى خروج از بن بست بحران در عراق و ديگر بحران هاى خاورميانه مطرح كرده كه هر كدام از اين پيشنهادها واكنش هاى متفاوتى را در ميان مقامهاى آمريكايى، عراقى و ديگر كشورها برانگيخته است. گروه تحقيقاتى عراق از گفت وگوى آمريكا با ايران دفاع كرده است.
آنها در جنجالى ترين بخش گزارش خود، حل بحران عراق را به مشاركت ايران و سوريه و نيز اروپا و دولت هاى غايب از صحنه عراق موكول كردند. اما چنان كه انتظار مى رفت، در واكنش به اين گزارش، صف بندى چشمگيرى از مخالفان و مدافعان شكل گرفت. بارزترين مخالف گزارش، اسرائيلى ها هستند. اما پيش از مرور اين واكنش ها، آخرين دفاع خود گزارشگران و بازتاب اين ماجرا را در داخل آمريكا بخوانيد.
> نگاه آمريكايى ها به گزارش بيكر
به گزارش رويترز، بيكر، وزير امور خارجه اسبق آمريكا در جمع قانونگذاران آمريكايى گفت كه «جورج بوش» رئيس جمهورى آمريكا به وى اخيراً اجازه داده تا به دولت ايران كه آمريكا با آن هيچ رابطه ديپلماتيكى ندارد، نزديك شود.
وى در مقابل اعضاى كميته سرويس هاى مسلح سناى آمريكا اظهار داشت: «در نتيجه، آنها (ايرانيان) گفتند كه تمايلى براى كمك به ما در اين زمان ندارند.» بيكر گفت كه اين گزارش مى گويد مسأله عراق بايد از برنامه هسته اى ايران جدا شود. اما جورج بوش پس از ديدار در كاخ سفيد با «تونى بلر» در واكنش به پيشنهاد گروه بيكر درباره گفت وگو با ايران و سوريه ادعا كرد كه پيش از هر گفت وگويى با اين دو كشور، آنها بايد از كمك به افراطيون دست برداشته، متعهد به كمك به دولت نوپاى عراق شوند.
بوش بار ديگر اقرار كرد: «گمان مى كردم زودتر از انتظار در عراق پيروز شويم، اما از روند كنونى موفقيت در عراق راضى نيستم.» اظهارات بوش در حالى است كه براساس تازه ترين نظرسنجى پيرامون درخواست گروه تحقيق عراق، افكار عمومى آمريكا خواهان گفت وگو با ايران و سوريه هستند. سه چهارم شهروندان آمريكايى كه در اين نظرسنجى شركت كرده اند، بر اين باورند كه آمريكا درباره عراق بايد با ايران و سوريه گفت وگو كند.
در اين ميان، ريچارد هاس، كارشناس مسائل خاورميانه و رئيس شوراى روابط خارجى آمريكا گفت كه گزارش اين گروه كاملاً «معتدل» اما صادقانه است و مسير جديدى را براى سياست خارجى آمريكا نشان مى دهد. روزنامه آمريكايى نيويورك تايمز نيز در سرمقاله خود نوشت كه گزارش گروه تحقيقات عراق به رهبرى جيمز بيكر، دقيقاً همان پوشش سياسى است كه براى خروج آبرومندانه نيروهاى آمريكايى از عراق لازم است.
نيويورك تايمز همچنين نوشته است: آمريكا بايد ديپلماسى منطقه اى فعالترى را در خاورميانه در پيش بگيرد كه شامل مذاكره با ايران و سوريه نيز بشود، امرى كه تاكنون بوش با آن مخالفت كرده است.
> خرسندى عنان
دبيركل سازمان ملل گفت: طرح هاى رئيس جمهور آمريكا براى ايجاد يك كميسيون بى طرف به منظور بررسى و بازبينى استراتژى اين كشور در عراق اقدام بسيار مثبتى بود. وى همچنين از توصيه ها مبنى بر گفت وگوى دولت آمريكا با ايران و سوريه حمايت كرد.
وى تصريح كرد: اين يك حقيقت آشكار است كه من در تماس هاى خود با دولت آمريكا در گذشته از آنها خواسته ام كه با هر دو كشور ايران و سوريه گفت وگو كنند.
> واكنش گروه ها و مقامات عراقى
سياستمداران عراق نگاهى متفاوت به گزارش نشان دادند.
«عبدالعزيز حكيم»، رئيس مجلس اعلاى عراق در مورد توصيه هاى كميته «بيكر - هميلتون» به شبكه تلويزيونى العربيه گفت: توصيه هاى كميته «بيكر - هميلتون» درباره اوضاع عراق نمايانگر يك ديدگاه خاص است و براى عراقى ها الزام آور نيست. مسعود بارزانى رئيس منطقه كردستان عراق از گزارش گروه مطالعات عراق درباره اوضاع اين كشور به شدت انتقاد كرد و آن را غيرواقعى و نادرست خواند. گروه هاى كرد عراقى به اين بند اعتراض دارند كه تمام ميدان ها و چاه هاى نفتى عراق بايد تحت كنترل دولت مركزى باشد.
از سوى ديگر، گروه هاى تسنن مى گويند خروج نيروهاى آمريكايى از عراق در شرايط فعلى به سود عراق نيست.
با وجود اين برهم صالح، معاون نخست وزير عراق گفت: اوضاع وخيم است، در واقع بسيار وخيم كه قابل تحمل نيست. اتكاى كامل به نيروهاى خارجى امكان پذير نيست. بايد توجهات بر تقويت نيروهاى عراقى متمركز شود.
همچنين كامران قره داغى، سخنگوى رسمى جلال طالبانى، رئيس جمهور عراق نيز اظهار داشت: در اين گزارش مسائلى مطرح شده كه با موضع گيرى هاى عراق توافق داشته و از نظر ما قابل قبول است و در مقابل برخى مسائل هم وجود دارد كه در برابر آن محافظه كارى شده است.
همچنين حارث الضارى، رئيس هيأت علماى مسلمين بعد از ديدار با على عبدالله صالح، رئيس جمهور يمن در عدن گفت: گزارش بيكر به چگونگى حل مسأله اشغالگرى ها در عراق متمركز شده است و در آن آمريكايى ها تنها به چگونگى خروج از عراق در وضعيت پيروز اشاره كرده اند.
> واكنش محافل و دولت هاى خارجى
وزير امور خارجه انگليس با استقبال از گزارش آمريكايى گروه مطالعات عراق گفت: به نظر مى رسد مؤلفان اين گزارش با نظرات انگليس «به طور گسترده اى هماهنگى» دارند. همزمان با استقبال مركل از گزارش فوق كارشناسان سياست خارجى آلمان توصيه هاى اين كميسيون به بوش را به عنوان اعترافى به شكست راهبرد آمريكا در عراق ارزيابى مى كنند. در اين حال اولمرت ضمن مخالفت با پيشنهادات گروه بيكر هرگونه ربط دادن مسائل عراق با مناقشه اسرائيل و فلسطينى ها را رد كرد.
اولمرت افزود: با وجود توصيه كميته بيكر - هميلتون، تل آويو تمايل و قصدى براى آغاز گفت وگو با سوريه ندارد. نخست وزير رژيم اسرائيل در عين حال اعلام كرد كه گفت وگوها را با فلسطينى ها با تمام قوا براى رسيدن به صلح آغاز خواهند كرد. دولت سوريه نيز در پاسخى به صهيونيست ها، سخنان اولمرت را دليلى بر جنگ طلبى اين رژيم دانست.
سوريه گزارش گروه آمريكايى مطالعات عراق را كه در آن به راهبرد جديدى در جنگ عراق خصوصاً نقش همسايگان اشاره شده، «واقع بينانه» و مثبت خواند.
دبير كل اتحاديه عرب ديروز جمعه از گزارش گروه تحقيق عراق استقبال و خواستار تحرك هماهنگ ديپلماتيك در جهت روند صلح خاورميانه شد.
> مهر تأييد بر شكست بوش
اما روزنامه الصباح چاپ تونس در مقاله اى نوشت: انتشار گزارش كميته بيكر - هميلتون هر چند اعتراف به شكست آمريكا بود، اما به معنى بازنگرى اولويت هاى واشنگتن در منطقه نيست. در اين مقاله آمده است: گزارش اين كميته انتقادات وارده بر استراتژى بوش از سال ۲۰۰۱ در داخل سازمان هاى سياسى و نظامى و عملياتى آمريكا و نيز وجود خطاهاى تاكتيكى دولت بوش از حادثه ۱۱ سپتامبر به بعد را تأييد كرد.
در همين حال، روزنامه السفير چاپ لبنان نوشت: گزارش كميته بيكر بيانگر شكست واشنگتن در منزوى كردن سوريه و تأكيد بر اولويت بخشيدن به بازگرداندن كامل منطقه جولان به سوريه است.