در شرايط كنونى با توجه به فراوانى رسانه ها و نشريات و چالش هايى كه رسانه ها درخصوص رعايت اخلاق حرفه اى با آن روبه رو هستند، تدوين ميثاق نامه يا منشور اخلاقى براى جامعه روزنامه نگاران و خبرنگاران ضرورى است؛ از اين رو در اين زمينه بايد اهالى رسانه بويژه صاحبنظران حوزه ارتباطات به همراه روزنامه نگاران و دست اندركاران مطبوعات در آماده سازى ميثاق نامه اى همكارى و مشاركت فعالى داشته باشند تا از اين رو شأن و منزلت و جايگاه واقعى اصحاب رسانه در ميان جامعه بخصوص به سازمان ها و نهاهاى دولتى و خصوصى شناخته شود.
دكتراحمد ميرعابدينى مدرس ارتباطات در اين باره معتقد است: اخلاق حرفه اى از قوانين و مقررات دولت در حوزه رسانه مستقل است و به چارچوب هاى فرهنگى جامعه برمى گردد. وى درباره جايگاه اخلاق رسانه اى در رسانه ها مى گويد: اخلاق رسانه اى جزو مسائلى است كه در حال حاضر فرصت ارائه آن در اين دوره پيدا نشده است.
دكتر عابدينى مى افزايد: هنوز اطلاع رسانى كافى در اين باره انجام نشده تا اخلاق رسانه اى را در مقام مقايسه و بررسى با ساير مباحثى كه دولت مطرح مى كند، قرار داد. چرا كه اين امر مشخص مى نمايد به طور كلى اخلاق در امر اطلاع رسانى و روزنامه نگارى چيست و چه بخش هايى از آن با انتظار دولت همخوانى دارد و چه بخش هايى از آن در تضاد است و به عبارت ديگر آيا بايد دايره و حدود اخلاق رسانه اى را دولت براى رسانه ها تعيين كند و يا بايد بر اساس الگوهاى فرهنگى هر جامعه اى شكل بگيرد.
او اضافه مى كند: در هر جامعه اى رسانه ها با توجه به چارچوب هايى كه در فرهنگ اجتماعى، اقتصادى و سياسى خود دارند، يكسرى از موارد را به عنوان اخلاق حرفه اى پذيرفته اند و به آن عمل مى كنند.
مدرس ارتباطات مى گويد: در كشور ما نيز تاكنون مطالعاتى در اين زمينه انجام شده اما هنوز مورد بحث و بررسى قرار نگرفته است تا الگوى واحدى در زمينه اخلاق رسانه اى استخراج شود و هر يك از رسانه ها از اين امر پيروى كنند. همچنين دكتر حسين على افخمى عضو هيأت علمى گروه ارتباطات دانشگاه علامه در اين باره مى گويد: با هم انديشى اهالى حوزه رسانه مى توان ميثاق نامه اصول اخلاق حرفه اى رسانه را تدوين كرد، اما مجرى و ناظر آن بايد انجمن هاى روزنامه نگارى و روابط عمومى باشند.
وى مى افزايد: اخلاق رسانه اى بيشتر در زمانى به كار مى آيد كه قانون درباره برخى از مسائل به روشنى بيان نشده است از اين رو روزنامه نگار و رسانه بايد در اين زمينه تصميم گيرى كنند و با توجه به شرايط جامعه به اطلاع رسانى بپردازند.
دكتر افخمى اضافه مى كند: توجه نكردن به رويكردهاى حرفه اى در رسانه ها و ورود افراد غيرحرفه اى در عرصه روزنامه نگارى سبب شده خبرنگاران نسبت به گذشته كمتر به اخلاق حرفه اى توجه داشته باشند.
عضو هيأت علمى دانشگاه علامه طباطبايى مى گويد: پايبندى به اخلاق رسانه اى به مسائل گوناگون بستگى دارد زيرا بخشى از آن به شرايط عرفى و فرهنگى جامعه برمى گردد و بخشى ديگر از رعايت اصول حرفه اى و وجدان كارى روزنامه نگاران نشأت مى گيرد. دكتر على گرانمايه پور استاد ارتباطات و عضو هيأت علمى دانشگاه نيز با تأكيد بر اخلاق حرفه اى در رسانه ها در اين باره مى گويد: اخلاق رسانه اى را مى توان از سه زاويه مختلف بررسى كرد. يكسرى قواعد اخلاقى به رسانه، روزنامه نگاران و خبرنگاران مربوط مى شود و ديگرى به جايگاه و شأن رسانه در ميان عموم جامعه و در آخر نيز به ديدگاه قانونگذاران در امور رسانه برمى گردد.
او مى افزايد: هر يك از اين سه گروه ديدگاه متفاوتى به اصول اخلاقى دارند و از اين رو رسانه ها بايد به اين امر توجه ويژه اى داشته باشند تا بتوانند افكار عمومى را با خود همراه كنند.
وى با بيان اين كه ميثاق نامه و مرامنامه اخلاقى نبايد با مسائل سياسى و جناحى در هم آميخته شود، مى گويد: بايد تشكل و انجمنى پيشقدم شود كه مورد قبول بيشتر اهالى رسانه باشد. متأسفانه انجمن روزنامه نگاران نتوانسته توجه تمام روزنامه نگاران و رسانه ها را به سوى خود جلب كند و به نيازهاى همه گروه هاى رسانه اى پاسخ دهد.
منبع : ايسنا

سارا جعفرى
رشد چشمگير و افزايش سريع استفاده از پيام هاى كوتاه (SMS) در شبكه هاى تلفن همراه كاربران موجب شد تا كاركردهاى اين سيستم در زمينه خدمات غيرمكالمه اى ابعاد گسترده تر و متنوعى پيدا كند، به طورى كه به اعتقاد برخى از كارشناسان و متخصصان، سيستم SMS كه تا پيش از اين فقط به ارائه خدمات ارسال پيام هاى متنى و تبليغاتى مى پرداخت، در حال حاضر به دليل تأثير و فراگيرى آن و همچنين گستردگى مخاطبان به رسانه اى كوچك در عرصه اطلاع رسانى تبديل شده است و امكان مبادله اخبار، اطلاعات، تبليغات، مطالب مفيد ومانند آن را براى كاربران فراهم آورده است و پيش بينى مى شود با توجه به رشد روزافزون استفاده از اين سيستم در آينده نزديك جايگاه فرهنگى و اثرگذارى آن در بين مخاطبان به عنوان يك رسانه پذيرفته شود.
SMS ويژگى هاى يك رسانه را دارد
مهندس قربان رستمى، رئيس اداره هماهنگى و نگهدارى سرويس هاى ارزش افزوده ارتباطات سيار درباره ظرفيت هاى سيستم SMS به عنوان يك «رسانه» مى گويد: يكى از قابليت هايى كه براى سيستم SMS در شبكه هاى تلفن همراه ايجاد شده و با استقبال مخاطبان هم روبرو شده، امكان ارسال پيام هاى متنى است، بنابراين مى توان متناسب با تعريفى كه براى يك رسانه در رشته ارتباطات شده SMS را هم در رديف رسانه ها قرار داد، زيرا تمامى ويژگى ها و مختصات يك رسانه را دارد.
وى مى افزايد: رسانه ها را برحسب عوامل متعددى تقسيم بندى كرده اند، مثلاً براساس شيوه ارسال پيام برخى به عنوان رسانه نوشتارى هستند، مانند مطبوعات و كتاب و برخى ديگر جزو رسانه هاى ديدارى به شمار مى آيند، مانند سينما، تلويزيون و تئاتر. پس پيام هاى كوتاهى كه مردم رد و بدل مى كنند، چون در قالب نوشتارى و ديدارى است اين سيستم را به عنوان يك رسانه تبديل كرده است.
رئيس اداره هماهنگى و نگهدارى سرويس هاى ارزش افزوده ارتباطات سيار اضافه مى كند: يكى از مهمترين كاركردهاى SMS استفاده از آن براى اطلاع رسانى و تبليغات است. اين سيستم مى تواند اطلاعاتى نظير اخبار اطلاعات پرواز، قيمت سهام، اطلاعات حساب هاى بانكى و عناوين و مطالب روزنامه ها و رسانه ها را به مردم منتقل كند و زمينه ارتباط آنها را با ديگران فراهم كند، بنابراين مى توان گفت كه سيستم SMS هم يك رسانه است و هم به عنوان ابزار تلقى مى شود.
وى درباره جايگاه SMS در بين مردم و كاربران شبكه هاى تلفن همراه مى گويد: تا ۵ سال گذشته كمتر كسى به كاربرد و خدمات سيستم SMS توجه مى كرد، اما به تدريج با مشخص شدن ويژگى ها و قابليت هاى اين سيستم، بويژه در كارهاى روزمره و ارتباط با ديگران، SMS در بين كاربران جايگاه خود را پيدا كرد و در حال حاضر به دليل سهولت و امكان دسترسى، بيشترين اطلاعات و پيام هاى كوتاه از طريق اين رسانه كوچك ميان مردم جابه جا مى شود.
ارسال روزانه ۲۸ميليون پيام كوتاه
او درباره تعداد ارسال پيام هاى كوتاه در سيستم SMS مى افزايد: كاربران تلفن همراه به طور ميانگين روزانه ۲۸ ميليون پيام كوتاه براى يكديگر ارسال مى كنند كه پيش بينى مى شود اين تعداد افزايش يابد و هم اكنون بيشتر پيام هاى كوتاه از ساعت ۱۸ تا ۲۴ بين كاربران رد و بدل مى شود.
مهندس رستمى درخصوص شيوه ارسال پيام هاى كوتاه اضافه كرد: تمامى پيام هاى كوتاه از طريق شركت ارتباطات سيار و شركت هاى خصوصى طرف قرارداد به ۲ شيوه انجام مى شود. يكى ارسال پيام انبوه يا گروهى است كه در اين شيوه نقش رسانه اى SMS بيشتر ديده مى شود. مثل ارسال پيام هاى بهداشتى، آموزشى، موضوعات سياسى مثل انتخابات، پيام هاى فرهنگى و غيره كه به اندازه بالايى به كاربران ارسال مى شود و ديگر اين كه ارسال پيام هاى منفرد يا شخصى كه افراد احساسات و نظرات خود را براى كاربر مورد نظر ارسال مى كنند كه تعداد آنها نيز متفاوت است.
SMS نيازمند قانون
مهندس رستمى در پاسخ به اين سؤال كه آيا نهاد يا گروهى بر محتواى SMSها نظارت مى كنند، مى گويد: در اين باره بحث هاى متفاوتى مطرح شد، اما تا زمانى كه مقررات و قوانين IT و دولت الكترونيك به طور جامع و مدون وارد جامعه نشده، نمى توان درباره نظارت بر محتواى SMSها اظهارنظر كرد، بلكه اين حوزه نيز همانند حوزه مطبوعات و ساير حوزه هاى فرهنگى، آموزشى نيازمند قانون و ضابطه است. هر چند در زمينه IT و دولت الكترونيك كارهايى انجام شده است، اما تا اين طرح ها و برنامه ها در قالب قانون به تصويب نهادهاى قانونگذار نرسد، نمى توان تصميمى گرفت. به طور كلى براى SMS هم بايد براساس مختصات يك رسانه مثل روزنامه يا صدا و سيما قانون و ضابطه تعريف شود تا به لحاظ شكلى و ماهيتى در جامعه نهادينه شود.
مخابرات محتواى SMS ها را كنترل نمى كند
وى با رد نظارت بر محتواى SMS در مخابرات مى گويد: مخابرات محتواى پيام هاى كوتاه را كنترل نمى كند، زيرا امكانات فنى بررسى محتواى SMSها براى آن ميسر نيست و با توجه به ارسال ۲۸ ميليون پيام كوتاه در شبكه هاى تلفن همراه، عملاً كنترل محتواى SMS وجود ندارد و مخابرات هم هيچ گاه در اين زمينه وارد نشده است.
وى مى افزايد: همچنين شركت هاى طرف قرارداد مخابرات كه به ارسال پيام كوتاه مى پردازند، موظفند در چارچوب قانون اساسى و قوانين موضوعه مصوب فعاليت كنند و درباره آثار تخريبى SMS شركت هاى مذكور مسئوليت حقوقى دارند.
وى درباره مشتركانى كه تمايلى به دريافت پيام هاى كوتاه تبليغاتى ندارند، مى گويد: با توجه به رعايت حقوق شهروندان، اگر كاربرى نخواهد برايش پيام هاى كوتاه تبليغاتى ارسال شود بايد با شماره ۰۹۹۹۰ تماس بگيرد و تقاضاى خود را اعلام كند و مخابرات هم شماره آن كاربر را در ليست قرار مى دهد و از آن به بعد براى اين كاربر پيام هاى تبليغاتى ارسال نخواهد شد، هر چند ديگر پيام ها بويژه پيام هاى منفرد يا شخصى همچنان براساس سيستم براى كاربر مذكور ارسال مى شود.
مهندس رستمى درباره آينده SMS و ارائه خدمات آن اضافه مى كند: SMS به عنوان يك رسانه شخصى آينده اى رو به رشد دارد و پيش بينى مى شود به تدريج جايگاه اين ابزار از شكل صرفاً خدماتى به شكل فرهنگى تغيير يابد و كيفيت اطلاعات و پيام هاى كوتاهى كه بر روى آن ارسال خواهد شد، ارتقا پيدا خواهد كرد. به طورى كه رفته رفته از طريق اين رسانه علاوه بر ارسال مطالب طنز و سرگرمى، اطلاعات و اخبار فرهنگى و آموزشى اجتماعى عميق ترى نيز به كاربر ارائه خواهد شد. البته هم اكنون برخى از مراكز و مؤسسات اطلاع رسانى در حال ارسال مطالب و اخبارى متناسب با سياست ها و برنامه هايشان هستند.