رضا اسماعيلى
تأمين و تحقيق در حوزه شعر و ادبيات پايدارى و تبيين ابعاد گوناگون دفاع مقدس ملت ايران با بهره گيرى از زبان گوياى هنر (بخصوص ادبيات) يكى از ضرورت هاى انكارناپذيرى است كه مـتأسفانه تا به امروز آن گونه كه در خور اين رخداد عظيم تاريخى است، مورد توجه جدى هنرمندان و اصحاب قلم قرار نگرفته است.
آثارى كه توسط شاعران ونويسندگان پايدار (چه در زمان وقوع حادثه جنگ و چه بعد از آن) خلق شده است، حجم كمى نيست، ولى در اين كه اين آثار تا چه حد توانسته در ابهام زدايى از اين واقعه، رفع شبهات، روايت و ثبت حماسه ها و به تصوير كشيدن و ماندگارى اين رخداد شگفت تاريخى موفق باشد، جاى بحث و تأمل فراوان دارد.
مقاله حاضر، متشكل از هشت يادداشت كوتاه، با موضوع شعر پايدارى است، كه در آن سعى شده مقوله شعر پايدارى از زواياى گوناگون مورد بررسى و ارزيابى قرار گيرد. طبيعى است كه در قالب يك مقاله نمى توان به همه ابعاد اين ژانر ادبى پرداخت و اين مقاله تنها مى تواند در حكم پيش درآمدى براى انجام تحقيقات گسترده تر و جدى تر در اين حوزه باشد.
اهتمام جدى در پرداختن به شعر و ادبيات پايدارى، ارائه تعريفى دقيق و قابل استناد، تبيين مؤلفه هاى آن و كالبدشكافى و آسيب شناسى اين گونه ادبى، يكى از ضرورت هايى است كه بى اعتنايى به آن مى تواند تبعات جبران ناپذيرى براى نسل امروز و فرداى انقلاب به همراه داشته باشد.
اگر امروز ما با بهره گيرى از ابزار هنرى و زبان گوياى هنر (بخصوص شعر و داستان) در صدد به تصوير كشيدن حماسه هاى جنگ و ثبت لحظه هاى ماندگار دفاع مقدس نباشيم، بدون شك بخش عمده اى از هويت ملى و تاريخى خويش را به دست فراموشى سپرده ايم. از همين رو بر اصحاب قلم فرض است كه از اين پس با دغدغه اى جدى تر به اين مهم اهتمام ورزند تا حقانيت دفاع هشت ساله ملت ايران در ذهن نسل پرسشگر آينده مورد ترديد و انكار قرار نگيرد.
ادبيات پايدارى، جلوه اى حماسى از هنر و ادبيات موعود است
ما به عنوان يك انسان مسلمان كه بهره اى از هنر داريم، چشم به آينده موعود دوخته ايم ؛ آينده اى كه خورشيد مهدويت در آسمان جهان مى درخشد و مستضعفان به وراثت زمين برگزيده مى شوند. بنابراين «هنر» و «ادبيات» ما بايد از هم اكنون چشم به افق اين آينده موعود بدوزد و هنر مندان ما براى رسيدن به قاف كمال چنين آينده روشنى، كمر همت ببندند.
از اين منظر، مى توان گفت «هنر و ادبيات پايدارى»، جلوه اى حماسى از هنر و ادبيات موعود است.
فلسفه هشت سال دفاع مقدس ملت سربلند ما نيز چيزى جز زدن مهر تأييد بر اين ادعاى روشن نبود، كه ما با اقتداء به سرور و سالار شهيدان حضرت
ابا عبدالله الحسين(ع)، نه ظلم مى كنيم و نه زير بار ظلم مى رويم و راز و رمز پايدارى و استقامت درخشان «عاشورا مردان» اين مرز و بوم نيز در طول اين هشت فصل عشق، ايمان و اعتقاد راسخ به حقانيت اين راه نورانى بود.
ما ايستاديم تا به مستضعفان جهان جرأت و شهامت «نه» گفتن به قدرت هاى استكبارى و شيطانى را بياموزيم. ما ايستاديم تا به انسان بياموزيم كه «آزادى» گوهر نايابى است كه تنها با ايثار جان به دست مى آيد. ما ايستاديم و در كوره هاى جنگ آبديده شديم تا فرزندان ما در فرداى تاريخ آزاد و سربلند زندگى كنند و با شب چراغ ايمان، خيمه هاى كفر و ظلم و پلشتى را در سراسر گيتى به آتش بكشند:
پسرم مى پرسد:
تو چرا مى جنگى؟
من تفنگم در مشت
كوله بارم در پشت
بند پوتينم را محكم مى بندم
مادرم
آب و آيينه و قرآن در دست
روشنى در دل من مى بارد
***
پسرم بار ديگر مى پرسد:
«تو چرا مى جنگى؟»
با تمام دل خود مى گويم:
«تا چراغ از تو نگيرد دشمن»
محمد رضا عبدالملكيان
و بدين گونه بود كه فصل جديدى در ادبيات معاصر به نام «ادبيات مقاومت و پايدارى» گشوده شد.
رسالت بزرگ اصحاب قلم
مبادا خويشتن را واگذاريم
امام خويش را تنها گذاريم
زخون هر شهيدى لاله اى رست
مبادا روى لاله پا گذاريم
قيصر امين پور
هر چند سخن گفتن از اسوه هاى عشق و ايثار و شهادت و اسطوره هاى جوانمردى و همت، سخن گفتن از مردان سبزى كه در «هشت فصل عشق»، بر وجب به وجب خاك اين مرز و بوم، مهر «كربلا» زدند و هم اكنون نيز ياد و خاطره سبزشان همچون نسيم بهشت بر مشام جان ما دل شدگان غريب مى وزد، كار حسرت نصيب خزان زده اى همچون من (كه از قافله سرخ شهادت جا مانده ام) نيست، ولى از آنجا كه حفظ آثار و ارزش هاى هشت سال دفاع مقدس، وظيفه اى است كه بر دوش يكايك ما سنگينى مى كند، رسالت بزرگ همه «اصحاب قلم» در شرايط حساس كنونى، تلاش در مسير تحقق اين آرمان بزرگ و مقدس است، زيرا مسلم است با حفظ اين ميراث ارزشمند از هويت اسلامى وانسانى يك ملت آرمانگرا و اصيل پاسدارى كرده ايم و غافل شدن از اين رسالت تاريخى، بر باد دادن ميراث عظيمى از حماسه و ايثار وجانبازى است كه مى تواند همچون مشعلى فروزان، فراروى نسل آينده قرار گيرد وعبرت آموز باشد.
البته از هيچ كس در عرصه «ادبيات دفاع مقدس» انتظار «شق القمر» نمى توان داشت. ولى اين انتظار كه هر يك از ما به حكم تكليف و در حد بضاعت و توانايى خويش، به قدمى و قلمى ميدان دار اين عرصه باشيم، انتظار بزرگى نيست، چرا كه نخستين شرط براى گام برداشتن در اين راه، عشق و ارادت و خلوص است و قدم دوم «توكل» و سپردن كار به حضرت كريم:
در رده منزل ليلى كه خطرهاست در آن
شرط اول قدم آن است كه مجنون باشى
ادبيات مقاومت و پايدارى، ريشه در كربلا و عاشورا دارد
ادبيات مقاومت و پايدارى، برآمده از جوهره و ذات فرهنگ شيعى است. در اسلام، حضرت ابا عبدالله الحسين (ع)، نماد مقاومت و پايدارى در مقابل ظلم و كفر و شرك و باطل است.
عاشورا و كربلا نيز اسطوره اى است براى همه عصرها و نسل ها. بنابراين، ادبيات پايدارى نيز، بايد ريشه در كربلا و عاشورا را داشته باشد. به همين خاطر معتقدم كه اگر ما در تاريخ انقلاب اسلامى جنگى هم نداشتيم، باز هم شاعران با الهام از حماسه كربلا و جانبازى امام حسين (ع) و يارانش در روز عاشورا، همين گونه شعر مى سرودند كه در طول هشت سال دفاع مقدس و پس از آن سروده اند. زيرا شاعر انقلاب، شاعرى درد آگاه، رسالت مدار و آرمان گراست.
ادبيات انقلاب نيز، شجره طيبه اى است كه ريشه در آسمان ها دارد. الهامى و «وحى گونه» است. حاصل سير و سلوكى عارفانه و كشف و شهودى عاشقانه است. ادبيات پايدارى نيز (كه شاخه اى پربار از ادبيات انقلاب است) آيينه تجلى حقيقت و سرچشمه بصيرت است. شعر پايدارى، شعرى است با دو بال «عدالت و آزادى» و پاسدار كرامت هاى انسانى است. شعر مقاومت و پايدارى، محصول پيوند انديشه و تفكر، با تصوير و تخيل است. ولى در بند تخيل نيست. زيباست، ولى زيبامدار نيست. شاعران پايدارى، زيبايى را در خدمت تعهد مى خواهند. از همين رو، حماسه «دفاع مقدس»، در سرعت بخشيدن به جريان حماسه سرايى و آرمان گرايى در ادبيات ما، نقش عظيمى داشته است، كه غيرقابل انكار است.
عده اى «شعار زدگى» ادبيات دفاع مقدس را دستاويز و بهانه اى قرار داده اند كه بر روى همه اين آثار ادبى، خط بطلان بكشند،كه البته اين حكم خالى از غرض نيست؛ چرا كه شاعران ما در زمينه ادبيات دفاع مقدس، آثار ارزنده اى خلق كرده اند كه در طول تاريخ ادبى ما، كم نظير و گاهى نادر است. با اين حال قضاوت در اين مورد با آيندگان است و شايد هم اكنون براى قضاوت، كمى زود باشد:
صافى دل چيست؟ از «تميز» گذشتن
آيينه با زشت وخوب كار ندارد
ادامه دارد

يكى ديگر از جانبازان دوران
دفاع مقدس به شهادت رسيد

شهيد ثابت شهابى نشاط از جانبازان شيميايى جنگ تحميلى براثر جراحات وارده پس از سال ها تحمل رنج و مشقت به شهادت رسيد. پيكر مطهر اين شهيد از مقابل ساختمان مركزى بانك ملت- خيابان آيت الله طالقانى به سمت آرامگاه ابدى اش بهشت زهرا تشييع شد .

۸۰۰ هزار قطعه اثر فرهنگى شهدا

به گفته رئيس اداره جمع آورى آثار و اسناد فرهنگى شهدا و ايثارگران كشور، ۸۰۰ هزار قطعه اثر فرهنگى شهدا و ايثارگران به عنوان سند افتخار دوران دفاع مقدس جمع آورى و نگهدارى مى شود.
وى جلوگيرى از تخريب آثار و استفاده نسل حاضر و آينده از اين آثار و آشنايى با افكار شهدا و آزادگان را از اهداف اجراى اين طرح اعلام كرد و گفت: در اجراى اين طرح ۵۰  تيم كارى دو نفره از دى ماه امسال آثار شهدا، آزادگان و جانبازان بالاى ۷۰ درصد را جمع آورى خواهند كرد.

تشكيل كميسيون تخصصى فوق العاده
در خراسان شمالى

براى نخستين بار در استان خراسان شمالى كميسيون تخصصى فوق العاده ويژه جانبازان اين استان تشكيل مى شود. براى اين منظور يك تيم از پزشكان متخصص و ورزيده به وضعيت ۳۲۰  ايثار گر اين استان رسيدگى مى كنند.
دهمين يادواره شهداى دانشجو
دهمين يادواره شهداى دانشجو سراسر كشور هفتم دى ماه در دانشگاه علوم پزشكى شهيد صدوقى يزد برگزار مى شود.

يادمان مهر رخشان

يادمان مهر رخشان با گراميداشت يادو خاطره سردار حسن باقرى (غلامحسين افشردى) روز گذشته برگزار شد. در اين مراسم كه در فرهنگسراى دانشجو به پا شد، سردار فتح الله جعفرى رئيس سازمان حفظ آثار و نشر ارزش هاى دفاع مقدس سپاه از همرزمان شهيد، با ذكر خاطره و سخنرانى از مقام والاى اين شهيد عزيز تجليل به عمل آورد.

درآخرين روزهاى مقاومت در بخش غربى خرمشهر در سال ،۱۳۵۹ خواهر و برادرى به نام سميره و رضا در خانه محبوس هستند. پاى سميره شكسته است و امكان فرار وى از خانه وجود ندارد. از سويى رضا نيز نمى تواند خواهر جوانش را تنها رها كند. شايد مرگ بهترين فكر در آن زمان باشد اما دست تقدير نمى خواهد كه سميره توسط برادرش كشته شود ولى راهى سخت تر پيش روى آن دو است ؛ سخت تر از مرگ با يك گلوله...
اين داستان بخشى از نخستين فيلم سينمايى ۳۵ ميلى مترى بنياد شهيد و امور ايثارگران بعد از تجميع سه نهاد ايثارگرى است.
فيلم«روز سوم» هم اكنون با سرمايه گذارى بنياد شهيد و امور ايثارگران، تهيه كنندگى عليرضا جلالى و كارگردانى محمدحسين لطيفى در منطقه آبادان و خرمشهر فيلمبردارى مى شود.
محمدحسين لطيفى كارگردان فيلم «روز سوم» درباره اين فيلم مى گويد: «سينماى جنگ يك تجربه است. اگر موفق شدم مى توانم حرف بزنم، اما در خصوص ترويج فرهنگ ايثار و شهادت مى توانم بگويم ما هر لحظه از جنگ را واقعى تصور كنيم فرهنگ ايثار و شهادت هست.»
وى ادامه مى دهد: «خودم ۱۰ تا ۱۵ بار در اتاقم گريه كردم و حس عجيبى داشتم. اميدوارم بتوانم اين حس را به مخاطبان نيز منتقل كنم»
عليرضا جلالى كارگردان فيلم «روز سوم» مى گويد: «تاكنون كه حدود يك ماه و نيم از زمان ساخت فيلم روز سوم مى گذرد احساس مى كنم كه به خوبى توانستيم پيش برويم و به آنچه مد نظرمان بود دست يابيم.»
وى اضافه كرد: «اميدوارم كه مردم واقعاً با رضايت از سينما خارج شوند.»
بازيگران جوانى نيز در فيلم سينمايى روز سوم حضور دارند. بازيگرانى كه قبلاً امتحان خود را در فيلم هاى ديگر به خوبى پس دادند و هم اكنون در فيلم روزسوم قصد دارند سينماى جنگ را به شكلى قابل قبول به نسل جوان، ارائه دهند.
در اين فيلم بازيگرانى مانند پوريا پورسرخ (رضا)، باران كوثرى(سميره)، برزو ارجمند، شهرام قائدى، مهدى صبائى، مجيد ياسر، مرتضى زارع و جلال حدپور سراج حضور دارند.
لطيفى درباره بازى بازيگران اين فيلم سينمايى مى گويد: «به نظرم توانستم بازى خوبى از بازيگران جوان اين فيلم بگيرم واز همه آنها راضى هستم.»
باران كوثرى نيز درباره نقش خود در فيلم روز سوم مى گويد: «فيلمنامه، قصه خيلى زيبايى دارد كه بر اساس يك قصه واقعى است. نقش سميره هم نقش بسيار زيبايى است چه از لحاظ موقعيت هاى بازى و چه از اين لحاظ كه همه مردم شهر سميره را مى شناختند و او بسيار مورد احترام است. پذيرش اين نقش مسئوليت سختى است.»
پوريا پورسرخ نيز درباره نقش خود مى گويد: «به نظر من داستان خيلى قشنگى دارد، همه چيز در آن هست. عشق خانواده، عشق به وطن، ناموس پرستى و غيرتى كه هميشه از آن دم مى زنيم كه ايرانيان بخصوص جنوبى ها دارند. اين فيلمنامه اين ها را به علاوه با يك قصه و طرح نو داشت.»
عباس خامه يار، معاون پژوهش و ارتباطات فرهنگى بنياد شهيد و امور ايثارگران نيز در خصوص فيلم «روز سوم» مى گويد: «اميدواريم بتوانيم با توليد اين فيلم، بخشى از زيباترين لحظه هاى دفاع از شرف و ناموس ميهن اسلامى را به تصوير بكشانيم.»
وى ادامه مى دهد: «كارهاى خوبى در زمينه نشان دادن مقاومت مردم ايران در جنگ ۸ ساله ايران و عراق شده است اما متأسفانه ما هنوز نتوانستيم آن طور كه در شأن مقاومت مردم كشورمان بود، فعاليت كنيم و هنوز حق مطلب ادا نشده است.»
خامه يار اضافه مى كند: «اميدواريم روز سوم آغازگر برنامه هاى خوب در زمينه هاى مقاومت مردم ايران در جنگ تحميلى عراق باشد.»
محمدحسين لطيفى كارگردان اين فيلم گفت: « تمام تلاش خود را مى كنيم كه فيلم «روز سوم» شايسته مقاومت مردم ايران باشد.»
گفتنى است در اين فيلم حميد آخوندى مجرى طرح، شهرام دانشپور مدير توليد، اميرعباس لطيفى دستيار يك كارگردان، امير عزيزى دستيار ۲ كارگردان، على محمدى دستيار ۳ كارگردان، آتوسا شاه سياه منشى صحنه، محسن نوروزى طراح صحنه و لباس، على سام خواه طراح چهره پردازى، محسن روزبهانى مدير جلوه هاى ويژه، امير ربيعى و ساغر ملكيان اجراى گريم، شيرين خشايى برنامه ريز، كاوه حميدى ايمانى تدوينگر، بهروز معاونيان مدير صدابردارى، حسن فرضى خصر آبادى مدير تداركات، روح الله ميرآخورى عكاس، هوشنگ جووند مشاور نظامى، ساسان كريمى دستيار صدا و نسترن محمودى به عنوان مسئول حضور دارند.