احمد جلالى فراهانى

۱۵ سال بايد از تولد بيلبوردها و تابلوهاى تبليغاتى غول پيكر تهران مى گذشت تا شهروندان تهرانى بالاخره به صرافت رشد قارچ گونه اين حجم هاى آهنى پر زرق و برق بيفتند و رفته رفته از خودشان بپرسند: اين همه تابلو در اين شهر چه مى كند؟ و از كجا آمده است؟ گرچه شايد بسيارى از آنها كه هنگام رانندگى و موتور سوارى و پياده روى شش دانگ حواسشان پرت رنگ هاى تند و گول زنك همين بيلبوردها مى شود، ندانند كه هزينه اى كه امروزه شركت هاى تجارى براى نصب تبليغات خود روى اين صفحه ها پرداخت مى كنند، سر به فلك مى كشد و قيمت اجاره اين صفحات تبليغاتى به غير از ابعاد آن به ميزان ترافيك اتومبيل ها و افراد پياده اى بستگى دارد كه از آن مسير عبور مى كنند. به گونه اى كه در همين شهر تهران گاه اجاره يك بيلبورد ماهانه ده ها ميليون تومان هزينه دارد و هزينه يك دوره نمايش يك ماهه تبليغ در آن در بسيارى از اماكن به بيش از ۱۰۰ ميليون تومان مى رسد.

تابلوهاى تبليغاتى و ماجراى مبلمان شهرى
نكته اصلى درباره اين بيلبوردها و تابلوها البته نه قيمت هاى سرسام آور و دور از ذهنشان كه نحوه چيدمان غالباً غير استاندارد آنهاست. گرچه در اين گزارش به نحوه قيمت گذارى آنها نيز خواهيم پرداخت. براى پاسخ به اين سؤال كه آيا اين تابلو ها و برند  از چيدمان استاندارد و درستى پيروى مى كند يا نه، به سراغ مدير تبليغات فرهنگى سازمان زيبا سازى شهردارى تهران مى رويم. او در اين باره مى گويد: بيلبوردهاى تبليغاتى كه در اتوبان ها و بزرگراه ها نصب مى شود براساس اصول معمارى و شهرسازى و پارامتر هاى ترافيكى جانمايى مى شود و ارزش اقتصادى و تبليغاتى بيلبورد در جايگاه دوم قرار دارد. تقى احمدى در حالى مى گويد تا كنون علت هيچ تصادفى از طرف پليس راهنمايى و رانندگى، وجود تابلو هاى تبليغاتى و برهم خوردن تمركز راننده عنوان نشده است كه بسيارى از كارشناسان و شهروندان معتقدند تبليغات در اتوبان ها و بزرگراه ها و استفاده از تلويزيون هاى بزرگ شهرى در ميدان هاى پر رفت و آمد نه تنها باعث برهم خوردن تمركز رانندگان و ايجاد تصادف مى شود كه در برخى ميدان ها موجب بروز ترافيك سنگين و اختلال درآمد و شد نيز شده است. چنانكه در اين باره معاون حمل و نقل و ترافيك شهردارى تهران مى گويد: بخش قابل توجهى از خودروها در شبكه بزرگراهى تهران به خاطر وجود تابلوهاى تبليغاتى در بزرگراه ها اتفاق مى افتد. «سيدجعفر تشكرى هاشمى» البته خبر از اصلاح اين تابلوها و جانمايى آنها مى دهد و مى گويد: تابلوهاى تبليغاتى نصب شده در بزرگراه هاى تهران از لحاظ اندازه، نوع رنگ، محتواى تبليغ و حفظ حريم جاده، استانداردهاى لازم را ندارند و اين وضعيت در سال جارى در حال اصلاح است.
او به برخورد خودروها با پايه هاى تابلوهاى تبليغاتى نصب شده در بزرگراه ها در صورت انحراف از مسير اشاره مى كند و مى گويد: اين در حالى است كه در صورت رعايت حريم پايه تابلوها از حريم جاده، خسارت هاى انحراف از مسير خودروها كاهش خواهد يافت. معاون حمل و نقل و ترافيك شهر دارى تهران بر هم خوردن تمركز فكرى رانندگان با مشاهده تابلو هاى تبليغاتى بزرگراه ها را از ديگر معايب وجود تابلو هاى تبليغاتى در اين مسير ها مى داند و تصريح مى كند: تابلو هاى تبليغاتى بزرگراه ها هم اكنون مشكلات زيادى را براى رانندگان به وجود آورده و معاونت حمل و نقل وترافيك شهردارى درصدد رفع آن است. هاشمى تشكرى مى گويد: شهردارى مشغول مطالعه و بررسى روى تابلو هاى تبليغاتى بزرگراه هاست تا آن دسته از تابلو هايى كه مشكلات ترافيكى ايجاد مى كنند ساماندهى شوند. او همچنين درباره تابلوهاى تبليغاتى متحرك در بزرگراه ها مى گويد: تغيير تبليغات اين تابلو، انحراف ديد در رانندگان را به همراه دارد كه شهردارى بزودى اين تابلوها را از سطح شهر جمع آورى خواهد كرد.
معاون حمل و نقل و ترافيك در حالى اين حرف ها را مى زند كه گذر از خيابان ها و بزرگراه هاى تهران بدون نيم نگاهى به تابلوهاى تبليغاتى بزرگ و خيره كننده اى كه كناره راه ها را پوشانده، امكان پذير نيست. جالب اين جاست كه در بسيارى از كشورها، بيلبوردها به مردم كمك مى كنند تا جايى براى غذا خوردن، خوابيدن يا تهيه بنزين پيدا كنند، به خصوص در كشورهاى بزرگ اروپايى و يا جايى مانند آمريكا، با بزرگراه هاى متعدد و مسافت هاى طولانى و خالى از سكنه بين شهرى، وجود چنين تابلوهايى براى مسافران غريب و خسته، نعمتى است. اما بيلبوردهاى شهر تهران كمتر اين ويژگى ها را دارد و بيشتر براى مقاصد و اهداف اقتصادى اجاره دهندگانشان طراحى و ساخته شده است و از نظم و ترتيب خاصى پيروى نمى كند.
اغتشاش در بازار تبليغات
معاون حمل و نقل و ترافيك شهردارى بر بى نظمى موجود در چيدمان تابلوهاى تبليغاتى صحه مى گذارد و به عقيده بسيارى از كارشناسان امور شهرى نحوه جانمايى اين تابلوها در سطح شهر تهران از قوانين و استانداردهاى اوليه هم پيروى نمى كند. به عنوان مثال اگر شما به عنوان يك راننده سرى به بيشتر ميدان هاى تهران بزنيد، مجبوريد ميان انتخاب مسير و ديد روبه رو و تماشاى تابلوها و پيام هايى كه براى جلب نظر شما به چشمانتان مى فرستند، يكى را انتخاب كنيد. در اين باره مدير يكى از شركت هاى تبليغاتى تهران كه طرف قرارداد با شهردارى تهران است و از افشاى نامش نيز بيمناك است، مى گويد: در ۱۵ سالى كه از شيوع و نصب اين تابلوها در سطح تهران مى گذرد، بيشتر از آنكه چيدمان صحيح و استاندارد شهرى درباره نصب اين تابلوها در اولويت قرار داشته باشد، مسأله درآمدهاى كلان آنها براى شهرداران گذشته و فعلى تهران مطرح بوده و است. او مى گويد: براساس استانداردهاى جهانى، برندها و بيلبوردهاى تبليغاتى بايد به صورتى طراحى و ساخته شوند كه به هيچ وجه تمركز و حواس راننده را پرت نكنند و راننده مجبور نباشد براى خواندن و ديدن پيام هاى بازرگانى و تبليغاتى مندرج در تابلو سرش را برگرداند و يا سرش را به طرف بالا بگيرد.
درباره نبود نظم و ترتيب و هماهنگى هاى لازم براى نصب و جانمايى تابلو هاى تبليغاتى، مدير عامل سازمان زيباسازى شهردارى تهران هم نظرات اين مدير تبليغاتى را به گونه اى تأييد مى كند و مى گويد: در حال حاضر بيلبوردهاى تبليغاتى پراكنده در سطح شهر تهران از آشفتگى هاى بصرى و محيطى رنج مى برند و سازمان زيبا سازى با اجراى طرحى قصد دارد تا اين معضل را بر طرف كند.
حجت الله ملاصالحى با بيان اين كه حجم تبليغات محيطى شهر تهران نسبت به وسعت آن زياد نيست، مى گويد: ساماندهى پيكره هاى تبليغاتى شامل بيلبوردها، عرشه پل هاى سواره و عابر پياده، داربست ها، استند ها، پنل ها و پرتابل ها و ... از جمله اصلى ترين موارد طرح جامع زيباسازى شهر تهران است كه در حال حاضر به دليل نبود يك تشكيلات هماهنگ و منسجم اغتشاشات بصرى زيادى براى شهروندان ايجاد كرده و آنان را سر درگم كرده است.
مدير عامل سازمان زيباسازى با اشاره به اين كه در برخى مكان ها حتى به حريم عمومى شهروندان نيز تجاوز شده است، مى گويد: صنعت تبليغات در ايران نوپا است و به صورت خود جوش شكل گرفته است به همين خاطر هيچ گونه مطالعه  اى از نظر شكل، ابعاد، محل استقرار و حتى شركت هاى تبليغاتى در آن صورت نگرفته است و نبود رتبه بندى و اولويت دادن به شركت هاى تبليغاتى از جمله اساسى ترين مشكلات ساماندهى تبليغات در سطح شهر تهران است.
ملاصالحى با بيان اين كه ، سازمان زيباسازى، توليد كنندگان، محصولات، شركت هاى تبليغاتى و مردم ۴ بعد درگير در امر تبليغات هستند، مى گويد: متأسفانه در حال حاضر هر كدام از اين مجموعه چهارگانه بنا به تشخيص خود در تبليغات محيطى عمل مى كنند.
شركت هاى خلق الساعه
مدير عامل سازمان زيباسازى از تشكيل كميته اى مشتمل از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى، سازمان زيباسازى و شوراى اسلامى شهر تهران براى بررسى و اولويت بندى شركت هاى تبليغاتى خبر مى دهد و تصريح مى كند: برخى شركت ها كه از نظر عملكردى سابقه خوبى نيز دارند، به خاطر وجود برخى شركت هاى خلق الساعه از گردونه رقابت عقب مانده اند و نمى توانند در مزايده واگذارى تبليغات برنده شوند.
مدير عامل سازمان زيباسازى معتقد است كه هم اكنون شركت هاى خوش حساب و كار كشته تبليغاتى مظلوم واقع شده اند. او در اين باره مى گويد: مشكل اصلى ما شركت هاى خلق الساعه است كه هنوز برخى از آنها نسبت به انجام تعهدات خود نسبت به سازمان زيباسازى مشكل دارند. به همين خاطر حرف اصلى ما با اعضاى شوراى شهر اين بود كه با رتبه بندى و اولويت دادن به شركت ها، اين مشكل برطرف شود.
از نظر او شركت هاى توليد كننده داخلى براى تبليغات كمتر رغبت نشان مى دهند و اين مسأله موجب نگرانى است، چنانكه در اين باره مى گويد: يكى ديگر از اهداف طرح جامع زيباسازى، حمايت از توليد كنندگان داخلى است و ما تلاش داريم تا با ساماندهى تبليغات، هزينه هاى تبليغات براى توليد كنندگان داخلى را كاهش دهيم و مطابق مصوبه جديدى مى خواهيم طورى برنامه ريزى كنيم كه حتى تبليغات در جنوب شهر تهران نيز براى اين شركت ها به صرفه باشد.
تلويزيون هاى مزاحم
شايد اين بهترين عنوان باشد كه مى توان درباره تلويزيون هاى تبليغاتى تازه نصب شده در شهر تهران به كار برد. تلويزيون هايى كه از تولدشان يكى دو سالى مى گذرد و چشمان رانندگان و مخاطبان را به شدت متوجه خود مى كنند. درباره اين تلويزيون ها معاون شهر دار تهران در امور ترافيكى به صراحت مى گويد: تلويزيون هاى شهرى كه از قبل در برخى ميدان هاى پر رفت و آمد تهران نصب شده است، در برخى محل ها جانمايى مناسب نداشته و تلاش بر اين است كه برخى از اين تلويزيون ها جابه جا شود. مهندس جعفر تشكرى هاشمى با اشاره به اين كه بايد برخى از بيلبوردها و ابزارهاى تبليغاتى جابه جا شود، مى گويد: نصب اين بيلبوردها و تلويزيون هاى شهرى بسيار پر هزينه است و جابه جايى آنها به مراتب پرهزينه تر است، بنابراين نبايد در نصب اين ابزارهاى تبليغاتى به صورت آنى تصميم گيرى كرد.
معاون حمل  و نقل و ترافيك شهردارى تهران با توجه به بروز مشكلات ترافيكى در برخى از مناطقى كه تلويزيون هاى شهرى نصب شده است، تأكيد مى كند: با توجه به بافت شهر تهران، مشكلات شهرسازى و ترافيكى آن رويكرد استفاده از تلويزيون هاى شهرى به سمت ساخت آنها در پارك ها و بوستان ها است كه مورد استقبال مردم قرار گرفته است. او همچنين استفاده از ابزارهاى تبليغاتى را در تمامى شهرهاى دنيا پذيرفته شده مى داند و مى گويد: اين در دنيا يك امر طبيعى است، اما اين كه اين تبليغات آلودگى بصرى ايجاد نكند، ايمنى را كاهش ندهد و موانع ترافيكى ايجاد نكند، شاخص هايى است كه در جانمايى بايد مورد توجه قرار گيرد. تشكرى در ادامه با توجه به وسعت تهران تأكيد مى كند جانمايى اين تابلوها و تلويزيون ها به سختى امكان پذير است و البته ما موفق نشديم تمام اين جانمايى ها را انجام دهيم.