يلدا شب تولد خورشيد است. طولانى ترين شب سال سپرى مى شود و تاريكى كه تا ديروز در روزهاى سرد و تاريك، بر نور غلبه يافته بود، جاى خود را به نور مى دهد.
از اين پس روز طولانى تر و شب كوتاه تر مى شود و نور بر تاريكى چيره مى شود و دوره سياهى، ظلمت و تباهى پايان مى گيرد. همه چيز در كار منقلب شدن است و اين آغاز «انقلاب زمستانى» است، در برابر «انقلاب تابستانى» كه از اول تير آغاز مى شود. از اين رو شب يلدا شب تولد روشنايى هاست كه بنا بر آئين هاى ايرانى جشن گرفته مى شود.
در گاه شمارى ايرانيان، شب و روز و ماه و سال چنان به دقت اندازه گيرى شده است كه هنوز هم در زمان پيشرفت علوم، حيرت آدمى را بر مى انگيزد. همانگونه كه شب يلدا، طولانى ترين شب سال است، نوروز در «اعتدال بهارى»، - در برابر اعتدال پائيزى كه از اول مهر آغاز مى شود - جشن برابرى شب و روز است. در آن روز كه روز نو مى خوانند، شب با روز برابر مى شود.
از جشن هاى شبانه ايرانيان، تنها جشنى كه بطور سراسرى باقى مانده، جشن شب يلداست. ديگر جشن هاى شبانه همه از ميان رفته اند.
در سنت هاى ايرانى شب يلدا، شب اول خلقت و آغاز آفرينش است. اين احتمال از آنجا مى آيد كه مردمان دوران هاى باستانى از ابتداى زمستان، تغيير طبيعت و طولانى شدن روز و غلبه نور بر تاريكى را به چشم خود مشاهده مى كردند، و لابد پس از سالها ممارست، يافتن آن شب و آن روز براى آنها ميسر شده است.
اما گذشته از همه اينها شب يلدا از معدود جشن هاى شبانه ايرانيان است كه هنوز زنده و پا برجا مانده است. جشن هاى ديگرى نيز چون سده و تيرگان از همين دست و از جشن هاى شبانه بوده اند اما از آن جشن ها جز در پاره اى نقاط ايران اثرى برجاى نمانده است. تنها جشن شبانه اى كه به شكل سراسرى باقى مانده همين جشن شب يلدا است كه به نحوى با جشن شب ژانويه، اول سال مسيحى همزمان افتاده است.
شب يلدا در روزگار ما بيشتر به شب چله معروف است كه همان شب اول زمستان است. اين جشن در ايران آئين هاى خود را دارد. تمامى اعضاى فاميل در خانه بزرگتر خانواده جمع مى شوند و تا پاسى از شب به شادمانى و گپ و گفت و خوردن آجيل و ميوه و شيرينى مى پردازند.
قنادى ها به همين مناسبت از يك هفته پيش، آجيل چهارشنبه سورى و ميوه فروش ها، ميوه هاى شب چله مخصوصاً هندوانه را كه از ملزومات شب يلدا است مهيا مى كنند.
در روزگار ما در همه شهرهاى ايران علاوه بر ميوه فروشى ها، دستفروشان هندوانه را بر وانت ها بار مى كنند و در سراسر شهرها و جاده ها به معرض فروش مى گذارند. اين كار به نوبه خود بر رونق شب چله در دهه هاى اخير افزوده است، چرا كه هندوانه هاى خوشگل تلنبار شده بر وانت ها در همه جا؛ خيابان ها، شهرها و جاده ها از فرا رسيدن شب چله خبر مى دهند و در اين ميان انار به عنوان سنبلى ديرين نشانه اى از چله و يلداست.
از مهمترين آيين هاى شب چله در سده هاى اخير گرفتن فال از ديوان حافظ است كه بدان شكلى فرهنگى مى دهد و در طولانى ترين شب سال هر كس را به ياد آينده اى مى اندازد كه پيش رو دارد.

اكبر نصيرى

امام صادق(ع) مى فرمايند: به كودكان خود انار بخورانيد زيرا آنها را زودتر به حد جوانى مى رساند.
مصارف انار:
۱- در تغذيه: خواص آن
۲- در پزشكى: طب سنتى و طب مدرن: تحقيقات انجام شده درباره خواص پزشكى انار
به خاطر اثر مشهود شفابخشى اين ميوه مصرف انار در كشورهايى مانند انگلستان در يك سال گذشته به ۱۰ برابر افزايش يافته و نيز هر ساله در اين كشور ۵۰۰هزار ليتر آب انار مصرف مى شود.
مصارف انار در تغذيه: تهيه سالاد، تهيه كنسانتره و تهيه آب ميوه
مواد تشكيل دهنده: انار مقدار قابل توجهى از آنتى اكسيدان هاى مختلف دارد. پوست، ريشه و ساقه درخت انار داراى ۲۰درصد تانن (اسيدپونيكوتانيكو) بوده و همچنين پوست درخت انار آلكوئيدى به نام پله تين رتين دارد. از تركيبات ديگر انار مى توان به ويتامين هاى E ،C ، B ،A، مواد قندى، پتاسيم، منيزيم و اسيدهاى آلى اشاره كرد.
خواص انار:
مطالعات نشان داده كه مصرف يك انار متوسط ۵۱درصد از نياز افراد را به ويتامين c و ۲ درصد از نياز افراد را به آهن برطرف مى كند. در ضمن اين ميوه مقدار بالايى پتاسيم (۴۰۰ميلى گرم)، كلسيم و ويتامين A دارد.
از ديگر خواص مصرف انار مى توان به موارد زير اشاره كرد: رفع بوى بد دهان، ضد بيمارى هاى انگلى، تصفيه خون، تقويت كننده قلب، اشتهاآور و رفع كننده اوره و كلسترول، دافع سموم، متعادل كننده مايعات بدن، ايجادكننده شادى و بازكننده رنگ رخسار، تقويت كننده كبد و درمان كننده يرقان، كاهش دهنده فشار خون، معالجه كننده راشيتيسم، كم خونى و تقويت كننده اعصاب و...
انار در پزشكى:
طب سنتى
- جوشانده پوست ريشه درخت انار، كرم معده و روده را از بين مى برد.
- جوشانده پوست درخت انار نيز اثر ضد كمردرد دارد.
- جوشانده پوست و يا برگ انار، برطرف كننده گلودرد و زخم گلو است.
- مخلوط انار با عسل (چند قطره در روز در بينى) از رشد پوليپ در بينى جلوگيرى مى كند.
برگه هاى له شده انار در درمان خارش پوست بسيار مؤثر است.
- براى درمان سوختگى، پوست گل هاى انار را له و با كنجد مخلوط كرده و پماد سوختگى درست مى كنند.
- قرقره كردن دم كرده گل هاى انار، زخم هاى دهان را از بين مى برد. و....
طب مدرن:
يكى از علل مرگ و مير در كشورهاى در حال توسعه بيمارى هاى قلبى و عروقى است به همين دليل محققان تحقيقات زيادى را در اين باره انجام داده اند. يكى از بررسى هاى به عمل آمده روى ميوه انار موجب كشف اثرات مهم آن در درمان انواع بيمارى ها شده است.
يكى از آخرين يافته ها نشان مى دهد نوشيدن آب انار سلاح جديدى براى مقابله با انواع سرطان است. همچنين مصرف منظم اين ميوه موجب جلوگيرى از بروز انواع سرطان ها مانند پروستات، پوست، سينه و... است.
در يك بررسى علمى در دانشگاه كاليفرنيا روى ۴۵ بيمار مبتلا به بيمارى قلبى كه به دو دسته تقسيم شده بودند به دسته اول نفرى روزانه ۲۵۰ميلى ليتر آب انار دادند، در پايان معلوم شد كه دسته اول (بيمارانى كه هر روز يك چهارم ليتر (۲۵۰ ميلى ليتر) آب انار مصرف مى كردند)، ۱۷ درصد نسبت به دسته دوم (آب انار مصرف نمى كردند) بهبودى نسبى يافته اند.
يكى از بررسى هاى اخير پزشكى بر روى انار نشان داد كه نوشيدن يك ليوان آب انار مى تواند از بروز بيمارى هاى قلب و عروق جلوگيرى كند. آب انار حاوى مقدار قابل توجهى آنتى اكسيدان هاى مختلف است كه جلوى عملكرد راديكال هاى آزاد را گرفته و نمى گذارد برخى از مواد در بدن مانند كلسترول، اكسيده شود و در نتيجه بر DNA سلول ها اثر نامطلوب به جا گذاشته و موجب بروز بيمارى هاى مزمن و خطرناك شود.
همانطور كه مى دانيد پلاك هايى در داخل عروق تشكيل مى شوند و راه عبور خون را تنگ مى كنند و در نتيجه موجب مسدود شدن و ايجاد مشكلات غيرقابل جبرانى مى شوند. همچنين عروق سخت و شكننده و در بعضى موارد موجب ايجاد خونريزى داخلى مى شود كه براى باز شدن مجدد آن، بيمار مجبور به انجام عمل جراحى مى شود.
اثر مهمى كه آنتى اكسيدان هاى موجود در انار روى عروق مى گذارد اين است كه از ايجاد پلاك در عروق جلوگيرى مى كند و موجب سرعت جريان خون در قلب و عروق مى شود. همچنين به عروق حالت نرمى و غيرشكنندگى مى دهد.
دانشمندان با انجام تحقيق كوچكى دريافتند نوشيدن روزانه يك ليوان آب انار، رشد پروتئين PSA را كند كرده (پروتئين PSA نشانه وجود سرطان پروستات است) و در نتيجه از رشد سريع سرطان پروستات جلوگيرى مى كند.
به گزارش پايگاه اينترنتى رويترز، مطالعات نشان داده مردانى كه آب انار مى خورند، در مدت زمان بيشترى سطح پروتئين PSA در خون آنها دو برابر مى شود. در مردانى هم كه به سرطان پروستات مبتلا مى شوند، هرچه زمان دو برابر شدن اين پروتئين در خون آنها بيشتر باشد، طول عمرشان نيز بيشتر خواهد بود.
دكتر آلن پانتوك، متخصص كليه و مجارى ادرارى در مركز سرطان جانسون و نويسنده ارشد اين مطالعه، اين تفاوت زمانى را بسيار مهم مى خواند و مى گويد: در اين تحقيق كه روى ۵۰ مرد انجام شد، هر يك از اين مردان قبل از شركت در اين تحقيق تحت پرتودرمانى، جراحى و يا ساير درمان هاى سرطان پروستات قرار گرفته بودند كه اينگونه درمان ها عوارض نامطلوبى را به جا مى گذارد. در اين مطالعه هيچ گونه عوارض جانبى پس از نوشيدن آب انار گزارش نشده است.
در تحقيقى ديگر مشخص شد در مردانى كه روزانه ۲۴۰ سى سى آب انار مى نوشيدند، مدت زمان دو برابر شدن سطح پروتئين PSA در آنها (قبل از شركت در اين تحقيق ۱۵ ماه بود) به ۵۴ ماه افزايش يافت.
دكتر پانتوك مى افزايد: از آنجايى كه اين شواهد مقدماتى است، هنوز نمى توان نوشيدن آب انار را به بيماران سرطان پروستات توصيه كرد. وى اضافه كرد: براى تأييد يافته هاى اين مطالعه، يك بررسى در سطح گسترده در دست انجام است كه انتظار مى رود نتايج آن تا دو سال آينده مشخص شود. پانتوك انتظار ندارد كه آب انار سرطان پروستات را درمان كند. او مى گويد: اين ماده مى تواند نياز به ساير درمان ها را كه عوارض جانبى شديدى مانند گرگرفتگى، خستگى، افسردگى و ناتوانى جنسى را به همراه دارند، برطرف كند.
دكتر پانتوك گفت: آب انار يك درمان بسيار غيرسمى است كه اگر واقعاً در كاهش زمان دو برابر شدن پروتئين PSA تأثير داشته باشد، مى تواند از مرحله متاستاز بيمارى و در نتيجه مرگ مبتلايان جلوگيرى كند.
نتيجه: با توجه به خواص ياد شده درخصوص انار، براى مصرف منظم اين ميوه در كشور، با انجام تبليغات چه از طريق رسانه ها، چه از طريق برگزارى همايش و چه راه هاى مختلف ديگر مى توان مصرف آن را در ايران مانند ساير اقلام غذايى همچون شير به حدى رساند كه مصرف حداقل روزانه يك عدد انار براى هر شخص امكانپذير باشد، تا از بروز بيمارى هاى مختلف كه امروزه گريبانگير مردم است، جلوگيرى شود كه در نتيجه تا حد زيادى از هزينه هاى اضافى كه بيماران براى تهيه دارو متحمل مى شوند، كم مى شود. همچنين مى توان از بروز عوارضى كه داروهاى شيميايى ايجاد مى كنند و باعث بروز ساير بيمارى ها مى شوند، جلوگيرى كرد.