احمد جلالى فراهانى
بر خلاف كشورهاى پيشرفته جهان كه در آن ها فضاهاى شهرى بر مبناى ايجاد محيط مناسب براى زندگى و فعاليت شهروندان طراحى مى شود، در تهران ابرشهر ما چيدمان اثاثيه و وسايل خيابانى بدون در نظر گرفتن استانداردهاى ضرورى و اوليه و حتى علمى صورت گرفته است و هيچ كمكى به هويت بخشيدن شهروندان تهرانى نمى كند و به هيچ وجه موجب ايجاد يا اصلاح فضاهاى شهرى مطابق با معيارهاى ايرانى، اسلامى ما نمى شود. از اين روست كه همه روزه شاهد ظهور و تولد تابلوهاى تبليغاتى عظيم الجثه اى هستيم كه به جاى معنا بخشيدن به نحوه زندگى ما موجبات تشويش ذهنى ما را فراهم مى آورند.
سازمان زيباسازى شهردارى تهران از محل اجاره تابلوها، بيلبوردها و بنرها، پول هنگفتى به دست مى آورد. چنانكه بنا به گفته يكى از مديران شركت هاى تبليغاتى به طور مثال هزينه اجاره يك بيلبورد ساده در بزرگراه مدرس گاه به مترى ۷۰ هزار تومان نيز مى رسد و به طور متوسط شهردارى تهران بابت هر تابلوى تبليغاتى در سطح شهر تهران، ماهانه بين ۳۰ تا ۵۰ ميليون تومان درآمد دارد. اين در حالى است كه قيمت يك تابلوى ساده در يكى از پشت بام هاى واقع در بزرگراه مدرس مترى ۳۵ هزار تومان است. در اين باره مهرداد بستانچى مديرمسئول ماهنامه دانش تبليغات مى گويد: اغلب تابلوهاى موجود در بزرگراه هاى تهران فاقد استانداردهاى لازم يك تابلوى تبليغاتى است. او مى گويد: بسيارى از اين تابلوهاى تبليغاتى به صورت سالانه از طرف سازمان زيباسازى شهردارى تهران به شركت هاى تبليغاتى اجاره داده مى شود و در اغلب موارد چك آنها پيشاپيش از سوى اين سازمان از شركت هاى تبليغاتى دريافت مى شود.
در اين خصوص دكتر حجت الله ملاصالحى مدير سازمان زيباسازى شهردارى تهران، مى گويد: بسيارى از تابلوها پيشتر اجاره داده شده و مدت اجاره اغلب اين تابلوها تا نهم شهريور سال آينده ادامه دارد و تازه از اين تاريخ به بعد به طور كامل در اختيار شهردارى تهران قرار مى گيرد. او درخصوص نحوه واگذارى بيلبوردها مى گويد: بنا داريم تا اين تابلوها را از طريق مزايده به صورت اجاره در اختيار شركت هاى تبليغاتى قرار دهيم.
ملاصالحى در شرايطى اين خبر را اعلام مى كند كه به نظر اغلب كارشناسان با قرار گرفتن شرايط مزايده براى اجاره اين تابلوها، قيمت آنها از وضع كنونى به مراتب بيشتر خواهد شد. اين در حالى است كه بسيارى از اين تابلوها با ۱۰۰ درصد افزايش قيمت، از قيمت پايه اى كه سازمان زيباسازى به شركت هاى تبليغاتى اجاره مى دهد، در اختيار توليد كنندگان و متقاضيان قرار مى گيرد.
درخصوص نحوه واگذارى بيلبوردها ملاصالحى مى گويد، به طور معمول نحوه قيمت گذارى اين تابلوها براساس فرمول «طول ضربدر عرض ضربدر قيمت منطقه» به دست مى آيد و قيمت آنها بستگى به موقعيت جغرافيايى منطقه دارد. يعنى قيمت يك تابلوى تبليغاتى نصب شده در ميدان تجريش كاملاً گران تر از قيمت يك تابلوى نصب شده در ميدان راه آهن است. او با اشاره به اين كه قيمت بنرهاى تبليغاتى كنار بزرگراه ها، تلويزيون هاى شهرى و اسپند هاى تبليغاتى با يكديگر متفاوت است، مى گويد: قيمت هاى اين بيلبورد ها از ۳ سال قبل تعيين شده است و براساس قانون سازمان زيباسازى شهردارى، موظف است كه همه ساله ۲۰درصد به قيمت سال قبل بيفزايد.
به اين ترتيب با يك حساب سرانگشتى مى توان به اين نتيجه رسيد كه قيمت تابلوى تبليغاتى در ميدان تجريش براى شركت سفارش دهنده آگهى براى ۳ ماه لااقل ۱۰۰ ميليون تومان تمام مى شود. در اين خصوص مهرداد بستانچى مى گويد: قيمت يك تابلوى تبليغاتى ۷۲مترى در بزرگراه همت براى مدت ۳ ماه حداقل ۹۰ ميليون تومان است و در حالى كه سازمان زيباسازى تابلوى مورد نظر را به صورت سالانه در اجاره يك شركت تبليغاتى قرار داده است و اين شركت تبليغاتى است كه بايد بتواند براى هر ۱۲ماه سال، براى تابلوى مذكور آگهى پيدا كند در غير اين صورت شركت تبليغاتى بايد اجاره تابلوى خالى را از جيب خودش پرداخت كند و سازمان زيباسازى شهردارى هيچ مسئوليتى در قبال بودن يا نبودن آگهى هاى تبليغاتى بر روى تابلوى مذكور، ندارد.
اولويت با كيست؟
چندى پيش شهردار تهران در گفت وگو با يك سايت اعلام كرده بود كه اولويت براى تبليغ در بيلبوردهاى تبليغاتى شهر تهران با كالاهاى داخلى است. حال اگر نگاهى به اطراف خودتان بيندازيد، متوجه مى شويد كه بيش از نيمى از تابلوهاى تبليغاتى تهران را آگهى هاى مربوط به اجناس و كالاهاى خارجى از قبيل كالاهاى ساخت كشور كره يا ژاپن و يا حتى اتومبيل هاى اروپايى پر كرده اند و سهم كالاهاى ايرانى در ميان تابلوهاى تبليغاتى نصب شده در سرتاسر تهران بسيار اندك است.
البته در اين باره عنوان شده كه تابلوهاى مذكور قراردادشان مربوط به ۳ سال پيش است و ارتباط با شهردارى فعلى تهران ندارد.
محمدباقر قاليباف،  شهردار تهران درباره وضعيت انضباطى و چيدمان شهرى تابلوهاى تبليغاتى سطح تهران مى گويد: در حال حاضر بيلبوردها در شهر تهران از وضعيت لجام گسيخته اى برخوردار است كه تا پايان سال جارى بيلبوردهاى تبليغاتى از لحاظ اجتماعى، فرهنگى و اقتصادى با تأكيد بر توليدات داخلى به وضعيت خوبى مى رسند. شهردار تهران معتقد است در دوره قبل پايه  هاى بيلبورد اجاره داده مى شد و فرد مورد نظر نيز هر كالايى را كه مى خواست روى بيلبورد تبليغ مى كرد. به گفته وى، مسائل و موضوع هاى فرهنگى روى بيلبوردها طبق ضوابط وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى بود و كالاهاى اقتصادى نيز طبق مجوزى كه داده مى شد، تبليغ مى شدند.
وى با اشاره به همكارى شهردارى تهران با سازمان زيبا سازى و شوراى اسلامى شهر تهران براى ساماندهى بيلبوردهاى تبليغاتى، گفت: در اين دوره پايه ها به اشخاص و مؤسسات اجاره داده نمى شود و فقط فضاى تبليغاتى در اختيار شركت يا مؤسسات قرار مى گيرد.
تجربه هاى شخصى
مهرداد بستانچى مدير مسئول ماهنامه دانش تبليغات درباره جانمايى بيلبوردها و اين كه آيا اين بيلبوردها از استانداردهاى جهانى و علمى پيروى مى كند، مى گويد : متأسفانه ۸۰ درصد تابلوهاى تبليغاتى نصب شده در سطح تهران بر اساس ميل و تجربه شخصى شركت تبليغاتى متولى آن ساخته مى شود و هيچ گونه كار كارشناسى شده اى در تابلوها صورت نمى گيرد. او ادامه مى دهد كه هيچ يك از شركت هاى تبليغاتى فعال در امر تبليغات در شهر تهران، داراى كارشناس ويژه اين كار نيست چنانكه به عنوان مثال اغلب اين شركت ها علاقه دارند تابلوهاى تبليغاتى شان در بزرگراه هايى چون مدرس، همت و چمران نصب شود. حال آنكه بيش از ۲۴ درصد رفت و آمد شهر تهران در اتوبان تهران-  كرج صورت مى گيرد و بسيارى از اين شركت ها از اين موضوع مطلع نيستند و علاقه اى به نصب تابلو در بزرگراه مذكور ندارند.