عصرگاه بيستم آذر، زير سقف دانشگاه اميركبير، دانشگاهى كه منتقدترين محيط دانشجويى كشور نام گرفته است ، تريبونى پرهيجان از نقد و پرسشگرى ترتيب يافت. تريبونى كه يك سوى آن دانشجويان منتقد و سوى ديگرش، رئيس جمهورى برآمده از آرا و اراده هاى مردم قرار داشت. آن روز «جمع دانشجويى» انبوهى از نقدها و پرسش ها را با تندترين لحن و صريح ترين زبان بر تريبون باز دانشگاه ايراد كرد و رئيس جمهور در فضايى از فراغت و شرح صدر به صداى مخاطبان گوش سپرد.
مجلس نقد و مجادله آن روز دانشجويان ميزبان و مقام سياسى ميهمان، به درازا كشيد و لحن و كلام آن ها كه روبروى دومين مقام سياسى كشور قرار گرفته بودند رنگى از عتاب و جلوه هايى از پرخاش به خود گرفت. اما در مقابل اتفاقهايى كه اضطراب را در نگاه هر بيننده اى مى نشاند، ميهمان مجلس واكنشى جز آرامش و لبخند نداشت، او هيچ يك از پرسش كنندگان را تخطئه نكرد و از پرخاش ها و تندخويى برخى حاضران خشمگين نشد. انتقاد و اعتراض را يك حق و يك ضرورت براى فضاى دانشگاه خواند و حتى معدود ناسزاگويان را فرزند و برادر خطاب كرد.
محفل نقد آن روز بى گمان اتفاقى نمادين از پرسشگرى و پاسخگويى بود. حادثه اى بود كه وزن و اعتبارى روشن در ترازو و ميزان سياست دارد.
اما چنين رويدادى كه مى توانست كليدهايى براى گشودن فروبستگى هاى عرصه سياست باشد، بسيار آسان و راحت از دايره نگاه رسانه ها و سياستمداران كنار رفت. فضاى سياسى غبار گرفته آن روز ديدار پرثمر رئيس جمهور و دانشجويان را به حاشيه راند. بهره اين رويداد از بازتاب رسانه اى يك خبر مغلوط با ده ها رشته تفسير رنگارنگ بود كه حركت ارزشمند رئيس جمهورى را در حصار انگيزه هاى سياسى گرفتار ساخت.
اما خبرها حاكى از آن است كه مجلس انتقادى رئيس جمهور و دانشجويان در آن سوى مرزها انعكاس و بازتاب ديگرى يافته است. آحاد دريافت كنندگان صدا و تصوير اين مجلس، واكنشى كاملاً متمايز از تحليلگران و فعالان وطنى داشته اند.
پيگيران اخبار و تحولات ايران در كشورها و جوامع ديگر، زواياى نشست بيستم آذر دانشگاه اميركبير را با دقت از نگاه گذرانده و برداشت ها، تحليل ها و احساسات خويش را حول اين رويداد به رشته تحرير درآورده اند. اين مجموعه بازتاب ها اكنون در قالب ايميل هاى دريافتى ناظران آن سوى مرز اكنون در دست ما و پيش چشم شما است. پيام هاى ارسالى اين مخاطبان كه غالباً تصوير و خبر ديدار تاريخى رئيس جمهور و دانشجويان را از شبكه العالم و تلويزيون هاى برون مرزى كشورمان دريافت كرده اند، داراى نكته هاى نغزى بود كه در يغ مان آمد خوانندگان نكته بين روزنامه از اين پيام ها و بازتاب ها، بى اطلاع و بى بهره بمانند .
ارزش هاى دموكراتيك همنيشنى دولتمردان و دانشجويان
شمارى از شنوندگان و بينندگان ، نشست انتقادى رئيس جمهور و دانشجويان را جلوه اى پرتلألؤ از جريان دموكراسى ايرانى ارزيابى كرده و با تكيه بر اين حادثه به توصيف پويايى و تحرك فضاى سياسى ايران پرداخته اند. آهنگ پرسشگرى بى پرواى دانشجويان و پاسخگويى رئيس جمهور، اين دسته از مخاطبان خارجى اوضاع ايران را بر سر وجد آورده است. چنان كه در يكى از ايميل ها، والد شيخ از عربستان سعودى نوشته است: «چنين دموكراسى را به ملت ايران تبريك و تهنيت مى گويم»
در ايميل ديگرى عبدالله فتحى از فلسطين مى نويسد: اين همان دموكراسى است كه اسلام بر آن تأكيد دارد. اين اتفاق قوى ترين برهان بر وجود دموكراسى در ايران است.
او ضمن تأكيد بر اين كه اختلاف نظر ميان گروه ها و جوانان دانشجو پيرامون نقطه نظرات رئيس جمهور طبيعى است مى افزايد: اين همان سنت و روشى است كه بايد در جوامع اسلامى جارى باشد.
دسته اى از بينندگان اين برنامه تحت تأثير رفتار بردبارانه رئيس جمهور در برابر پرخاشگرى برخى دانشجويان قرارگرفته اند و گذشت و چشم پوشى رئيس جمهور از رفتار عصبى دانشجويى كه تصويرش را آتش مى زند، رويدادى بى بديل خوانده اند.
ابوفاوى از عربستان سعودى نوشته: به خدا سوگند اگر چنين رفتار اهانت آميز در يكى از كشورهاى منطقه رخ مى داد مرتكب آن با سخت ترين عقوبت روبه رو مى شد.
در ايميل ديگرى، حمود شامى از مصر مى نويسد: اى كاش ما هم چنين فضايى از دموكراسى را داشتيم. به راستى اگر چنين اتفاقى در يكى از دانشگاه هاى جهان عرب مى افتاد، سرنوشت آن دانشجو معلوم نبود. به ايرانيان به خاطر چنين موهبتى از آزادى تبريك مى گويم.
مصطفى عبدالله از اردن نيز نوشته است: اى كاش ما نيز در فضاى سياسى چون ايران بوديم.
با تمام وجود به ايران افتخار مى كنم، ايران تنها كشورى است كه پرچم اسلام را برافراشته است.
دارزايد از تونس نوشته: من آنچه در صحنه سياست ايران مى بينم را با كشورهاى همجوار ايران مقايسه مى كنم و فكر مى كنم در خاورميانه تنها حرف و شعار دموكراسى مطرح است، اما در ايران عينيات و واقعيات دموكراسى را مى بينيم.
ابوفاوى شهروندى از عربستان بر تيتر نامه خود عبارت «سپاسگزاريم احمدى نژاد» درج كرده و اظهار اميدوارى كرده است كه فضاى دموكراتيكى كه رئيس جمهور در دانشگاه به نمايش گذاشت مورد توجه دولتمردان كشورهاى منطقه قرار گيرد.
رشا از مصر نيز در ايميل ارسالى خود با اشاره به اين كه سال ها ست كه درباره جريان هاى دانشجويى در جهان عرب را مطالعه مى كند نوشته: من ميزان تحمل دولتمردان منطقه را در برابر انتقادهاى سياسى ديده ام و شك ندارم كه حوادث آن روز دانشگاه اگر در يك كشور منطقه بود حداقل فرد خاطى روانه زندان مى شد.
محك و آزمون تازه براى رئيس جمهور
جمع ديگرى از بينندگان خارج از كشور، از اين زاويه در نشست دانشجويى رئيس جمهور غور و تأمل كرده اند كه پنجره اى جديد براى شناخت خصوصيات شخصيتى و رفتارى احمدى نژاد گشوده است. نحوه مواجهه با دانشجويان به عنوان منتقدترين نيروى سياسى در ايران، گويى نزد آنان ملاكى مهم براى محك زدن ظرفيت ها و توانايى يك رجل سياسى است. از اين رو اين عده زبان به تحسين گشوده اند، وقتى شنيده و ديده اند احمدى نژاد مى گويد: مهرورزى يعنى اين كه همه روزنامه ها، افراد و سياسيونى كه به احمدى نژاد بد و بيراه مى گويند، احمدى نژاد همه آنها را از ته دل دوست دارد. اين دسته از ناظران همچنين تحت تأثير بخشى از واكنش رئيس جمهور در قبال معدودى شعارهاى دشنام آلود قرار گرفته اند كه گفت: احمدى نژاد از كسانى كه به او اهانت مى كنند كوچك ترين ناراحتى و كينه اى نخواهد داشت.
معتزعثمان جهاد در ايميل ارسالى خود به اين بخش از كنش سياسى رئيس جمهور نگاه افكنده و نوشته: احمدى نژاد در اين جلسه نشان داد كه از پشتوانه اى از رفتار مردمى برخوردار است كه اكثريت رجال سياسى در جهان سوم از آن بى بهره هستند. على الحبروتى از كانادا نيز نوشته: گام هاى رئيس جمهور ايران نويد رونق و رشد جامعه ايران را دارد و از اين نظر او مايه مباهات براى ايرانيان است.
در ايميل ديگرى خالد شيخ از تورنتو كانادا نوشته: به نظر من بايد خدا را سپاس گفت كه ايران روزبه روز در مسير تعالى و عظمت گام برمى دارد. در نامه ديگرى كه با امضاى يك عرب سنى ارسال شده آمده است: رضايت و خشنودى مردم هدفى است كه بسيارى از درك آن عاجزند. از اين رو من صميمانه دست آقاى احمدى نژاد را مى فشارم او ثابت كرد كه در راه جلب رضايت خدا و خشنودى مردم از سرزنش و تخطئه ملامتگران هراسى ندارد.
عبده خامولى از تركيه در ايميل خود نوشته: آيا در اين سخن احمدى نژاد وقتى كه فردى تصويرش را آتش زد، تأمل كرده ايد كه گفت: براى من شرافت در اين است كه به خاطر منافع ملت و نظامم سوزانده شوم، اين سندى بر صلاحيت شخصى است كه پرچم سيادت در دست گيرد.
در ايميلى كه به امضاى يك شهروند عرب ارسال شده آمده است: چندى پيش ماه رمضان در يك كشور عربى، دانشجويى به علت اتهام انتشار اعلاميه هاى اعتراض عليه رژيم آن كشور در مقابل دوربين رسانه هاى جهان به دار آويخته شد.
او اضافه كرده: در كشورهاى عربى به استثناى لبنان، كسى جرأت توهين به رئيس جمهور را به خود نمى دهد، از اين نظر ملل مسلمان و عرب به دولتمردى چون احمدى نژاد به چشم افتخار مى نگرد.
حظ و فايده پايمردى در سياست بين المللى
برخى از شهروندان كشورهاى اسلامى نيز در مرور پرسش و پاسخ هاى جلسه دانشگاه اميركبير نگاه خود را به فرازهايى از سخنان رئيس جمهور معطوف كرده اند كه در آن احمدى نژاد، انديشه هاى سياست خارجى ايران را تشريح كرده و دلايل خصومت ورزى طرف هاى غربى بويژه آمريكا با جمهورى اسلامى را بازگو كرد. رئيس جمهور خطاب به دانشجويان گفت كه انرژى هسته اى محور و موجب تحول در اقتصاد ايران است و آمريكا و انگليس دريافته اند كه دستيابى ملت ما به اين انرژى مساوى است با تبديل شدن ايران به قدرت بلامنازع در منطقه و جهان. او تأكيد كرد كه جمع بندى مخالفان بين المللى ايران اين شده كه ايران را با دو ابزار؛ جنگ روانى و تز تفرقه از اين مسير بازدارند اما آمريكايى ها بدانند كه ما اگر هزار بار هم بسوزيم يك سانتى متر از حقوق و آرمان هايمان عقب نشينى نخواهيم كرد.
در واكنش به اين بخش از مباحث جلسه اميركبير مالك عمير از قطر در ايميل خود نوشته: من بسيار متأثر شدم، همين حرف بس كه تاكنون هيچ يك از رهبران منطقه جرأت رويارويى و ايستادن در برابر آمريكا را نداشته است. بايد از خداوند بخواهيم او را در روند مقاومتى كه عليه سلطه خواهى آمريكا پيش گرفته موفق و پيروز گرداند.
محمد موالى با انتخاب اين عنوان براى ايميل خود «احمدى نژاد مرد پايمردى و موفقيت» نوشته: او در دوران سياسى امروز تنها دولتمرد درميان سران كشورهاى اسلامى است كه مقاومت اش، آمريكا را به تنگ آورده است، خداوند ياورش باشد.
ابوخالد از امارات متحده در متنى از جبن و ترس در ميان سياستمداران به عنوان يك آفت بزرگ دوران كنونى يادكرده و نوشته: والله در روزگار كنونى مردان رفته اند و مردان واقعى بسيار اندك هستند. ان شاءالله احمدى نژاد همه آنچه را براى مردم ايران و جهان اسلام مى خواهد محقق خواهدكرد. صادقانه مى گويم همه مسلمانان از شما حمايت مى كنند.
در ايميلى از كشور مغرب شهروندى با امضاى الرباطى به طور گسترده تناقض هاى رفتار هسته اى آمريكا را بيان كرده و نوشته: همه سخنان رئيس جمهور در اجتماع دانشجويان را گوش دادم، براى من پاسخ هاى او درباره نقشه هاى آمريكا درباره مسائل هسته اى دنيا اهميت زياد دارد. نمى دانم چرا كشورهاى اسلامى به راحتى با يك تهديد آمريكا حاضر مى شوند از برنامه دستيابى به انرژى هسته اى كه خود يك انقلاب علمى است دست بكشند. ما از خود سؤال نمى كنيم چرا هند و رژيم غاصب اسرائيل و ديگران فعاليت هسته اى خود را كنار نمى گذارند؟ برما مسلمانان است كه در پيروى از پيامبر اسلام در برابر تلاش قدرتهاى سلطه گر و تضعيف مسلمانان سكوت نكنيم. خداوند تدبيركنندگان همه امور بندگانش است.
از اين رو من پاسخ هاى احمدى نژاد به آمريكا را دفاعى از اقتدار همه جهان مى دانم و جسارت و ايستادگى او را مى ستايم.
نقد و توصيه هايى به مخالفان
صحنه هايى از نشست انتقادى بيستم آذر به مذاق برخى بينندگان تلخ آمده است. بويژه آنجا كه برخى از حضار از موضع پرسشگرى و نقد فراتر رفته و زبان به ناسزا آميخته اند يا حركت بخش اندكى از حاضران كه رفتارشان شائبه اهانت به شخص رئيس جمهور داشته است.
بنابراين رشته اى از ايميل بينندگان اين صحنه رنگ گلايه دارد.
على الحبروتى از كانادا در دومين ايميل ارسالى خود نوشته كه تخريب چهره رئيس جمهور ايران به عنوان يك خطر جهانى از سوى آمريكا و متحدانش دنبال مى شود و جوانان فهيم ايران نبايد به راحتى در دام اين روشها بيفتند.
شهروندى از كويت از شنيدن واژه و شعار ديكتاتورى از زبان يكى از حاضران نشست اميركبير دلخور شده و نوشته: آيا آنچه ما در فضاى آزاد و انتقادى دانشگاه مى بينيم، ديكتاتورى است يا دموكراسى؟ اگر نام اين ديكتاتورى است آرزو مى كنم كل منطقه و جهان عرب از اين گونه ديكتاتورى ها بهره مند شوند.
مشتاق ثمرى از لبنان نيز نوشته: من در مقابل هزاران دانشجويى كه با سخنان احمدى نژاد همصدا شدند و سرود خوشحالى سردادند، رفتار ناموزون برخى افراد را به حساب نياوردم.
ياسر سعودى از اتريش كه گويا به مطالعه و تحقيق درباره احمدى نژاد مى پردازد نوشته: اتفاق هاى نشست دانشجويى براى من چندان غيرمنتظره نبود، اما طرح كلمه ديكتاتورى را حتى از زبان يك ايرانى درحضور رئيس جمهورى منتخب مردم ناروا مى دانم. ضمن اينكه دانشجويان اين بار رئيس جمهورى را دركنار خود مى ديدند كه از مراكز دانشگاه برخاسته است و سالها درجمع آنان بوده و هنوز هم به دانشگاهى بودن خويش مباهات مى كند.
شهروند عربى با امضاى العقلان هم از رئيس جمهور خواسته است كه موج استقبال وسيع مردمى كه در شهرهاى مختلف به پيشواز او مى آيند را به ياد آورد و از اين طريق رفتار معدود مخالفانش را ناديده بگيرد. او در پايان نوشته خود مى افزايد: رفتار آن فردى كه قصد اهانت به شما را داشت در فكر و ذهنم نمى گنجيد.
محمد عبدالله ابورأس از كويت نوشته: من رفتارها و برخوردهاى احمدى نژاد با دانشجويان را نشانه اى از عطوفت و سلامت نفس او مى دانم. او نهايت سعه صدر را به برخى مخالفان پرهيجانش نشان داد و فكرمى كنم كسانى كه درست كردارى او را نفى كردند نوعى از لجبازى را دارند كه نمى گذارد آنها واقعيت ها را خوب درك كنند.