تعدادى از خوانندگان گرامى در تماس تلفنى با نگارنده اين گزارش پرسيده اند:
«آنهايى كه عكسشان در سرلوحه صفحات چاپ مى شود چه كسانى هستند.
با آنكه اسامى و شرح حال اين افراد در گزارش هاى پيشين نوشته شده، در انجام خواست خوانندگان علاقه مند، اسامى فرمانروايان مصر و سالهاى حكومتشان را به ترتيب شماره، يادآورمى شود:
فرمانروايان مصر از محمدعلى كبير تا جمال عبدالناصر
۱- محمدعلى پاشا معروف به «محمدعلى كبير» ۱۸۰۵ تا ۱۸۴۸
۲- ابراهيم پاشا فرزند محمدعلى كبير ۱۸۴۸
۳- عباس اول ۱۸۴۸ تا ۱۸۵۴
۴- سعيد پاشا ۱۸۵۴ تا ۱۸۶۳
۵- اسماعيل پاشا ۱۸۶۳ تا ۱۸۷۹
۶- توفيق پاشا ۱۸۷۹ تا ۱۸۹۲
۷- خديو عباس ثانى ۱۸۹۲ تا ۱۹۱۴
۸- سلطان حسين كامل پاشا از ۱۹۱۴ تا ۱۹۱۷
۹- خديو فؤاد اول ۱۹۱۷ تا ۱۹۳۶
۱۰- ملك فاروق ۱۹۳۶ تا ۱۹۵۲
۱۱- سرلشگر محمدنجيب ۱۹۵۳ تا ۱۹۵۴
۱۲- سرهنگ جمال عبدالناصر ۱۹۵۴ تا ۱۹۷۰
۶۸ سال پيش همزمان با عروسى فوزيه كه روابط سياسى و فرهنگى ايران و مصر رونقى تازه يافته بود، روزنامه اطلاعات در مورد اثرگذارى موسيقى ايران در جهان مقاله اى منتشر كرد كه ما اينك به منظور حسن ختام سلسله مقالات مربوط به مصر، در اين شماره به درج آن مبادرت مى كنيم و از شماره بعدى به جنگ جهانى اول و سقوط امپراتورى عثمانى و پيامدهاى آن خواهيم پرداخت.
عقيده مصريان درباره موسيقى ايران
موسيقى ملى ايران و نفوذ آن در موسيقى جهان
در پاسخ پرسش نگارنده راجع به عقيده برادران مصرى ما درباره موسيقى ايران آقاى پادماگريان اظهار داشتند: عموماً مردمان صاحبنظر مصر تا آن جا كه من دقت نموده ام كاملاً به اهميت موسيقى ايرانى كه ريشه و پايه اصلى موسيقى شرقى است آگاه بوده و موسيقى ايران را يك موسيقى روح نواز لطيف و اشرافى مى دانند.
اخيراً چون در نتيجه وصلت خجسته اثر دو خانواده معظم روابط معنوى و ادبى دو ملت بيش از پيش استوار و محكم گرديده است، دلبستگى مصريان كه اصولاً شيفته موسيقى هستند به موسيقى ايران نيز بيش از پيش شده و علاقه و تمايل فراوانى به شنيدن ترانه هاى روح بخش موسيقى ايران و تاريخچه اين صنعت زيباى كهن ابراز مى دارند.
به واسطه همين تمايل شديد در نتيجه خواهشى كه از من شد علاوه بر كنسرت هايى كه در راديو دادم، چندين بار پيرامون موسيقى ايرانى براى هنرآموزان هنرستان هاى موسيقى ايرانى سخنرانى نمودم. هنرآموزان مزبور نيز با علاقه و ميل سرشارى در اين انجمن هاى سخنرانى حاضر مى شدند.
در اين موقع هم كه من عازم ايران بودم، مكرر مديران راديوها كنسرت هايى به من سفارش كردند كه از آهنگ ها و ترانه هاى جديد ايرانى ارمغان هاى نيكويى براى آنها با خود به مصر ببرم. البته تمام اينها خود دال بر شدت علاقه و ميل برادران مصرى ما نسبت به موسيقى لطيف ايرانى است ، به عقيده من سزاوار است كه ما هم بكوشيم و به وسائل مقتضى موسيقى ايرانى را كه در مصر طالب و دوستداران فراوان دارد در آنجا نشر دهيم و بدين وسيله خدمتى به نزديكى ادبى و معنوى دو ملت دوست و برادر نماييم. گفتيم اگر ممكن است نظر خودتان را راجع به موسيقى ملى خودمان و آثار آن در موسيقى ساير جهانيان نيز توضيح دهيد.
پاسخ دادند: من سابقاً در اين موضوع مقاله اى در شماره هاى نخستين ژورنال در تهران نوشته بودم و در اينجا هم اجمالاً تاريخچه اين صنعت زيبا و نظريات خود را براى شما توضيح خواهم داد و سپس شرح زير را بيان نمودند.
كشور باستانى ايران به طورى كه تاريخ نشان مى دهد در روزگار باستان همانطور كه در تمام شعب صنعت و فنون زيبا سرآمد جهانيان بوده در موسيقى نيز مقام مهمى را حائز بوده است، دوران كمال و ترقى اين صنعت زيبا در ايران در عصر درخشان ساسانيان و زمان جهاندارى شاهان نامدار و هنرپرورى نظير «بهرام گور» و «خسرو پرويز» بوده است. اين شهرياران در تكميل موسيقى ايرانى و رواج آن سعى فراوان نموده اند كه داستان هاى آن در تمام تاريخ ها نوشته شده و مشهور خاص و عام است.
اعراب كه قسمت اعظم تمدن و فرهنگ خود را مديون ايرانيان هستند موسيقى ايرانى را نيز از آنها مانند اغلب صنايع و فنون و حرف فراگرفته و با خود به كشورهايى كه فتح مى گردند از قبيل آسياى صغير- مصر- افريقاى شمالى- اسپانيا و غيره ارمغان بردند و بين مردم آن كشورها نشر دادند كه هنوز هم آثار آن باقى و پايدار است.
|
|
|
در كشور اسپانيا موسيقى ايرانى كه به توسط اعراب به آن سرزمين راه يافته بود آثار جاويدان و فناناپذيرى باقى گذاشت كه هنوز بقاياى آن كاملاً در موسيقى ملى آن كشور مشهود و هويدا است. از اين رو است كه ما امروز وقتى ترانه ها و آهنگ هاى اسپانيايى و آوازهاى آندلسى را مى شنويم مانند ترانه هاى ايرانى و شرقى در سامعه ما لذت مخصوصى مى بخشد. نتيجه همين تأثيرات موسيقى شرقى و ايرانى است كه آثار بعضى از نوازندگان و موسيقيدان هاى جديد اسپانيايى مانند «اليبز- ف- پدرل- دومالا» و غيره را كيفيت مخصوصى داده است. سپس اظهار كردند هرگاه بخواهيم يكى يكى موسيقى كشورها و مللى را كه به طور مستقيم و يا غيرمستقيم زير نفوذ موسيقى ايرانى واقع شده اند شرح دهيم سخن به درازا مى كشد.همين قدر آنچه از نظر علمى و فنى مسلم است اين است كه موسيقى ايرانى در موسيقى اغلب ملل جهان مؤثر واقع شده و حتى در موسيقى كلاسيك اروپايى گاهى آثارى از موسيقى شرقى و يا اگر بهتر بخواهيم بگوييم از موسيقى ايرانى يافت مى شود.
به طور مثال مى توان مارش ترك موزار- خرابه هاى آتن بتهوون - گداى وردى را نامبرد. اكنون نيز در نغمه هاى جديد آثارى از موسيقى ايرانى مى توان ديد، مثلاً هرگاه تانگوى آرژانتينى گوش ما را نوازش مى دهد براى اين است كه آرژانتينى ها اخلاف اسپانيولى هايى هستندكه به آمريكاى جنوبى مهاجرت نموده بودند و اسپانيولى ها چنان كه گفته شد از موسيقى ايرانى زياد استفاده كرده اند.
در اينجا آقاى پادماگريان اين طور اظهار عقيده كردند:
موسيقى ايرانى به عقيده من براى هر نوع ترقى و تعالى استعداد كافى و شايسته دارد و وظيفه ما ايرانيان است كه قدر اين صنعت زيبا و ظريف ملى را كه يكى از ميراث هاى گرانبهاى نياكان با ذوق و هنرمند ما است دانسته و با تمام قوا براى حفظ و ترقى و توسعه و متناسب ساختن آن با موسيقى بين المللى جهان سعى و جديت نماييم.
و البته براى اين مقصود به عقيده من لازم است هيأتى از دانشمندان كه به خوبى به فن موسيقى ايرانى و اروپايى آشنا بوده و از ذوق و قريحه طبيعى نيز به قدر كافى بهره مند باشند، موسيقى ايرانى را مورد بررسى علمى قرار دهند و براى ترقى و توسعه آن كوشش نمايند و البته يقين دارم كه در اين عصر درخشان كه آثار ترقى و تعالى در تمام شئون حياتى و اجتماعى پديدار است موسيقى ملى ما نيز بالطبع ترقى نموده و مقام ديرين خود را در جهان هنرهاى زيبا و صنايع ظريف دوباره به دست آورد.
ر.ك به روزنامه اطلاعات ۷مهر ۱۳۱۷ مطابق با ۹سپتامبر۱۹۳۸
فهرست كتابهاى فارسى كه در تهيه و تدارك اين گزارش ها مورداستفاده بوده است: ايران و مصر
مسائل موجود و بازتاب روابط آينده
ناشر: مركز پژوهش هاى علمى و مطالعات استراتژيك خاورميانه - شماره ۲۹ - مهر ۱۳۷۸
مؤلف: بابك نادرپور
اخوان المسلمين
مؤلف: دكتر اسحق موسى الحسينى
مترجم: آقاى سيدهادى خسروشاهى
ناشر: انتشارات اطلاعات ۱۳۷۷
احزاب سياسى مصر
دفتر برنامه ريزى و خدمات آموزشى وزارت امورخارجه ايران - تهران ۱۳۷۳ و مؤسسه چاپ و انتشارات وزارت امورخارجه ۱۳۷۳
پاييز خشم
مؤلف: محمدحسنين هيكل
ترجمه: محمدكاظم مرسائى
ناشر: اميركبير ۱۳۶۳
تاريخ الوفد
مؤلف: د. نعمان جمعة - به زبان عربى
ناشر: دارالشروق - قاهره
۱۴۲۴ هجرى قمرى مطابق ۲۰۰۳ ميلادى
تقويم سياسى خاورميانه - اسناد و قراردادها
ترجمه: دكتر محمود كتابى - بهار سال ۱۳۶۶
ناشر - مترجم
تاريخ خاورميانه
تأليف: ژرژ لنچافسكى
ترجمه: دكتر هادى جزايرى
ناشر: شركت نسبى حاج محمدحسين اقبال و شركا
تاريخ تمدن اسلام
تأليف: جرجى زيدان
ترجمه: شادروان على جواهركلام
ناشر - مؤسسه انتشارات اميركبير
تاريخ عرب
تأليف : «فيليپ حتى»
ترجمه: محمدسعيدى
ناشر: كتابفروشى زوار
جنگ واقعى - صلح واقعى
مؤلف: ريچارد نيكسون رئيس جمهور اسبق ايالات متحده آمريكا
مترجم: عليرضا طاهرى
ناشر: كتاب سرا
جغرافياى تاريخى سرزمين هاى خلافت شرقى
تأليف: گاى لسترينج
مترجم: محمود عرفان
ناشر: انتشارات علمى و فرهنگى
جغرافياى سياسى خاورميانه و شمال آفريقا
چاپ چهارم
تأليف: آلاسداير درالسيدل و جرج الداچ. بليك
ترجمه: دره ميرحيدر
ناشر: مؤسسه چاپ و انتشارات وزارت امورخارجه
خاورميانه عربى بين دو جنگ
۱۹۷۳- ۱۹۶۷
مؤلف: جان بالوك
ترجمه: نظام الدين قهارى
ناشر: انتشارات چاپخش
خاورميانه
تأليف: برماز دلوئيس
ناشر: نشر نى ۱۳۸۱
خاطرات سياسى سرآرتورهاردينگ
ترجمه: شادروان دكتر جواد شيخ الاسلامى
ناشر: سازمان انتشارات كيهان
خاطرات سلطان عبدالحميد دوم
تأليف: عصمت بوزداغ
مترجم: داوود وفايى - حجت الله جودكى
ناشر: مركز فرهنگى نشر قبه
خاطرات حسن البنا
تأليف: جلال الدين فارسى
ناشر: انتشارات برهان - ۱۳۵۸
ديپلماسى پنهان اسرائيل در كشورهاى عربى
تأليف: امين مصطفى
ترجمه: محمدجعفر سعديال
ناشر: انتشارات حضرت معصومه سلام الله عليها
در خاورميانه چه گذشت
تأليف: ناصرالدين نشاشيبى
ترجمه: م. ح. روحانى
انتشارات توس - شماره۱۴۷
ديپلماسى پنهان
تأليف: مرتضى قانون
چاپ: اقبال توانا ۱۳۸۱
ديپلماسى
نوشته: هنرى كسينجر
ترجمه: خانم فاطمه سلطانى يكتا و آقاى عليرضا امينى
ناشر: انتشارات اطلاعات
رهبران
مؤلف : ريچارد نيكسون
ترجمه: كاظم عمادى
ناشر : مطبوعاتى عطايى ۱۳۶۳
استاد عبدالرحمن فرامرزى و قضيه فلسطين
ناشر : انتشارات دستان ۱۳۷۸
راه مصر به سوى قدس
مؤلف: پطرس، پطرس غالى
ترجمه: فريده مبينى كشه
ناشر: مؤسسه اطلاعات سال ۱۳۸۱
سياست گذاران و رجال سياسى درروابط خارجى ايران
ناشر: دفتر مطالعات سياسى و بين المللى
سيد جمال الدين اسدآبادى و بيدارى مشرق زمين
تأليف: استاد محيط طباطبايى
ناشر: دفتر نشر فرهنگ اسلامى - ۱۳۷۰
شرق نزديك در تاريخ
تأليف: فيليپ «خورى حتى»
ترجمه: قمر آريان (زرين كوب)
ناشر شركت انتشارات علمى و فرهنگى
صد ميليون عرب
تأليف: تيرى و ژاردن
ترجمه: حسين مهرى
ناشر: انتشارات توس - ش ۹۱- ۱۳۵۷
صدسال پابه پاى حوادث خاورميانه عربى
مؤلف: دكتر عبدالصاحب يادگارى
كتاب روزنامه سفر نواب مستطاب شاهزاده اعظم معتمدالدوله (فرهاد ميرزا) ابن وليعهد الاعظم عباس ميرزا ابن السلطان الافخم فتحعلى شاه قاجار
مؤلف: فرهاد ميرزا
ناشر: چاپ سنگى - شهررى ۱۲۹۴
كمپ ديويد پس از دو دهه
تأليف: وحيد عبدالمجيد - ترجمه مهرداد كيايى
ناشر: مؤسسه انتشارات اطلاعات تهران ۱۳۷۹
گاهشمار رويدادهاى تاريخ معاصر خاورميانه - جلد اول
ناشر: انتشارات صدا و سيماى جمهورى اسلامى ايران - ۱۴۶۹
گفت وگوهاى سرى ميان اعراب و اسرائيل
تأليف: محمدحسنين هيكل
ترجمه: عبدالصاحب سعيدى
ناشر: انتشارات همشهرى - ۱۳۷۸
گزيده اسناد روابط خارجى ايران و مصر
ناشر: دفتر مطالعات سياسى و بين المللى
مصاحبه با تاريخ
تأليف: اورنايا فالاچى
ترجمه: ويدا مشفق
نشر: پيشگام
مصر
ناشر: مؤسسه چاپ و انتشارات وزارت امورخارجه شماره ۶۹
گردآورنده: سيدمهدى تكيه اى
مصر باستان
مؤلف: برندا اسميت - ترجمه آزيتا ياسايى
نشر: ققنوس - ۱۳۸۲
ناصر
مؤلف: آنتونى ناتينگ
ترجمه: عبدالله گله دارى
ناشر: انتشارات اميركبير
ناصر
تأليف: پيتر منسفيلد
ترجمه: محمدرضا جعفرى
ناشر: اميركبير - ۱۳۵۰
نخبگان خاورميانه
تأليف: بيژن اسدى
ناشر: مركز پژوهش هاى علمى و مطالعات استراتژيك خاورميانه - ۱۳۷۹
هشت مقاله در زمينه تاريخ
نوشته: شيرين بيانى
ناشر: انتشارات توس ۱۳۵۲
يادداشت هاى دكتر قاسم غنى - جلد۷
مؤلف: دكتر قاسم غنى
چاپ سال ۱۳۶۰ هجرى شمسى
فهرست كتاب هاى خارجى كه در تهيه و تدوين اين گزارش ها مورد استفاده قرار گرفته است:
۱-ANCIENT AND MODERN EGYPT
PUBLISHER:THE AMERICAN UNIVERSITY IN CAIRO PRESS
WRITER:ISABELLA BREGA
۲-ANCIENT IRAQ
PUBLISHER: PELICAN BOOK N.Y
WRITER: GOORGES ROUX
۳-ART OF THE FIRST CITIES
PUBLISHER: THE METROPOLITAN MUSUM OF ART N.Y YALE UNIVERSITY PRESS NEW HAVEN AND LONDON
EFFORT OF:JOAN ARUZ RONALD WALLENFELS
۴-BIOGRAPHICAL DICTIONARY OF THE MIDDLE EAST
PUBLISHER:FACT ON FILEE N.Y U.S.A
WRITER:YAACOV SHIMONI
۵-THE BRITISH EMPIRE THE HAMLYN
PUBLISHER:PUBLISHING GROUP LTD. ENGLAND
WRITER:COLIN CROSS
۶-CAIRO UNIVERSITY AND THE MAKING OF MODERN EGYPT
PUBLISHER:CAMBRIDGE UNIVERSITY PRESS U.K
WRITER:DONALD MAL COLM REID
۷-CASSELL,S ATLAS OF WORLD HISTORY
PUBLISHER:CASSELL&CO
WRITER:BARRY CUNLIFFE
۸-THE DISCOVERY OF THE NILE
PUBLISHER:CHARTWELL BOOKS, INC. N.J U.S.A
WRITER:GIANNI GUADALUPI
۹-EARLY MAN
PUBLISHER:OXFORD UNIVERSITY PRESS,ING.
WRITER:CHESTER G.STARR
۱۰-THE ESSENTIAL MIDDLE EAST
PUBLISHER:CARROLL & GRAFE PUBLISHERS
WRITER:DILIP HIRO
۱۱-EGYPTIAN MYTHOLOGY
PUBLISHER:TODTRI
WRITER:SIMON GOODENOUGH
۱۲-EGYPT
PUBLISHER:WILIAM MORROW
WRITER:AMELIA PEABODY,S
۱۳-HISTORICAL ATLAS OF THE ISLAMIC WORID
PUBLISHER:MERCURY BOOKS-LONDON
WRITER:DAVID NIGOLLE
۱۴-HOLY WAR
PUBLISHER:MACMILLAN PUBLISHING CO. N.Y
WRITER:WILHELM DIETL
۱۵-THE ISRAELI-PALESTINIAN CONFLICT
PUBLISHER:REUTERS N.J
WRITER:PAUL HOLMES-TIMOTHY HERITAGE- PAUL TAYLOR- ALAN ELSNER
۱۶-THE MIDDLE EAST
PUBLISHER:A PHOENIX PAPER BACK LONDON
WRITER:BERNARD LEWIS
۱۷-MILIEUX, HOMME,S ETCIVILISATIONS
PUBLISHER:LIBRAIRIE LAROUSSE PARIS
WRITER:NOEL BOSETTI- MARC GUIDAIS- MICHEL PIERRE
۱۸-NASSER
PUBLISHER:OXFORD UNIVERSITY PRESS, ING
WRITER:CHESTER G.STARR
۱۹-NILE
PUBLISHER:BBC BOOKS
WRITER:MARTHA HOLMES, GAVIN MAXWELL AND TIM SCOONES
۲۰-ROMMEL,S PANZERS
PUBLISHER:SPELL MOUNT STAPLEHURST U.K
WRITER:CHRISTER JORGENSEN
۲۱-THE ILLUSTRATED HISTORY ENCYCLOPEDIA GREAT CIVILIZATIONS OF THE EAST
PUBLISHER:SELECT EDITIONS
WRITER:DAUD ALI- FIONA MACDONALD. LORNA OAKES- PHILIP STEELE
۲۲-THESE TREMENDOUS YEARS
PUBLISHER:DAILY EXPRESS PUBLICATION 1938- CLARKE & SHERWELL LTD LONDON
۲۳-WORLD POLITICS 1945-2000
PUBLISHER:PEARSON EDUCATION
LIMITED. ENGLAND
WRITER:PETER CAL VOCORESSI
۲۴-THE WORLD OF ALLAH
PUBLISHER:HOUGHTON MIFFLIM:CO.
BOSTON- MASSACHUSETTS- U.S.A
WRITER:DAVID DOUGLAS
DUNCAN
