ابوالقاسم زعفرانيه
تغيير عادت هاى رفتارى، پرخاشگرى و سردردهاى كشنده، سوغات پرسه زدن در فضاى مجازى بود كه پس از مدتى نصيب او شد. ساعت  ها پشت ميز مى نشست، به صفحه كامپيوتر زل مى زد و چنان غرق در فضاى مجازى و سايت هاى اينترنتى بود كه گذر زمان را متوجه نبود. اين كار هر روز او شد. اعتراض هاى پدر و مادر هم كارساز نيفتاد، چرا كه او ديگر عادت كرده بود و شايد هم معتاد شده بود به اينترنت. اعتيادى كه ماده اش كامپيوتر و پرسه زدن در اينترنت و درمانش كمى مشكل شده بود.
اگر با دقت بيشترى به اطرافمان نگاه كنيم، مى بينيم كه قطار تغييرات به سرعت در حال حركت است. دنياى اطراف ما مرتب در حال دگرگونى و تغيير است. هر روز پديده جديدى به ديگر پديده هاى موجود اضافه مى شود. به ويژه در سال هاى اخير اصلى ترين تغييرات در حوزه تكنولوژى هاى ارتباطى به چشم مى خورد. اگرچه همزمان با رشد و گسترش وسايل ارتباط جمعى و شكل گيرى دهكده  جهانى «مارشال مك لوهان» كانادايى انجام بسيارى از كارها آسان شده است، اما مشكل جديدى گريبان خانواده ها را گرفته است.
به گفته كارشناسان، استفاده بيش از حد و بيمارگونه از اينترنت كه موجب جدايى فرد از دوستان و خانواده اش مى شود و اختلالات رفتارى يا شخصيتى در وى ايجاد كند، «اعتياد به اينترنت» ناميده مى شود.
«رضا حقى» كارشناس ارشد ارتباطات دراين باره مى گويد: البته هنوز بر سر اين موضوع اختلاف نظر وجود دارد و روانشناسان معتقدند كه بيشتر بايد از «اختلال» استفاده كرد تا «اعتياد» اما در هر صورت چه آن را اختلال و چه اعتياد بناميم، مشكلاتى را براى كاربران به وجود مى آورد. دلبستگى و علاقه شديد به كامپيوتر و استفاده از فضاى اينترنت در همه گروه هاى سنى اتفاق مى افتد ولى با توجه به جوان بودن جمعيت كشورمان اين پديده را بيشتر بايد در ميان نوجوانان وجوانان جست وجو كرد كه در صورت نبود نظارت و برنامه ريزى مناسب، ممكن است پيامدهاى منفى به همراه داشته باشد.
حقى مى گويد: بايد ميان اعتيادهايى كه زندگى ها را نابود مى كند، مانند اعتياد به هرويين، الكل و قمار با اعتياد به اينترنت تفاوت قائل شويم. يك فرد معتاد به موادمخدر خودش و زندگى اش را به نابودى مى كشاند ولى اثرات منفى اعتياد به اينترنت با برنامه ريزى و اعمال مديريت صحيح كاهش يافته و حتى مى توان بر فوايد آن افزود. شما هروسيله و ابزارى را درنظر بگيريد هم مى تواند مثبت باشد و هم منفى. دراينجا بايد اثرات مثبت و منفى را درنظر گرفت و سپس درباره آن اقدام كرد.
اعتياد به اينترنت، بى ميلى به خانواده!
درموضوع «اعتياد به اينترنت» به كارگرفتن واژه اعتياد و به شخصى معتاد گفتن، نه تنها بارمنفى ندارد، بلكه مثبت نيز تلقى مى شود. در اعتياد به موادمخدر هيچ فردمعتادى حاضر نمى شود كه اقرار به اعتياد كند و از اين كه به او معتاد بگويند، واهمه دارد. اما وقتى از اينترنت و اعتياد به آن حرف مى زنيم، كاربران با افتخار خود را معتاد معرفى مى كنند!
«حسين رنجبر» پژوهشگر مسائل اجتماعى دراين باره مى گويد: نخستين و مهمترين پيامد منفى اعتياد به اينترنت، انزوا، گوشه گيرى و جدايى از خانواده است. خانواده به عنوان مهمترين نهاداجتماعى، كانونى است كه شخصيت كودكان در آن شكل مى گيرد. ارتباط مستقيم و گرمى ميان اعضاى خانواده، از بسيارى اختلالات شخصيتى و رفتارى جلوگيرى مى كند، اما نه فقط اينترنت، بلكه تلويزيون، ماهواره و به طوركلى وسايل ارتباط جمعى، فضاى خانواده را به سمت و سوى جدايى و دورشدن افراد از يكديگر سوق داده است. استفاده بيش از حد از اينترنت باعث منزوى شدن شخص و ارتباط با دنياى ديگرى است كه درآن بسيارى از انحراف ها و كجروى ها تبليغ و آموزش داده مى شود.»
رنجبر، مبارزه با تكنولوژى را آب در هاون مى داند و مى گويد افراط و تفريط درست نيست و بايد درهمه چيز حداعتدال را رعايت كنيم و فرهنگ استفاده را بياموزيم.
در واقع بايد فرهنگ استفاده از اينترنت را آموزش دهيم و مصرف صحيح آن را در جامعه نهادينه كنيم.»
شناسايى معتادان اينترنتى
ممكن است در خانواده ها كسانى باشند كه زمان زيادى را صرف كار با كامپيوتر و گشتن در اينترنت مى كنند. اما تشخيص معتادان به اينترنت از غيرمعتادان براى درمان آنها، نياز به آگاهى از ويژگى هاى معتادان اينترنتى دارد.
انجمن روانپزشكى آمريكا (A.P.A) معيارهاى زير را براى تشخيص اعتياد به اينترنت پيشنهاد كرده است:
- بى قرارى ذهنى و بدنى
- اضطراب
- افكار وسواسى درباره اين كه در اينترنت چه مى گذرد
- خيال پردازى و رؤيا درباره اينترنت
- حركات ارادى و غيرارادى انگشتان دست براى تايپ كردن
- زمان استفاده از اينترنت بيشتر از مدت برنامه ريزى شده باشد.
- تمايل مداوم يا كوشش نافرجام براى كنترل رفتار
- صرف وقت قابل ملاحظه براى امور مرتبط با اينترنت (خريدن كتاب هاى مربوطه، كوشش براى به دست آوردن آدرس هاى جديد و...)
- كاهش فعاليت اجتماعى، شغلى و تفريحى در اثر استفاده از اينترنت
- تداوم استفاده از اينترنت، با وجود آگاهى از آثار منفى آن
چه بايدكرد؟
با توجه به اين كه كار با كامپيوتر بيشتر در منزل انجام مى شود، كارشناسان توصيه هايى را به والدين ارائه مى دهند تا از عوارض منفى اين اعتياد كاسته شود. از جمله اين توصيه ها اين است كه والدين كامپيوتر را در جايى قرار دهند كه امكان سركشى و نظارت وجود داشته باشد و اجازه ندهند كه فرزندانشان در اتاقى دربسته به كار با كامپيوتر بپردازند.
رنجبر در اين باره مى گويد: «خانواده در كنترل فرزندان و كاهش پيامدهاى منفى اعتياد به اينترنت نقش حياتى دارد. البته كنترل به معنى جلوگيرى فرزندان از كار كردن با كامپيوتر و استفاده از اينترنت نيست، چرا كه در صورت منع، آنها حريص تر مى شوند. خانواده بايد با يك برنامه ريزى دقيق بر كار فرزندان نظارت كند. رها گذاشتن فرزندان به حال خود و ارتباط نامناسب با آنها، باعث مى شود كه بيشتر وقت خود را به اينترنت و جذابيت هاى آن اختصاص دهند و از فضاى خسته كننده خانه فرار كنند. بنابراين بايد با تشويق فرزندان به مطالعه، ورزش و ثبت نام كردن در باشگاه هاى ورزشى، عضو شدن در انجمن ها و نهادهاى فرهنگى و استفاده مناسب از كامپيوتر و اينترنت اوقات فراغت فرزندان پر شود. در چنين حالتى مى توان اثرات و پيامدهاى منفى اعتياد به اينترنت را كاهش داد.»

سعيد شادمانى

از ميان پديده هاى مورد توجه مردم كه نقش اساسى در ارتقاى جامعه دارد، موضوع تربيت بدنى و ورزش به عنوان يكى از اصول  اساسى و مورد توجه مسئولان قرار گرفته است. خميرمايه فعاليت هاى تربيت بدنى در نظام جمهورى اسلامى ايران چنين تبيين شده است: كالبد انسان جايگاه روح انسانى است كه بايد تقويت شود و از سلامتى كامل برخوردار گردد تا از اين طريق كمال انسانى حاصل شود و فرد به كمال مطلوب برسد. هدف از آفرينش انسان اين است كه او با آگاهى به معبود خويش نزديك شود. براين اساس انسانى كه سالم است و سالم مى انديشد در مسير اين هدف مقدس موفق تر خواهد بود. نقطه شروع اين مسير دوران كودكى تا مرحله تكامل و تكوين جسم و روح انسانى است. براى دستيابى به اين تكامل كه هدف غايى است تأمين و ايجاد امكانات و شرايط مناسب و تدوين سياست و برنامه مدون ضرورى به نظر مى رسد.
براين اساس تمام جوانان و مردم بايد از بهترين فرصت ها و امكانات تربيت بدنى و ورزش برخوردار باشند تا توان بالقوه خود را بهبود بخشند و با نشاط و شادابى قادر باشند نقش مؤثرترى در توسعه پايدار ايفا كنند. بدين منظور اصلاح ساختار و تشكيلات ادارى و بهبود روش هاى اجرايى و بهره ورى از امكانات در اولويت قرار دارد.
نقش والدين در ورزش كودك
در ساختار ورزشى بدون همكارى والدين، توسعه ورزش ممكن نخواهد بود چرا كه انتظارات آنان به نحوى چشمگير بر لذتى كه كودكان و نوجوانان از حضور در فعاليت هاى ورزشى مى برند و شور و شعفى كه مى آفرينند تأثير مى گذارد. براى اين كه كودكان از فعاليت هاى ورزشى خود بهترين بهره را بگيرند بايد نكاتى را رعايت كرد.
> كودكان را ترغيب كنيد در فعاليت هاى ورزشى شركت كنند البته در اين مورد نبايد تحت فشار قرار گيرند.
> كودك را كه با وجود تلاش دچار اشتباه يا لغزشى شده اند مورد عتاب و تمسخر قرار ندهيد.
> براى كودكان خود الگوهاى رفتارى نيكويى باشيد تا آنها شما را سرمشق خود قرار دهند.
> كودكان را تشويق كنيد با رعايت قوانين و مقررات بازى كنند.
> در تماس هاى خود با بازيكنان، مربيان و مسئولان مبادى آداب باشيد تا فرزندان نيز از اين رفتار تأثير بگيرند.
نقش مربيان در ورزش كودكان
مربيان و معلمان عامل اساسى تربيت و نوسازى جامعه هستند، آنان در تربيت بدنى مى توانند با آگاهى از اهداف آموزشى و فرهنگى در انطباق با سيستم تربيتى با اين اهداف نقش اساسى داشته باشند و به لحاظ آن كه در جهت تكامل افراد از طريق فعاليت هاى جسمانى كار مى كنند، گفتار و اعمالشان بر فرد تحت تعليم تأثير چشمگير مى گذارد. به همين خاطر است كه كار مربيان و معلمان ورزش در خلال هر رويداد به وسيله اذهان ارزشيابى مى شود. بنابراين اگر مربيان و معلمان ورزش همواره هدف هاى تربيتى را به خاطر داشته باشند و برمبناى آن عمل كنند به جرأت مى توان گفت از بهترين و موفق ترين معلمان زمان خود خواهند بود.
معلمان بايد آگاهانه بپذيرند مسئوليت شان نسبت به شاگردان بسيار خطير و سنگين است. بويژه كه در هر تجربه تمامى رفتار و كنش ها و واكنش هاى شاگردان خود را زير نظر داشته باشند. مربى بايد بكوشد فلسفه اى داشته باشد كه او را در پذيرش و تشخيص نقش خطيرش يارى كند. مربى بايد بيشترين گذشت و بزرگوارى را در رابطه با اعمال ديگران در شرايط سخت هيجانى از خود نشان دهد. او خود را خالصانه وقف تيمش كند و عميقاً خود را در قبال تأثير تجربيات خود در بازيكنان متعهد بداند.