گفت وگو: فاطمه فرهمند

پيش تر از همه مى شنيد كه آدم نمى شود، نمى دانست آدم يعنى چه؟ مگر جز سير بودن، خوب پوشيدن، نوازش شدن و برآورده شدن نيازهاى درونى، معنايى براى آدم وجود دارد؟ رفت و به شيوه خود همه چيز به دست آورد، اما آدم نشد، دغدغه اى وجودش را فرا گرفت. باور كرد كه آدم شدن محال است، براى فرار از آن به دستاوردهايش پناه برد و دلخوش كرد. رفته رفته بى خيال شد و فراموش كرد كه بود و چه مى خواست و هرچه بيشتر در دنيا خود ساخته خود فرو رفت...
چند بار آب خنك خورد و آزاد شد، اينك شناسنامه مجرميت در مقابلش قرار دارد و صدايى كه مى گويد «در صورت وقوع جرم و اخلال در محله، در زمره نخستين مظنونان، تحت پيگرد قانونى قرار خواهى گرفت...»
به  مناسبت اجراى «طرح افزايش ضريب امنيت اجتماعى» در سطح شهر تهران، با محمود سالار كيا، معاون دادستان عمومى و انقلاب تهران گفت وگو كرده ايم كه مى خوانيد:

به تازگى طرح افزايش ضريب امنيت اجتماعى مورد توجه دادستان و نيروى انتظامى تهران بزرگ قرار گرفته است، لطفاً درباره ضرورت، اهداف و شيوه اجراى طرح توضيح دهيد؟
شهرى مانند تهران با جمعيتى بالغ بر ۱۰ تا ۱۳ ميليون نفر، مستلزم مديريت خاصى در امنيت است. حفظ امنيت و آسايش در اين شهر با توجه به حضور دادسرا و در رأس آن دادستان به عنوان مدعى العموم، مى طلبد تا اقدام هايى براى حفظ حقوق عامه مردم انجام دهيم كه در اين راستا چندين و چند سال است ستاد پيشگيرى و مبارزه با جرايم خاص در سطح استان فعال است، بعد از احياى دادسرا، مسئوليت اين ستاد در تهران برعهده دادستان عمومى و انقلاب قرار گرفت و با توجه به وظيفه دو بعدى ستاد در امر پيشگيرى و مبارزه با جرايم خاص، قرار شد با استفاده از امكانات و نيروهاى پليس براى افزايش امنيت اجتماعى شهر تهران، اقدام هايى انجام شود كه يكى از آنها «طرح برخورد بااراذل و اوباش» است. هدف از اجراى اين طرح افزايش احساس امنيت در جامعه است؛ با شناسايى و برخورد با كسانى كه به ايجاد ناامنى در جامعه مى پردازند و در اجراى آن علاوه بر نيروى پليس از همكارى مردم نيز در شناسايى اخلالگران استفاده مى كنيم، با هماهنگى به عمل آمده با نيروى انتظامى مقرر شد براى همه افرادى كه دستگير مى شوند، شناسنامه تهيه و در آرشيو نگهدارى شود و اگر نيازى به برخورد قضايى بود نيز متخلفان پس از اجراى حكم تحت كنترل نامحسوس نيروى انتظامى قرار بگيرند.
در صحبت هاى خود به اصطلاح «اراذل  و اوباش» اشاره كرديد، آيا عنوان دقيق طرح، برخورد با اراذل و اوباش است، در اين صورت تعريف دقيق اين افراد چيست؟ آيا به نظر شما در استفاده از اين اصطلاح خطر برچسب زنى وجود ندارد و اين كه راه بازگشت اين قبيل افراد به جامعه بسته نمى شود؟
عنوان دقيق طرح «افزايش ضريب امنيت اجتماعى» است و همانطور كه گفتم با اجراى آن قصد داريم احساس امنيت را در جامعه افزايش دهيم تا مردم به اين باور برسند كه نيروهاى پليس و قوه قضاييه همه چيز را تحت كنترل قرار دادند و لازم نيست نگران باشند، در باره لفظ اراذل و اوباش بايد گفت كه اين اصطلاح در قانون وجود ندارد و افرادى كه در اجراى اين طرح تحت تعقيب قرار مى گيرند، كسانى هستند كه مرتكب بزه هايى از قبيل ايجاد مزاحمت براى نواميس مردم، زورگيرى، عربده كشيدن، شرب خمر، تهيه و توزيع و استفاده از قرص هاى روانگردان و جرايمى از اين قبيل مى شوند، در ضمن يكى از جرايمى كه امروزه موجب آزار مردم شده تهيه، پخش و توزيع نوارها و سى دى هاى غيرمجاز مبتذل و مستهجن است. اين موضوع هم در قالب اين طرح مورد پيگيرى قرار گرفته و ما در مقاطع مختلف اين كار را انجام داديم، درماه رمضان هم با كسانى كه ايجاد مزاحمت مى كردند برخورد كرديم.
درباره خطر برچسب زنى، ما در تعاملاتى كه قبل ازاجراى طرح با نيروى انتظامى داشتيم تذكرهاى لازم را داديم و تأكيد كرديم كه اين طرح جنبه پيشگيرانه دارد و به قصد تذكر و تنبيه كسانى كه در معرض ارتكاب جرم قرار دارند، اجرا مى شوند و تأكيدكرديم كه در اين طرح برخورد انتظامى ملاك است نه برخورد قضايى و بنا نيست به هر كسى انگ اراذل و اوباش بزنيم، جوانان ما انسان هاى فرهيخته اى هستند كه بايد از پتانسيل آنها استفاده شود، در اجراى طرح نيز بازرسى و مراقبت هاى ويژه انجام مى گيرد تا حقوق شهروندان ضايع نشود. ما امنيت و حفظ حقوق شهروندى را لازم و ملزوم يكديگر مى دانيم و از مردم شريف تهران انتظار داريم كه تعامل و همكارى كنند تا عوامل ناامنى شناسايى شوند.
در اواخر تابستان سال گذشته نيز طرحى مشابه در سطح شهر تهران اجرا شد، لطفاً ضمن تشريح دستاوردهاى آن طرح، از موانع و مشكلات اجرايى احتمالى آن بگوييد.
با اجراى طرح هاى گذشته، تعداد زيادى از ايجادكنندگان ناامنى در سطح شهر شناسايى شدند، ضمن اين كه محله هاى آسيب پذير هم شناسايى شد، مانند بعضى از پارك ها، محله هاى عمومى، برخى از سينماها، خيابان هاى پررفت و آمد و معابرى كه از آنها نام نمى برم تا حساسيت ايجاد نشود، بنابراين در دور جديد اجراى طرح كه از پنجم آذر شروع شده و ۳ روز از اجراى آن مى گذرد، از تجربه هاى گذشته استفاده شده و بيشتر در نقاط آسيب پذير تمركز كرده ايم.
در نوبت قبلى چند نفر شناسايى شدند؟
حدود ۳ هزار نفر شناسايى شده.
براى اجراى طرح مراجع و محاكم قضايى خاصى درنظر گرفته شده است؟
در هر ناحيه از شهر تهران ۲ شعبه دادسرا به اين امر اختصاص يافته و قضات ويژه به موضوع رسيدگى مى كنند كه اين امر سرعت خاصى به رسيدگى بخشيده است، در ضمن در تعامل با رياست دادگاه هاى عمومى و انقلاب تهران مقرر شد تا در صورت نياز به برخورد قضايى، در محاكم خاصى اين كار انجام شود.
در مورد خاستگاه طبقاتى ايجادكنندگان ناامنى در جامعه توضيح دهيد كه بيشتر از چه قشرهايى هستند؟
از طبقات مختلف هستند، اين طور نيست كه حتماً از طبقه مستضعف و ضعيف باشند، بسيارى از جوانان طبقه مرفه هم با استفاده از قرص هاى روانگردان اعمالى انجام مى دهند كه خود و جامعه را به خطر مى اندازند. قشر مستضعف به لحاظ برخى از مشكلات اجتماعى ممكن است در اين زمينه بيشتر به چشم بخورند، اما جوانان قشر مرفه به دليل سيرى بيش از حد و نيافتن خواسته هايشان، دنبال چيزهاى فوق العاده بگردند، به همين دليل در مجالس لهو و لعب حضور پيدا مى كنند و...
در فازهاى سابق، اجراى طرح شناسايى و برخورد با جرايم شبكه اى و سازمان يافته نيز از اهداف طرح اعلام شده بود، در اين باره چه دستاوردهايى داشته ايد؟
در اجراى طرح هاى قبل، شبكه هاى فيوج را شناسايى كرديم و به تازگى با شبكه ياكوزا برخورد كرديم، البته نبايد اسم خاصى براى اين شبكه ها بگذاريم. اين ها افرادى بودند كه ايجاد مزاحمت مى كردند و جوانان را فريب مى دادند، دختران را اغفال مى كردند و با خوراندن داروهاى شيميايى و روانگردان زير سلطه خود درمى آوردند و اعمال مجرمانه مرتكب مى شدند. متأسفانه بحث جرايم سازمان يافته، يكى از معضلاتى است كه با آن مواجه ايم، نه اين كه امكان برخورد وجود نداشته باشد، بسيارى از نيت هاى شرارت بار باندى در نطفه خفه مى شود و با همكارى پليس آگاهى تهران و بازرسى از محل اختفاى مظنونان، توانسته ايم مانع ارتكاب بسيارى از اعمال مجرمانه شويم، در شبكه اى هم كه به تازگى دستگير كرده ايم بالغ بر ۹۲ نفر حضور داشتند كه به جرايم مختلفى از قبيل توزيع مواد روانگردان و قرص هاى اكستازى، زورگيرى، ايجاد رعب و وحشت، سرقت متعدد خودرو و.. اشتغال داشتند. در اجراى اين طرح نيز از نيروهاى انتظامى مى خواستيم با حضور در محل ها و با استفاده از اطلاعاتى كه در شورايارى ها، بسيج محله ها وجود دارد و يا از كسبه كه حضور مستمر در محله دارند، اطلاعات مربوط به آنها را كسب كنند تا براى شناسايى و دستگيرى افرادى كه موجب برهم زدن نظم عمومى مى شوند، اقدام شود.
باوجود اجراى طرح در سال هاى گذشته و عزم و همكارى قوه قضاييه و پليس در حفظ امنيت جامعه، متأسفانه همانطور كه اشاره كرديد به تازگى جامعه با مسأله آزاردهنده تهيه و توزيع سى دى هاى غيرمجاز و ناامنى حريم خصوصى مردم مواجه شده است. اين موضوع تأثيرى بر اعتمادبه نفس شما به عنوان يك مقام امنيتى و قضايى در مواجهه با امواج جديد بزه و ناامنى نمى گذارد؟
حفظ امنيت وظيفه ماست و عزم ما در اين راستا جدى است. ناامنى هم درتمام جوامع بشرى وجوددارد، كشورهاى پيشرفته اروپايى و آمريكايى هم نتوانسته اند جامعه اى كاملاً امن پديدآورند، با اوضاع و امكانات موجود فكرمى كنم بيش از حد توان خود، كار مى كنيم و اين هم محصول يارى خدا و همكارى مردم است. هدف ما ارزشمند و گرانمايه است و براى رسيدن به آن بايد هزينه كنيم. هزينه هاى مادى، انسانى، روحى و معنوى و بايد آنقدر امنيت در جامعه تأمين شود تا بچه خردسال و پيرمرد و پيرزن ۸۰ -۷۰ساله هم احساس ناامنى نكنند.
به نظر شما ريشه هاى شرارت و ناامنى اجتماعى را دركجا بايد جست وجو كرد؟
عوامل متعددى در ايجاد ناامنى دخيل اند، نبود مراكز سالم تفريحى براى جوانان كه بتوانند پتانسيل خود را تخليه كنند، نبود امكانات آموزشى ارزان قيمت، نبود ارتباط خوب بين اعضاى خانواده، برقرار نبودن ارتباط تنگاتنگ بين خانه، مدرسه يا محل آموزش جوانان، بيكارى، بالارفتن سن ازدواج جوانان و بسيارى از عوامل ديگر.
جداى از برخوردهاى قضايى و امنيتى، چگونه ممكن است از بروز ناامنى در جامعه پيشگيرى كرد؟
شناسنامه داركردن مجرمان حرفه اى و شناسايى افراد درمعرض ارتكاب جرم كه البته اقدامى امنيتى و انتظامى است، نوعى اقدام پيشگيرانه است. اما به طور كلى حضور نيروهاى پليس نبايد درجامعه پررنگ باشد، دنيا دارد به سمت استفاده هرچه بيشتر از تكنولوژى پيش مى رود، امروزه همه چيز الكترونيك شده، نيروى پليس هم بايد در تحقيقات جرم شناسانه فعال باشد نه اين كه فقط حضورى فيزيكى درمعابر و چهارراه ها داشته باشد، بايد با استفاده از دوربين هاى كنترل در معابر، چهارراه ها، بانك ها، فروشگاه هاى بزرگ و جواهرفروشى ها، حضور محسوس پليس را درجامعه كاهش داد، در اصل افزايش امنيت در جامعه به دستگاه قضايى و نيروى انتظامى منتهى نمى شود، اين يك امر ملى است كه همكارى همه قوا را مى طلبد. مسئولان بايد زمينه اشتغال جوانان را فراهم كنند، سن ازدواج بايد كاهش يابد، صدا و سيما هم بايد در اين زمينه فعال باشد و از توليد و پخش فيلم هايى كه خطر بدآموزى دارد، خوددارى كند.
بدآموزى برخى از فيلم هاى پخش شده از صدا و سيما به مراتب تأثيرگذارتر از ديگر عوامل جرم زاست، صدا و سيما بايد زيبايى، خوبى و عشق را نشان دهد تا جوانان از خوبى ها، تأثير بپذيرند.