- متولد ۱۳۰۴ جهرم، اقتصاددان و محقق
- ديپلم علمى در سال ۱۳۲۱
- ليسانس حقوق از دانشگاه تهران در سال ۱۳۲۵
- دريافت گواهينامه مديريت اقتصادى و اجتماعى در سال ۱۳۴۰ از لندن
- دكتراى اقتصاد پس از شش سال تحصيل و تحقيق از دانشگاه لندن ۱۳۴۴
- بازگشت به ايران و آغاز به كار به عنوان سرپرست گروه مطالعاتى و برنامه ريزى در سال ۱۳۴۵
- استخدام رسمى به عنوان دانشيار اقتصاد دانشگاه تهران در سال ۱۳۴۶
- تدريس در دانشكده هاى اقتصاد دانشگاه تهران، علامه طباطبايى، امام صادق، شهيدبهشتى و تربيت مدرس در دوره هاى كارشناسى، كارشناسى ارشد و دكترا در رشته اقتصاد حقوق بين الملل اقتصادى، متدولوژى علم اقتصاد و برنامه ريزى اقتصاد از سال ۱۳۶۴ تا سال ۱۳۷۶ و ۳ سال بعد در دانشگاه اقتصاد پس از بازنشستگى
- مديريت گروه آموزشى اقتصاد سياسى
- عضويت در هيأت مميزه دانشگاه تهران در چندين دوره
- مسافرت هاى علمى و پژوهشى به آلمان، سوئيس، اتريش، ژاپن ، فرانسه و آمريكا در زمينه اقتصاد
- استاد ممتاز دانشگاه تهران در سال ۱۳۶۹ و دريافت لوح تقدير از رئيس جمهور وقت
- عضو ايرانى ديوان بين المللى داورى بازرگانى (پاريس) در ۵ دوره ۳ ساله تا چهار سال بعد از بازنشستگى از دانشگاه تهران در سال ۱۳۷۶
- تأليف كتاب ماليه بين الملل
- برخى از جزوه هاى وى عبارتند از:
روش تحقيق در اقتصاد، روانشناسى اقتصادى، منطق علوم اجتماعى (در دو بخش)، اقتصاد كلان، اقتصاد خرد، نظام هاى اقتصادى، آمار (سال اول سياسى)، سياست وحكومت در كشورهاى باخترى (سال چهارم سياسى)، جامعه شناسى اقتصادى، متدولوژى علم اقتصاد (در دو بخش)، برنامه ريزى اقتصادى، مسائل پيش بينى اقتصادى (كارشناسى ارشد)، تجزيه و تحليل اقتصادى (كارشناسى ارشد)، اقتصاد بخش عمومى (در دو بخش).
مقالات:
۱ـ دستاوردهاى مكتب انتخاب عمومى Public choice / ۲ـ بحثى در رابطه قضاوت هاى ارزشى و قضاوت هاى مبتنى بر واقعيت در علوم اقتصادى و اجتماعى / ۳ـ پيرامون مفاهيم علمى و فلسفه علم / ۴ـ نگاهى به چالش هاى اقتصادى دولت / ۵ـ مسئوليت هاى علمى و اخلاقى اقتصاددان / ۶ـ اقتصاد رفاه ليبراليستى آيا وجود دارد؟ (بحثى در برخورد انديشه ها) / ۷ـ ارتقاى علم و فناورى و نقش جامعه علمى / ۸ـ زمينه هاى عمده فعاليت علمى جيمز بوكانان / ۹ـ معيارهاى عدالت از نظر رالس / ۱۰ـ تفكر علمى در توسعه اقتصادى و اجتماعى / ۱۱ـ مفهوم حقوق طبيعى / ۱۲ـ سرگذشت يك علم / ۱۳ـ سوگندنامه دانش آموختگان اقتصاد / ۱۴ـ محمد زكرياى رازى / ۱۵ـ غياث الدين جمشيد كاشانى / ۱۶ـ ابوريحان بيرونى / ۱۷ـ حكيم عمرخيام / ۱۸ـ خواجه نصيرالدين طوسى
الهام تقى زاده سيگارودى: استاد كهنه كار و پير فرزانه اقتصاد ايران امسال در همايش چهره هاى ماندگار مورد تقدير و قدردانى قرار گرفت. او از اقتصاددانان سرشناس ايران است و هم اكنون گرچه به كهنسالى رسيده همچنان سرزنده و استوار است و همچنان حضور جدى خود را در زمينه كارى اش حفظ كرده و از روحيه استادى اش نكاسته است. محمدحسين تمدن متولد ۱۳۰۴ جهرم است.
در دوره دبستان از شاگردان نمونه مدرسه بوده است. تحصيلات ابتدايى اش را در مدرسه اسلاميه جهرم گذراند و دوره متوسطه را در دبيرستان نمازى شيراز طى كرد. او شاگرد اول امتحانات سراسرى در سيكل اول متوسطه شده بود و در دوران تحصيل همواره از شاگردان ممتاز بود.
دوره دوم متوسطه را در دبيرستان شاپور شيراز گذراند و آنجا نيز جزو معدود شاگردان موفق شد. دوره سوم متوسطه كه سال آخر تحصيلى او بود در دبيرستان ايرانشهر تهران گذراند.
محمدحسين تمدن مى گويد: «ما درخانواده ۶ فرزند بوديم، من فرزند چهارم اين خانواده خوشبخت بودم، پدرم تاجر بود با اين حال به ياد دارم از دوران كودكى كه روزنامه هاى آن زمان را حتى در خانه نيز مطالعه مى كرد. از آن سال ها ما با درس و مدرسه و روزنامه و روزنامه خوانى آشنايى پيدا كرديم. پدرم كه مردى منطقى و متدين بود، انتظارداشت فرزند چهارم خانواده اش كه من بودم، رشته طب را بخواند. من هم حرف او را گوش كردم و در رشته طب شركت كرده و قبول شدم، سال۱۳۲۱ در رشته پزشكى قبول شدم، تازه به كلاس مى رفتم كه يك روز براى تحقيق به تالار تشريح رفتيم. منظره اى كه از تشريح ديدم حالم را بد كرد به طورى كه از آن روز ديگر به دانشگاه نرفتم! يك هفته بيشتر نبود كه به كلاس مى رفتم و اين مسأله برايم پيش آمده بود كه انصراف دادم و رشته حقوق را انتخاب كردم، چون در اين رشته نيز قبول شده بودم، به ادامه تحصيل پرداختم.
پدرم پس از اين كه ديد من در رشته طب موفق نمى شوم از برادر كوچكترم محمدحسن كه ۸سال تفاوت سنى با من داشت، خواست تا در رشته طب ادامه تحصيل دهد كه او هم اكنون پزشك عمومى است.»
محمدحسين تمدن در سال۱۳۲۵ ليسانس حقوق اش را از دانشگاه تهران دريافت مى كند و پس از فارغ التحصيلى حقوق تصميم مى گيرد تا براى دكترا درس بخواند. «آن سالها فوق ليسانس وجود نداشت و هر كسى هم كه مى خواست دكترا بخواند بايد زبان عربى و فرانسه را مى دانست، من هم خوشحال از اين كه هر دو زبان را مى دانستم.
بنابراين دوازده شهادت نامه را گذراندم و تزى هم بايد مى نوشتم (تز من در مورد «قراردادهاى دسته جمعى كار» بود.) اما در آن سال يك مسابقه اى در مدرسه اقتصاد و علوم سياسى لندن پيش آمد كه از طرف دولت به لندن رفتم. آنجا به مدت يك سال تحصيل موفق به اخذ گواهى نامه در رشته مديريت اقتصادى و اجتماعى شدم. سپس به ايران بازگشتم و وكالت را به عهده گرفتم تا اين كه در سال۱۳۳۹ در كنكور دكتراى اقتصاد شركت كرده و به انگليس رفتم.»
محمدحسين تمدن به اقتصاد علاقه مند شده بود و دكترايش را با گرايش برنامه ريزى ادامه داد و رساله دكترايش را با مقايسه در نظام برنامه ريزى فرانسه و يوگسلاوى به انجام رساند. او پس از بازگشت در سال۱۳۴۴ در تهران به استخدام مؤسسه تحقيقات و برنامه ريزى اقتصادى تهران به رياست مرحوم پيرنيا درآمد و مسئول بخش تحقيقات برنامه ريزى مؤسسه ها شد.
تمدن پس از اين كه دكتر پيرنيا نخستين دانشكده اقتصاد را در دانشگاه تهران در سال۱۳۴۶ تأسيس كرد، به عنوان عضو هيأت علمى اين دانشكده استخدام و دانشيار اقتصاد دانشگاه تهران شد. «در سال۱۳۴۷ با همسرم فتانه ميركمالى آشنا شدم و ازدواج كردم. او مشوق فوق العاده اى براى انجام كارهاى تحقيقاتى ام بود گرچه از پدرم، مادرم و خواهر بزرگم نيز كمك هاى فراوانى گرفته ام.
در اين سال ها به خاطر سختكوشى در رشته دلخواهم تصديق مى كنم كه به همسرم آن طور كه خواسته او بود نرسيده ام ولى او همواره يار و همراه من در سختى ها و ناخوشى هاى زندگى بود و نه تنها در مورد من فروتنى داشت، بلكه در مورد افراد ديگر فاميل نيز از هيچ كس مضايقه نمى كرد و هميشه دست ياريگرى داشت.»
محمدحسين تمدن از سال۱۳۴۶ در دانشكده هاى اقتصاد دانشگاه تهران و در سال هاى اخير در دانشگاه هاى علامه طباطبايى، امام صادق (ع)، شهيد بهشتى و تربيت مدرس به تدريس در دوره كارشناسى، كارشناسى ارشد و دكترا در رشته هاى اقتصاد، حقوق بين الملل اقتصادى، متدولوژى علم اقتصادى و برنامه ريزى اقتصادى به فعاليت پرداخته است.
از جمله فعاليت هاى پژوهشى تمدن در حوزه اقتصاد كشورهاى متعدد مى توان به نظريه «انتخاب عمومى تحليل اقتصادى سياسى در آمريكا»، «برنامه ريزى اقتصادى در ژاپن»، «بنگاه هاى عمومى در آلمان»، «سياست هاى توسعه اقتصادى و اجتماعى جنوب ايتاليا» و ... اشاره داشت. تمدن در سال۱۳۶۹ به عنوان استاد ممتاز دانشگاه تهران شناخته شد و از رياست جمهورى لوح تقدير هم دريافت كرد.
تمدن در سال۱۳۷۶ پس از ۳۰ سال خدمت دانشگاهى بازنشسته شد با اين حال، پس از بازنشستگى تا ۳ سال پيش نيز در دانشگاه اقتصاد دانشگاه تهران تدريس مى كرد. او پس از بازنشستگى دچار بيمارى ALS شد كه پزشكان بعدها در آلمان تشخيص دادند كه يك نوع بيمارى عصبى است بنابراين پس از بازگشت از آلمان به كشورهاى سوييس، انگليس و آمريكا رفت اما متأسفانه پيشرفت سلامتى اش بسيار ناچيز بود.
او علاوه بر تدريس حقوق تجارت در دانشكده اقتصاد دانشگاه تهران و حقوق بين الملل اقتصادى در دوره كارشناسى ارشد دانشكده حقوق دانشگاه شهيدبهشتى در سال ۱۳۶۵ با معرفى كميته ايرانى اتاق بازرگانى بين الملل و صلاحديد دفتر مشاوره حقوق بين الملل رياست جمهورى در ۵ دوره سه ساله به عنوان عضو ايرانى ديوان بين الملل داورى بازرگانى (پاريس) انتخاب شد و اين وظيفه را به مدت
۱۵ سال تا چهار سال پس از بازنشستگى از دانشگاه تهران (۱۳۷۶) عهده دار بود.
دكتر تمدن علاوه بر زبان هاى خارجى چون انگليسى و فرانسوى از منابع زبان هاى آلمانى و ايتاليايى در مقالات متعددى كه نگاشته، استفاده كرده است.
محمدحسين تمدن جزوه ها و مقالات مهمى به عنوان مواد درسى دانشگاهى نگاشته است. ازجمله روش تحقيق در اقتصاد، روانشناسى اقتصادى، منطق علوم اجتماعى دردوبخش، اقتصاد كلان، اقتصاد خرد، نظام هاى اقتصادى، ماليه بين الملل، آمار (سال اول سياسى)، سياست و حكومت در كشورهاى باخترى (سال چهارم سياسى)، برنامه ريزى اقتصادى، جامعه شناسى اقتصادى، متدولوژى علم اقتصاد (در دو بخش)، مسائل پيش بينى اقتصادى (كارشناسى ارشد)، تجزيه و تحليل اقتصادى (كارشناسى ارشد)، اقتصاد بخش عمومى (دردو بخش) كتاب مهم او با نام ماليه بين الملل از مجموع اين مقالات گردآمده است.
محمدحسين تمدن در مورد اشتياقش به رشته حقوق و اقتصاد مى گويد: «از دورانى كه در دانشكده حقوق مشغول بودم كتاب هاى نشريات اقتصادى بويژه نوشته هاى اقتصاددانان به اصطلاح دگرانديش را مطالعه مى كردم، ولى چون درس هاى اقتصادى ارائه شده در دانشكده نظرم را جلب نمى كرد، رشته قضايى را دنبال كردم. هنگامى كه براى گذراندن يك دوره مطالعاتى يك ساله به مدرسه اقتصاد و علوم سياسى لندن رفتم، تحت تأثير زيربناى سخت و محكم اين علم قرارگرفتم و تصميم قطعى و حضور در اين رشته را از همان زمان شروع كردم.»
به نظر استاد، براى تجزيه و تحليل وضع جارى و تدوين سياست مؤثر نمى توان تنها به تئورى اقتصادى صرف تكيه داشت، بلكه لازم است علاوه بر كسب اطلاعات كامل و داده هاى آمارى و شاخص هاى دقيق به جنبه ها و ابعاد ديگر جامعه ازجمله ابعاد حقوقى، سياسى جامعه شناختى و روان شناسى اجتماعى توجه كافى داشت. البته بهبود و توسعه جوامع بدون قانونمند شدن و استقرار نظام قضايى عادل و آشنا به مبانى و نيز همراه كردن افكارعمومى از راه تقويت مردم سالارى ميسر نخواهدبود.
دكتر تمدن بازكردن ميدان براى بخش خصوصى سالم، فعال ومبتكر و ترويج رقابت در بازار سامان يافته و درعين حال تأمين هماهنگى سياست هاى اقتصادى دولت (اعم از برنامه اى، پولى و مالى) و توجه به قشر محروم را از شرايط توفيق درامر سياست گذارى اقتصاد مى داند. محمدحسين تمدن انديشيدن در مسائل پژوهشى را مستلزم يارى گرفتن از روش هاى تجزيه و تحليل علمى و عينى مى داند و مى گويد: «تصميم گيرى درباره مسائل خصوصى براى من بيشتر مقرون با جنبه هاى سليقه اى، احساسى و ذهنى است. گرچه اين دو قابل مقايسه با هم نيستند ولى طبعاً مسائل پژوهشى دقت و تمركز ذهنى بيشترى را مى طلبد.»
استاد محمدحسين تمدن آرزو دارد جامعه علمى با تلاش خستگى ناپذير براى جست و جوى حقيقت با پيروى از روش هاى دقيق و آزموده شده را هدف اصلى خود قراردهد و خطاهاى خود را به سرعت اصلاح كند و در برابر هرنوع فشار ايستادگى كند. «با تقويت اين ارزشهاست كه جامعه علمى به بالاترين سطح دانش جهانى نزديكتر مى شود.» تمدن درمورد خاطرات خوب يا بدش مى گويد: «به آنها فكر نكرده ام و قادر به رده بندى خاطرات در طول عمرم نيستم. ولى خوشحالم كه هيچوقت از انتقاد و صراحت نترسيدم.» استاد تمدن چندى پيش به عنوان چهره ماندگار معرفى شد.
محمدحسين تمدن درباره تقدير از بزرگان مى گويد: «چندسالى است كه ازسوى چند نهاد افرادى در زمينه علم و هنر به عنوان چهره ماندگار به جامعه معرفى مى شوند كه جاى بسى قدردانى است. اين افراد با اكتشافات و اختراعات و نظرياتى كه داشته اند، دستاوردهاى درخشانى از خود باقى گذارده اند و افق هاى تازه اى به عنوان متفكر و دانشمند در علوم مختلف بشرى گشوده اند كه نامشان تا ابد ماندگار است و حداقل تا چندنسل و تا هنگامى كه آثارشان با پيشرفت سريع علوم كهنه نشده است، ماندگار خواهدبود. اميدوارم به عنوان يك مرد كوچك در ذهن استادان همكار و جوان تر خود و نيز در ذهن دانشجويانى كه با من درس داشته اند ماندگار باقى بمانم. دعامى كنم همه آنها عمر دراز داشته باشند و بتوانند چهره هاى فوق العاده علمى ازخود به يادگار بگذارند.»
محمدحسين تمدن با نگاهى پر ازاميد به آيندگان به جوانان امروز مى گويد: «آينده بستگى به تلاش آيندگان دارد مخصوصاً دانشجويان علاقه مند، بسيارمى توانند مؤثر باشند. به شرطى كه هدف هاى واقع بينانه داشته باشند و بخواهند تئورى هاى اقتصادى را كه حاصل تلاش بهترين مغزها درچند قرن اخير است به خوبى بياموزند و استادان خود را وادار به مطالعه بيشتر و ارائه درست دروس كنند. يكى از دانشمندان بزرگ گفته است كه دانشجويان در دوره تحصيلى وقت كمى دراختيار دارند و اين وقت را بايد به طور عمده براى فراگرفتن تئورى صرف كنند و حل مشكلات عملى را كه مستلزم دقت در مسائل پيچيده و ابعاد گوناگون است به وقت ديگرى محول كنند و مسلماً روشنى و دقتى كه درنتيجه تسلط به تئورى ها به دست مى آورند كمك بزرگى براى آنها در حل مسائلى است كه در زندگى اجتماعى با آن مواجه مى شوند.»
