گروه بين الملل: پكن آخرين پل اميد واشنگتن درنزديكى به دشمن مجهز به سلاح اتمى اش درشبه جزيره كره است .حال اگر اين پل تفاهم هم آسيب ببيند يا فرو بريزد معلوم نيست كه دولت بوش كه اكنون با انواع تهديدهاى نظامى وشبه نظامى در خاورميانه دست به گريبان است براى خلاصى از موج تهديد مخالف هسته اى اش در خاوردور چه كارخواهد كرد.بروز بن بست در اجلاس شش جانبه هسته اى پكن رانبايد ساده انگاشت. اين نشست دست كم ازديد افكارعمومى منطقه جنوب شرق آسيا مى توانست روزنه اى به سوى آرامش باشد.
متأسفانه تمركز بيش ازحد ناظران درمشغله هاى خاورميانه اى آمريكا موجب غفلت آشكار از وضع حاد شبه جزيره كره شده است .درحالى كه وقايع اين منطقه علائم نگران كننده ودورنماهاى پرمخاطره اى را ازخود بروز داده است .
شكافى كه دراين ناحيه ميان واشنگتن ومتحدان منطقه اى آن ازيكسو و كشورضد غرب كره شمالى ازسوى ديگر گشوده شده است همچنان درحال گسترش است و هر ماه و هر فصل برگى تازه بردفتر خصومت واشنگتن و پيونگ يانگ افزوده مى شود.
شايد نگران كننده تر از دامنه تنشها، نحوه رفتار طرف اصلى اين بحران يعنى آمريكا باشد كه هيچ اراده وعلاقه اى براى توقف درگيرى نشان نمى دهدوسياستهايى كه خانم رايس ونماينده ويژه اودراين عرصه -كريستوفرهيل - پيش مى برد چيزى جز دميدن دركوره بحران نيست.
سران كاخ سفيد دربازى خطرناك با حريف هسته اى خود به همان روش واسلوبى توسل مى جويند كه درحوزه خاورميانه براى تهديد مخالفانشان بكاربسته اند. كريستوفرهيل در پكن وسئول زبان زور را در بالاترين درجه عليه حريف كره اى استفاده كرد. او از تداوم وتشديد تحريم ها عليه طرف كره اى سخن راند ومدعى شدكه آمريكا ديگر شركايش رانيزبه همراهى بااين حركت ترغيب خواهد كرد.
اما هيچ يك ازميهمانان پكن براى گفته هاى فرستاده رايس كف نزدند. حتى براى ديپلماتها و نمايندگان دودولت شريك آمريكا يعنى ژاپن وكره جنوبى نيزگفته هاى آقاى هيل نمى توانست مايه خرسندى باشد زيرا آنها بيش از هر كسى از مخاطرات اين بازى باخبرند.
پيشاپيش درآستانه برپايى اجلاس پكن، اين هشدار به گوش دولتمردان سئول وتوكيو رسيده بودكه سياستهاى لجبازانه واشنگتن دربرابر دشمن منطقه اى اش ممكن است مناقشه هسته اى خاور دور را به بحرانى دراندازه غائله هاى خاورميانه تبديل كند.به عبارتى شركاى آمريكا اكنون اين واقعيت خوفناك راپيش چشم دارند كه درصورت اعمال فشار بيش از حد به پيونگ يانگ آنهابايد خودرابراى همه نوع واكنش غافلگيرانه وگيج كننده آماده كنند.آنها مى دانندكه طرف مقابل شان بازى تحريم راتاآخر تاب نخواهد آوردودرصورت تشديد زنجيره تنگناها، سرانجام به واكنشهاى مقابله جويانه وتلافى گرانه روى خواهد آورد و درست به همين دليل بودكه همپاى منطقه اى واشنگتن از انجام نخستين فاز تحريم عليه همسايه خود درامر بازرسى كشتى ها امتناع كرد.
افزون براين دراثناى اجلاس پكن اين اخطار بزرگ رابرخى ديپلمات ها دادندكه گروه غرب در مناقشه شرق آسياباحريفى متفاوت از رقيبان خاورميانه اى روبرواست و واكنش هاى حريفى كه برنيروى هسته اى تكيه دارد، تنهابه بازداشت ياضبط اموال چند آمريكايى محدود نخواهد بود. اودرصورتى كه در روند اجراى تحريم، خود رادرحال زوال ببيند، از همه توان خويش بهره خواهدجست.
درهرحال شكست اجلاس پكن پيام هاى خطرناكى براى بازيگران غربى اين ماجرا، همراه داشت، كه كمترين آن اين است كه روابط آمريكاوكره شمالى واردمرحله پرتنشى شده است وبراى عادى سازى وتغيير اين مسير چاره اى جز اصلاح ريشه اى رفتار طرف هاى متخاصم نيست.اين مناقشه ازديد ناظران، نقطه شروع روشنى داردكه هرميانجيگرى ناگزير نگاه خودرابه آن نقطه بايدمعطوف كند وآن چيزى جز تصميم شوراى امنيت نيست.
همه چيز ازنشست اكتبر شروع شد
ناظران خاوردور علت العلل بى اعتمادى پيونگ يانگ به روند مذاكرات وقول وقرارهاى شش جانبه رادر تصميم شوراى امنيت مى بينند. تصميمى كه به اعتقاد آنان بيش از دولت كره شمالى معيشت وحيات مردم اين كشوررابه مخاطره انداخت وپيونگ يانگ رابه اين باوررساندكه حريفان اوتدارك يك براندازى خاموش رابااين تصميم درسرمى پرورانند.
ضمن آن كه به اعتقادبرخى ناظران تصميم شوراى امنيت هيچ راه مذاكره اى را پيش روى كره شمالى، بازنگذاشت وهمه پلها را خراب كرد.
به هر روى، اصل ماجرا اين بودكه كره شمالى ۵ ژوئيه گذشته دست به چند آزمايش موشكى زد و به دنبال اين اقدام، اعضاى شوراى امنيت براى اعمال تحريم هاى احتمالى عليه كره شمالى گردهم آمدند.
البته پيش ازرويارويى درشوراى امنيت آمريكاوكره شمالى درسازمان انرژى اتمى نيز درگيرى سياسى ديگرى را آزموده بودند . سابقه بحران هسته اى كره شمالى به اوايل دهه ۱۹۹۰ باز مى گردد اين كشور در سال ۱۹۹۳ از دادن اجازه به بازرسان آژانس بين المللى انرژى اتمى براى بررسى دو مركز هسته اى كه گمان مى رفت پسمانده هاى اتمى در آن انبار شده باشد خوددارى ورزيد.
به هر روى اين بار واشنگتن براى پس راندن حريف، اهرم شوراى امنيت رابه كاربست وطرح تحريم وحتى برخورد قهرآميز را براى متوقف كردن برنامه آزمايش اتمى پيونگ يانگ در دستور كار قرار داد. دراين مرحله مخالفت هاى چين-تنها متحد جدى كره اى ها-كه داراى حق وتو در شوراى امنيت است مانع از تصويب قطعنامه اى در چارچوب فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد عليه كره شمالى شد.(فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد شامل استفاده از زور عليه دولت خاطى مى شود).امافصل مربوط به تحريم نيازهاى استراتژيك اين كشور باقى ماند تاحدى كه در قطعنامه اخير شوراى امنيت دولت هاى جهان را ملزم كرد از انتقال فناورى موشك هاى بالستيك به كره شمالى جلوگيرى كند.دقايقى پس از صدور اين قطعنامه، پيونگ يانگ خواسته هاى شوراى امنيت را «به طور كامل» رد كرد.
پال گيل جون، سفير كره شمالى در سازمان ملل متحد، پس از تصويب اين قطعنامه در شوراى امنيت حاضر شد و گفت : كشورش دليلى نمى بيند كه در اوضاع كنونى آزمايش هاى موشكى خود را متوقف كند. وى درعين حال، برنامه هاى موشكى كره شمالى را كليد «حفظ توازن قوا و صلح و ثبات» در شمال شرق آسيا خواند.
آنچه درخبرها آمد تنها براين تأكيد داشت كه در ادامه اجلاس پنجگانه مربوط به وضع هسته اى شبه جزيره كره نشستى ديگر، اين باربه ابتكار ميزبانان چينى، براى گروه شش نفره دولتهاى مرتبط با مناقشه هسته اى كره شمالى (آمريكا- روسيه - ژاپن -چين ودوكره) برپاشده است اما واقعيت اين بودكه نشست پكن ازهر نظرتفاوتى اساسى با نشست هاى پيشين دارد.
الگوى يك بازى پيچيده
تجربه كسالت آور مذاكرات هسته اى آمريكاودوستانش برسر مسأله هسته اى كره شمالى، شايد يكى ازالگوهاى پيچيده دنياى ديپلماسى باشد الگويى كه در آن دوطرف تنها باهدف گرفتن امتيازهاى بيشتر وعقب راندن حريف حاضر مى شوند.
ازهمين روست كه دوطرف باپوشه اى از خواسته ها و شرط هاى سنگين درميدان مذاكره حاضر مى شوند، به اين اميدكه سرانجام طرف مقابل گامى پاپس نهد.
همين قاعده بازى است كه مذاكرات شش جانبه رادربن بست وطلسم بزرگ گرفتاركرده است.
دراين ميان آمريكايى ها بهره بيشترى ازخوش بينى راداشته اند كه هربار بااميدى تازه به زمينگير شدن حريف تحت تأثير تحريمها به ميدان آمده اندخوشبينى ديگر واشنگتن، اين بوده كه سرانجام با اهرم فشار شركايش پيونگ يانگ رافتح كند.
دولت هاى منطقه وديگر اعضاى اين كلوپ ديپلماسى به نحو ديگرى آن نگاه خوشبينانه را در ادوار شش گانه مذاكرات، تعقيب كرده اند. آنها با اين اميد بساط مذاكره راچيده اندكه اولاً ازدامنه تنشها بكاهندوفضاى مناسبات وآستانه تنش را ميان دوطرف كنترل شده نگه دارند ثانياً با علم به خصلت معامله گرى طرف آمريكايى سرانجام كاخ سفيد رابه اعطاى امتياز درخور ترغيب سازند.
اما تاكنون هيچ كدام از اين محاسبه ها به كرسى اثبات ننشسته است.آخرين شگرد آنها اين بوده كه براى شوراندن وبرانگيختن امثال ژاپن گفته اند اقدام پيونگ يانگ وضع ژئوپوليتيك منطقه را تغيير مى دهد و بيشتر دولت ها بر اين فرض خواهند بود كه اگر كره شمالى مى تواند به آزمايش اتمى دست بزند، آنها نيز ابزار لازم براى توليد يك بمب اتمى را در اختيار دارند.
آنچه نمايان است نومحافظه كاران بامنطق وتعريف تازه درميادين مذاكره حاضر شده اند آنها برخلاف همه اسلاف خود دراروپاو آمريكا، ديپلماسى مذاكره رابه ميدان نزاع وانتقام تبديل كرده اند. واين راز بن بست چندين پروژه آنان ازخاورميانه تا خاوردوراست.
به اين ترتيب است كه نشست شش جانبه اخير نيزكه در پى يك تعليق سيزده ماهه در پكن برگزار شده بود، پس از ۵ روز گفت و گو، بدون دستيابى به نتيجه خاتمه يافت.نشستى كه دور اول آن در اوت سال ۲۰۰۳ و پس از اعلام تصميم كره شمالى به خروج از پيمان منع گسترش جنگ افزارهاى هسته اى - ان پى تى - برگزار شد.مذاكرات شش جانبه به ابتكار دولت چين و به منظور نزديك كردن مواضع آمريكا و كره شمالى برگزار شد و از جلسه اخير به عنوان مرحله دوم دور پنجم ياد شده است.
داستان اجلاس شش جانبه از اين قرار است كه: در سال ،۱۹۹۴ ايالات متحده و كره شمالى توافقنامه اى را امضا كردند كه بر اساس آن، كره شمالى با تعليق فعاليت هاى هسته اى و در نهايت، توقف كامل برنامه تسليحات اتمى خود در برابر دريافت كمك خارجى براى تأمين نياز داخلى به سوخت و توليد برق موافقت كرد.اما اين تعهد هرگز به اجرا گذاشته نشد و در ماه نوامبر سال ،۲۰۰۲ آمريكا، ژاپن و كره جنوبى ارسال نفت خام به كره شمالى را متوقف كردند.ماه بعد، كره شمالى گفت كه فعاليت در مركز اتمى يونگ بيانگ را از سر گرفته و تنها راه براى توقف اين برنامه را گفت و گوهاى دوجانبه اعلام كرد. اما دولت آمريكا تنها با مذاكره چند جانبه موافقت كرد.
سرانجام مصالحه اى در اين زمينه صورت گرفت كه شامل برگزارى مذاكرات شش جانبه - با شركت آمريكا، كره شمالى، كره جنوبى، ژاپن، روسيه و چين - در پكن بوده است.
اما اكنون پس از چند دور اجلاس شش جانبه بسيارى معتقدندكه اجلاس فوق كارايى وفلسفه وجودى خودراازدست داده است.سخن ناظران حول اين اجلاس اين است چه انتظارى مى توان ازچنين اجلاسى داشت كه طرف هاى اصلى مناقشه بدون برداشتن تحريم طرف قربانى ، فقط يافتن راهى براى قانع كردن كره شمالى براى متوقف كردن برنامه هاى هسته اى اين كشور را جست وجو مى كنند. آيا اين معناى ديگرى جز تسليم خواهى دارد.بنابراين نشست هاى شش جانبه برموجى ازذهنيت ها و شعارپردازى ها راه خودرا ادامه داده است. فاصله شعارهاى اين اجلاس باسياستهاى واقعى به اندازه ديوارخصومت واشنگتن -پيونگ يانگ بوده است.درچنين فضاى پيچيده اى نبايد ازهيچ كدام ازطرف هاى حاضر انتظارشنيدن سخن راست داشته باشيد.
نماينده چين، ميزبان اجلاس، گفته بود كه كره شمالى حاضر است در برابر دريافت كمك هاى بين المللى و تضمين هاى امنيتى با خلع سلاح هسته اى خود موافقت كند.شرط كره شمالى براى توقف فعاليت هاى هسته اى خود توافق آمريكا با امضاى پيمان دوجانبه عدم تجاوز و از سرگيرى كمك هاى خارجى، بخصوص ارسال نفت به منظور توليد برق و رفع نياز به استفاده از نيروگاه هاى هسته اى بوده است.
اماآمريكا، گفته مشوق هايش را براى ترغيب كره شمالى به قبول خواست هاى خود به اين شرط كه كره شمالى فعاليت هاى هسته اى خود را متوقف كند و به بازرسان بين المللى اجازه نظارت بر اين فعاليت ها را بدهد. ارائه خواهد كرد.
چنان كه ناظران گفته اند پيونگ يانگ دراين مذاكرات خواسته هاى روشن دارد، كره شمالى گفته است كه اگر كاخ سفيد درقول خود صداقت دارد. در نخستين گام، ايالات متحده يك بانك مستقر در ماكائو را از فهرست سياه خود خارج كند.
كره شمالى مبلغ بيست و چهار ميليون دلار را نزد اين بانك سپرده گذارى كرده در حالى كه آمريكا بانك را به دست داشتن در پولشويى و معاملات جعلى متهم كرده و از ماه سپتامبر سال ۲۰۰۵ آن را مشمول تحريم قرار داده است.همين فقره از كارشكنى واشنگتن مذاكرات شش جانبه رابه مدت سيزده ماه دركما فرو برد. ازطرفى كره شمالى براى بحث درباره برنامه هاى هسته اى خود خواستار مذاكرات دو جانبه به منظور امضاى پيمان عدم تجاوز و دريافت كمك هاى اقتصادى از ايالات متحده شده است.اماآمريكا چنين مذاكراتى را نپذيرفته و اصرار داشته است كه بحران كره بايد با مشاركت كشورهاى منطقه، بخصوص ژاپن و كره جنوبى، حل و فصل شود.
حادثه اى كه ترتيبات امنيتى آمريكارابهم ريخت
|
|
|
دستيابى پيونگ يانگ به توان هسته اى همه معادلات آمريكا در خاور دور را بر هم زدتاحدى كه برخى ناظران ازاين واقعه به حادثه بزرگتراز جنگ شبه جزيره ياد كردند.آنچه روشن است واشنگتن بزرگترين سرمايه گذارى رادراين نيم قرن درامنيت منطقه اى دونقطه مجاوركره شمالى-سئول وتوكيو- انجام داده بودكه بااين اتفاق همگى زيرسؤال رفته است .از اين رو است كه ناظران منطقه گفته اندكه كاخ سفيدهنوز از شوك ورود كره شمالى به باشگاه هسته اى خلاص نشده است واكنش هاى تندآن نسبت به پيونگ يانگ ريشه دراين داردكه دورنماى امنيت خاور دور از اراده اوخارج شده ومنطقه اى كه مردان كاخ سفيدحياط خلوت مى پنداشتند اكنون با پرتاب هسته اى يك حكومت دشمن به پاشنه آشيل آنان تبديل شده است .رسانه هاى آمريكايى دربرابراين شوك بزرگ ابتدا كوشيدند وانمود كنندكه آزمايش بمب اتمى توسط كره شمالى، لزوماً به معنى آن نيست كه پيونگ يانگ به يك بمب اتمى تمام عيار و يا سلاح مجهز به كلاهك هسته اى دست يافته است.يا آنكه گفتند: اهميت آزمايش اتمى كره شمالى بيشتر سياسى است و توانايى هاى ديپلماتيك پيونگ يانگ را به تصوير مى كشد.
اما تدريجاً ناگزير ازاعتراف به اين واقعيت شدندكه كره شمالى به باشگاه كشورهاى داراى سلاح اتمى پيوسته است .
به هرحال محافل غرب مى دانستند كه كره شمالى مدتهاست به سلاح هاى هسته اى دست يافته است . تحليلگران دفاعى آنها همواره نوشته بودند كه پيونگ يانگ، پلونيوم كافى براى توليد ۴ تا ۱۳ بمب اتمى در اختيار دارد. آنهاتخمين زده بودند كه پيونگ يانگ داراى مواد اتمى كافى براى توليد چندين سلاح اتمى است.
دريكى ازگزارش هاى دفاعى آنان آمده بودكه كره شمالى داراى چندين بمب افكن ساخت شوروى سابق، از جمله ايلوشين ۲۸ است كه از آن در تئورى مى توان براى حمل بمب هاى اتمى مدل سال ۱۹۵۰ استفاده كرد. كره شمالى چندين دهه است كه بر روى موشك هاى بالستيك(قاره پيما) كار مى كند.
موشك تائپو دانگ دو، از سوى متخصصان اين كشور براى هدف گيرى مراكز دوردست طراحى شده است .
به هرحال، بامداد روز دوشنبه، ۹ اكتبر، خبرگزارى كره جنوبى - يونهاپ - كه تحولات كره شمالى را دنبال مى كند خبر داد كه با توجه به اظهارات مقام هاى كره شمالى احتمال دارد آن كشور يك بمب اتمى را آزمايش كرده باشد و پس از آن، خبرگزارى مركزى كره شمالى با تأييد خبر انجام يك آزمايش اتمى زير زمينى، از قول مقام هاى دولتى گزارش كرد كه اين آزمايش بدون پراكنده شدن مواد راديو اكتيو صورت گرفته است.محل انجام آزمايش اتمى كره شمالى استان گيلجو در شمال غرب اين كشور و در مجاورت درياى ژاپن گزارش شد و مقام هاى آمريكايى گفته اند كه سازمان هاى اطلاعاتى ايالات متحده و كره جنوبى آثار لرزه نگارى حاكى از احتمال انجام چنين آزمايشى را ثبت كرده اند.
كره شمالى با انتشار خبر آزمايش اتمى اين كشور، آن را تحولى تاريخ ساز خواند و گفت كه «آزمايش اتمى كره شمالى به حفظ و تحكيم صلح و ثبات در شبه جزيره كره و منطقه پيرامون آن كمك خواهد كرد.» پيونگ يانگ افزودكه بمب اتمى كره شمالى صد در صد با فناورى داخلى ساخته و آزمايش شده است.
