امين شول

از فاجعه پنجم ديماه در ذهن بمى ها خاطره اى مانده كه با پشت سر گذاشتن ۱۰۰ سال هم رنگ نمى بازد . بم امروز دو چهره دارد؛ خانه هاى بسيارى ساخته شده اماويرانه هايى هم در گوشه و كنار شهر بر جاى مانده است. عده زيادى در منازل نوساز سكونت يافته اند اما ساكنان كانكس ها و چادرها هم كم نيستند . اگر ۳ سال پيش۰ ۴ هزار نفر در بم قربانى زمين لرزه اى شدند كه شهر را با خاك يكسان كرد .

بم ۳ سال بعد از زلزله
۳ سال از زلزله بم مى گذرد اما مردم شهر همچنان با كاستى هايى دست به گريبانند. يكى از شهروندان بمى مى گويد: وام ۱۵ ميليون تومانى در اين شرايط براى ساخت و تكميل يك واحد مسكونى كافى نيست چرا كه از طرفى قيمت مصالح ساختمانى در شهر بم رشد فزاينده اى داشته است و از طرف ديگر طولانى شدن زمان ساخت از سوى برخى پيمانكاران هزينه هاى اضافى را به صاحبان واحدها تحميل كرده است . اين اظهارات در حالى صورت مى گيرد كه «مجيد اعتمادى» فرماندار بم مى گويد: ميزان تسهيلات بانكى مناسب است اما اصرار مردم براى اجراى نقشه هاى مورد علاقه خود كه نيازمند تسهيلاتى با رقم بالاتر است كار ساخت واحدهايشان را به درازا كشيده است .
وى درباره به تعويق افتادن چند باره زمان اتمام بازسازى شهر بم اينچنين توضيح مى دهد: به دليل سنگينى حجم كار پيش بينى هاى قبلى محقق نشده است. اما به طور حتم تا پايان امسال و در هر شرايطى كار بازسازى واحدهاى تجارى و مسكونى به اتمام خواهد رسيد. فرماندار بم در خصوص آمار واحدهاى مسكونى بازسازى شده هم مى گويد: سال گذشته اولويت كارى دولت بازسازى واحدهاى مسكونى بود، كه تاكنون ۱۶ هزار واحد بازسازى شده و ۵ هزار واحد هم در مراحل مختلف انجام كار قرار دارد.
«اعتمادى» اظهار اميدوارى مى كند، اين آمار تا پايان امسال به ۲۵ هزار واحد مشخص شده در برنامه برسد. او همچنين يادآور مى شود: «منظور از بازسازى ۱۶ هزار واحد اين است كه صاحبان اين واحدها آخرين اقساط تسهيلات خود را هم دريافت كرده اند اما شايد كار ساخت واحد مسكونى شان همچنان ادامه داشته باشد».
خريد و فروش در كانكس
در گذر از خيابان هاى شهر بم فعاليت و داد و ستد مغازه داران دركانكس در سومين سال پس از وقوع زلزله توجه هر رهگذرى را جلب مى كند، تعداد اين واحدهاى تجارى كانكسى كم نيست و در هر گوشه اى از خيابان هاى اصلى مى توان شاهد اين مسأله بود. فرماندار بم در اين باره مى گويد: چند مشكل عمده بر سرراه بازسازى مجدد واحدهاى تجارى وجود داشته است، نخست اين كه در طرح جامع شهر بم تعريض بسيارى از خيابان هاى اصلى گنجانده شده است كه اين موضوع باعث شد برخى واحدها در محدوده طرح قرار بگيرد و امكان بازسازى وجود نداشته باشد و از سوى ديگر بازسازى تعداد ديگرى از واحدها نيز به دليل مسائل حقوقى و فوت صاحبان آنها با مشكلاتى مواجه شده است .
«مجيد اعتمادى» تصريح مى كند: امسال برنامه اصلى و اولويت ها،  بازسازى واحدهاى تجارى است كه از ۴ ماه قبل به صورت كاملاً جدى اين موضوع در حال پيگيرى است . وى مى افزايد: تاكنون تسهيلات بازسازى به ۵۰۰ واحد تجارى ابلاغ شده و كار ساخت
۴ هزار و ۵۰۰ واحد ديگر نيز آغاز شده است . او همچنين مى گويد: در كنار اينها ساخت ۲ بازارچه در شهر بم پيش بينى شده كه در صورت مشاركت بخش خصوصى تسهيلات ساخت اين بازارچه ها از محل اعتبارات بنگاه هاى زودبازده اعطا مى شود .
اما بازسازى واحدهاى تجارى و مسكونى تنها مسأله بم در شرايط كنونى نيست . هنوز برخى از دانش آموزان بمى در كانكس درس مى خوانند و برخى مدارس آسيب ديده در روستاها نيز از نظر دور مانده اند.
فرماندار شهرستان بم در خصوص بازسازى مدارس مى گويد: به نظر مى رسد مدارس شهر بم براى سال تحصيلى آينده به طور كامل آماده شوند. وى در عين حال مى افزايد: تعداد برخى مدارس ساخته شده براساس نيازهاى آمارى هر منطقه نبوده و اين مسأله با توجه به خصلت فرهنگى مردم شهر كه حاضر نيستند فرزندانشان را به مدارس دورتر بفرستند مشكل ايجاد كرده است.
او در مورد مدارس روستايى هم تصريح مى كند: كمبود فضاى آموزشى روستاها از ساليان گذشته در اين منطقه وجود داشت و اين مشكل قطعاً در طول يك سال حل شدنى نيست . وى ادامه مى دهد: در شرايط كنونى روستاهاى شهرستان بم نيازمند ساخت بيش از ۱۰۰ باب مدرسه است .
فرماندار بم در خصوص زيرساخت هاى شهرى بم و بازسازى اماكن عمومى مى گويد: از ابتداى زلزله تاكنون هزار ميليارد تومان اعتبار صرف بازسازى اين شهر شده است. اما اين هزينه ها زمانى نمود پيدا مى كند كه ساخت اماكن عمومى و ارائه خدمات شهرى با شكل مطلوبى انجام شود.
او تأكيد مى كند: اجراى كامل طرح جامع و بازسازى معابر
بر اساس استانداردها نيازمند حداقل ۱۸۰ ميليارد تومان اعتبار ديگر است كه اين موضوع در سفر استانى هيأت دولت مطرح خواهد شد. به گفته وى در صورت تخصيص سالانه بخشى از اين اعتبار مى توان سامانه خدمات شهرى را بر اساس استانداردها و نيازهاى مردم بم آماده كرد . در همين حال على رغم هشدارهاى كارشناسان و مسئولان استان كرمان، خطر احتمالى آلودگى سفره هاى آب زيرزمينى در برخى از شهرهاى استان كرمان همچون بم چندان جدى گرفته نمى شود.
«مجيد اعتمادى» فرماندار شهرستان بم در اين مورد نيز تأكيد مى كند: بارها موضوع اجراى شبكه فاضلاب شهرى بم مطرح شده است اما مسئولان به دليل بالا بودن هزينه هاى اجراى طرح، زير بار آن نمى روند . وى مى افزايد: يكى از مهمترين دغدغه هاى كنونى اين است كه هر چه زودتر اجراى ساخت شبكه فاضلاب شهرى آغاز شود چرا كه آلودگى روبه گسترش سفره هاى آب زيرزمينى،  آينده شهر را با خطر جدى مواجه مى كند.
رونق فعاليت هاى فرهنگى در بم
از نخستين روزهاى پس از زلزله اهالى فرهنگ و هنر در بم با همه كاستى ها از پاى ننشسته اند و چنان كه در طول اين ۳ سال فعاليت هاى فرهنگى در بم از رونق نيفتاده است . از ابتداى زلزله تاكنون ۵ نمايشگاه بزرگ كتاب در شهر بم برگزار شده و ۱۵ هزار عنوان كتاب با ارزش تقريبى ۷۰۰ ميليون ريال در آنها به فروش رفته است. اين مسأله نشان دهنده رونق فرهنگ در شهرى است كه پيشينه تاريخى و فرهنگى اش بر كسى پوشيده نيست .
«محمدعلى جوشايى» رئيس اداره فرهنگ و ارشاد اسلامى بم مى گويد: هم اكنون ۷ انجمن فرهنگى و هنرى در اين شهرستان مشغول فعاليت هستند كه هركدام به طور ميانگين ۵۰ عضو دارند.
وى مى افزايد: فعاليت هاى فرهنگى و هنرى شهر در يك سوله پيش ساخته انجام مى شود. «جوشايى» درباره طرح هاى آتى و پروژه هاى در حال ساخت فرهنگى در اين شهر مى گويد: بزرگ ترين كتابخانه جنوب شرق كشور با ۵ هزار متر مربع زيربنا تا پايان امسال به بهره بردارى مى رسد و ۶ باب كتابخانه محله اى نيز با متوسط ۵۰ درصد پيشرفت فيزيكى در حال ساخت است.
رئيس اداره فرهنگ و ارشاد اسلامى شهرستان بم همچنين مى افزايد: با مشاركت وزارت مسكن و شهرسازى مجتمع بزرگ فرهنگى و هنرى بم با ۴ هزار و ۵۰۰ متر مربع زير بنا و امكانات پيشرفته در خرداد ماه سال آينده به بهره بردارى خواهد رسيد. وى تصريح مى كند: دعوت از اساتيد مطرح خوشنويسى ، موسيقى و تئاتر كشور براى برپايى نمايشگاه همراه با برگزارى دوره هاى آموزشى براى هنرجويان بمى در ماه هاى آينده به محفل فرهنگى هنرى اين شهر رونق بيشترى مى بخشد. «جوشايى» در عين حال تأكيد مى كند: دير يا زود بم با ساختمان هايى زيباتر و مدرن تر از بسيارى از شهرهاى ديگر ساخته خواهد شد. اما اين كه آيا بم مى تواند در دوره جديد حيات خود هويت و پيشينه فرهنگى اش را حفظ كند، دوستداران بم را نگران كرده است. او مى گويد: مطمئن باشيد بم زيبا اما بى شناسنامه فايده اى ندارد و مسئولان بايد به فكر ساختارهاى اجتماعى و فرهنگى اين شهر هم باشند.