|
بانكدارى واقتصادافغانستان
با وجود افزايش بانك هاى خصوصى افغانستان در چهار سال گذشته، تعداد اين بانكها در حدى نيست كه بتواند تمام فعاليت هاى اقتصادى را در برگيرد. پيشينه تاريخى بانك در افغانستان به سال ۱۳۱۵ برمى گردد كه وظيفه آن نشر پول، فعاليت هاى اقتصادى دولت و توزيع حقوق كارمندان افغانستان بود. حوزه فعاليت اين بانك محدود بوده و بانك ملى نام داشت. با وجود ملى بودن نام آن تا زمان داوود خان پادشاه افغانستان اين بانك خصوصى بود و بعد از آن در گستره فعاليت دولت در آمد. ۳ سال بعد از بانك ملى، «افغانستان بانك» كه به نام پشتو مى باشد، نيز تأسيس شد. اما بعد از سال ۱۳۳۲ تعداد بانك ها رو به افزايش گذاشت كه از جمله بانك رهنى، بانك تعميراتى، بانك انكشاف صادرات را مى توان نام برد. بايد اذعان داشت كه از زمان پيدايش بانك در افغانستان تا كنون اين مؤسسه ها آن طورى كه بايد به وظايف خود عمل نكرده اند و از راه نقل و انتقال پول - توسعه زراعت - سرمايه گذارى صادرات و واردات نتوانسته اند زيرساخت هاى اقتصادى را محكم كنند. بانك هاى دولتى هيچ سامانه و ظرفيتى نداشتند و همچنان نتوانسته اند هيچ نوع برنامه كارى را ايجاد كنند. حتى بعضى از آنها از بانك ملى جواز هم نگرفته اند. از طرفى هم در جريان سه دهه جنگ نيز مردم از سپردن پول به بانك هراس داشتند. بنابراين بانك پولى نداشت تا با آن سرمايه گذارى كرده و يا به افراد وام دهد تا آنها بتوانند فعاليت هاى اقتصادى را درعرصه تجارت، توليد و يا ساختن كارخانه ها فعاليت كنند. به نظر برخى از اقتصاددانان افغانستان اين بانك ها آن طور كه بايد نتوانسته اند فعاليت هاى اقتصادى خود را نمايان كنند كه مردم را خرسند و قانع سازد. چنانچه يكى از فعاليت هاى بانك، نقل و انتقال پول است. ولى بانك هاى دولتى افغانستان به دليل نداشتن سيستم نوين و كامپيوترى تا قبل از چهار سال اخير از نقل و انتقال پول عاجز بودند. يعنى ۴ سال قبل كه جامعه جهانى مى خواست به افغانستان پول انتقال دهد بانكى وجود نداشت كه اين پول را دريافت كند. حدود ۲ سال است كه بانك مركزى افغانستان به سامانه سوئيس وصل شده است. اين سامانه يك سامانه بانكى بين المللى است كه با توان بالا و وقت كم، ظرفيت برقرارى ارتباط بانكى را در هر نقطه از جهان دارد. اما با وجود برقرارى سامانه سوئيس هنوز هم دايره فعاليت هاى اقتصادى در افغانستان محدود است زيرا اين سامانه هنوز تكميل نشده و در حال توسعه است. در چهار سال گذشته شمار بانك هاى خصوصى رو به افزايش بوده و تا حدى مؤثر بوده و نقش آنها در توسعه اقتصادى فعال تر از بانك هاى دولتى است. بانك هاى خصوصى با گشايش حساب هاى تجارتى، مديريت نوين بانكى را عرضه مى كنند. اين بانك ها از لحاظ سرعت انتقال پول و اطمينان مردم از محل امن براى سرمايه هايشان، نسبت به بانك هاى دولتى فعاليت شفاف و واضح ترى انجام مى دهند و مردم به بانك هاى خصوصى اطمينان بيشترى دارند. از جمله بانك هاى خصوصى عزيزى بانك است كه در سه ماه، بيش از پنجاه ميليون دلار، و يا كابل بانك كه بيش از دويست و پنجاه ميليون دلار از راه گشايش حساب از مردم دريافت كرده است. اين مبالغ مى تواند تقويت كننده زير ساخت هاى اقتصادى با پرداخت وام و يا ساير فعاليت هاى اقتصادى باشد. آقاى سيف الدين سيحون، استاد دانشكده اقتصاد دانشگاه كابل مى گويد: اكنون ۱۳ بانك در افغانستان اعم از خصوصى و دولتى وجود دارد كه مى توان گفت وجود آنها هيچ است زيرا فقط بخش اندكى از فعاليت هاى اقتصادى را انجام مى دهند. سيحون گفت: در افغانستان بانك ها فقط مى توانند نقل و انتقال پول را ساده سازند. به گفته وى، بانك هاى خصوصى به سامانه نوين مرتبط است و بهتر از بانك هاى دولتى كار مى كنند. ولى با اين حال، افغانستان با كمبود بانك روبه رو است و افغانستان با چنين جمعيتى به بانك زيادى نياز دارد. منبع: دويچه وله
|